Category: विज्ञान प्रविधि

काठमाडौं । नेपालमा अहिलेसम्म भारतमा उत्पादित कोरोना विरुद्धको खोपको प्रयोग भइरहेकोमा २५ चैतबाट भने चिनियाँ खोप लगाउन शुरु हुने भएको छ । चीन सरकारले अनुदानमा दिएका ८ लाख डोज खोप लगाउने अभियान उक्त मितिबाट शुरु गर्ने निर्णय सरकारले गरेको हो ।

चीनले ‘भेरोसेल’ नामक खोप नेपाललाई अनुदानमा दिएको छ । यो दुई साता अगाडी नै नेपाल आएको हो । यो खोप अत्यावश्यक सेवामा संलग्न व्यक्ति, हिमालय सीमापार व्यापार गर्ने र चीन सरकारको छात्रवृत्तिमा चीनमा अध्ययन गर्ने वा अध्ययनमा जाने तयारीमा रहेका विद्यार्थीले पहिलो प्राथमिकतामा पाउने भएका छन् ।

चीन सरकारले चिनियाँ खोप लगाएका व्यक्तिलाई मात्र प्रवेशमा प्राथमिकता दिने निर्णय यसअघि नै गरेको छ । नेपाल भित्र अत्यावश्यक सेवामा अन्तर्गत स्वास्थ्य, खानेपानी, दुग्ध पदार्थ वितरणलाई राखिएको छ ।

काठमाडौं । कोरोना भाइरसको संक्रमण बढ्न थालेसँगै काठमाडौं उपत्यका प्रवेशमा पुनः कडाई शुरु भएको छ । काठमाडौं उपत्यका छिर्ने व्यक्तिमाथि नाकामा ज्वरो नाप्ने काम शुरु गरिएको जिल्ला प्रशासन कार्यालयले जनाएको छ ।

काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कालिप्रसाद पराजुलीले नाकामा ज्वरो आएको वा कोरोनाको लक्षण शंका देखिएका मानिस माथि ज्वरो नाप्ने काम शुरु भएको जानकारी नेपाली संचारमाध्यमलाई गराएका छन् ।

उनका अनुसार चार दिन अघि देखि नाकामा रहेका हेल्थ डेस्कमा जनस्वास्थ्य कार्यालयबाट खटिएकाले कर्मचारीले ज्वरो नाप्ने काम थालेका छन् ।

आगामी दिनमा स्वास्थ्य मापदण्ड पालनामा अझै कडाई गरिने उनको भनाई छ । नेपालमा पनि कोरोना भाइरसको दोस्रो लहर भित्रन सक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै प्रशासनले कडाई थालेको हो ।

ललितपुर । ललितपुरमा बर्डफ्लू पुष्टी भएको छ । ललितपुर महानगरपालिका–१४ नख्खुमा कृषकले पालेका पन्क्षीमा बर्ड फ्लु देखिएको पशु सेवा विभागले जनाएको छ । नख्खुमा हाँस, कुखुरा तथा बट्टाईको नमूना केन्द्रीय पशुपक्षी रोग अन्वेषण प्रयोगशाला, त्रिपुरेश्वरमा पीसीआर परीक्षण गर्दा बर्ड फ्लु पुष्टी भएको हो । भारतमा बढ्दो यो रोगको संक्रमण नेपालमा समेत फाट्टफुट्ट देखिएको छ ।

नेपालमा यस वर्ष बर्ड फ्लु देखिएको यो छैटौँ पटक हो। सुर्खेत, जाजरकोट र काठमाडौँको तारकेश्वरमा यसअघि बर्डफ्लु पुष्टी भएको थियो । ती स्थानका बर्ड फ्लू भने नियन्त्रणमा रहेको छ ।

बर्ड फ्लु पुष्टि भएको क्षेत्रबाट अरु स्थानमा फैलिन नदिन त्यहाँ रहेका पक्षीलाई तत्काल नियन्त्रणमा लिन संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबाट दक्ष जनशक्ति परिचालन गरिएको र त्यस क्षेत्रलाई पूर्ण निसंक्रमण समेत गरिसकेको विभागले जनाएको छ ।

यहाँ ५१६ हाँस, ८५४ स्थानीय कुखुरा, १५४ बट्टाई, ९४४ वटा अण्डा, ३३५ केजी दाना नष्ट गरिएको छ। विभागले हरेक स्थानमा सोही विधि अपनाएर कृषकलाई क्षतिपूर्ति दिने गर्छ ।

काठमाडौं । भागरथी हत्या प्रकरणका आरोपित दिनेश भट्टको डीएनए मृतक भागरथीको भजाइनल स्वाबबाट निकालिएको डीएनएसँग मिलेको छ । यससँगै यो घटनाको अनुसन्धानमा थप प्रमाण प्राप्त भएको प्रहरीको भनाई छ । केन्द्रीय प्रहरी विधि विज्ञान प्रयोगशाला, सामाखुशीमा गरिएको परीक्षणबाट डीएनए मिलेको प्रहरीले जनाएको छ ।

नेपाली संचारमाध्यमले सुदूरपश्चिम प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रवक्ता मुकेश सिंहका उदृत गर्दै जनाएअनुसार शवको पोष्टमार्टमका दौरान डीएनए परीक्षण गर्न भजाइनल स्वाब निकालिएको थियो । स्वाबबाट प्राप्त नमूना र आरोपितको डीएनए मिलेको हो । प्रहरीले दिनेशलाई ४ फागुनमा पक्राउ गरेको हो ।

उनले प्रहरी, परिवार र सरकारी वकिलसँग अभियोग स्वीकार गरेका थिए । तर, पछि उनको परिवारले भने अरुले हत्या गरेको र धम्की दिएर दिनेशलाई आरोप स्वीकार गर्न लगाइएको आरोप लगाएका थिए ।

दिनेशलाई २६ फागुनमा जिल्ला अदालत, बैतडीले पुर्पक्षका लागि दिपायलस्थित सुधार गृह पठाउन आदेश दिएको छ । बैतडीको दोगडाकेदार गाउँपालिका–७, चुडेपानीकी भागरथीको २२ माघमा बलात्कारपछि हत्या भएको हो । भागरथी दिनेशको नाताले दिदी पर्छिन् ।

काठमाडौं । प्रशासनले काठमाडौं उपत्यकामा मास्क अनिवार्य गरेको छ । कोरोना भाइरसको बढ्दो महामारीलाई ख्याल गर्दै मास्क अनिवार्य रुपमा लगाउन उपत्यकाका तीन वटै जिल्ला प्रशासन कार्यालयले निर्देशन जारी गरेका छन् । प्रशासनले भिडभाड नगर्न र होली पर्व समेत घरमा मात्र मनाउन समेत भनेको छ ।

बुधबार काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुरमा छुट्टाछुट्टै बसेको डिस्ट्रिक कोभिड १९ क्राइसिस म्यानेजमेन्ट सेन्टर (डिसिसिएमसी)को बैठकले यस्तो निर्णय गरेको हो । ‍आउँदो चैत १५ र १६ गते हुने होली पर्वलाई घरमै मनाउन विशेष रुपले प्रशासनले आह्वान गरेको छ ।

सार्वजनिक स्थलमा जाँदा अनिवार्य मास्कको प्रयोग गर्न, भौतिक दूरी कायम गर्न, जात्रा, पर्व, संस्कृतिहरूमा हुने भेला जमघट नगर्न प्रशासन कार्यालयले निर्देशन दिएको हो। काठमाडौं प्रशासनका अनुसार सार्वजनिक स्थलमा मास्कको प्रयोग नगरे संक्रामक ऐन अनुसार कारबाही हुने भएको छ । ललितपुर जिल्ला भित्र ११ बजेपछि सञ्चालन हुने रात्रिकालीन व्यवसाय सञ्चालन गर्न पाइने छैन ।

काठमाडौं । भूकम्पपछि सरकारी अनुदानमा पुनर्निर्माण भएका निजी आवासमा अब थप संरचना बनाउन पाइने भएको छ । अहिलेको मुल संरचनालाई आधार मानेर घरको दायाँ–बायाँ वा अगाडि–पछाडि भूकम्प प्रतिरोधी संरचना थप गर्न सकिने गरी राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले कार्यविधि बनाएको छ ।

कार्यविधि प्राधिकरणको कार्यकारी समितिबाट पारित भएपछि कार्यान्वयनमा जाने प्राधिकरणका सिइओ सुशील ज्ञवालीले जनाएका छन् । प्राधिकरणका अनुसार प्राधिकरणको समय सकिएपछि स्थानीय सरकार र शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभाग यसको मुख्य कार्यान्वयनकर्ता हुनेछन् ।

कार्यविधि निर्माण गरी सोमबार प्राधिकरणले यसबारे विस्तृत छलफल गरेको छ । कार्यविधि अनुसार ढुंगामाटो तथा सिमेन्टको जोडाइ भएका घरहरुमा दायाँ–बायाँ वा अगाडि–पछाडि भूकम्प प्रतिरोधी ढंगले संरचना विस्तार गर्न सकिने भएको छ । तला थप गर्न भने यसअघि तयार भइसकेको ‘हाइव्रिड स्ट्रक्चर म्यानुअल’को उपयोग गर्नुपर्ने भएको छ ।

ज्ञवालीका अनुसार कार्यविधि कार्यान्वयनको केन्द्रबिन्दु स्थानीय तह हुने छ । माउघरको क्रमशः विस्तार मुलतः ग्रामीण क्षेत्रमा संस्कृति नै रहेको भन्दै उनले थपिएको हिस्सा समेत भूकम्प प्रतिरोधी होस् भन्ने उद्देश्यले कार्यविधि बनाइएको जानकारी दिए ।

इन्जिनियर एवं निर्माण प्राविधिकलाई उपयोगी हुनेगरी विस्तृत इन्जिनियरिङ ड्रइङ र डिजाइनसहित कार्यविधिको मस्यौदा तयार गरिएको उनको भनाइ छ । कार्यविधि घरधनी एवं निर्माणकर्मीले बुझ्नेगरी नेपाली भाषामा लेखिएको कार्यक्रममा जानकारी दिइयो ।

शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागका महानिर्देशक नवराज प्याकुरेलले आगामी दिनमा बन्ने घर विस्तारका लागि पनि यो कार्यविधि उपयोगी हुने विश्वास व्यक्त गरे । कार्यविधिलाई छिट्टै अन्तिम रुप दिने गरी काम भइरहेको केन्द्रीय आयोजना कार्यान्वयन इकाई ९भवन० का आयोजना निर्देशक श्यामकिशोर सिंहले जानकारी दिए ।

राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका सहसचिव एवं प्रवक्ता गोपाल प्रसाद अर्यालले सम्भव भएसम्म पालिका नभए जिल्लास्तरमा एक–एकवटा घरहरुमा नमुना विस्तार गरी कार्यान्वयनमा लैजाँदा प्रभावकारी हुनसक्ने राय व्यक्त गरेका छन् । अमेरिकी सहायता नियोग (यूएसएड) का सन्तोष ज्ञवालीले कार्यविधि पुनर्निर्माण भएका घरका लागि मात्र नभएर आगामी दिनमा बन्ने घरहरुका लागि पनि उपयोगी हुने विश्वास व्यक्त गरे । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले माउघर अर्थात् ‘कोर हाउजिङ युनिट’ पुनर्निर्माण गर्न तीन लाख रुपैयाँ अनुदान तथा आवश्यक प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराएको छ ।

काठमाडौं । नेपालमा अब अवैध रुपमा भित्रिएका मोवाइल सेटले काम नगर्ने भएको छ । नेपाल दूरसञ्‍चार प्राधिकरणले आगामी जेठबाट अवैध मोवाइलको सेट लक गर्ने प्रणाली कार्यान्वयनमा ल्याउँदैछ । प्राधिकरणले यो प्रणाली कार्यान्वयन गराउन आवश्यक यन्‍त्र उपकरण नेपाल ल्याइसकेको र जडानको काम भइरहेको जनाएको छ। यो सिस्टम प्रयोगमा आएसँगै नेपालमा दर्ता नभई अवैध रुपमा भित्रिएका मोवाइल सेटले काम गर्ने छैन ।

विदेशबाट व्यक्तिगत रुपमा ल्याएका मोवाइल सेटलाई पनि बैध गराउन दर्ता गर्नु पर्ने भएको छ । प्रणालीको डेटाबेसमा नभएका डिभाइस ब्लक भएसँगै नेटवर्कले काम गर्ने छैन । आधिकारिक आयातकर्ताले भने डिभाइसको युनिक नम्बर दर्ता गराउने छन् । यसरी दर्ता भएका मोवाइल भने चल्नेछन् । सिस्टममा दर्ता भएका डिभाइसको डेटाबेस सेवा प्रदायकको नेटवर्कसँग जोडिएपछि काम गर्नेछ ।

विदेशबाट फर्कदा समेत एउटा व्यक्तिले एक वर्षमा निश्चित डिभाइस मात्र दर्ता गर्न पाउने गरी नियम बन्ने छ । यद्दपी पहिलो ६ महिना भने यो प्रणाली परीक्षणका रुपमा संचालनमा ल्याउने तयारी प्राधिकरणको रहेको छ । नेपाली संचारमाध्यमहरुका अनुसार यसबीचमा प्राधिकरणले जनचेतनाको काम समेत गर्नेछ । ६ महिनापछि पनि बाध्यकारी बनाउने छ ।

काठमाडौं । नेपालले भारतको सेरम इन्स्टिच्युटसँग किनेको खोप नआएपछि खोप अभियान नै प्रभावित बनेको छ । सरकारले तत्कालका लागि कोरोना खोप अभियान नै स्थगित गरेको छ । सेरम इन्स्टिच्युटलाई अग्रिम भुक्तानी दिएर खरीद गरेको २० लाख डोजमध्ये १० लाख डोज मात्र नेपाल आएको छ । बाँकि १० लाख डोज खोप नआएपछि अभियान स्थगित गरिएको स्वास्थ्य सेवा विभागले जनाएको छ ।

यसअघि भारतले १० लाख कोरोना खोप अनुदानमा दिएको थियो । त्यससँगै १४ माघबाट खोप अभियान सुरु भएको हो । प्रारम्भमा पहिलो प्राथमिकतामा रहेकालाई खोप दिइएको हो । सरकारले किनेको १० लाख डोज नेपाल आएपछि फागुन २३ देखि ६५ वर्षभन्दा माथिका जेष्ठ नागरिकलाई खोप लगाउन थालिएको हो । बुधबारसम्म नेपालमा १६ लाख ७३ हजार २२७ जनाले कोरोना खोप लगाएका छन् । पहिलो डोज लगाएकालाई भने वैशाख ७ गतेदेखि दोस्रो डोज दिइने छ ।

बर्दिया । बर्दियामा मान्छे खाने बाघलाई नियन्त्रणमा लिइएको छ । बर्दियामा पछिल्लो समय बाघको आक्रमणबाट १० जनाको मृत्यु भइसकेको छ । मानिसमाथि आक्रमण गरी आतंक फैलाएको एउटा बाघलाई आज बर्दियाको गेरुवा क्षेत्रबाट नियन्त्रणमा लिएको राष्ट्रिय निकुन्जले जनाएको छ ।

बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज र एकरनियाघाटको खाता जैविक मार्गमा स्थानीयमाथि आक्रमण गर्ने बाघलाई नियन्त्रणमा लिइएको वन्यजन्तु विज्ञ एवं राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले जनाएको छ ।

मंगलबार पनि उक्त बाघको आक्रमणमा परी बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको जंगलभित्र निगुरो टिप्न गएकी ६५ वर्षीया डल्लु राउतको ज्यान गएको थियो ।

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका प्राविधिक, सेना र निकुञ्जका कर्मचारीहरुको संयुक्त प्रयासमा उक्त बाघलाई बर्दियाको गेरुवा गाउँपालिका–४ राजीपुरबाट नियन्त्रणमा लिइएको हो । बाघलाई नियन्त्रणमा लिँदा लठ्याउने ओषधि प्रयोग गरिएको छ । नियन्त्रणमा लिइएको बाघलाई निकुञ्जभित्र खोरमा राखिने भएको छ ।