Category: डायस्पोरा

  • दुबई पुग्यो डीडीसीको घिउ र याक चिज

    दुबई पुग्यो डीडीसीको घिउ र याक चिज

    काठमाडौँ, ३० असोजः दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) को थप एक हजार ५०० किलो घिउ र १५० किलो याक चिज संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) को दुबई पुगेको छ । दशैँ र तिहारलाई लक्षित गरी नेपाली दुग्धजन्य उत्पादन दुबई पठाइएको हो ।

    यसअघि परीक्षणका रूपमा पठाइएको एक हजार ५०० किलो घिउले बजारमा सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएपछि थप उत्पादन पठाइएको रातो र चन्द्र–सूर्य इन्टरनेसनलका प्रबन्ध निर्देशक प्रकाशचन्द्र घिमिरेले बताए । उनका अनुसार दुबईमा मातृभूमि जनरल ट्रेडिङ एलएलसीमार्फत सोनापुर, मुराक्काबात र सालाह अल दिन मेट्रो स्टेसनस्थित तीन स्थानबाट नेपाली उत्पादन बिक्री हुँदै आएको छ ।

    डीडीसीका महाप्रबन्धक डा शरणकुमार पाण्डेले बजारको माग र प्रतिक्रियाका आधारमा निर्यात विस्तार गर्ने योजना रहेको बताए। विदेशी बजारलाई लक्षित गरी घिउको प्याकेजिङमा नेपाली, अङ्ग्रेजी र अरबी भाषा प्रयोग गरिएको छ । डीडीसीले यसअघि पनि जापानलगायतका देशमा घिउ निर्यात गरेको थियो ।

  • प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण आगामी मङ्सिर दोस्रो साता हुने

    प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण आगामी मङ्सिर दोस्रो साता हुने

    काठमाडौँ, ३० असोजः प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहको भारत भ्रमण आगामी मङ्सिर दोस्रो साता हुने भएको छ । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले आज सञ्चारकर्मीहरूसँगको कुराकानीमा प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण हुने बताउँदै मितिका सम्बन्धमा भने सार्वजनिक समाचारमा उल्लेख भएकै आसपासको मितिमा हुने उल्लेख गरे । विभिन्न सञ्चारमाध्यममा प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमण आगामी मङ्सिर दोस्रो साता हुने समाचारहरू सार्वजनिक भएका छन् । मन्त्री खनालले भने, “तर आजका दिनसम्म हामीले औपचारिक रूपमा निश्चित गरिरसकेका छ्रैनौँ ।”

    वर्तमान सरकार गठन भएदेखि नै भारत सरकारसँग नियमित सम्पर्क भइरहेको जानकारी गराउँदै उनले प्रधानमन्त्रीको आगामी भ्रमण परिणाममुखी र उपलब्धिमूलक हुने आफूहरूको चाहना रहेको बताए । “भ्रमणका दौरान ‘ट्रेड र ट्रान्जिट’, कनेक्टिभिटी, ऊर्जा, सीमालगायत विषयमा केही न केही सकारात्मक प्रगती होस् भन्ने छ”, मन्त्री खनालले भने। भ्रमणका क्रममा ठूला पूर्वाधार तथा जलविद्युत् परियोजनाको उद्घाटन र शिलान्याससँगै विभिन्न सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने बताइएको छ । गत १३ चैतमा वर्तमान सरकारको नेतृत्व सम्हालेयता प्रधानमन्त्री शाहको पहिलोपटक भारत भ्रमण हुन लागेको हो ।

  • भदौमा दुई खर्ब २१ अर्ब विप्रेषण भित्रियो

    भदौमा दुई खर्ब २१ अर्ब विप्रेषण भित्रियो

    काठमाडौँ, २९ असोजः चालु आवको भदौ महिनामा रु दुई खर्ब २१ अर्ब ३१ करोड विप्रेषण भित्रिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले आज सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ को दुई महिनाको तथ्याङ्कमा आधारित ‘देशको वर्तमान आर्थिक तथा वित्तीय स्थिति’ प्रतिवेदनमा अघिल्लो आवको भदौ महिनामा विप्रेषण आप्रवाह रु एक खर्ब ७४ अर्ब ६७ करोड रहेको उल्लेख छ ।

    चालु आवको दुई महिना (साउन र भदौ) मा विप्रेषण आप्रवाह २३ दशमलव नौ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । दुई महिनामा रु चार खर्ब ३६ अर्ब ३६ करोड विप्रेषण भित्रिएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा विप्रेषण आप्रवाह ३३ दशमलव एक प्रतिशतले बढेको थियो । समीक्षा अवधिमा अमेरिकी डलरमा विप्रेषण आप्रवाह १३ दशमलव पाँच प्रतिशतले वृद्धि भई दुई अर्ब ८५ करोड पुगेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो आप्रवाह २७ दशमलव छ प्रतिशतले बढेको थियो । समीक्षा अवधिमा खुद द्वितीय आय (खुद ट्रान्सफर) रु चार खर्ब ६९ अर्ब ४४ करोड पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो आय रु तीन खर्ब ८४ अर्ब ८८ करोड रहेको थियो ।

    समीक्षा अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति लिने नेपालको सङ्ख्या ७८ हजार ३२० र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको सङ्ख्या ५१ हजार १३६ रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो सङ्ख्या क्रमशः ९० हजार १९८ र ४५ हजार ८८४ थियो ।

  • सहरको स्वादका लागि छुट्छ हिमालको दसैँ–तिहार

    सहरको स्वादका लागि छुट्छ हिमालको दसैँ–तिहार

    भूमिराज पिठातोली–रासस
    बझाङ, २६ असोजः घरमा आमा छिन् । परिवार छ । आफन्त छन् । दसैँमा टीका र जमरा लगाउने, तिहारमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीसँग खुसी साट्ने रहर पनि छ । तर बझाङको साइपाल गाउँपालिकाका घुरनबहादुर बोहराका लागि चाडपर्व घर फर्किने समय होइन, व्यापारका लागि घर छाड्ने समय हो । घुरन भेडाच्याङ्ग्राको बथान लिएर पोखरा र काठमाडौँ पुग्छन् । सहरका भान्सामा हिमालका भेडाच्याङ्ग्राको मासु पाकिरहँदा आफ्नै घरमा आमाको हातबाट टीका थाप्न र परिवारसँगै बसेर दसैँ मनाउनबाट वञ्चित हुनुपर्छ ।

    घुरनसहितका व्यापारीको श्रमले सहरको चाडलाई स्वाद दिन्छ, तर त्यही व्यापारले आफ्नै चाडको खुसी खोसिदिन्छ । साइपाल गाउँपालिका–१ धलौनका घुरनबहादुरले दसैँमा आमाको हातबाट टीका नथापेको १५ वर्षभन्दा बढी भइसक्यो । भेडाच्याङ्ग्राको व्यापार उहाँका लागि आम्दानीको महत्त्वपूर्ण स्रोत हो । त्यसैले चाडपर्वमा घर फर्किने रहर भएर पनि व्यापारको जिम्मेवारीले बजारतर्फ डोहोर्याउँछ । आमाको आशीर्वाद फोनबाटै लिनुपर्छ । सन्तानलाई शुभकामना पनि फोनबाटै दिनुपर्छ । “घरको एक्लो छोरो, त्यो पनि घर नहुँदा आमालाई दसैँ आएजस्तो नै लाग्दैन । परिवारको मुख्य व्यक्ति नहुँदा चाडपर्व टाढिएकै जाती भन्छन्”, घुरन सुनाउँछन् ।


    साइपाल गाउँपालिका–२ धलौनका उज्ज्वल बोहराको अनुभव पनि उस्तै छ । उहाँले पनि डेढ दशकदेखि दसैँ–तिहार परिवारसँग बसेर मनाउन पाएका छैनन् । दसैँ बाटोमै बित्छ, तिहार सहरकै व्यस्ततामा सकिन्छ । “वर्षभरिको आम्दानी हुने चाडवाडको बेला दसैँ सम्झेर घरमै बस्न सकिँदैन । परिवारलाई सम्झनुपर्छ र बाटो लाग्नुपर्छ”, उज्ज्वल भन्छन् ।


    घुरन, उज्ज्वल, राजेन्द्र, सुरेन्द्रजस्ता व्यापारी तथा सहयोगी साइपालमा सय जनाभन्दा बढी छन् । साइपालबाट भेडाच्याङ्ग्रा लिएर पोखरा र काठमाडौँ जानेको सङ्ख्या डेढ सयभन्दा बढी हुन्छ । ट्रक चालकहरू बजार पुगेको भोलिपल्टै फर्किए पनि भेडा च्याङ्ग्राका साहु र सहयोगीलाई बिक्री गर्न समय लाग्छ । उनीहरूको दसैँ–तिहार बाटोमै सकिन्छ ।

    “बीचमा कसैले टीका लगाइदिएमा कानमा जमरा सिउरिएर पर्व मनाएको अनुभूति गर्न पाइन्छ”, साइपाल–१ का रमेश धामीले भने, “नत्र निधारमा टीका र कानमा जमरा नलगाई चाड बित्छ । परिवारसँगको भेटघाट र सामूहिक खुसी व्यापारको व्यस्तताले टाढा पुर्याउँछ ।” साइपालबाट व्यावसायिक रूपमा भेडाच्याङ्ग्रा पोखरा पठाउन थालिएको २०६८ सालदेखि हो । त्यसअघि साइपालका युवा मुगु, हुम्ला र जुम्लाका व्यापारीसँग सहयोगीका रूपमा पोखरा जाने गर्थे । स्थानीय भेडाच्याङ्ग्रा खरिद गर्न आउने व्यापारीले पशुको हेरचाह र ढुवानीमा सहयोग गर्ने मानिस खोज्थे ।

    घुरनबहादुरले पनि २०६४ सालमा सहयोगीका रूपमा पोखरा पुगेर यो व्यवसायको अनुभव बटुटेका थिए । “म सुरुमा २०६४ सालमा सहयोगीको रूपमा पोखरा पुगेको थिएँ”, उनी भन्छन्, “मुगु, हुम्ला, जुम्लाका व्यापारी हाम्रै भेडाच्याङ्ग्रा किन्न आउँथे । भेडासँगै सहयोगी पनि खोज्थे । उहाँहरूसँग आफ्नै भेडाच्याङ्ग्राका सहयोगी भएर गन्तव्यमा पुग्थ्यौँ । साहुले काम गरेको पैसा दिन्थे र फर्किन्थ्यौँ ।”

    सहयोगीका रूपमा काम गर्दा पशु खरिद, ढुवानी र बिक्रीको अनुभव हासिल गरेको उनी बताउँछन् । “सहयोगीका रूपमा चार वर्षको अनुभवपछि आफैँले टिम बनाएर व्यावसायिक रूपमा भेडाच्याङ्ग्रा निर्यातमा लागेँ ।” “सुरुको वर्ष कर्णालीका विभिन्न जिल्ला हुँदै पोखरा भेडा हिँडाएर पुर्यायौँ । त्यो बेलामा बेच्दै हिँड्दै गर्यौँ । ठ्याक्कै एक महिना लागेको थियो”, उनी भन्छन् । पहिले पशु हिँडाएरै लामो दूरी पार गर्नुपर्ने अवस्था थियो । अहिले भने ट्रकमा ढुवानी गरिने उनले बताए ।


    उच्च हिमाली क्षेत्रमा जडीबुटी र प्राकृतिक घाँस खाएर हुर्किएका भेडाच्याङ्ग्राको मासुको स्वाद पोखरामा विस्तारै लोकप्रिय हुँदै गएको व्यापारीको अनुभव छ । सोही ठाउँका व्यापारी राजेन्द्रबहादुर धामी भन्छन्, “पोखराबाट सुरु भएको बजार काठमाडौँसम्म फैलिएको छ । ग्राहक बढेसँगै कतिपयले व्यापारी पुग्न ढिला भए पनि प्रतीक्षा गर्ने गरेका छन् ।” यसले हिमाली क्षेत्रका पशुपालक र व्यापारीका लागि नयाँ बजारको सम्भावना खोलेको छ । गाउँमा पालिएका पशु स्थानीय बजारमा मात्र सीमित नरही टाढाका उपभोक्तासम्म पुग्न थालेका छन् ।

    उपभोक्ताको हातमा नपुगुन्जेल दुःखैदुःख

    बझाङबाट पोखरा भेडाच्याङ्ग्रा पुर्याउन सामान्य अवस्थामा पाँच दिन लाग्छ । कतिपय अवस्थामा एक सातासम्म बाटोमै बित्छ । पशुलाई दिनभर गाडीमा राखेर लैजान सकिँदैन । बिहानदेखि दिनभर नजिकका वन तथा चरन क्षेत्रमा चराउनुपर्छ । साँझ भएपछि मात्र गाडीमा लोड गरेर यात्रा अघि बढाइन्छ । धेरै सङ्ख्यामा ल्याउँदा पनि चुनौती हुने गरेको धामी बताउँछन् ।

    धामीका अनुसार यस वर्षमात्रै साइपाल गाउँपालिकाबाट ३८ ट्रक भेडाच्याङ्ग्रा पोखरा र काठमाडौँका लागि पठाइएको छ । गत वर्ष यस्तो सङ्ख्या २८ ट्रक थियो । जिल्लाभरबाट भने करिब ६० ट्रकबराबर भेडाच्याङ्ग्रा पोखरा निर्यात हुने गरेको उनी बताउँछन् ।


    एउटा ट्रकमा औसतमा ६५ वटा भेडाच्याङ्ग्रा अटाउने व्यापारीको विवरण छ । यस हिसाबले साइपालबाट यस वर्ष पठाइएका ३८ ट्रकमा औसत क्षमताअनुसार करिब दुई हजार ४७० वटा भेडाच्याङ्ग्रा ढुवानी भए । गाउँपालिकाले भेडाच्याङ्ग्रा निर्यातबापत प्रतिगोटा रु १०० का दरले राजस्व सङ्कलन गर्ने गरेको छ । साइपाल गाउँपालिकाका नायब प्राविधिक सहायक सुमन सिंहले भने, “पालिकाको कार्यपालिकाको निर्णयअनुसार राजस्वबापत प्रतिगोटा रु १०० का दरले सङ्कलन गरेका छौँ ।”

    यसले स्थानीय तहमा व्यापार राजस्वको स्रोत देखिने उनले बताए ।
    उहाँका अनुसार बझाङको सुर्मा, छविसपाथिभेरा, बुङ्गल नगरपालिका, मस्टा, साइपाल र तलकोट गाउँपालिकाले पनि यसरी नै राजस्व सङ्कलन गर्ने गरेको छ । सङ्ख्या एकिनपछि पालिकाको सिफारिससहित आवश्यक कागजात तयार पारेर भेडाच्याङ्ग्रा निर्यात गर्ने गरेको उनले बताए ।
    एउटा पशुमा पाँच हजारसम्म अतिरिक्त खर्च

    साइपाल गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष राजेन्द्र धामीका अनुसार एउटा भेडाच्याङ्ग्राको यात्रामा रु पाँच हजारसम्म अतिरिक्त खर्च हुन्छ । गाउँमा एउटा भेडाच्याङ्ग्रा खरिद गर्न रु २५ हजारदेखि रु ३० हजारसम्म लगानी गर्नुपर्ने उनी बताउँछन् । खरिदपछि ढुवानी, चरिचरन, खाना, जनशक्ति र बाटोका अन्य खर्च थपिन्छन् । “रु २५–३० हजारसम्ममा भेडाच्याङ्ग्रा खरिद गर्नुपर्छ”, धामी भन्छन्, “तर बजारमा कहिलेकाहीँ राम्रो मूल्य नपाउँदा निकै घाटा व्यहोर्नुपर्ने हुन्छ ।”

    धेरै पशु एकैपटक खरिद गर्ने व्यापारीले ठूलो रकम लगानी गर्नुपर्छ । बजारसम्म पुग्दा थप खर्च भइसकेको हुन्छ । तर बिक्री मूल्य सुनिश्चित हुँदैन । अपेक्षित मूल्य नपाएमा लगानी उठाउन कठिन हुने गरेको धामीले बताए । व्यापारको अर्को जोखिम उपभोक्ताको धारणा पनि हो । धामीका अनुसार अघिल्लो वर्ष बझाङबाट लगिएका च्याङ्ग्रा वास्तविक नभएको भन्ने अफवाह फैलिएपछि बजार प्रभावित भएको थियो । अन्ततः व्यापारीले लिलामी गरेजस्तै गरी बेचेर फर्किनुपरेको उनले सुनाए ।


    लामो दूरीको यात्रा गर्दा व्यापारीले आर्थिक जोखिममात्रै उठाउँदैनन्, सामाजिक र व्यावहारिक कठिनाइ पनि भोग्छन् । पशुलाई बाटोमा चराउन स्थानीयसँग अनुमति लिनुपर्छ । कतिपय ठाउँमा चरन प्रयोग गरेबापत रकम तिर्नुपर्छ । तर पैसा तिरेपछि पनि व्यवहार सहज हुँदैन । “चराउन नपाए भेडा च्याङ्ग्रा बाटोमै मर्छन् । कतै बिरामी हुन्छन् । त्यस्तो अवस्थामा सबै नोक्सान हुन्छ । बाटोमा चरिचरन गर्दा स्थानीयबाट अपमान सहनुपर्छ, गाली सहनुपर्छ”, धामी भन्छन् ।


    बाटोमा सुरक्षाले पनि निकै दुःख दिने गरेको उनीहरुको बुझाइ छ । सबै प्रक्रिया पुर्याउँदा पनि बाटोमा सुरक्षा निकायले अनेक झमेला गर्छन् । धुरनले भने, “हामी जिल्लाबाट बाहिर जाँदा सबै कागजात तयार गरेर मात्रै जान्छौँ । तर, बीचमा सुरक्षा निकायले कतै कागजात नपुगेको, लाइसेन्स वा बिलबुकसम्बन्धी कतै न कतै खोट देखाएर झमेलामा अल्झाउँछन् ।”

    स्वास्थ्य परीक्षणपश्चात निर्यात

    ठूलो सङ्ख्यामा भेडाच्याङ्ग्रा एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा लैजाँदा पशुको स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । लामो दूरीको ढुवानी र विभिन्न स्थानमा पशुको जमघट हुँदा सङ्क्रमण तथा रोग फैलिन सक्ने जोखिम हुने भन्दै परीक्षण गरेरमात्रै निर्यात गर्ने गरिएको छ । पशु चिकित्सक डा रवि थारूका अनुसार जिल्लाबाट भेडाच्याङ्ग्रा पठाउँदा परीक्षण गरेर पठाउने गरिएको छ ।

    “यति ठूलो मात्रामा पठाउँदा बिनापरीक्षण पठाएमा कुनै सङ्क्रमण वा रोग फैलन सक्छ”, थारू भन्छन्, “त्यसैले पशुको परीक्षण, प्राथमिक उपचारका लागि औषधि, व्यवसायीसँग आवश्यक कागजात सबै पूरा गरेपछि मात्रै पठाउँछौँ ।” स्वास्थ्य परीक्षणले सम्भावित रोगको जोखिम कम गर्न र उपभोक्तासम्म स्वस्थ पशु पुर्याउन सहयोग गर्ने उनले बताए ।

  • राहदानी लिन अब महावाणिज्यदूतावास धाउनु नपर्ने, इमिरेट्स पोस्टबाट घरमै डेलिभरी

    राहदानी लिन अब महावाणिज्यदूतावास धाउनु नपर्ने, इमिरेट्स पोस्टबाट घरमै डेलिभरी

    दुबई । नेपाली महावाणिज्यदूतावास, दुबईले नयाँ बनेर आएका राहदानी सेवाग्राहीको ठेगानामै डेलिभरी गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ । दूतावासले सूचना जारी गर्दै यूएईको सरकारी हुलाक सेवा इमिरेट्स पोस्टमार्फत सम्बन्धित आवेदकको ठेगानामा राहदानी पु¥याउने व्यवस्था गरिएको जनाएको हो ।
    ‘नयाँ बनेर आएको राहदानी लिन महावाणिज्यदूतावाससम्म आउँदा छुट्टी लिनुपर्ने, समय र यात्रा खर्च हुनेलगायतका समस्या देखाउँदै सेवाग्राहीबाट हुलाकमार्फत राहदानी डेलिभरीको अनुरोध हुँदै आएको थियो ।

    सोही अनुरोधलाई सम्बोधन गर्दै दूतावासले नयाँ व्यवस्था लागू गरेको हो’, महावाणिज्यदूतावासले जनाएको छ । व्यवस्थाअनुसार राहदानी आवेदनको बायोमेट्रिक दिने समयमा सम्बन्धित आवेदकले महावाणिज्यदूतावासमा डेलिभरी फाराम भरेर बुझाउनुपर्नेछ । राहदानी बनेर आएपछि दूतावासले डेलिभरीका लागि इमिरेट्स पोस्टलाई उपलब्ध गराउनेछ ।


    राहदानी डेलिभरीको समयमा सेवाग्राहीले इमिरेट्स पोस्टलाई शुल्क बुझाउनुपर्नेछ । दूतावासका अनुसार डेलिभरी शुल्क १५ दिराम र मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट)सहित १५.७५ दिराम तोकिएको छ । यो सेवा स्वैच्छिक रहेको दूतावासले स्पष्ट पारेको छ । आवश्यक पर्ने सेवाग्राहीले मात्र उक्त सेवा उपयोग गर्न सक्नेछ । डेलिभरीको लागि सेवाग्राहीले महावाणिज्यदूतावासले उपलब्ध गराएको फारममा सही मोबाइल नम्बर र स्पष्ट ठेगाना टिपाउनु पर्नेछ ।


    यो सेवाले दुबई र उत्तरी क्षेत्रमा रहने लाखौं नेपाली लाभान्वित हुनेछन् । करिव ७ लाख नेपाली रहेको यूएईमा दुबई र उत्तरी क्षेत्रमा करिव ५ लाख कार्यरत रहेको अनुमान छ ।

  • यी हुन् ३० वर्षभन्दा बढीदेखि यूएई बस्दै आएका १६ नेपाली

    यी हुन् ३० वर्षभन्दा बढीदेखि यूएई बस्दै आएका १६ नेपाली

    दुबई । दुबईस्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासले सेप्टेम्बर २० मा यूएईमा लामो समयदेखि बस्दै आएका नेपाली अग्रजसँग अनुभव आदानप्रदान तथा छलफल गरेको छ । सन् १९८० र १९९० को दशकमा नेपालबाट यूएई पुगेका अग्रजसँगको छलफलमा उनीहरुले देखेको यूएईको विकासक्रम, नेपाली समुदायमा पु¥याएको योगदान र लामो समयको अनुभवबारे चर्चा गरिएको थियो । यूएईको विकासबाट नेपालले सिक्न सक्ने अभ्यास तथा नेपाली समुदायका समसामयिक विषयमा पनि छलफल भएको थियो । कार्यक्रममा दुबईस्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासले एक वर्षमा प्रदान गरेका सेवा तथा कार्यसम्पादनबारे समेत जानकारी आदानप्रदान गरिएको थियो ।


    छलफलमा शारदा भट्टराई (राजु, १९८२), मुक्ति राई (१९८७), कृष्णबहादुर ढकाल (१९९४), कृष्णप्रसाद आचार्य (१९९२), मोहन शर्मा (१९९७), मनिल श्रेष्ठ (१९९१), दिलबहादुर पुन मगर (१९९७), किरण वज्राचार्य (१९९२) र लालबहादुर ढेंगा (१९९६) सहभागी थिए । ३० वर्षभन्दा बढी यूएईमा बिताएका चन्द्रप्रसाद सापकोटा (१९८२), रोबर्ट विल्सन (१९८९), तकबहादुर गुरुङ (१९९३), दुर्गाबहादुर सिंह पाली (१९९३), पूनम गुरुङ श्रेष्ठ (१९९१), लक्ष्मणप्रसाद भट्टराई (१९८७) र रमेश न्यौपाने (१९९५) लगायतका रहेका छन् । उनीहरु भने छलफलमा उपस्थित हुन सकेनन् ।
    छलफलमा सहभागी हुन नसकेका अन्य अग्रजसँग पनि आगामी दिनमा भेटघाट तथा अनुभव आदानप्रदान गरिने महावाणिज्यदूतावासले जनाएको छ ।

    तस्वीर : लालबहादुर ढेंगा\महावाणिज्यदूतावास

  • नेपाली महावाणिज्यदूतावासबाट एक वर्षमा ७५ हजार सेवाग्राही लाभान्वित

    नेपाली महावाणिज्यदूतावासबाट एक वर्षमा ७५ हजार सेवाग्राही लाभान्वित

    दुबई, यूएई । दुबईस्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासले आफ्नो सञ्चालनको पहिलो वर्षमा करिब ७५ हजार सेवाग्राहीलाई सेवा प्रदान गरेको छ । २०८२ भदौदेखि २०८३ साउनसम्मको एकवर्षे अवधिमा महावाणिज्यदूतावासले राहदानी, कन्सुलर प्रमाणीकरण, श्रमसम्बन्धी समस्या समाधान तथा अन्य सार्वजनिक सेवाका क्षेत्रमा काम गरेको हो ।


    महावाणिज्यदूतावासले एक वर्षमा २२ हजार राहदानी आवेदन दर्ता तथा २१ हजार राहदानी वितरण गरेको छ । त्यस्तै, ३ हजार ८ सय एकतर्फी यात्रा अनुमतिपत्र (वन वे ट्राभल डकुमेन्ट), १३ हजार कन्सुलर प्रमाणीकरण र ५ सय पावर अफ एटर्नीसम्बन्धी सेवा प्रदान गरिएको छ ।


    व्यक्तिगत भिसा प्रमाणीकरण, कम्पनी तथा भिसा प्रमाणीकरण र संस्थागत डिमान्ड प्रमाणीकरण लगायतका सेवामा समेत महावाणिज्यदूतावासले काम गरेको विवरणमा उल्लेख छ । व्यक्तिगत भिसा प्रमाणीकरण र कम्पनी तथा भिसा प्रमाणीकरणअन्तर्गत ५–५ सय तथा संस्थागत डिमाण्ड प्रमाणीकरणअन्तर्गत एक हजार सेवा प्रदान गरिएको जनाइएको छ । यीमध्ये केही तथ्यांक १० महिनाको अवधिका हुन् ।


    संस्थागत डिमाण्ड परीक्षणअन्तर्गत ७ हजार, शव स्वदेश फिर्तीसम्बन्धी २ सय, नेपालका लागि पर्यटक भिसा जारी ३ सय, श्रम स्वीकृति प्रमाणीकरण ३ सय ५० र श्रम स्वीकृति पुनः प्रवेश प्रमाणीकरण तथा स्वीकृतिअन्तर्गत १ हजार २ सय सेवा प्रदान गरिएको छ ।

    श्रमिकका समस्या समाधानमा प्राथमिकता
    महावाणिज्यदूतावासले श्रमसम्बन्धी गुनासा, जेल, ठगी, अस्पताल, राहदानीलगायतका विषयमा फोन, इमेल, म्यासेज तथा प्रत्यक्ष भेटघाटमार्फत करिब ५ हजार मुद्दा तथा गुनासोमा काम गरेको छ । उल्लेखित संख्या अन्तिम समाधान भएका मुद्दाको संख्या नभई सेवाग्राहीका समस्या सम्बोधन गर्न गरिएको पहलको संख्या रहेको छ ।


    महावाणिज्यदूतावासले प्राप्त समस्या तथा गुनासो समाधानका लागि आवश्यक पहल र प्रयास गर्दै आएको जनाएको छ । श्रमिकका समस्या तथा अन्य विषयमा दैनिक औसत २० वटा मुद्दा सम्बोधन गर्ने आधारमा वार्षिक ५ हजारभन्दा बढी केसमा काम गरिएको अनुमान छ ।


    महावाणिज्यदूतावासले श्रम शिविर
    १० वटा भ्रमण गर्नुका साथै दुईवटा जनचेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गरेको विवरणमा उल्लेख छ । क्षतिपूर्ति रकमको खातामा ८९ हजार २७०.५६ दिरहम मौज्दात रहेको र ८ लाख ३७ हजार ९२३.४४ दिरहम क्षतिपूर्ति रकम नेपाल पठाइएको छ । महावाणिज्यदूतावासले आर्थिक कूटनीतिसम्बन्धी १० वटा कार्यक्रम आयोजना गरेको छ भने कूटनीतिक भेटघाट, अन्तरक्रिया तथा पहुँच विस्तारका २० वटा गतिविधि सञ्चालन गरेको छ ।

    डिजिटल माध्यमबाट दैनिक दुई सय प्रतिक्रिया
    महावाणिज्यदूतावासले इमेल, ह्वाट्सएप र मेसेन्जरमार्फत सर्वसाधारणका प्रश्न तथा जिज्ञासाको जवाफ दिँदै आएको छ । त्यस्ता माध्यमबाट दैनिक औसत २ सय प्रतिक्रिया दिने गरिएको छ । महावाणिज्यदूतावासले महिनामा २० कार्यदिनका आधारमा वार्षिक ७२ हजार प्रतिक्रियाको अनुमान प्रस्तुत गरेको छ । सप्ताहन्त र सार्वजनिक बिदाका दिनमा समेत प्रतिक्रिया दिइने भएकाले वार्षिक संख्या करिब ८० हजार पुग्न सक्ने महावाणिज्यदूतावासले जनाएको छ ।


    महावाणिज्यदूतावासमा सेवा लिएका सेवाग्राहीबाट २ सय २० भन्दा बढी गुगल रिभ्यु प्राप्त भएको जनाइएको छ । तीमध्ये अधिकांश सकारात्मक र उत्साहजनक रहेको तथा गुगल रिभ्यु स्कोर ४.७ रहेको छ । महावाणिज्यदूतावासले पहिलो वर्षमा करिब ५० हजार शुल्क तिर्ने सेवाग्राहीले प्रत्यक्ष सेवा लिएको अनुमान गरेको छ । यसबाहेक विभिन्न काम तथा जिज्ञासाका लागि शुल्क नतिर्ने सेवाग्राहीको संख्या त्यसको आधा रहेको अनुमानसहित पहिलो वर्षमा महावाणिज्यदूतावासमा आउने कुल सेवाग्राहीको संख्या करिब ७५ हजार पुगेको महावाणिज्यदूतावासले जनाएको छ ।

    महावाणिज्यदूतावासमा संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवस कार्यक्रम
    यूएई । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)को दुबईमा रहेको नेपाली महावाणिज्यदूतावासमा नेपालको संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवस २०८३ को शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो । २०८३ असोज ३ गते संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो ।

    कार्यक्रममा यूएईमा क्रियाशील विभिन्न वैचारिक संस्थाका प्रतिनिधिहरु, नेपाली सामाजिक संघसंस्थाका प्रतिनिधि, सामाजिक अभियन्ता, पत्रकार, व्यवसायी तथा नेपाली समुदायको उपस्थिति रहेको थियो । कार्यक्रममा नेपाली महावाणिज्यदूतावास दुबईका महावाणिज्यदूत हरि ओडारीले नेपालको संविधान नेपाली जनताको लामो संघर्ष, त्याग, बलिदान र लोकतान्त्रिक आन्दोलनको महत्वपूर्ण उपलब्धि रहेको बताउँदै यसले नेपाललाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक राज्यका रुपमा संस्थागत गर्दै नागरिकका मौलिक हक, अधिकार, समानता, स्वतन्त्रता र सामाजिक न्यायको सुनिश्चितता गरेको बताए । उनले संविधानको प्रभावकारी कार्यान्वयन, सुशासन, समृद्धि र सामाजिक सद्भाव कायम गर्नु आजको आवश्यकता रहेको पनि बताए ।


    कार्यक्रममा यूएईमा क्रियाशील विभिन्न नेपाली संघसंस्थाका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधिहरुले संविधान दिवसको अवसरमा आफ्ना शुभकामना मन्तव्यहरु राखेका थिए । उनीहरुले संविधानले सुनिश्चित गरेका अधिकारको संरक्षण, कार्यान्वयन तथा नेपाल र नेपालीको समृद्धिका लागि एकताबद्ध भएर अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए ।

  • नेपाली राजदूतावास अबुधाबीमा शोकसभा

    नेपाली राजदूतावास अबुधाबीमा शोकसभा

    यूएई । नेपाली राजदूतावास अबुधाबीले रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीको कारण ज्यान गुमाएकाहरुको सम्मानमा भदौ २२ गते सोमबार दूतावास परिसरमा दीप प्रज्ज्वलन तथा शोकसभा सम्पन्न गरेको छ । कार्यक्रममा पीडित परिवारजनहरुमा गहिरो समवेदना प्रकट गर्दै घाइतेहरुको शीघ्र स्वास्थ्य लाभ, अज्ञात व्यक्तिहरुको सकुशल उद्धार तथा पुनर्मिलनको कामनासहित दीप प्रज्ज्वलन गरिएको थियो । शोकसभामा यूएईमा क्रियाशील विभिन्न नेपाली संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरुको सहभागिता रहेको थियो ।


    शोकसभालाई सम्बोधन गर्दै महामहिम राजदूत तेजबहादुर क्षेत्रीले प्राकृतिक विपत्तिका कारण पु¥याएको पीडा र भौतिक रुपमा भएको अपूरणीय क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै नेपालको पुनर्निर्माण कार्यलाई पुनः अघि बढाउन सबैले हातेमालो गरी सहयोगी भावनाले अघि बढ्नुपर्ने बताए । उनले यूएई सरकारले उपलब्ध गराएको राहत सहयोगको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्दै नेपाल सरकारका तर्फबाट यूएई सरकारप्रति हार्दिक आभार तथा कृतज्ञता व्यक्त गरे ।

    उनले यूएई सरकारले गरेको यो सहयोग प्राप्त हुनुमा नेपाली समुदायको ठूलो योगदान रहेको बताउँदै नेपाली समुदायलाई धन्यवाद दिए । उनले नेपाललाई सहयोग गर्ने विदेशी संघसंस्था, नेपाली समुदाय तथा शुभचिन्तकहरुप्रति आभार व्यक्त गर्दै यूएईमा रहेको नेपाली समुदायले खुला हृदयले गरेको मानवीय सहयोगप्रति धन्यवाद व्यक्तसमेत गरे ।

  • नेपाली राजदूतावासमा संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवस मनाइयो

    नेपाली राजदूतावासमा संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवस मनाइयो

    यूएई । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)को राजधानी अबुधाबीस्थित नेपाली राजदूतावासमा नेपालको संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवस २०८३ विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइएको थियो । नेपाली राजदूतावास अबुधाबीले २०८३ असोज ३ गते संविधान दिवस तथा राष्ट्रिय दिवसको अवसरमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरेको हो । कार्यक्रममा यूएईमा क्रियाशील विभिन्न नेपाली संघसंस्थाका प्रतिनिधि, सामाजिक अभियन्ता, पत्रकार, व्यवसायी तथा नेपाली समुदायका सदस्यसहित करिब ५० जनाको उपस्थिति रहेको थियो ।


    कार्यक्रममा नेपाली राजदूतावासका कूटनीतिक कर्मचारी, गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) यूएई, नेपाली समाज यूएई, नेपाल पत्रकार महासंघ यूएई, आदिवासी जनजाति महासंघ यूएई लगायत विभिन्न वैचारिक तथा सामाजिक संघसंस्थाका प्रतिनिधिहरुको सहभागिता रहेको थियो ।


    कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै यूएईका लागि नेपाली राजदूत तेजबहादुर क्षेत्रीले नेपालको संविधान नेपाली जनताको लामो संघर्ष र बलिदानबाट प्राप्त ऐतिहासिक उपलब्धि भएको उल्लेख गरेका थिए । उनले संविधानले प्रत्याभूत गरेका जनताका हक, अधिकार, लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यता तथा संघीय व्यवस्थाको संस्थागत विकासमा सबैको महत्वपूर्ण भूमिका रहने बताए ।


    उनले सुशासन, विकास र समृद्धिका लागि सरकारले अघि सारेका नीति तथा कार्यक्रमलाई सफल बनाउन सबै पक्षबाट सहयोग र सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गर्दै नेपालमा हालै आएको प्राकृतिक विपद्बाट उत्पन्न परिस्थितिको सामना गर्न विदेशमा रहेका नेपाली समुदायले पनि आफ्नो क्षेत्रबाट सक्दो सहयोग गर्न आह्वान गरेका थिए ।


    कार्यक्रममा यूएईमा क्रियाशील विभिन्न नेपाली संघसंस्थाका अध्यक्ष तथा प्रतिनिधिहरुले संविधान दिवसको अवसरमा आफ्ना विचार व्यक्त गर्दै संविधानले सुनिश्चित गरेका अधिकारको संरक्षण, कार्यान्वयन तथा नेपाल र नेपालीको समृद्धिका लागि एकताबद्ध भएर अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएका थिए ।

  • ओएनएफ मध्यपूर्वमा बाबुराम सापकोटा

    ओएनएफ मध्यपूर्वमा बाबुराम सापकोटा


    यूएई । प्रवासी नेपाली मञ्च (ओएनएफ) मध्यपूर्व महादेशको अध्यक्षमा बाबुराम सापकोटा निर्वाचित भएका छन् । सेप्टेम्बर ११ तारिखमा सम्पन्न ओएनएफ मध्यपूर्व महादेशीय कमिटीको प्रथम अधिवेशनले सापकोटाको नेतृत्वमा २१ सदस्यीय नयाँ कार्यसमिति निर्वाचित गरेको हो । अधिवेशनले उपाध्यक्षमा गीता सुवेदी, सचिवमा राजु खनाल र दुई जना उपसचिवमा मेनुका खतिवडा र महेशप्रसाद न्यौपानेलाई निर्वाचित गरेको छ ।


    यसैगरी सदस्यहरुमा विजयविक्रम बस्नेत, शोभाखर भुसाल, शेख हश नवाज, गोपाल बस्नेत, अच्युत तिम्सिना र ऋषि भट्टराई, कृष्णप्रसाद आचार्य, गोकुल कुइँकेल, चन्द्र गुरुङ, धर्मप्रसाद बराल, नानुराज बराल, रामकुमार आचार्य (रञ्जीत), राजुप्रसाद भट्टराई, विष्णुलाल श्रेष्ठ, शिवजंग गुरुङ र यम लामा बम्जनलाई निर्वाचित गरेको छ ।


    भर्चुचल माध्यमबाट भएको अधिवेशनको उद्घाटन नेकपा एमालेका महासचिव शंकर पोखरेलले गरेका थिए ।

  • अर्घाखाँची सम्पर्क समिति यूएईमा आचार्य

    अर्घाखाँची सम्पर्क समिति यूएईमा आचार्य

    यूएई । अर्घाखांची सम्पर्क समिति यूएईको अध्यक्षमा चिरन आचार्य सर्वसम्मत चयन भएका छन । गत ६ सेप्टेम्बर २०२६ आइतबारका दिन दुबईस्थित याक एण्ड यति क्लब एभरेष्टको हलमा आयोजित ७औं अधिवेशनले नयाँ कार्यसमिति सर्वसम्मत चयन गरेको हो । जसको वरिष्ठ उपाध्यक्षमा ओम केसी, प्रथम उपाध्यक्षमा अमित पाण्डे, महिला उपाध्यक्षमा पार्वता श्रेष्ठ मल्ल, उपाध्यक्षमा हिमेन्द्र क्षेत्री, राकेश रायमाझी, गंगा बस्नेत पन्थी, मणिराम गैरे, भीम केसी र गणेशप्रसाद पौडेल रहेका छन् । त्यसैगरी महासचिवमा नवराज सिंह ठकुरी, सचिवमा रामप्रसाद श्रेष्ठ, कोषाध्यक्षमा हरी बिसी चयन भएका छन् ।


    त्यसैगरी कार्यसमिति सदस्यहरुमा क्रमशः सुनिल थापा, छन्द श्रेष्ठ, उमा घिमिरे, मन्जु घिमिरे, सिद्धार्थ भुसाल, कमल खनाल, अनिल खड्का, गोविन्द पोखरेल, सम्झना खनाल, रामबहादुर अधिकारी, नारायणप्रसाद पौडेल, तारा बिरकट्टा मगर, मधु रेश्मी मगर, हरी भण्डारी, जुनु पन्थी, अर्चना पाण्डे, बाबुराम भुसाल, राहुल खनाल, जीवन खनाल, अनु शर्मा, प्रियंका श्रेष्ठ, तारा परियार, कृष्ण गमाल, अशोक श्रेष्ठ, लेखनाथ अधिकारी, शिला खनाल, जानाका घिमिरे र पुष्पा भाटलाई चयन गरेको छ ।


    नेपाली समाज यूएईका अध्यक्ष राम मोक्तानको प्रमुख आतिथ्यतमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रमको अध्यक्षता अर्घाखाँची सम्पर्क समिति यूएईका तत्कालीन अध्यक्ष जेपी पोखरेलले गरेका थिए । कार्यक्रममा नेपालमा आएको प्राकृतिक बिपत्तीमा परी ज्यान गुमाएका दिवंगत आत्माको शान्तिको लागि १ सय ८ दियो जलाएर मौनधारण गर्दै घाइतेहरुका लागि शीघ्र स्वास्थ्य लाभको कामना गरिएको थियो । साथै बाढीपीडितमा परेकालाई अर्घाखाँची सम्पर्क समिति यूएईको तर्फबाट राहत सहयोगस्वरुप यूएई दिराम ११ हजार लगभग नेपाली रु ४ लाख ५१ हजार रुपैयाँ नेपाली समाज यूएईका अध्यक्ष राम मोक्तानलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो ।

  • बाढीपीडितको सहयोगार्थ यूएईमा महिला भलिबल प्रतियोगिता

    बाढीपीडितको सहयोगार्थ यूएईमा महिला भलिबल प्रतियोगिता

    यूएई । नेपालको भोटेकोशीमा आएको बाढीबाट पीडित परिवार तथा समुदायको सहयोगार्थ यूएईमा सेप्टेम्बर १८ मा महिला भलिबल प्रतियोगिता सम्पन्न भएको छ । प्रतियोगिता दुबईस्थित अलबर्षाको अल क्विेम स्कुलको खेलमैदानमा भएको थियो ।
    प्रतियोगिताको विजेताको उपाधि एंगेल्स् टच समूहले पाएको छ भने उपविजेता दुबई मिक्सर र दोस्रो उपविजेता टिम भीएसले प्राप्त गरेको छ ।

    भलिबल खेलाडीहरु मुन बम्जन, निशान शाह र सरिता राईको आयोजनामा सम्पन्न प्रतियोगितामा यूएईमा रहेका विभिन्न देशका खेलाडी सहभागी भएका थिए । प्रतियोगितामा ११ वटा महिला भलिबल टोलीले सहभागिता जनाएका थिए ।
    नेपालमा हालै आएको बाढीबाट प्रभावित परिवार तथा समुदायलाई सहयोग पु¥याउने उद्देश्यले प्रतियोगितामार्फत सहयोग संकलन गरिएको आयोजकले जनाएको छ ।

    खेलाडी, समर्थक, स्वयंसेवक तथा नेपाली समुदायका सदस्यले अभियानमा साथ दिएका थिए । प्रतियोगितामा संकलन भएको रकम ४२०० दिहराम प्रधानमन्त्री राहत तथा उद्धार कोषमा जम्मा गरिएको थियो ।


    खेलकुदको माध्यमबाट विभिन्न पृष्ठभूमिका मानिसलाई एकजुट गर्दै नेपालका बाढीपीडितप्रति ऐक्यबद्धता जनाउने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गरिएको आयोजकको भनाइ छ । आयोजकहरुले प्रतियोगितामा सहभागी सबै ११ टोली, खेलाडी, समर्थक, स्वयंसेवक तथा शुभेच्छुकप्रति आभार व्यक्त गरेका छन् ।
    ‘नेपालबाट टाढा रहे पनि हाम्रो मन मातृभूमिमै छ ।

    भलिबलमार्फत मानिसलाई एकजुट गर्दै बाढीपीडितलाई सहयोग गर्ने हाम्रो उद्देश्य हो’, आयोजकले भने । प्रतियोगिताले यूएईमा रहेका नेपाली तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायबीचको सहकार्य र मानवीय भावनालाई समेत उजागर गरेको आयोजकको भनाइ छ ।

  • प्रवास नेपाली सम्पर्क विभाग यूएईको श्रद्धाञ्जली सभा

    प्रवास नेपाली सम्पर्क विभाग यूएईको श्रद्धाञ्जली सभा

    यूएई । भोटेकोशी नदीमा आएको भीषण बाढीका कारण ज्यान गुमाउने नागरिकको सम्झनामा प्रवास नेपाली सम्पर्क विभाग यूएईले श्रद्धाञ्जली सभा सम्पन्न गरेको छ ।


    विभागका प्रमुख सुजन थापाको सभापतित्वमा गत १३ सेप्टेम्बरमा बरदुबईको क्लब एभरेष्टमा उक्त सभा आयोजना गरिएको थियो । कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि नेपाली महावाणिज्यदूतावास दुबईका उपमहावाणिज्यदूत कृष्णप्रसाद चापागार्इं रहेका थिए । सभामा यूएईमा क्रियाशील विभिन्न वैचारिक संस्थाका प्रमुखहरु, नेपाली समाज, एनआरएन लगायतका सामाजिक संस्थाका प्रतिनितिहरुको उपस्थिति रहेको थियो ।


    सभामा भोटेकोशीमा आएको बाढीका कारण ज्यान गुमाउनेहरुको सम्झनामा मौन धारण, दीप प्रज्ज्वलन गरिएको थियो । साथै कार्यक्रमका वक्ताहरुले शोकसन्तप्त परिवारजनमा समवेदना प्रकट गर्दै बेपत्ताहरुको छिटो खोजीकार्य होस् र घाइतेहरुको शीघ्र स्वास्थ्य लाभ होस् भन्ने कामना गरेका थिए ।

  • गोर्खाली राइनोजलाई जीसीडी नेपाली प्रिमियर लिगको उपाधि

    गोर्खाली राइनोजलाई जीसीडी नेपाली प्रिमियर लिगको उपाधि

    यूएई । संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)को शारजाहमा सम्पन्न पहिलो ‘जीसीडी नेपाली क्रिकेट प्रिमियर लिगको उपाधि जीसीडी गोर्खाली राइनोजले जितेको छ ।
    भदौ २० देखि शुरु भएको प्रतियोगितामा काडोस एनसीसी हार्ड हिटर्स, एभरेस्ट वारियर्स अबुधाबी क्रिकेट क्लब, जीसीडी गोर्खाली राइनोज क्रिकेट क्लब र ग्रेस इन्टरनेशनल नेपाल टाइटन्स सहभागी थिए । प्रतियोगितामा जम्माजम्मी ७ खेल भएका थिए ।


    प्रतियोगिताको उत्कृष्ट बलर काडोस एनसीसी हार्ड हिटर्सका समिर सिंजापतिले प्राप्त गरेका थिए । उनले ४ खेलमा ८ विकेट लिएका थिए । त्यसैगरी उत्कृष्ट फिल्डर काडोस एनसीसी हार्ड हिटर्सका रोहित शर्माले प्राप्त गरे भने उत्कृष्ट ब्याटरको उपाधि काडोस एनसीसी हार्ड हिटर्सकै राजाराम सुवेदीले प्राप्त गरे । उनले ४ खेलमा १७५ रन बनाएका थिए । प्रतियोगिताको उत्कृष्ट खेलाडी जीसीडी गोर्खाली राइनोज क्रिकेट क्लबका मोसिन मत्तोले प्राप्त गरेका थिए उनले ३ खेलमा १२७ रन र ७ विकेट लिएका थिए ।


    शारजाहस्थित अल फरहान क्रिकेट मैदानमा भएको फाइनलमा काडोस एनसीसी हार्ड हिटर्सलाई हराउँदै जीसीडी गोर्खाली राइनोजले उपाधि जितेको हो । २६ सेप्टेम्बरमा भएको फाइनल खेलपश्चात् भव्य समारोहका बीच पुरस्कार वितरण गरिएको थियो ।


    उक्त कार्यक्रममा नेपाली महावाणिज्यदूतावास दुबईका उपमहावाणिज्यदूत कृष्णप्रसाद चापागाईंको प्रमुख आतिथ्यता रहेको थियो । प्रतियोगिताको विजेतालाई ५ हजार दिराम र उपविजेतालाई २ हजार दिराम पुरस्कार, ट्रफी र मेडल वितरण गरिएको थियो । समापन कार्यक्रममा नेपाली पञ्चेबाजा, नेपाली भजन र विभिन्न झाँकीहरु प्रस्तुत गरिएको थियो ।

  • तीन देशको भ्रमणपछि परराष्ट्रमन्त्री स्वदेश फिर्ता, जलवायु मुद्दा अन्तरराष्ट्रियकरणमा उपलब्धि

    तीन देशको भ्रमणपछि परराष्ट्रमन्त्री स्वदेश फिर्ता, जलवायु मुद्दा अन्तरराष्ट्रियकरणमा उपलब्धि

    काठमाडौँ, २४ असोज । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल फिजी र टुभालुमा आयोजित जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी उच्चस्तरीय ‘प्रि–कोप लिडर्स इभेन्ट’ मा सहभागी हुनुका साथै अस्ट्रेलियाको औपचारिक भ्रमण सम्पन्न गरी आज स्वदेश फर्किएका छन् । भ्रमणका क्रममा अस्ट्रेलियाले नेपालमा हालै गएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रको राहत, पुनर्लाभ तथा पुनर्निर्माणका लागि थप १५ मिलियन अस्ट्रेलियन डलर अनुदान सहायता घोषणा गरेको छ । यससँगै बाढी विपद् प्रतिकार्यका लागि अस्ट्रेलियाले घोषणा गरेको कुल सहायता २६ मिलियन अस्ट्रेलियन डलर पुगेको मन्त्री खनालले जानकारी दिए ।


    स्वदेश फर्किएपछि भ्रमणका उपलब्धिबारे जानकारी दिँदै मन्त्री खनालले नेपालको जलवायु संवेदनशीलतालाई अन्तरराष्ट्रिय मञ्चमा उजागर गर्न, न्यायोचित जलवायु वित्त परिचालन गर्न र अस्ट्रेलियासँगको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउन भ्रमण महत्त्वपूर्ण रहेको बताए ।


    आगामी नोभेम्बरमा टर्कीको अन्टाल्यामा आयोजना हुने जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय संरचना महासन्धिको ३१औँ सम्मेलन ९कोप–३१० का लागि राजनीतिक सहमति निर्माण गर्ने तथा विश्वव्यापी जलवायु एजेन्डालाई अघि बढाउने उद्देश्यले अस्ट्रेलिया, फिजी र टुभालुका सरकार प्रमुखहरूको निमन्त्रणामा मन्त्री खनालले भ्रमण गरेका थिए ।

    जलवायु न्यायका लागि नेपालको आवाज

    भ्रमणका क्रममा मन्त्री खनालले यही अक्टोबर ६ मा फिजीको नाडीमा आयोजित ‘प्रि–कोप लिडर्स प्लेनरी’ लाई सम्बोधन गर्दै हिमाली तथा प्रशान्त महासागरका टापु राष्ट्रहरूले जलवायु परिवर्तनका कारण समान प्रकृतिका जोखिम सामना गरिरहेको उल्लेख गरेका थिए । उनले हिमनदी पग्लिने र समुद्री सतह बढ्ने समस्या एउटै विश्वव्यापी जलवायु सङ्कटका परस्पर जोडिएका पक्ष भएको बताउँदै हिमालदेखि समुद्रसम्मका राष्ट्रबीच सहकार्य आवश्यक रहेकोमा जोड दिए ।


    सम्बोधनका क्रममा मन्त्री खनालले नेपालको भोटेकोशी जलाधार क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीलाई ‘हिमाली सुनामी’ को संज्ञा दिँदै जलवायु परिवर्तनमा न्यून योगदान रहेका नेपालजस्ता मुलुकले त्यसको गम्भीर मूल्य चुकाउनुपरेको बताए ।
    कोप–३१ का लागि नेपालका चार प्राथमिकता प्रस्तुत गर्दै मन्त्री खनालले विश्वव्यापी तापमान वृद्धिलाई १.५ डिग्री सेल्सियसमा सीमित राख्ने लक्ष्यप्रतिको प्रतिबद्धता, ऋणको भार नथपिने गरी अनुदानमा आधारित अनुकूलन वित्त, हानि तथा नोक्सानी कोषको प्रभावकारी परिचालन र ‘सगरमाथादेखि समुद्रसम्म’ साझेदारीको विकासमा जोड दिए ।

    टुभालु भ्रमणका क्रममा मन्त्री खनालले समुद्री कटान र तीव्र ज्वारभाटाको जोखिममा रहेको फुनाफुतीस्थित ‘कजवे’ क्षेत्र तथा टुभालु कोस्टल एडाप्टेसन प्रोजेक्टअन्तर्गत निर्माण गरिएका संरचनाको अवलोकन गरेका थिए ।
    उक्त भ्रमणले हिमाली क्षेत्रको जलवायु जोखिम र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रहरूले सामना गरिरहेका चुनौतीबीच समानता पहिचान गर्न तथा जलवायु न्यायका पक्षमा साझा आवाज निर्माण गर्न सहयोग पुगेको उनले बताए । ‘प्रि–कोप’ कार्यक्रमका अवसरमा जारी ‘टाकु पाकासोआ घोषणापत्र’ मा हिमनदी तथा हिमचादरको क्षयसम्बन्धी विषय समावेश भएको पनि उनले जानकारी दिए ।


    अस्ट्रेलियाबाट थप १५ मिलियन डलर सहायता

    अक्टोबर ८ मा अस्ट्रेलियाको मेलबर्नस्थित कमनवेल्थ पार्लियामेन्ट कार्यालयमा विदेशमन्त्री पेन्नी वोङसँग भएको उनको द्विपक्षीय वार्तामा नेपाल–अस्ट्रेलिया सम्बन्धका विविध पक्षमा छलफल भएको थियो । वार्ताका क्रममा विदेशमन्त्री वोङले नेपालको बाढी विपद्बाट भएको जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै अस्ट्रेलिया सरकार र जनताको ऐक्यबद्धता प्रकट गरेका थिए ।

    बाढीपछि अस्ट्रेलियाले खोज तथा उद्धार सामग्री, प्राविधिक विशेषज्ञ र यसअघि घोषणा गरिएको ११ मिलियन अस्ट्रेलियन डलर मानवीय सहायता उपलब्ध गराएको थियो । थप १५ मिलियन अस्ट्रेलियन डलर सहायता घोषणासँगै नेपालको विपद् प्रतिकार्यका लागि अस्ट्रेलियाले घोषणा गरेको कुल सहायता २६ मिलियन अस्ट्रेलियन डलर पुगेको छ ।

    बैठकमा जलवायु सहकार्य, हिमनदी अनुगमन, पूर्वसूचना प्रणालीको आधुनिकीकरण तथा जलवायु अनुकूलित पूर्वाधार निर्माणमा प्राविधिक साझेदारी विस्तार गर्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो । मन्त्री खनालले नेपाली विद्यार्थीका लागि अस्ट्रेलियाको विद्यार्थी भिसा प्रक्रिया निष्पक्ष, सहज र अनुमानयोग्य बनाउन आग्रह गरे । उनले प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा, विश्वविद्यालयबीच संयुक्त अनुसन्धान, संयुक्त डिग्री कार्यक्रम र अस्ट्रेलिया अवाड्र्स छात्रवृत्तिको कोटा वृद्धि गर्न सहकार्यको प्रस्ताव राखेका थिए ।


    नेपालमा जलविद्युत्, नवीकरणीय ऊर्जा, प्रविधि हस्तान्तरण, दिगो कृषि तथा पर्यटन क्षेत्रमा अस्ट्रेलियाली लगानी भित्र्याउने र दुई देशबीच सिधा हवाई सम्पर्क स्थापना गर्ने विषयमा पनि छलफल भएको मन्त्री खनालले बताए ।
    न्यु साउथ वेल्ससँग विपद् व्यवस्थापनमा सहकार्यको प्रस्ताव

    मन्त्री खनालले अक्टोबर ८ मा अष्ट्रेलियाको सिड्नीमा न्यु साउथ वेल्सका प्रिमियर क्रिस मिन्ससँग भेटवार्ता गरेका थिए । भेटमा प्रिमियर मिन्सले नेपालको बाढी विपद्प्रति व्यक्त गरेको समवेदना र ऐक्यबद्धताका लागि मन्त्री खनालले धन्यवाद दिए । न्यु साउथ वेल्सले विगतमा बाढी तथा डढेलो व्यवस्थापन र पुनर्निर्माणमा हासिल गरेको अनुभवबाट नेपालले सिक्न सक्ने विषयमा छलफल भएको थियो । दुवै पक्षले विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी निकायबीच अध्ययन भ्रमण तथा प्राविधिक आदानप्रदान गर्ने सम्भावनाबारे पनि विचारविमर्श गरेका थिए ।

    साथै, सिड्नीको वेस्टर्न सिड्नी अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आएपछि नेपालसँग सिधा हवाई सम्पर्क विस्तार गर्ने सम्भावना तथा नेपाली समुदायको भाषा, संस्कृति र सामुदायिक केन्द्रलाई सहयोग गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो । यसै क्रममा मन्त्री खनालले अस्ट्रेलियाका गभर्नर–जनरल साम मोस्टिनसँग क्यानबेरामा भेटवार्ता गरेका थिए । भेटमा नेपाल–अस्ट्रेलिया सम्बन्ध, नेपाली विद्यार्थी तथा प्रवासी नेपाली समुदायका चासो र कोप–३१ मा नेपालको जलवायु एजेन्डालाई समर्थन गर्ने विषयमा छलफल भएको थियो ।

    उनले अस्ट्रेलियाको सङ्घीय संसद्मा प्रतिपक्षी दलका उपनेता एङ्गस टेलरसँग भर्चुअल संवाद गर्नुभएको थियो भने सांसद एलेक्स हकसँग सिड्नीमा भेट गरी शैक्षिक सहकार्य, नेपाली विद्यार्थीको हित र द्विपक्षीय सम्बन्धबारे विचार आदानप्रदान गरेका थिए ।

    पुनर्निर्माणमा प्रवासी नेपालीको सीप र ज्ञान उपयोग गर्न आग्रह

    अस्ट्रेलियामा बसोबास गर्ने दुई लाखभन्दा बढी नेपाली समुदायका प्रतिनिधि, प्राज्ञ, व्यवसायी तथा विद्यार्थीसँग मन्त्री खनालले मेलबर्न, सिड्नी र क्यानबेरामा अन्तरक्रिया गरेका थिए । नेपालमा आएको बाढीपछि राहत तथा सहयोग जुटाउन प्रवासी नेपालीले देखाएको तत्परताको प्रशंसा गर्दै उनले विपद्पछिको पुनर्निर्माणमा उनीहरूको सीप, ज्ञान र प्रविधि उपयोग गर्न आह्वान गरेका थिए ।


    नेपालमा पुनर्निर्माणका लागि प्रारम्भिक अनुमानअनुसार करिब पाँच अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको स्रोत आवश्यक पर्ने उल्लेख गर्दै उनले प्रवासी नेपाली समुदायलाई देशको पुनर्निर्माण प्रक्रियामा सहभागी हुन आग्रह गरेका थिए । विदेशमा रहेका नेपालीका लागि कन्सुलर सेवा थप प्रभावकारी बनाउने र समुदायका चासो सम्बोधन गर्ने प्रतिबद्धतासमेत उनले व्यक्त गरेका थिए ।

    आर्थिक कूटनीतिलाई प्राथमिकता दिन निर्देशन

    भ्रमणका क्रममा मन्त्री खनालले क्यानबेरास्थित नेपाली राजदूतावासको निरीक्षण गरी सेवा प्रवाह तथा कूटनीतिक गतिविधिबारे जानकारी लिएका थिए । उनले दूतावासका अधिकारीहरूलाई नेपाली विद्यार्थी, पेसाकर्मी तथा आम नागरिकलाई उपलब्ध गराइने राहदानी, प्रमाणीकरणलगायतका कन्सुलर सेवा छरितो, झन्झटरहित र प्रविधिमैत्री बनाउन निर्देशन दिए ।

    त्यस्तै, नेपालको राष्ट्रिय हितअनुकूल आर्थिक कूटनीतिलाई प्राथमिकतामा राख्न, अस्ट्रेलियाबाट गुणस्तरीय लगानी भित्र्याउन, द्विपक्षीय व्यापार अभिवृद्धि गर्न, पर्यटन प्रवद्र्धन गर्न र दुई देशबीच भएका सहकार्यलाई परिणाममुखी बनाउन निर्देशन दिए । परराष्ट्रमन्त्री खनालले समग्र भ्रमणबाट नेपालको जलवायु कूटनीतिलाई अन्तरराष्ट्रिय स्तरमा सशक्त बनाउन, बाढी प्रभावित क्षेत्रको पुनर्निर्माणका लागि थप सहयोग जुटाउन तथा व्यापार, लगानी, शिक्षा र हवाई सम्पर्कसम्बन्धी द्विपक्षीय कार्यसूची अघि बढाउन सहयोग पुगेको बताए ।

  • कानुनमन्त्रीसँग नेपालका लागि फ्रान्सेली राजदूतको भेट

    कानुनमन्त्रीसँग नेपालका लागि फ्रान्सेली राजदूतको भेट

    काठमाडौँ, २३ असोजः कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोविता गौतमसँग नेपालका लागि फ्रान्सेली राजदूत फ्रान्स्वाज पुइग–उन्जाले शिष्टाचार भेट गरेकी छिन् । मन्त्री गौतमसँग आज सिंहदरबारमा भएको भेटमा राजदूत इन्जाले भोटेकोशी बाढीबाट भएको क्षतिले मृत्यु भएका व्यक्तिहरूप्रति समवेदना व्यक्त गरिन् । कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय पारस्परिक कानुनी सहायताको केन्द्र निकाय भएको हुँदा यस विषयमा दुई देशबीचको सहमति गर्नका लागि प्रक्रिया सक्दो चाँडो गर्न दुवै पक्षबीच छलफल भयो ।

    त्यस्तै, सरकारले नेपालको हवाई सेवालाई अन्तरराष्ट्रिय मापदण्डअनुसार सेवा प्रदायक र नियामक निकायका रूपमा दुई संरचना परिकल्पना गरी विधेयक दर्ता गरेको विषयमा छलफल भयो । राजदूत उन्जाले यसमार्फत हवाई सुरक्षा कालोसूचीबाट हट्नका लागि नेपाल सरकारबाट भइरहेका प्रयासको प्रशंसा गरिन् । भेटमा दुवै पक्षले द्विपक्षीय सहयोगलाई थप सुदृढ बनाउँदै आवश्यकताअनुसार समन्वयलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन् । भेटमा कानुन र परराष्ट्र मन्त्रालयका अधिकारीहरूको उपस्थिति थियो ।

  • नेपाली सेनालाई बेलायतमा भएको ‘क्यामब्रेन पट्रोल २०२६’ मा स्वर्ण पदक

    नेपाली सेनालाई बेलायतमा भएको ‘क्यामब्रेन पट्रोल २०२६’ मा स्वर्ण पदक

    काठमाडौँ, २२ असोजः नेपाली सेनाले बेलायतमा सम्पन्न अन्तरराष्ट्रिय सैनिक अभ्यास ‘एक्सरसाइज क्यामब्रियान पट्रोल २०२६’ मा स्वर्ण पदक प्राप्त गरेको छ । बेलायतको वेल्सस्थित ब्रेकनमा यही असोज २१ देखि २२ सम्म सञ्चालन भएको सो प्रतियोगितामा नेपाली सेनाको टोलीले स्वर्ण पदक हासिल गरेको छ ।

    संयुक्त अधिराज्य बेलायतको औपचारिक भ्रमणमा रहेका प्रधान सेनापति अशोकराज सिग्देलको उपस्थितिमा उक्त अभ्यासको पदक वितरण भएको जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले जनाएको छ । उक्त प्रतियोगितामा संयुक्त अधिराज्य बेलायतसहित ३५ राष्ट्रका १३० टोलीले सहभागिता जनाएका थिए । सन् १९६० देखि प्रत्येक बर्ष आयोजना हुँदै आएको यो अभ्यासमा नेपाली सेना सन् २०१४ देखि नै सहभागी भइरहेको छ ।

    यस प्रतियोगितामा सहभागी टोलीले करिब ७० पाउन्ड तौल बराबरको उपकरणसहित ४० माइल दूरी दुई दिनभित्र पार गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यस क्रममा हतियार सञ्चालन, सूचना सङ्कलन, घाइते र बिरामीको व्यवस्थापनलगायत विविध सैनिक कलाहरूको परीक्षण पनि गरिन्छ । यसअघि पनि नेपाली सेनाले सो प्रतियोगितामा सन् २०१७, २०१९, २०२४ र २०२५ मा स्वर्ण पदक हात पारिसकेको छ ।

  • प्रधान सेनापति सिग्देलद्वारा बेलायतमा भेटवार्ता

    प्रधान सेनापति सिग्देलद्वारा बेलायतमा भेटवार्ता

    काठमाडौँ, २१ असोज । बेलायतको औपचारिक भ्रमणमा रहेका प्रधान सेनापति अशोकराज सिग्देलले आज बेलायती सेनाका चिफ अफ द जनरल स्टाफ सर रोली वाकरसँग भेटवार्ता गरेका छन् । सर वाकरको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा साताव्यापी औपचारिक भ्रमणका लागि प्रधान सेनापति सिग्देल गत सोमबार बेलायत प्रस्थान गरेका थिए ।


    नेपाली सेनाको जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले दिएको जानकारी अनुसार प्रधान सेनापति सिग्देल र बेलायती सेनाका चिफ अफ द जनरल स्टाफबीच आज भएको भेटमा आपसी हित र नेपाल बेलायत सैनिक सम्बन्धका बारेमा कुराकानी भएको जनाइएको छ । साथै यस भ्रमणका क्रममा उनले हिजो पनि विभिन्न उच्च सैनिक अधिकारीहरुसँग भेटवार्ता गरेका थिए । त्यस्तै उनले गोरखा सैनिक स्मारकमा पुष्प गुच्छा अर्पण गरी श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेको पनि निर्देशनालयले जनाएको छ ।

  • भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई प्रधानमन्त्री शाह र सभापति लामिछानेको बधाई

    भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीलाई प्रधानमन्त्री शाह र सभापति लामिछानेको बधाई

    काठमाडौँ, २१ असोजः सार्वजनिक जीवन यात्राको २५औँ वर्षगाँठ मनाइरहेका भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले बधाई ज्ञापन गरेका छन् । गुजरातको मुख्यमन्त्रीदेखि सुरु भएको आफ्नो सार्वजनिक जीवनको २५औँ वर्षको वर्षगाँठ प्रधानमन्त्री मोदीले मनाइरहेका छन् । प्रधानमन्त्री मोदी सन् २००१ को अक्टोबरमा पहिलोपटक गुजरातको मुख्यमन्त्री बनेका थिए ।

    प्रधानमन्त्री शाहले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत बधाई दिँदै लेखेका छन्, “भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई २५ वर्षको समर्पित सार्वजनिक सेवाका लागि हार्दिक बधाई तथा शुभकामना छ । नेपाल आगामी दिनमा पनि यहाँ र यहाँको सरकारलाई निरन्तर सफलता र समृद्धिको शुभकामना व्यक्त गर्दछ ।”

    त्यसैगरी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले पनि एक्समार्फत नै प्रधानमन्त्री मोदीलाई शुभकामना व्यक्त गरेका छन् । उनले लेखेका छन्, “प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीजीलाई २५ वर्षको समर्पित सार्वजनिक सेवाको उल्लेखनीय यात्राका लागि हार्दिक बधाई तथा शुभकामना । यहाँको दूरदर्शी नेतृत्वमा भारतले गरेको रूपान्तरण र तीव्र प्रगति वास्तवमै प्रेरणादायी रहेको छ ।” सभापति लामिछानेले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र आफ्नो व्यक्तिगत तर्फबाट दुवै राष्ट्रको साझेदारीलाई अझ सुदृढ र समृद्ध बनाउनका लागि सहकार्य गर्न उत्सुक रहेको पनि सो शुभकामना सन्देशमा बताएका छन् ।

  • नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रहरू जलवायु सङ्कटको अग्रपंक्तिमा छन् : परराष्ट्रमन्त्री खनाल

    नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रहरू जलवायु सङ्कटको अग्रपंक्तिमा छन् : परराष्ट्रमन्त्री खनाल

    काठमाडौँ, २० असोज । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रहरू भौगोलिक रूपमा टाढा भए पनि जलवायु परिवर्तनको बढ्दो प्रभावका कारण एउटै पारिस्थितिक सङ्कटको अग्रपंक्तिमा रहेको बताएका छन् । फिजीमा आज आयोजित ‘प्रि–कोप लिडर्स इभेन्ट’ अन्तर्गतको उच्चस्तरीय ‘लिडर्स प्लेनरी’ लाई सम्बोधन गर्दै उनले हिमाल र महासागरबीच गहिरो अन्तरसम्बन्ध रहेको उल्लेख गरे । उनले उच्च हिमाली क्षेत्रमा अवस्थित नेपाल र प्रशान्त क्षेत्रका साना टापु राष्ट्रहरूले जलवायु परिवर्तनका कारण समान प्रकृतिका चुनौती सामना गरिरहेको बताए ।


    पछिल्लो समय नेपालमा भएका विनाशकारी हिमताल, हिमनदी तथा चट्टान भत्किने घटनाबाट सिर्जित ‘हिमालयन सुनामी’ ले ठूलो मानवीय क्षति पुर्‍याएको उल्लेख गर्दै मन्त्री खनालले जलवायु परिवर्तनका प्रभाव हिमालमा मात्र सीमित नरहेको बताए । उनले हिमालयका हिमनदी पग्लिँदा समुद्री सतह वृद्धि हुनुका साथै प्रशान्त क्षेत्रमा थप शक्तिशाली चक्रवातलगायत जलवायुजन्य जोखिम बढ्ने उल्लेख गरे । ‘हिमाल र महासागर एउटै ग्रहका विभाजन गर्न नसकिने भागको निरन्तरता हुन्, जुन साझा जलचक्र र मानवताको साझा भविष्यबाट जोडिएका छन्”, उनले भने ।


    परराष्ट्रमन्त्री खनालले जलवायु परिवर्तनबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित मुलुकहरूले भोगिरहेको जलवायु अन्यायप्रति पनि ध्यानाकर्षण गराए । विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा नगण्य योगदान रहेका कमजोर तथा विकासशील मुलुकहरूले मानवीय जीवन, महत्त्वपूर्ण पूर्वाधार र विकासका उपलब्धि गुमाएर जलवायु सङ्कटको असमान मूल्य चुकाइरहेको उनको भनाइ थियो ।

    “जलवायु जोखिममा रहेका मुलुकको अवस्थालाई विश्वव्यापी न्यायपूर्ण जिम्मेवारीमार्फत तत्काल सम्बोधन गरिनुपर्छ”, उनले भने । आगामी संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तन संरचना महासन्धिको ३१औँ सम्मेलन (कोप–३१) का लागि नेपालको प्राथमिकता प्रस्तुत गर्दै उनले तापक्रम वृद्धिलाई १.५ डिग्री सेल्सियसको सीमाभित्र कायम राख्ने लक्ष्यप्रति दृढ प्रतिबद्धता, ऋणको बोझ नथपिने गरी पूर्वानुमानयोग्य तथा अनुदानमा आधारित अनुकूलन वित्त, हानी तथा क्षति कोषको शीघ्र कार्यान्वयन तथा हिमाल र महासागरमा आधारित राष्ट्रहरूबीच औपचारिक ‘सगरमाथादेखि समुद्रसम्म’ साझेदारी स्थापना गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।


    उनले जलवायु परिवर्तनका कारण समान जोखिममा रहेका हिमाली तथा टापु राष्ट्रहरूबीच सहकार्यलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्ने धारणा राखे । मन्त्री खनालले फिजीको ‘सोलेसोलेवाकी’ र नेपालको ‘श्रमदान’ जस्ता सामुदायिक सहकार्यका सांस्कृतिक अभ्यासलाई स्मरण गर्दै जलवायु सङ्कट सामना गर्न विश्वव्यापी ऐक्यबद्धता र एकीकृत नेतृत्व आवश्यक रहेको बताए । उनले कोप–३१ सम्मको यात्रामा साझा जोखिमलाई कार्यान्वयनयोग्य जलवायु न्यायमा रूपान्तरण गर्न सामूहिक प्रयास आवश्यक रहेको उल्लेख गरे ।

  • अर्थमन्त्री वाग्ले र विश्व बैंक समूहका अध्यक्ष अजय बाङ्गा बीच अमेरिकामा भेट

    अर्थमन्त्री वाग्ले र विश्व बैंक समूहका अध्यक्ष अजय बाङ्गा बीच अमेरिकामा भेट

    २० असोज, काठमाडौं । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले र विश्व बैंक समूहका अध्यक्ष अजय बाङ्गाबीच द्विपक्षीय भेटवार्ता भएको छ। विश्व बैंकका अध्यक्षको निमन्त्रणामा प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्दै अमेरिका पुगेका अर्थमन्त्री डा. वाग्ले र अध्यक्ष बाङ्गा बीच अमेरिकाको वासिङ्टन डी.सी.मा भेटवार्ता भएको हो। 


    भेटघाटका क्रममा अर्थमन्त्री डा. वाग्लेले हालै रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीबाट क्षतिग्रस्त बनेका भौतिक तथा आर्थिक पूर्वाधारको पुनर्निर्माण, वृहत् आर्थिक सुधार र बीमा एवं सामाजिक संरक्षणका लागि करिब एक अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको स्रोत परिचालनबारे छलफल गरे ।


    उक्त अवसरमा विश्व बैंकका अध्यक्ष बाङ्गाले नेपालमा बाढी विपद्बाट भएको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै पुनर्निर्माणका क्षेत्रमा विश्व बैंकले उल्लेख्य सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । नयाँ सरकारले नीतिगत तथा संस्थागत सुधारका लागि चालेका कदमहरूको प्रशंसा गर्दै उनले पूर्वाधारमा लगानी विस्तार र स्वदेशभित्रै रोजगारी सिर्जना गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिए ।


    अध्यक्ष बाङ्गाले एसियाली विकास बैंक र अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम लगायतका विकास साझेदारहरूसँग समन्वय गरी नेपालको प्राथमिकताका क्षेत्रमा संयुक्त लगानी विस्तार गर्न विश्व बैंकले नयाँ पहल गर्ने जानकारी दिए । नेपालका लागि विश्व बैंकका राष्ट्रिय निर्देशक डेभिड सिस्लेनका अनुसार विगत तीन दशकको अवधिमा विश्व बैंकका अध्यक्ष र नेपालका अर्थमन्त्रीबीच भएको यो नै पहिलो प्रत्यक्ष द्विपक्षीय भेटवार्ता हो। भेटघाट कार्यक्रममा विश्व बैंकका उपाध्यक्षद्वय जहानस जट र जुनेद अहमद लगायतका उच्च पदस्थ अधिकारीहरूको सहभागिता थियो ।

  • प्रधान सेनापति सिग्देल बेलायत प्रस्थान

    प्रधान सेनापति सिग्देल बेलायत प्रस्थान

    काठमाडौँ, १९ असोजः प्रधान सेनापति अशोकराज सिग्देल औपचारिक भ्रमणका लागि आज बेलायत प्रस्थान गरेका छन् । बेलायती सेनाका चिफ अफ द जनरल स्टाफ सर रोली वाकरको निमन्त्रणामा उनी साताव्यापी औपचारिक भ्रमणका लागि आज त्यसतर्फ प्रस्थान गरेको सैनिक जनसम्पर्क तथा सूचना निर्देशनालयले जनाएको छ ।

    प्रधान सेनापति सिग्देललाई त्रिभुवन अन्तरराष्ट्रिय विमानस्थलमा बलाधिकृत रथी प्रदीपजङ्ग केसीले बिदाइ गरे । भ्रमणले सदियौँदेखि रहँदै आएको दुई देशबीचको आपसी सैनिक सम्बन्धमा टेवा पुग्नुका साथै सैनिक कूटनीतिमार्फत नेपालको परराष्ट्र नीतिमा योगदान पुग्ने विश्वास नेपाली सेनाले लिएको निर्देशनालयद्वारा जारी विज्ञप्तिमा जनाइएको छ । उनका अनुपस्थितिमा बलाधिकृत रथी प्रदीपजङ्ग केसीले कायममुकायम प्रधान सेनापतिको कार्यभार सम्हाल्नेछन् ।

  • मलेसिया रोजगारीमा सीमित संस्थाको एकाधिकार रोक्न व्यवसायी सङ्घको माग

    मलेसिया रोजगारीमा सीमित संस्थाको एकाधिकार रोक्न व्यवसायी सङ्घको माग

    काठमाडौँ, १९ असोजस्नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी सङ्घले मलेसियामा नेपाली श्रमिक पठाउने प्रक्रियालाई निश्चित वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संस्थामा सीमित गरी एकाधिकार कायम गर्न खोजिएको भन्दै त्यसलाई रोक्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ । सङ्घले आज पत्रकार सम्मेलन गरी मलेसियाको फरेन वर्कर्स सेन्ट्रलाइज्ड म्यानेजमेन्ट सिस्टम (एफडब्ल्युसिएमएस) अन्तर्गत नेपालका सीमित वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संस्थालाई मात्र सूचीकृत गरिएको विषयमा प्रश्न उठाएको हो ।

    मलेसियाको एफडब्ल्युसिएमएसमा नेपालका २५ वटा वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संस्थालाई मुख्य र २५० वटा संस्थालाई सहायक संस्थाका रूपमा सूचीकृत गरिएको विषय सार्वजनिक भएपछि छनोट प्रक्रिया, मापदण्ड र पारदर्शितामाथि प्रश्न उठेको छ । यस विषयमा वैदेशिक रोजगार विभागले समेत सूचीकृत २५० संस्थासँग उनीहरू छनोट भएको आधार र प्रक्रियाबारे स्पष्टीकरण मागेको छ ।

    सङ्घका अध्यक्ष डिकबहादुर खत्रीले निश्चित व्यवसायी संस्थालाई मात्र सूचीकृत गरेर एकाधिकार कायम गर्न नहुने बताए । “निश्चित व्यवसायी संस्थालाई सूचीकृत गरेर एकाधिकार गर्न पाइँदैन । सूचीकृत संस्थाहरू नै कति पारदर्शी छन् भन्ने प्रश्न छ,” उनले भने । उनले श्रमिकको हकहित संरक्षण गर्दै वैदेशिक रोजगार व्यवसायलाई सम्मानित, व्यवस्थित, मर्यादित र पारदर्शी बनाउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराइएको बताए । अध्यक्ष खत्रीले “आज मलेसियाबाट सुरु भएको एकाधिकारको नजिर भोलि अन्य श्रम गन्तव्यमा पनि दोहोरिन सक्छ ।”

  • ट्याटू र प्रेम

    ट्याटू र प्रेम

    आरएल श्रमजीवी
    लण्डन, बेलायत

    नेपालमा भदौ १० गते (अगष्ट २६ तारिख) भोटेकोशी आकस्मिक र अकल्पनीय रुप लिएर उर्लियो । शहरका बस्ती बगायो । घर, कार्यालय, स्कूल, कलेज, चौकी, ब्यारेक बगायो, खेत बगायो, पहिचानको नागरिकता, राष्ट्रिय परिचयपत्र, लालपूर्जा, पेन्सन पट्टा बगायो, बस्तीका अनेकौं अनुहार पनि बगायो । समग्रमा नदी छेउका सभ्यता नै बगाएर बगर बनायो । यो प्रलयको कथा लेखी साध्य छैन । म कल्पना मात्रै गर्न सक्छु भोग्ने यस म्यागेजिनका योगेश आदीलाई थाहा छ । म टेलिभिजनका दृश्य हेर्दै यी हरफ लेखिरहेको छु, ट्याटू र प्रेमलाई आधार बनाएर ।


    पानी ओर्लिएपछि हिलोमा केही लासहरु थिए– चिन्नै नसकिने । आफन्तहरु फोटो बोकेर रोइरहेका थिए– ‘मेरो मान्छे यस्तो थियो’ भनेर । त्यही भिडमा एउटी आमाले एउटा हात समातेर चिच्याइन्– ‘यो मेरो छोरोको लास हो !’ प्रहरीले सोध्यो– ‘कसरी चिन्नुभयो ?’ आमाले नाडी देखाइन् । त्यहाँ सानो अक्षरमा खोपिएको थियो– ’आमा’ ।
    त्यसैगरी अर्को छातीमा गुलाफको फूल खोपिएको थियो । एउटी युवतीले त्यो गुलाफ हेरेर भनिन्– ‘यो मैले छानेको डिजाइन हो । उसले भनेको थियो– ‘तिमी फूल जस्तै कोमल छौ भनेर ।’ त्यो दिन भोटेकोशीले सिकायो– कागजको परिचयपत्र पानीले बगाउँछ, छालाको परिचयपत्र बगाउँदैन ।


    गोदना ः हाम्रो आफ्नै मौलिक इतिहास हो । ट्याटू त अंग्रेजी शब्द हो, हाम्रो शब्द त गोदना हो र यो कुनै नयाँ फेसन होइन, हाम्रै पूर्खाको छाला साहित्य हो । नेपालमा ट्याटूको इतिहास खोज्दा पहिला थारु समुदायमा– थारु दिदीबहिनीको गोदना अनिवार्य संस्कार थियो । हात, खुट्टा, घाँटीमा सिकर्मीको औजारले कोटेर गोदना खोपिन्थ्यो । मयूर, घोडा, फूल, बेलबुट्टा बनाइन्थ्यो । बिहे गरेर टाढा जाँदा माइतीको याद त्यही गोदना थियो । पछि मगर, गुरुङ, लिम्बु, तामाङ समुदायमा लाहुरे जाने चलन भयो । लाहुर जाने बेलामा हातमा नाम, गाउँको नाम, ओम, त्रिशूल खोपिन्थ्यो । लडाइँमा मरे पनि लास चिनियोस्– यो फलानो गाउँको फलानो हो भनेर । हिजो नेवार समुदायमा गोदना नखोपेकी चेलीको बिहे नै हुँदैनथ्यो भन्ने चलन थियो । यो शुद्धताको प्रतीक थियो ।


    दलित समुदायमा– बादी, दमाई, सार्की, कामी समुदायका महिलाहरुका हातका गोदना त कला संग्रहालय नै हुन्थे । उनीहरुले आफ्नो दुःख, आफ्नो प्रेम, आफ्नो देवतालाई सियोले लेख्थे । किनकि उनीहरुलाई कागजमा लेख्ने अधिकार थिएन, त्यसैले छालामा लेख्थे । पहिला भनिन्थ्यो– ‘मतवालीले मात्र गोदना खोप्छ ।’ होइन । अहिले गोदना त नेपालीको साझा भाषा साहित्य भएको छ । आज समयसँगै त्यो सोंच बदलिएको छ ।


    नेपाली समाजमा हिजो ट्याटू संस्कृति केही जातिविशेषको मात्रै थियो । आज ट्याटू मतवाली जातिको मात्र होइन । आज ब्राह्मण युवाले हातमा ’ॐ’ खोप्छ । क्षेत्री केटाले छातीमा नेपालको नक्सा र आफ्नो प्यारो नेता वा आफ्नो पार्टीको चुनाव चिह्न खोप्छ । नेवार केटाले पिठ्यूँमा आँखा झ्याल खोप्छ । लिम्बु केटीले हातमा धानको बाला खोप्छिन् । मधेसी युवाले पाखुरामा मिथिला आर्ट खोप्छ । दलित युवाले बाबा साहेब अम्बेडकरको हस्ताक्षर खोप्छ ।

    नेपालीहरु विश्वव्यापी भएसँगै ट्याटू संस्कृति पनि मौलाएको छ । प्रेमको निशानी भएको छ । आज ट्याटू जातको होइन, भावनाको भएको छ । कोही आमा–बाबुको नाम खोप्छन्, कोही छोराछोरीको जन्ममिति, कोही प्रेमिकाको लागि गुलाफ, कोही आफैंले भोगेको दुःख बिर्सन बुद्धको आँखा । ट्याटू अब विद्रोह होइन, छालामा लेखिने डायरी भएको छ।


    १९ वर्षको केटाको नाडीमा । आमाले भनिन्– ‘काठमाडौंबाट फर्किएको छोरालाई मैले त गाली गरेकी थिएँ, छाला किन बिगारिस् भनेर ? आज त्यही बिग्रेको छालाले मेरो छोरोको सद्गद् गर्न परिचय फर्कायो । मृत्यु संस्कार गर्दै उसको आत्माको चीर शान्तिको कामना गरियो ।’ २४ वर्षको केटाको छातीमा । प्रेमिकाले भनिन्– ‘उसले मलाई सधैं भन्थ्यो । तिमी गुलाफ जस्तै छौ, काँडा भए पनि सुन्दर छौ । त्यसैले उसले आफ्नो मुटुमाथि मलाई रोपेको थियो ।

    त्यो अन्तिम साससम्म उसको याद बाँचिरहने भयो ।’ एउटी बुहारीको औंलामा । लोग्ने कतार जाँदा सुनको औंठी किन्ने पैसा थिएन । त्यसैले ट्याटूको मसीले औंठी खोपिदिएँ– ‘पैसा कमाएर सुनको ल्याउँछु भन्थ्यो, यो बाढी आएको बेला छुट्टीमा आउँदा उसलाई बगायो ।’ सुनको औंठी त आएन, ट्याटूमसीको कहिल्यै नफुकालिने गरी औंठी उसैको निशानी भयो । उसको लास बेपत्ता छ । यस्ता कयौं कहानी छन् ट्याटूका । बगेका कागजको नागरिकता हिलोले मेटायो, तर छालाको नागरिकता मेटिएन ।


    अन्त्यमा,
    हामी प्रेमपत्र लेख्छौं– च्यातिन्छ । फोटो खिच्छौं– धमिलो हुन्छ । तर सियोले दुखाइ–दुखाइ हजार पटक घोंचेर, त्यो दुखाइ सहेर लेखिएको एउटा गुलाफ, त्यो त चितासम्म सँगै मात्र जान्छ । त्यसैले त ट्याटू प्रेमको सबैभन्दा ठूलो तपस्या हो । वितण्डा मच्चाउने भोटेकोशीले सिकायो– मान्छेको परिचय उसको अनुहारमा होइन, उसको जातमा पनि होइन, उसको अन्तिम पहिचान ट्याटूमा हुने रहेछ ।

    मान्छेको परिचय उसले कसलाई कति गहिरो माया ग¥यो भन्ने हो र त्यो माया कहिलेकाहीँ थारु आमाको हातको मयूर भएर, कहिलेकाहीँ गुरुङ लाहुरेको पाखुराको ओम भएर, कहिलेकाहीँ दलित चेलीको घाँटीको फूल भएर, कहिलेकाहीँ भोटेकोशीमा बगेको छातीको गुलाफ भएर बाँचिरहन्छ ।
    घर बग्छ, नाम बग्छ, तर प्रेम बग्दैन । प्रेम त छालाबाट मन मस्तिष्कमा सर्छ ।

  • दुबईमा रामको छलाङ : शिक्षा र सीपले सफलता

    दुबईमा रामको छलाङ : शिक्षा र सीपले सफलता

    लक्ष्मण खनाल
    यूएई
    काठमाडौंको स्वयम्भू, धार्मिक, सांस्कृतिक र ऐतिहासिक पहिचान बोकेको यो ठाउँमा धेरैका बाल्यकालका कथा जोडिएका छन् । त्यही स्वयम्भूको मध्यमवर्गीय परिवारमा जन्मिएका राम मोक्तानको जीवनकथा पनि यहीँबाट शुरु हुन्छ । सामान्य पारिवारिक वातावरणमा हुर्किएका मोक्तानले बाल्यकालमा ठूलाठूला सपना देखेका थिए वा थिएनन्, त्यो अलग विषय हो । तर समयक्रममा उनले भोगेका चुनौती, गरेका निर्णय र अवसरलाई समात्दै अघि बढ्ने दृढताले उनको जीवनलाई एउटा लामो संघर्षमय यात्रामा रुपान्तरण ग¥यो ।


    नेपाली सेनामा कार्यरत बाबु र गृहिणी आमाका तीन सन्तानमध्येका एक रामले आफ्नो बाल्यकाल स्वयम्भूमै बिताए । एक दिदी र एक बहिनीसँगै हुर्किएका उनले पारिवारिक स्रोत सीमित भए पनि शिक्षाको अवसर पाए । आमाबाबुले आफूले सकेको समय, श्रम र आर्थिक स्रोत व्यवस्थापन गरेर छोराछोरीको शिक्षामा लगानी गरे ।
    २०४७ को एसएलसीपछि उच्च शिक्षाको यात्रालाई निरन्तरता दिने क्रममा उनी काठमाडौंको पिपल्स कलेजमा आईकम अध्ययनका लागि भर्ना भए । आईकम उत्तीर्ण गरेपछि संयुक्त पाटन क्याम्पसमा बीकम अध्ययन शुरु गरे । अध्ययनलाई निरन्तरता दिँदै उनले विभिन्न ठाउँमा अध्यापनको कामसमेत गर्न थाले । त्यो समय सम्झिँदा मोक्तानको स्मृतिमा आज पनि एउटा अंक ताजा छ– दुई हजार रुपैयाँ । ‘त्यो बेला दुई हजार रुपैयाँ तलब थियो । झण्डै तीन वर्ष मैले पढाएँ’, उनी विगत सम्झन्छन् । आजको हिसाबले सामान्य लाग्न सक्ने त्यो रकम त्यतिबेला उनको जीवनमा महत्वपूर्ण आम्दानी थियो । अध्ययनसँगै काम अनि आत्मनिर्भर बन्ने अभ्यास पनि ।

    चिसो स्वयम्भूबाट तातो दुबईको सडकसम्म
    ८ अप्रिल १९९८ मा राम मोक्तान दुबई पुगे । स्वयम्भूको चिसो वातावरणमा हुर्किएका रामका लागि दुबईको तातो मौसम र नयाँ परिवेश आफैंमा चुनौतीपूर्ण थियो । नेपालमा बसेर कल्पना गरेको विदेश र वास्तविक विदेशबीचको अन्तर उनले पुगेपछि महसुस गरे ।


    दुबई पुगेपछि मार्केटिङसम्बन्धी काम गर्ने भनिएको थियो । तर कामको वास्तविक स्वरुपमा पुग्दा महिला र पुरुष कामदारका जिम्मेवारी फरक रहेछन् । महिलाले इन्डोर र पुरुषले आउटडोर काम गर्नुपर्ने व्यवस्था थियो । रामले आउटडोर काम गर्न थाले ।


    काठमाडौंको तुलनात्मक रुपमा चिसो वातावरणमा जन्मे–हुर्केका उनलाई दुबईको गर्मीमा बाहिर काम गर्नु सहज थिएन । तर जीवनमा केही गर्नुपर्छ भन्ने अठोटले उनलाई कठिनाइसँग सम्झौता गर्न सिकायो । उनको शुरुआती तलब ९०० दिराम थियो । त्यतिबेला एक दिरामको मूल्य करिब १४ नेपाली रुपैयाँ पर्ने उनी सम्झन्छन् । आजको तुलनामा रकम सानो देखिए पनि त्यस समयको यूएईको जीवनयापनको लागत पनि तुलनात्मक रुपमा कम थियो ।


    रामका अनुसार त्यतिबेला करिब ४०० दिराममा खान र बस्नको आधारभूत खर्च व्यवस्थापन गर्न सकिन्थ्यो । यूएईमा अहिले जस्तो भीडभाड र नेपाली श्रमिकको बाक्लो उपस्थिति पनि थिएन । त्यो समयको यूएई आजको जस्तो थिएन । विदेशी कामदारको विस्तार हुँदै थियो, तर नेपालीको संख्या निकै कम थियो ।

    मेहनतले बदलिएको जिम्मेवारी
    रामको विदेश यात्राको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष उनको कामप्रतिको लगनशीलता थियो । उनले शुरुआत आउटडोर कामबाट गरे पनि केही समयमै आफ्नो क्षमता देखाउने अवसर पाए । कम्पनीमा काम थालेको करिब १५ महिनामै उनी स्टोरमा क्यासियरका रुपमा काम गर्न थाले । आउटडोर कामको तुलनामा स्टोरभित्रको जिम्मेवारी उनका लागि सहज बन्दै गयो । तर उनको प्रगति त्यतिमै रोकिएन ।


    क्यासियरको जिम्मेवारी सम्हालेको करिब ६ महिनामै उनी सिफ्ट इन्चार्ज बने । काम सिक्ने, जिम्मेवारी बहन गर्ने र नयाँ वातावरणमा आफूलाई ढाल्ने उनको क्षमताले उनलाई क्रमशः माथिल्लो जिम्मेवारीतर्फ लैजान थाल्यो । विदेशमा पुगेपछि केवल तलबका लागि काम गर्नेभन्दा पनि काम सिक्दै अघि बढ्ने उनको सोंचले उनलाई फरक बाटोमा पु¥यायो । त्यसको करिब दुई वर्षपछि उनी सोही कम्पनीमा सुपरभाइजर बने । सन् २००० मा सुपरभाइजरको जिम्मेवारी पाएका उनले त्यसपछि पनि एउटै पदमा सीमित भएर बस्नुपरेन । जिम्मेवारी र अनुभव बढ्दै जाँदा उनको कामको दायरा पनि विस्तार हुँदै गयो ।


    कम्पनीका विभिन्न मल्टिपल स्टोरमा काम गर्ने अवसर उनले पाए । फरक–फरक स्टोर, फरक वातावरण र फरक जिम्मेवारीले उनको व्यावसायिक अनुभवलाई थप फराकिलो बनाउँदै लग्यो । यो क्रम सन् २००५ सम्म निरन्तर चल्यो ।

    सफलतासँगै उठेको अर्को प्रश्न
    सन् २००० देखि सुपरभाइजरको जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका रामका लागि सन् २००५ सम्म आइपुग्दा कामको अनुभव निकै फराकिलो भइसकेको थियो । कम्पनी, स्टोर सञ्चालन, कर्मचारी व्यवस्थापन र ग्राहकसँगको व्यवहार लगायतका विषयमा उनले पर्याप्त अनुभव हासिल गरिसकेका थिए ।

    तर मानिसको जीवनमा एउटा बिन्दु यस्तो आउँछ, जहाँ प्राप्त उपलब्धिभन्दा अगाडिको बाटो महत्वपूर्ण बन्न थाल्छ । रामको मनमा पनि त्यही प्रश्न उठ्न थाल्यो– अब यही कम्पनीमा थप के गर्ने ? सुपरभाइजरको जिम्मेवारीमा रहेर उनले आफ्नो भविष्यका सम्भावनाबारे सोंच्न थाले । आफूले सिकेको अनुभवलाई कसरी अगाडि बढाउने भन्ने प्रश्न उनको मनमा गहिरिँदै गयो ।


    त्यो समय यूएईमा व्यक्तिगत रुपमा अगाडि बढ्नका लागि आवश्यक केही प्रक्रियासमेत अहिलेको तुलनामा फरक थिए । उदाहरणका लागि, ड्राइभिङ लाइसेन्स लिनका लागि पनि कम्पनीबाट अनापत्ति प्रमाणपत्र (एनओसी) लिनुपर्ने व्यवस्था थियो । त्यसैले विदेशमा अवसर खोज्नु भनेको केवल विदेश पुग्नु मात्र थिएन । त्यहाँ पुगिसकेपछि पनि विभिन्न प्रशासनिक, व्यावसायिक र सामाजिक सीमाभित्र रहेर आफ्नो बाटो बनाउनुपर्ने अवस्था थियो ।

    परदेशमा नेपाली अनुहारको खोजी
    आज यूएईमा नेपाली समुदायको उपस्थिति ठूलो छ । नेपाली भाषा, संस्कृति, खानपान र समुदायसँग सम्बन्धित गतिविधि सहजै भेटिन्छन् । तर राम मोक्तानले यूएईमा आफ्नो शुरुआती दिन बिताउँदा अवस्था निकै फरक थियो । त्यतिबेला यूएईमा नेपालीको संख्या अत्यन्तै कम थियो । उनको वरिपरि प्रायः फिलिपिनो र भारतीय नागरिकहरु भेटिन्थे । काम गर्ने ठाउँमा पनि उनीहरुकै बाहुल्य थियो । त्यसैले परदेशमा कतै नेपाली अनुहार देखिनु पनि उनका लागि ठूलो भावनात्मक घटना हुन्थ्यो । ‘एकजना नेपाली देख्दा पनि मनमा घरै गएजस्तो आनन्द आउँथ्यो’, राम ती दिन सम्झँदै भन्छन् ।


    परदेशमा आफ्नो देशको मान्छे भेटिनु केवल संयोग थिएन । त्यो घरको सम्झना, आफ्नो भाषा र संस्कृतिको सम्झना तथा आफू एक्लो नभएको अनुभूति थियो । आज यूएईमा नेपालीको बाक्लो उपस्थिति देख्दा रामलाई आफ्नो प्रारम्भिक दिन अझ स्पष्टसँग सम्झना हुन्छ । त्यतिबेला नेपाली समुदाय सानो थियो, अवसर सीमित थिए र विदेशमा आफ्नो पहिचान बनाउने यात्रा झनै कठिन थियो ।

    संघर्षबाट अवसरसम्म
    सन् २००५ सम्म एउटै कम्पनीमा विभिन्न जिम्मेवारी सम्हालिसकेपछि राम मोक्तानको मनमा एउटा कुरा स्पष्ट हुँदै गयो– अनुभव मात्र पर्याप्त छैन, अब सीप र औपचारिक शिक्षालाई पनि आफ्नो यात्राको आधार बनाउनुपर्छ । यूएईमा काम गर्दै आएका नेपालीका लागि त्यतिबेला उच्च शिक्षा हासिल गर्नु सामान्य विषय थिएन ।
    ड्राइभिङ लाइसेन्सका लागि कम्पनीको एनओसी आवश्यक पर्ने अवस्था थियो ।

    त्यसपछि उनले आफ्नो समयलाई अझ व्यवस्थित गर्दै अध्ययनतर्फ ध्यान केन्द्रित गरे । सन् २००६ देखि २००८ सम्मको अवधि उनको जीवनमा अर्को महत्वपूर्ण अध्याय बन्यो । यही अवधिमा उनले आफ्नो व्यावसायिक जीवनलाई नयाँ दिशामा लैजाने उद्देश्यका साथ अध्ययनलाई प्राथमिकता दिए । नेपालमा रहँदादेखि नै कम्प्युटर र प्रविधिसँग सम्बन्धित विषयमा उनको रुचि थियो । त्यसैले उनले आफ्नो पुरानो रुचिलाई औपचारिक शिक्षामा परिणत गर्ने निर्णय गरे ।


    कम्प्युटर नेटवर्किङ, हार्डवेयर लगायतका विषय समेटिएको सूचना प्रविधि अध्ययन रोज्दै उनले मणिपाल विश्वविद्यालयबाट बीएस्सी आईटी अध्ययन पूरा गरे । विदेशमा पूर्णकालीन काम गर्दै उच्च शिक्षा हासिल गर्नु सजिलो थिएन । कामको जिम्मेवारी र पढाइलाई सँगसँगै अघि बढाउन अनुशासन, समय व्यवस्थापन र निरन्तर मेहनत आवश्यक थियो । रामले यही चुनौतीलाई अवसरका रुपमा लिए । उनको हातमा डिग्री र सीप दुवै आएपछि उनको व्यावसायिक यात्राको स्वरुप पनि बदलिन थाल्यो ।

    पेट्रोलियम कम्पनीको हेड अफिससम्म
    सीप र शैक्षिक योग्यता थपिएपछि रामको करिअरले नयाँ गति लियो । सन् २००८ मा उनी बढुवा हुँदै कम्पनीको हेड अफिस पुगे । उनी अब मानव संसाधन अर्थात् एचआरसम्बन्धी काममा प्रवेश गरे । सन् २००८ देखि २००९ सम्म उनले एचआरमा काम गरे । लामो समयसम्म कर्मचारी व्यवस्थापन, संस्थागत प्रक्रिया र कार्यालय सञ्चालनसँग सम्बन्धित विषयमा काम गर्दा उनले व्यवसायको अर्को पक्ष बुझ्ने अवसर पाए ।


    सन् २०१० देखि २०१४ मा उनी आईटी कोअर्डिनेटरको जिम्मेवारीमा पुगे । आईटीमा अध्ययन गरेको ज्ञान र पहिलेको कार्यअनुभवलाई जोडेर काम गर्ने अवसर उनले पाए । वर्षौंसम्म एउटै संस्थामा काम गरेर अनुभव, जिम्मेवारी र आफ्नो स्थान बनाइसकेका काम खोज्दै हिँड्दा उनले आफूलाई थप स्वअध्ययनमा केन्द्रित गरे । आफूले जानेका विषयलाई पुनः रिपिट गर्नेे, नयाँ कुरा सिक्ने र आफ्नो सीपलाई बजारको आवश्यकताअनुसार परिमार्जन गर्ने काम उनले जारी राखे । त्यो समय उनका लागि कठिन थियो, तर त्यही कठिन समयले उनलाई अर्को अवसरका लागि तयार पनि पारिरहेको थियो ।

    युनिलिभरबाट नेस्लेसम्मको यात्रा
    सन् २०१५ मा रामले युनिलिभरमा काम शुरु गरे । उनले फिल्ड म्यानेजरका रुपमा जिम्मेवारी सम्हाले । यसपटक उनले नयाँ कम्पनी, नयाँ संरचना र नयाँ कार्यशैलीमा आफूलाई अनुकूल बनाए । सन् २०१५ देखि २०२५ सम्म उनले युनिलिभरमा निरन्तर काम गरे । दश वर्ष लामो यो यात्राले उनलाई बजार, बिक्री, ग्राहक, व्यवस्थापन र फिल्डस्तरको व्यावसायिक संरचनाबारे थप अनुभव दियो ।


    १९९८ मा यूएई प्रवेश गर्दा ९०० दिरामको तलबबाट शुरु भएको उनको यात्रा आज व्यवस्थापन तहको जिम्मेवारीसम्म आइपुगेको छ । तर रामका लागि पद र तलब मात्र सफलताको मापदण्ड होइनन् । उनले आफ्नो यात्राबाट एउटा फरक निष्कर्ष निकालेका छन्– सीप र शिक्षा जीवनमा जुनसुकै समयमा नयाँ ढोका खोल्न सक्छन् । विदेशमा लामो समय बिताए पनि परिवारप्रतिको सम्बन्ध र जिम्मेवारी उनको जीवनको महत्वपूर्ण पक्ष बनेको छ ।

    केही शब्द, जुन अझै बिर्सन सकेका छैनन्
    रामको जीवनमा धेरै सुखद उपलब्धि छन् । तर केही घटनाहरु यस्ता छन्, जसलाई सम्झँदा आज पनि उनको मन दुख्छ । उनका अनुसार त्यसमध्ये एउटा घटना सन् २०१५ को हो । त्यतिबेला उनी नयाँ जागिरको खोजीमा थिए । आईटी अध्ययन पूरा गरिसकेका र स्किल वर्कका लागि अन्तरवार्ता दिइरहेका थिए । त्यही क्रममा एक भारतीय नागरिकले गरेको प्रश्नले उनलाई गहिरो चोट पु¥यायो । उनले नेपाली नागरिकको क्षमतालाई लिएर आश्चर्य व्यक्त गर्दै नेपालीहरु यस क्षेत्रमा कसरी आए भन्ने आशयको प्रश्न गरेका थिए । नेपालीहरु आफ्नोमा गार्ड र घरायसी काममा मात्र देखेको उल्लेखसमेत गरेका थिए ।


    रामका लागि त्यो टिप्पणी केवल एउटा व्यक्तिको प्रश्न थिएन । उनले त्यसलाई नेपालीको क्षमता र व्यावसायिक पहिचानप्रतिको पूर्वाग्रहका रुपमा अनुभव गरे । उनलाई त्यो घटना आज पनि पीडादायी लाग्छ । तर त्यही घटनाले उनलाई एउटा कुरा अझ बलियोसँग महसुस गरायो– नेपालीले आफूलाई सीप, शिक्षा र व्यावसायिक दक्षतामार्फत प्रमाणित गर्नुपर्छ ।


    नेपाली समुदायमाझ राम
    रामको जीवनको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष उनको सामाजिक सक्रियता हो । विदेशमा व्यक्तिगत सफलता हासिल गरेपछि धेरै मानिस आफ्नो परिवार र करिअरमा मात्र केन्द्रित हुन्छन् । तर रामले भने आफ्नो समय, स्रोत र अनुभवको केही हिस्सा नेपाली समुदायका लागि पनि खर्चिए । विदेशमा बसेर पनि नेपाली समुदायका लागि केही गर्नुपर्छ भन्ने सोंचले उनलाई विभिन्न सामाजिक संस्थासँग जोड्यो ।

    उनको प्राथमिकतामा नेपाली समुदायलाई विभाजित गर्नु होइन, एकताबद्ध गर्नु रह्यो । समस्यामा परेका नेपालीलाई सहयोग गर्ने, अप्ठ्यारोमा परेकालाई उद्धार गर्ने, राहत उपलब्ध गराउने र आवश्यक पर्दा नीतिगत विषयमा समेत सहयोग गर्ने काममा उनले सक्रिय भूमिका खेले । यिनै कामले उनलाई व्यक्तिगत रुपमा आत्मसन्तुष्टि दिएको उनी बताउँछन् ।

    सन् २००५ देखि सामाजिक नेतृत्व
    रामको सामाजिक यात्रालाई हेर्दा सन् २००५ एउटा महत्वपूर्ण वर्ष हो । उनी तामाङ समाज यूएई स्थापनाका संस्थापकहरुमध्ये एक हुन् । संस्थाको नेतृत्वमा समेत उनले जिम्मेवारी सम्हाले । तामाङ समाजको अध्यक्षका रुपमा दुई पटक काम गरिसकेका उनले त्यसपछि नेपाली समाजमा पनि विभिन्न पदाधिकारीका रुपमा काम गरे ।

    यसरी उनको सामाजिक यात्रा कुनै एउटा संस्थामा सीमित रहेन ।
    समुदायका विभिन्न तह र संरचनामा काम गर्ने क्रममा उनले विदेशमा रहेका नेपालीका समस्या नजिकबाट देखे । रोजगार, कानुनी समस्या, आर्थिक कठिनाइ, स्वास्थ्य समस्या, पारिवारिक संकट तथा मृत्युजस्ता संवेदनशील अवस्थामा नेपालीहरुलाई पर्ने कठिनाइ उनले प्रत्यक्ष अनुभव गरे । त्यसले उनको सामाजिक भूमिकालाई अझ जिम्मेवार बनाउँदै लग्यो । सन् २०२५ देखि उनी नेपाली समाज यूएईको अध्यक्षका रुपमा काम गरिरहेका छन् ।

    दुःखमा परेका नेपालीका सहारा
    नेपाली समाज यूएईको नेतृत्वमा पुगेपछि पनि रामको प्राथमिकता औपचारिक पदमा सीमित छैन । लामो समयदेखि बिरामी रहेका नेपालीलाई सहयोग गर्नेदेखि उपचार तथा उद्धारमा सहजीकरण गर्ने, आर्थिक समस्यामा परेकालाई सम्भव सहयोग जुटाउने र विभिन्न कारणले अलपत्र परेकालाई घर फर्काउन पहल गर्ने काममा उनी सक्रिय छन् ।

    विदेशमा सबैभन्दा कठिन अवस्था भनेको मृत्यु हुने नेपालीको शव नेपाल पठाउने विषय पनि हो । परिवार आर्थिक तथा अन्य कारणले अन्तिम संस्कार गर्न नसक्ने अवस्थामा समेत उनले सहयोग र समन्वय गर्ने गरेका छन् । चाहे कोभिडको बेला होस् वा नेपालको जाजरकोटको भूकम्प वा हालैको बाढी होस्, रामले विदेशस्थित सम्पूर्ण नेपाली संघसंस्थाहरुसँग मिलेर समाजको सेवामा योगदान पु¥याउँदै आएका छन् ।


    कहिलेकाहीँ कुनै नेपाली ठगीमा पर्छन् । कहिलेकाहीँ रोजगारीको आशामा विदेश आएर अलपत्र पर्छन् । कसैको कागजातमा समस्या हुन्छ, कसैलाई आर्थिक समस्या पर्छ । यस्ता अवस्थामा सहयोगका लागि फोन आउने क्रम रामका लागि नयाँ होइन । दुःखमा परेका नेपालीको उद्धार, ठगीमा परेकाको सहारा र अलपत्र परेकालाई सहयोग गर्नु उनको दैनिकीजस्तै बनेको छ । उनका लागि सामाजिक सेवा केवल संस्थाको कार्यक्रम होइन, परदेशमा रहेका नेपालीबीचको मानवीय जिम्मेवारी पनि हो ।

    सीप सिकेर आउन सुझाव
    आफ्नो लामो वैदेशिक जीवनलाई फर्केर हेर्दा रामले नेपाली युवाका लागि एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएका छन् । उनको विचारमा विदेशमा अवसरको कमी छैन । तर अवसर समात्न आवश्यक तयारी भने नेपालमै गर्नुपर्छ । ‘हामीसँग नभएको हाम्रो सीप हो, थ्योरी हो । यी दुई कुरा सुधार गरेर विदेश आयौं भने हामी धेरै अगाडि जान सक्छौं’, उनी भन्छन् । उनका लागि यो भनाइ केवल अनुभवबाट आएको सामान्य सुझाव होइन । आफ्नै जीवनको यात्राले प्रमाणित गरेको निष्कर्ष हो ।


    विदेश आउने नेपालीलाई सम्भव भएसम्म सीप र प्रमाणपत्र लिएर आउन आग्रह गर्छन् । दुवै सम्भव नभए कम्तीमा कुनै एउटा उपयोगी सीप सिकेर आउन उनको सुझाव छ । उनका अनुसार सीप र प्रमाणपत्र भएको व्यक्तिका लागि अवसरको दायरा फराकिलो हुन्छ । नेपाली युवाले सीप हासिल गर्नुपर्छ भन्ने उनको धारणा व्यक्तिको प्रयासमा मात्र सीमित छैन । त्यसका लागि राज्यको भूमिका पनि महत्वपूर्ण रहेको उनी मान्छन् । युवालाई विदेश जानुअघि आवश्यक सीप, भाषा, कामको प्रकृति, कानुनी प्रक्रिया, तलब, सुविधा र सम्भावित जोखिमबारे जानकारी दिने व्यवस्था बलियो बनाउन आवश्यक छ ।


    विदेश जानु भनेको केवल टिकट काटेर अर्को देश पुग्नु होइन । कुन देशमा कुन प्रकारको रोजगारी उपलब्ध छ ? आफ्नो योग्यता र सीपसँग कुन काम मेल खान्छ ? तलब तथा सुविधा कस्तो छ ? कम्पनीको अवस्था कस्तो छ ? कानुनी प्रक्रिया के हो ? कामका लागि आवश्यक कागजात के–के हुन् ? विदेश पुगेपछि आफ्नो अधिकार र जिम्मेवारी के हुन् ? यी प्रश्नको उत्तर खोजेर मात्र विदेश आउनुपर्ने उनको सुझाव छ । उनले बुझेका छन्– विदेशमा सफल हुन केवल भाग्य पर्याप्त हुँदैन । शिक्षा, सीप, मेहनत, अनुशासन र सही निर्णय आवश्यक हुन्छ ।

  • बाढीबाट बल्लतल्ल बाँचेका डंगोल दम्पती

    बाढीबाट बल्लतल्ल बाँचेका डंगोल दम्पती

    कल्पना घिमिरे
    न्यूयोर्क

    कहिलेकाहीँ एक सेकेन्डले नै जीवन र मृत्युबीचको दूरी तय गर्ने रहेछ । एक होइन, आधा सेकेन्ड पनि जीवनमा कति महत्व हुनेरहेछ भन्ने कुरा यिनी बा आमाको भोगाइबाट सिक्न सकिन्छ । गत भदौ १० मा रसुवामा आएको बाढीबाट बाँचेर नयाँ जीवन पाएका बेत्रावतीका डंगोल दम्पतीले सायद जीवनको वास्तविक मूल्य सबैभन्दा गहिरोसँग अनुभूति गरेका होलान् । त्यस दिन बाढी आउनु आधा घण्टा अघिदेखि नै बेत्रावती बजारका टोल–टोलमा प्रहरीले माइकिङ गर्दै थियो, ‘टिमुरेबाट ठूलो बाढी आउँदैछ । सबै सुरक्षित स्थानमा जानुहोस् । बालबालिका र वृद्धवृद्धालाई सुरक्षित स्थानमा लैजानुहोस् ।’


    बाढी आउँदैछ भन्ने सूचना पाए पनि त्यो बाढी यति भयानक होला भनेर बेत्रावतीका ७३ र ७० वर्षीय डंगोल दम्पतीले कल्पनासम्म गरेका थिएनन् । उनले मात्र होइन, त्यहाँका अधिकांश स्थानीयवासीले पनि यस्तो विनाशकारी बाढीको कल्पना गरेका थिएनन् । तर, केही समयमै आएको त्यो ‘हिमसुनामी’ले बेत्रावती बजारलाई सर्लक्कै बगाएर लग्यो । आँखै अगाडि घर, पसल, सम्पत्ति र वर्षौंको मेहनत बाढीको भेलमा हराउँदै गएको त्यो दृश्य सम्झँदा आज पनि उहाँहरुको शरीर सिरिङ्ग हुन्छ ।


    त्यो दिन बाढीको सूचना त आएको थियो, तर त्यसको भयावहता कसैले अनुमान गर्न सकेन । यस्तो अवस्थामा जीवन बचाउनु नै सबैभन्दा ठूलो कुरा रहेछ भन्ने पाठ बेत्रावतीलाई त्यो बाढीले सिकायो । वर्षाको बेला कहिलेकाहीँ खोला बढ्छ भन्ने उनलाई लागेको थियो । स्थानीयवासीले पनि प्रहरीले गरेको माइकिङलाई सामान्य रुपमा लिए । कतिपय युवापुस्ता त बाढी आएको हेर्न भन्दै खोलातिरै लाग्दै थिए ।
    बिहानको चिया खाएपछि छोरा योगेश र नाति सक्षम मर्निङवाकतिर कता लागे, उनलाई थाहै भएन । ‘आमा (श्रीमती) र म घरमै थियौं । आमा खाना पकाउने तयारी गर्दै थिइन् । म भने घर बाहिर बरण्डामा बसेर खोलातिर टोलाइरहेको थिएँ’, उनी त्यो बिहानको दिनचर्या सम्झँदै थिए–


    ‘तरकारी के पकाऊँ ? मासु बनाऊँ है ?’ भन्दै आमा पनि बरण्डामा निस्किइन् । मैले ‘खोला आउँछ भन्दैछन्, के मासु पकाउनु ? बरु छिट्टै गरेर निस्किऔं’ भनें ।
    त्यतिबेला उनीहरुलाई थाहा थिएन केही क्षणमै आफूले वर्षौंदेखि देख्दै आएको त्यो खोला आफ्नो घर, आँगन र सिंगो बेत्रावती बजार नै निल्ने गरी उर्लिएर आउँदैछ भन्ने ।
    नयाँ जीवन पाएर धन्य भएको महसुस गर्दै उनी आफ्नो भोगाइ सुनाउँदै थिए– ‘आमासँग गन्थन गर्दागर्दै माथिबाट खोला मडारिएर कालो मुस्लोसहित आएको देखें । त्यसपछि आत्तिएर ‘छिट्टो बाहिर निस्क’ भन्दै तल झरिहालें । म तल पुगिसक्दा आमा आइपुगेकै थिइनन् । ‘छिट्टो आऊ’ भन्दै चिच्याउँदै म भागेर सडकको पर पुगेछु ।’


    आमा छिट्टो हिँड्न सक्दिनन् । मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेकी बिरामी भएकाले अलिकति छिटो हिँड्दा पनि उनलाई गाह्रो हुन्छ । सडकको अलि पर पुग्दा पनि आमालाई नदेखेपछि फेरि लिन फर्किएँ । हत्तपत्त घिसारिँदै भाग्दै गर्दा खै, कसैले तानेर माथि डाँडातिर पु¥याएछ । त्यतिबेला कसले तानेर माथि निकाल्यो भन्ने पनि सम्झन सकिनँ ।


    ‘आमाको खुट्टामा अलिकतिले मात्र लेदोले भेटेन । हामी सडकको उकालोतिर भागिरहेका थियौं, हाम्रो पछिपछि बाढी आइरहेको थियो । अहिले सम्झँदा पनि डरले जिउ काँप्छ, कहाली लाग्छ । भाग्यले बाँचिएछ भन्ने लाग्छ ।’
    बेत्रावती बजारको नजिकै फलाखु खोला छ । अर्को बाढी आएको चाहिँ त्रिशुली खोला भने बजार र मेरो घरबाट पैदल करिब १० मिनेटभन्दा पर छ । त्यो टाढाको खोलाबाट बाढी आएको थियो । त्यति परबाट खोला उर्लेर आउला र सिंगो बजार नै बगाउला भन्ने त मैले सपनामा पनि सोंचेको थिइनँ ।

    भोटेकोशीमा आएको बाढी रसुवा, १० भदौः रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीका कारण जिल्लाको उत्तरगया गाउँपालिकामा रहेका प्रभावित क्षेत्र । तस्बिर/ रासस


    वर्षौंदेखि आफूले बस्दै आएको सिंगो बजारलाई त्यो भेलले तहसनहस पारिदियो । थुप्रै आफन्तलाई समेत बगाएर लग्यो । भूकम्पले घर भत्किएपछि छोराले बलियो जग हालेर नयाँ घर बनाएको थियो । बेत्रावती बजारको बीचमा रहेको मेरो घरको चारैतिर घडी राखेर छोराले घण्टाघर बनाएको थियो । त्यसैले बजारमा हाम्रो घरलाई सबैले ‘घण्टाघर’ भनेर चिन्थे ।


    त्यो क्षण सम्झँदा पनि मलाई गाह्रो हुन्छ । बाढीको त्यो डरलाग्दो आवाज, धुलोले छ्याप्पै छोपेर मडारिँदै आएको त्यो पहिरोजस्तो भेल, त्यसले के–कति सोरेर लग्यो, हामीले अनुमान गरेको भन्दा पनि बाहिर होला । विपद् यस्तो हुँदो रहेछ कि आँखै अगाडि मान्छे बगिरहेको देख्दा पनि केही गर्न नसकिने रहेछ । हेर्दाहेर्दै राम मन्दिरबाट दर्शन गरेर फर्किरहेका तीन\चार जना महिलालाई बाढीले झ्याप्पै पा¥यो । हामी कति चिच्यायौं, करायौं, तर केही लागेन । बाढीको आवाज यति डरलाग्दो थियो कि मान्छेको चिच्याहटसमेत सुनिँदैनथ्यो ।


    जसोतसो आफ्नो ज्यान त जोगिएको थियो । तर चारैतिर रुवाबासी र कोलाहल थियो । ‘मेरो फलानो बगायो…, मेरो श्रीमती बगायो…, मेरो आमा छैन…, मेरो बच्चा खोइ ?…’ यस्तै आवाजहरु चारैतिरबाट आइरहेका थिए । केहीबेर अघिसम्म आफ्नै घर आँगनमा रहेका मानिसहरु कहाँ पुगे, को बाँचे, को बगे कसैलाई केही थाहा थिएन ।
    केही समयदेखि अमेरिकाको न्यूयोर्कमा बसोवास गर्दै आएका डंगोल दम्पती लामो समयदेखि नेपाल जान पाएका थिएनन् । श्रीमती (गुप्ता माया) मिर्गौला प्रत्यारोपण गरेकी बिरामी भएकाले चिकित्सकको सल्लाहअनुसार लामो यात्रा गर्न मिल्दैनथ्यो । त्यसैले लामो समयदेखि नेपालमा रहेका आफन्त र परिवारका सदस्यहरुलाई भेट्नसमेत उनीहरुले पाएका थिएनन् ।


    यसपटक भने चिकित्सकले यात्रा गर्न मिल्ने बताएपछि डंगोल दम्पती छोरा र नातिसँगै नेपाल आएका थिए । नुवाकोट बेत्रावतीकै बासिन्दा भएकाले केही दिन काठमाडौंमा आराम गरेपछि उनीहरु बेत्रावती बजारमा रहेको आफ्नै घरमा समय बिताउने योजनामा थिए । बेत्रावती बजारको रमझम, विभिन्न जात्रा, रमिता र भेटघाटका लागि आउने आफन्तहरुको ओहोरदोहोरले उनीहरुको दिनचर्या रमाइलोसँग बितिरहेको थियो । लामो समयपछि आफ्नै जन्मथलोमा फर्केर परिवार र आफन्तसँग समय बिताउन पाउँदा गद्गद् थिए । तर त्यो खुसी धेरै दिन टिकेन ।
    विनाशकारी बाढीले केही क्षणमै उनीहरुको जीवनको सबैभन्दा ठूलो खुसीलाई अकल्पनीय पीडामा बदलिदियो ।


    ‘अहिले सबैभन्दा अपसोच हामीलाई नै छ । हामीले हाम्रो सम्पूर्ण घर, जग्गा जमिन, परिवारका सदस्य र आफन्तहरु गुमायौं । बेत्रावतीका ५७ जना डंगोल परिवारका सदस्य गुमायौं । सबैथोकले भरिपूर्ण भएको मान्छे पनि छिनभरमै रित्तिने रहेछ । बाढीपछि कहाँ बस्नु, के गर्नु ? मान्छेले आफू बसिरहेको घर नै गुमाइसकेपछि ऊसँग बाँकी केही नरहने रहेछ । निमेशभरमै आफूसँग केही बाँकी थिएन ।
    ‘आपत परेपछि दिमागले काम नगर्ने रहेछ । हामी त बेहोसीजस्तै भएका थियौं । छोरा र नाति कहाँ होलान्, के भयो होला, केही सोच्नै सकेनौं । बाँचेका होलान् भन्ने त एक मनमा पनि आएन ।’


    हामी माथि डाँडामा पुगेपछि छोरा र नातिलाई फोन गरें । दुवैको फोन उठेन । ‘त्यसपछि त झन् धेरै डर लाग्यो’, उनी भन्छिन्, ‘अनेकथरी कुरा खेल्न थाले आफ्नो ज्यान त जोगियो, तर छोरा र नातिको के भयो भन्ने थाहा नहुँदा त्यो समय झन् असह्य भयो ।’ केही समयपछि छोराले फोन गरेर हामी ठीक छौं भनेपछि बल्ल सास आयो ।’
    आफू कसरी जोगिने भन्ने चिन्ता गर्नुपर्ने अवस्थामा पनि कतिपय मानिस आफ्ना बहुमूल्य सामान र पैसा निकाल्न घरभित्र पस्दा बेपत्ता भए ।
    त्यसमाथि घटना यति छिटो भयो कि मानिसहरुले सोंच्ने, निर्णय गर्ने र सुरक्षित स्थानमा पुग्ने समय नै पाएनन् ‘मेरी साहिँली बहिनी पनि पैसा र गरगहना झिक्न जाँदा बेपत्ता भइन्’, आमा सुनाउँछिन्– ‘बाढीले घर मात्र बगाएन वर्षौंको मेहनत, परिवारका सम्झना, आफन्तको साथ र आफ्नै थातथलोको एउटा पूरा संसार नै बगाएर लग्यो ।’

  • जन्मसिद्ध र विदेशी नागरिकता : जिम्बावेका ऐतिहासिक फैसलाहरूबाट के सिक्ने ?

    जन्मसिद्ध र विदेशी नागरिकता : जिम्बावेका ऐतिहासिक फैसलाहरूबाट के सिक्ने ?

    सुरेन्द्र नेपाल श्रेष्ठ
    अर्को देशमा गएर त्यहाँको नागरिकता लिनेबित्तिकै आफ्नो जन्मदेशको नागरिकता स्वतः समाप्त हुन्छ कि हुँदैन ? नागरिकताको यो विषय केवल कानुनी बहस मात्र होइन, यो त व्यक्तिको राज्यसँगको सम्बन्ध, उसको पहिचान र अधिकारसँग जोडिएको गम्भीर संवैधानिक प्रश्न हो । विशेषगरी विदेशमा बसोवास गर्ने र पछि अर्को देशको नागरिकता प्राप्त गर्ने मानिसहरुका लागि यो प्रश्न झनै संवेदनशील हुन्छ ।

    जिम्बाब्वेको संवैधानिक इतिहासमा यही प्रश्नले एउटा महत्वपूर्ण मोड ल्याएको छ । मुतुम्वा जिभा मावेरेको मुद्दाबाट शुरु भएको यो न्यायिक यात्रालाई पछि माड्जिम्बामुटो, ह्वाइटहेड र शा जस्ता फैसलाहरुले थप स्पष्ट बनाउँदै लगे ।
    जिम्बाब्वेको यो अनुभव र नेपालको नागरिकतासम्बन्धी बहसबीच प्रत्यक्ष समानता नभए पनि केही समानता भने देखिन्छ ।

    नेपालको संविधान, नागरिकता ऐन र जिम्बाब्वेको कानून फरक–फरक छन् । तर साझा र महत्वपूर्ण तुलनात्मक प्रश्न भने एउटै छ, ‘के जन्म वा वंशका आधारमा प्राप्त नागरिकता र पछि हासिल गरिएको विदेशी नागरिकतालाई एउटै कानुनी घटनाका रुपमा हेर्न मिल्छ कि मिल्दैन ?’


    यही प्रश्नको उत्तर खोज्दै जिम्बाब्वेको अदालतले नागरिकतालाई राज्यले प्रशासनिक रुपमा दिने एउटा सुविधा मात्र नभई संविधानले स्थापित गरेको गहिरो कानुनी सम्बन्धका रुपमा व्याख्या गर्ने दृष्टिकोण विकास गरेको छ । मावेरेको मुद्दाको महत्व बुझ्न त्यसअघिको कानुनी व्यवस्थालाई बुझ्नु जरुरी छ ।

    सुरेन्द्र नेपाल श्रेष्ठ/ हाल : विन्जर, बेलायत


    जिम्बाब्वेको १९८४ को नागरिकता ऐनअनुसार, कुनै पनि वयस्क नागरिकले विदेशी नागरिकता राख्न पाउँदैनथे । यदि कसैले स्वेच्छाले अर्को देशको नागरिकता लियो भने उसको जिम्बाब्वेको नागरिकता स्वतः समाप्त हुने व्यवस्था थियो । ऐनको दफा ९ ले दोहोरो नागरिकतामा कडा प्रतिबन्ध लगाएको थियो । त्यसैले २०१३ भन्दा अघि विदेशी नागरिकता लिएका जिम्बाब्वेका नागरिकहरुले आफ्नो मौलिक नागरिकता जोगाउनका लागि विदेशी नागरिकता त्याग्नै पर्ने बाध्यता थियो ।


    तर २०१३ मा नयाँ संविधान आयो । यसले नागरिकताको आधार, नागरिकता गुम्ने अवस्थाहरु र दोहोरो नागरिकताको विषयलाई नयाँ संवैधानिक ढाँचामा ल्यायो । संविधानको धारा ३६ ले जन्मकै आधारमा नागरिकता प्राप्त हुने व्यवस्था ग¥यो भने धारा ३९ ले नागरिकता खोसिन सकिने अवस्थाहरु तोक्यो । धारा ४२ ले संसद्लाई नागरिकतासम्बन्धी कानून बनाउने अधिकार दिए पनि दोहोरो नागरिकता निषेध गर्ने अधिकारलाई वंश वा दर्ताबाट नागरिक भएका व्यक्तिहरुसँग मात्र सीमित राख्ने संकेत ग¥यो । यही संवैधानिक परिवर्तनले पुरानो कानून र नयाँ संविधानबीच एउटा ठूलो विरोधाभास र प्रश्न खडा गरिदियो ।


    मुतुम्वा जिभा मावेरेको जन्म ११ जनवरी १९६० मा जिम्बाब्वेको बिन्दुरामा भएको थियो र उनका आमाबाबु पनि त्यहीँका नागरिक थिए । उनले १० जुलाई २००२ मा दक्षिण अफ्रिकाको नागरिकता प्राप्त गरेका थिए ।


    सन् २०१३ मा जिम्बाब्वेमा निर्वाचनको तयारी भइरहेका बेला उनले आफ्नो राष्ट्रिय परिचयपत्रका लागि रजिस्ट्रार–जनरलको कार्यालयमा निवेदन दिए । तर जबसम्म उनले दक्षिण अफ्रिकाको नागरिकता त्याग्दैनन्, तबसम्म जिम्बाब्वेको परिचयपत्र दिन सकिँदैन भन्ने प्रशासनको अडान थियो ।


    मावेरेले यस विषयलाई अदालतमा लिएर गए । उनको तर्क एकदमै सरल थियो, म जिम्बाब्वेमै जन्मेको नागरिक हुँ । मैले दक्षिण अफ्रिकाको नागरिकता त लिएँ, तर जिम्बाब्वेको नागरिकता आफैंले त्यागेको त छैन । के विदेशी नागरिकता लिनुको आधारमा मात्र मेरो जन्मसिद्ध नागरिकता समाप्त भएको मान्न मिल्छ ?
    अन्ततः २५ जुन २०१३ मा जिम्बाब्वेको संवैधानिक अदालतले मावेरेको पक्षमा फैसला सुनायो । अदालतले उनलाई जिम्बाब्वेको नागरिकताको परिचयपत्र दिन विदेशी नागरिकता त्याग्नुपर्ने शर्त राख्न नमिल्ने आदेश दियो ।


    अदालतले संविधानलाई सर्वोच्च कानून मान्दै नागरिकतासम्बन्धी सबै धाराहरुलाई एकीकृत रुपमा व्याख्या ग¥यो । अदालतका अनुसार धारा ३६ अन्तर्गत जन्मबाट प्राप्त नागरिकता धारा ३९ अन्तर्गत विदेशी नागरिकता लिएकै कारण रद्द हुने अवस्था देखिएन । साथै, धारा ४२ ले संसद्लाई दोहोरो नागरिकता निषेध गर्ने अधिकार दिए पनि त्यसले जन्मसिद्ध नागरिकको अधिकारलाई खारेज गर्ने गरी विस्तार गरेको थिएन ।


    त्यसैले ‘जन्मबाट प्राप्त जिम्बाब्वेको नागरिकता विदेशी नागरिकता प्राप्त गरेको कारणले मात्र समाप्त हुँदैन र जन्मसिद्ध नागरिकले विदेशी नागरिकता पनि राख्न सक्छ’ भन्ने अदालतको निष्कर्ष थियोमावेरेको फैसलाले नयाँ कानून बनाएको होइन, बरु संविधानले जन्मसिद्ध नागरिकलाई दिएको अधिकारलाई पुरानो कानूनको बहानामा प्रशासनले सीमित गर्न नसक्ने कुरा स्पष्ट पारेको हो ।


    मावेरेको फैसलापछि यही प्रश्न फेरि अर्को मुद्दाको रुपमा आयो । पहिलो, फराइ ड्यानियल माड्जिम्बामुटोविरुद्ध रजिस्ट्रार–जनरल तथा अन्य ।


    माड्जिम्बामुटो जिम्बाब्वेमै जन्मिएका थिए र उनका एक अभिभावक जिम्बाब्वेका नागरिक थिए । सन् २००३ मा रोजगारीका लागि बेलायत गएका उनले जिम्बाब्वेको राहदानीको म्याद सकिएपछि बेलायती राहदानी लिन खोजे । पछि आमाको दक्षिण अफ्रिकी जन्मको आधारमा उनले दक्षिण अफ्रिकाको राहदानी पनि प्राप्त गरे ।
    उनको समस्या पनि मावेरेकै जस्तै थियो । के दक्षिण अफ्रिकी राहदानी बोकेर जिम्बाब्वे प्रवेश गर्दा उनलाई विदेशी नागरिकसरह व्यवहार गरिने हो ?


    ४ जुन २०१४ मा संवैधानिक अदालतले उनकै पक्षमा फैसला ग¥यो । अदालतले स्पष्ट रुपमा भन्यो कि जन्मबाट नागरिक भएको व्यक्तिले विदेशी नागरिकता प्राप्त गरेकै कारण जिम्बाब्वेको नागरिकता गुमाउनु पर्दैन । उसलाई विदेशी नागरिकता र विदेशी राहदानी प्रयोग गर्ने अधिकार पनि हुन्छ ।


    यो फैसलाले मावेरेको सिद्धान्तलाई अझ फराकिलो बनायो । मावेरेको मुद्दा मुख्यतया राष्ट्रिय परिचयपत्रमा केन्द्रित थियो भने माड्जिम्बामुटोको मुद्दाले अझ गहिरो प्रश्न उठाउँदै गयो । यदि कुनै व्यक्ति जन्मबाट जिम्बाब्वेको नागरिक हो र उसले विदेशी राहदानी प्रयोग गर्छ भने जिम्बाब्वे प्रवेश गर्दा उसको नागरिक अधिकार कसरी सुनिश्चित हुन्छ ?


    अदालतले नागरिकको जिम्बाब्वे प्रवेश, बसोवास र फर्कने अधिकारलाई संविधानले दिएको स्वतन्त्र आवागमनको अधिकारसँग जोडेर हे¥यो । केवल विदेशी राहदानी देखाएको आधारमा कसैलाई विदेशी नागरिकको रुपमा व्यवहार गर्न मिल्दैन भन्ने निष्कर्ष अदालतले निकाल्यो । यति मात्र होइन, अदालतले दक्षिण अफ्रिकी राहदानीमा समेत जिम्बाब्वेमा बिना रोकटोक र सहज रुपमा बस्न पाउने अधिकार उल्लेख गर्न आदेश दियो ।


    दोस्रो, रोलान्ड ह्वाइटहेडविरुद्ध रजिस्ट्रार–जनरल अफ सिटिजनसिप तथा अन्य । ह्वाइटहेड सन् १९४४ मा तत्कालीन दक्षिण रोडेसियामा जन्मिएका थिए र उनकी आमा पनि त्यहीँ जन्मिएकी थिइन् । पछि उनले दक्षिण अफ्रिकी नागरिकता पनि प्राप्त गरे । तर, प्रशासनले उनको जिम्बाब्वेको नागरिकताको बारेमा प्रश्न उठाउन थाल्यो ।


    सन् २०१३ मा सर्वोच्च अदालतले उनलाई जिम्बाब्वेको जन्मसिद्ध नागरिक घोषणा ग¥यो । अदालतले मावेरे मुद्दाको तर्कलाई आत्मसात् गर्दै भन्यो कि धारा ३६(१) अन्तर्गत प्राप्त गरिएको नागरिकता राज्यले सजिलै खोस्न सक्दैन र जन्मसिद्ध नागरिकका लागि दोहोरो नागरिकतामा कुनै रोक छैन ।
    अदालतको तर्क एकदमै प्रस्ट थियो । कसैले दक्षिण अफ्रिकी नागरिकता लिएकै भरमा उसको जिम्बाब्वेको जन्मसिद्ध नागरिकताको अस्तित्व हराउँदैन । यसरी मावेरे मुद्दाले स्थापना गरेको संवैधानिक सिद्धान्त ह्वाइटहेड मुद्दामार्फत फेरि एकपटक बलियो भयो ।


    यी दुवै फैसलालाई नियाल्दा एउटा महत्वपूर्ण कुरा बुझिन्छ । नागरिकता पाउनका लागि राष्ट्रिय परिचयपत्र अनिवार्य शर्त होइन । वास्तवमा, नागरिकता त कानून वा संविधानबाटै प्राप्त भइसकेको हुन्छ । परिचयपत्र, राहदानी वा अन्य कागजातहरु त केवल त्यसलाई प्रमाणित गर्ने माध्यम मात्र हुन् ।


    जिम्बाब्वेको नयाँ संविधान लागू भएपछि नागरिकताको बहस यही विषयमा केन्द्रित भयो । नागरिकता जन्म वा वंशका आधारमा स्वतः प्राप्त हुने प्रक्रिया हो । रजिस्ट्रार–जनरलले परिचयपत्र दिएको दिनदेखि मात्र मानिस नागरिक बन्ने होइन ।
    मावेरे, माड्जिम्बामुटो र ह्वाइटहेडका फैसलाहरुले प्रशासनिक कागजात र संवैधानिक नागरिकताबीचको भिन्नतालाई प्रस्ट पारेका छन् । जिम्बाब्वेको संविधानअनुसार नागरिकता कुनै सरकारी कार्यालयले आफ्नो इच्छाअनुसार दिने वा नदिने ’सुविधा’ मात्र होइन ।


    त्यसपछि आयो ’शा’ मुद्दा । मावेरेको फैसलाको करिब नौ वर्षपछि यो विषय फेरि हरारे उच्च अदालतमा पुग्यो । मुद्दा थियो, ब्रायन शा र अर्कीविरुद्ध रजिस्ट्रार–जनरल अफ सिटिजनसिप तथा अन्य । यसको फैसला २५ मार्च २०२२ मा भयो ।
    ब्रायन शाको जन्म दक्षिण अफ्रिकाको जोहानेसबर्गमा भएको थियो । उनकी आमा जिम्बाब्वेकी नागरिक थिइन् र उनको जिम्बाब्वेसँग गहिरो र वास्तविक सम्बन्ध थियो । उनकी छोरी एश्ले पनि जिम्बाब्वेमा जिम्बाब्वेकी आमाबाटै जन्मिएकी थिइन् । उनीहरु दुवैसँग दक्षिण अफ्रिकी नागरिकता थियो । तर, प्रशासनले उनीहरुको जिम्बाब्वेको नागरिकता स्वीकार गर्नका लागि दक्षिण अफ्रिकी नागरिकता त्याग्नुपर्ने अडान राख्यो । छोरी एश्लेलाई त परिचयपत्रमा विदेशी नागरिक नै भनिएको थियो ।
    यो विवाद जब अदालत पुग्यो, हरारे उच्च अदालतका न्यायाधीश क्वेन्डाले मावेरेको फैसलालाई आधार मानेर जन्मसिद्ध नागरिकताको अधिकारलाई अत्यन्तै बलियो संवैधानिक अधिकारको रुपमा व्याख्या गरे ।


    अदालतको निर्णय प्रस्ट थियो । ब्रायन र उनकी छोरी दुवै जिम्बाब्वेका जन्मसिद्ध नागरिक हुन् र उनीहरुले नागरिकताका सम्पूर्ण अधिकार र दायित्व भोग्न पाउँछन् । त्यो अधिकार पाउनका लागि दक्षिण अफ्रिकी नागरिकता त्याग्नुपर्ने कुनै बाध्यता छैन । शा मुद्दाले अर्को एउटा महत्वपूर्ण पक्ष पनि स्पष्ट पा¥यो । ब्रायन शाको जन्म जिम्बाब्वेमा नभए पनि उनकी आमा जिम्बाब्वेकी नागरिक थिइन् र उनको जिम्बाब्वेसँगको वास्तविक सम्बन्धलाई अदालतले स्वीकार ग¥यो ।


    यसले के देखाउँछ भने जिम्बाब्वेमा नागरिकता केवल जन्मस्थानको कुरा मात्र होइन । यसमा अभिभावकको नागरिकता र व्यक्तिको वास्तविक बसोवासको सम्बन्ध पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । मानिस केही समयका लागि बाहिरै बसोवास गरेर मात्र आफ्नो देशसँगको वास्तविक सम्बन्ध गुमाउँदैन भन्ने मान्यता अदालतले लियो ।
    यो न्यायिक विकासक्रम नेपालको सन्दर्भमा पनि निकै सान्दर्भिक छ, जहाँ प्रवासी नेपालीहरुको वंशज नागरिकता कायम रहने वा नराख्ने विषयमा निरन्तर बहस भइरहेको छ ।

    नेपालको संविधानले नागरिकताको अधिकार र वंशजको आधार तय गरेको छ, तर विदेशमा बसोवास गर्दै अर्को देशको नागरिकता लिएका नेपालीहरुको संवैधानिक सम्बन्ध कसरी रहने भन्नेमा प्रशासनिक र कानुनी अन्योल छ । जिम्बाब्वेको अनुभवले तुलनात्मक अध्ययनका लागि महत्वपूर्ण आधार प्रदान गर्दछ ।


    विशेषगरी, यदि संविधानले वंशजको नागरिकताको जग बसालेको छ भने, के सामान्य कानून वा प्रशासनिक प्रक्रियाले त्यो संवैधानिक अधिकारलाई खुम्च्याउन सक्छ ? भन्ने गम्भीर प्रश्न खडा गर्दछ । जिम्बाब्वेको फैसलाले नागरिकतालाई राज्यको प्रशासनिक कृपा नभई संविधानले स्थापित गरेको कानुनी सम्बन्धको रुपमा व्याख्या गरेको छ । अन्ततः, यो बहस नागरिकताको मात्र नभई संविधानको सर्वोच्चता र प्रशासनिक निकायले संविधानको मूल भावनालाई कुन सीमासम्म व्याख्या गर्न पाउँछ भन्ने विषयसँग जोडिएको छ ।

    हाल विन्जर, बेलायत

  • नेपकालीको ‘ब्रह्माण्ड’ सार्वजनिक

    नेपकालीको ‘ब्रह्माण्ड’ सार्वजनिक


    १७ असोज, न्यूयोर्क । हिमालयको आध्यात्मिक दर्शन र पश्चिमी हेभी मेटल संगीतलाई मिलाएर नेपाली–अमेरिकी ब्याण्ड नेपकालीले नयाँ गीत ‘ब्रह्माण्ड’ (ब्रह्माण्ड– द युनिभर्स)को म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गरेको छ ।
    अमेरिकाको क्यालिफोर्नियास्थित लङ बिचमा आधारित एथनिक मेटल ब्याण्ड नेपकालीले आफ्नो संगीत शैलीलाई ‘स्पिरिचुअल मेटल’ भन्छ । ब्याण्डले आक्रामक गिटार रिफ, जनजातीय ताल, मन्त्रजस्ता स्वर र पूर्वीय परम्परागत बाजालाई हेभी मेटलसँग जोड्ने काम गरेको छ ।


    ‘ब्रह्माण्ड’ गीतको शुरुवातमा गायत्री मन्त्र हुन्छ । संस्कृत श्लोकबाट साधकले मायाको भ्रम र अज्ञानको अन्धकारमा हराएको अवस्था बताउँछ । ब्रह्माण्डको विशालतामा आफूलाई धुलोको कणजस्तै सानो ठान्दै साधक प्रजापति ब्रह्माको शरणमा पुग्छ । गीतको अंग्रेजी कोरसमा साधकले ब्रह्मदेवसँग बाटो देखाउन, दर्शन दिन र मुक्तितर्फ डो¥याउन प्रार्थना गर्छ । आध्यात्मिक खोज, आत्मसमर्पण र सृष्टिकर्ताप्रतिको श्रद्धा गीतको मुख्य भाव हो ।


    गीतको अन्तिम भागमा भगवान् ब्रह्मासँग साधकको संवाद देखिन्छ । साधकको पुकार सुनेपछि ब्रह्माले आशीर्वाद दिँदै पूर्णताका लागि त्रिमूर्तिको आशीर्वाद खोज्न निर्देशन गर्छ । सम्पूर्ण सृष्टिका लागि अनुग्रह र शाश्वत आनन्दको कामना गरेर गीत समाप्त हुन्छ । ब्याण्डका अनुसार ‘ब्रह्माण्ड’ आध्यात्मिक संघर्ष, अज्ञानमा प्रकाशको खोजी र दिव्य ब्रह्माण्डप्रति समर्पणमा केन्द्रित छ । गीतमा हेभी मेटलका गिटार रिफ र ड्रमसँग सितार, तबला र हार्मोनियमजस्ता परम्परागत बाजा प्रयोग गरिएको छ ।


    नेपकालीले गीतमा प्रतिरोध, उपचार, आशा र सशक्तीकरणका विषय समेटेको छ । ऊर्जावान लाइभ प्रस्तुति र सन्देशमूलक संगीतमार्फत ब्याण्ड आफूलाई केवल संगीत समूह होइन अभियानको रुपमा देख्न खोज्छ । पहिले सार्वजनिक भएको नेपकालीको ‘महाकाली’ गीतको इन्जिनियरिङ ग्रामी अवार्डका लागि डेनिस मुडी मनोनित थिए, जबकि भिडियो निर्देशन जेनिश जोशीले गरेका थिए । ब्याण्डका अनुसार त्यो म्युजिक भिडियो ग्रामी २०२५ को श्रेष्ठ म्युजिक भिडियो विधाका लागि विचाराधीन सूचीमा थियो ।


    ‘महाकाली’पछि नेपकालीले ‘ब्रह्माण्ड’ सार्वजनिक ग¥यो । ब्याण्डमा अर्पण कार्की (मुख्य स्वर, हार्मोनियम र ह्यान्ड ड्रम), सन्नी श्रेष्ठ (गिटार र संगीत संयोजन), सेथ हर्नान्डेज (ड्रम), सेजार तिहेरास (बेस), ¥यान्डी टी होलिङ्गर (सितार), साहेब सिंह (तबला) र माइक थापा (दोस्रो गिटार) समावेश छन् ।


    पश्चिमी मेटल संगीत र हिमालयको सांस्कृतिक तथा आध्यात्मिक सम्पदाको मिलनबाट नेपकाली अन्तर्राष्ट्रिय संगीत क्षेत्रमा आफ्नो पहिचान विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेको छ । ब्याण्डको गतिविधि र गीतसम्बन्धी थप जानकारी www.nepcalimusic.com मा उपलब्ध छ ।

  • एनआरएनएको राहत अभियान जारी

    एनआरएनएको राहत अभियान जारी

    १७ असोज, न्यूयोर्क । भोटेकोशी बाढीका कारण रसुवा र नुवाकोटमा प्रभावित नागरिकको उद्धार तथा राहतका लागि गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए)ले सञ्चालन गरिरहेको राहत तथा मानवीय सहयोग अभियानअन्तर्गतका गतिविधिहरु २८औं दिनमा पनि निरन्तर जारी रहेको बताइएको छ ।

    एनआरएनएका अनुसार, भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित नुवाकोटको तुप्चे र देवीघाटका ८० परिवारलाई खाद्यान्न, ग्यास, भाँडाकुँडा तथा अत्यावश्यक सामग्री वितरण गरिएको छ । एनसीसी फिलिपिन्स र स्टिचिङ नेपाल फण्ड, नेदरल्यान्ड्सको सौजन्यमा बाढीपहिरो प्रभावित परिवारका लागि राहत सामग्री उपलब्ध गराइएको हो ।

    प्रभावित परिवारको आवश्यकताका आधारमा ग्यास सिलिण्डर, भाँडाकुँडा, खाद्यान्न लगायतका सामग्री वितरणसमेत गरिएको छ । राहत कार्यक्रमअन्तर्गत प्रभावितहरुलाई ग्याँस सिलिन्डर, प्रेसर कुकर, चुल्हो, पाइप, रेगुलेटर, क्लीप, कराई, थाल, डाडु, पन्यू, गिलास, कचौरा, चम्चा, जग र बाल्टिन लगायतका घरायसी तथा भान्साका अत्यावश्यक सामग्रीहरु उपलब्ध गराइएको जनाएको छ ।

    सामग्री वितरणमा संघका केन्द्रीय उपाध्यक्ष बुद्धिसागर सुवेदी, उपाध्यक्ष तथा विपद् व्यवस्थापन समिति संयोजक मनोज श्रेष्ठ, एनसीसी नेदरल्याण्ड्सका संस्थापक अध्यक्ष शशी पौडेल, मध्यपूर्वका पूर्व उपसंयोजक धर्मराज गिरी र एनसीसी फिलिपिन्सका कोषाध्यक्ष प्रेम लामा लगायतको सहभागिता रहेको थियो ।

    काजक्रिया सकेका २२ परिवार राहत वितरण
    भोटेकोशी नदीको बाढीबाट आफन्त गुमाई काठमाडौंका विभिन्न क्रियाघरमा काजक्रिया सम्पन्न गरी हाल कोठा भाडामा लिएर बसिरहेका प्रभावित परिवारलाई सहयोगस्वरुप ग्यास सिलिन्डर, भाँडाकुँडा, खाद्यान्न लगायतका राहत सामग्री वितरण गरिएको छ । एनआरएनए सचिवालयबाट उतरगया तथा विदुरका गरी २२ प्रभावित परिवारलाई उक्त राहत सामग्री उपलब्ध गराइएको हो । बाढीबाट घर तथा आफन्त गुमाएका उनीहरु हाल काठमाडौं, नुवाकोट लगायतका स्थानमा कोठा भाडामा लिएर नयाँ बसोवासको तयारीमा रहेका छन् ।

    ६ करोड रुपैयाँ बढी संकलन
    यसैगरी, भोटेकोशी बाढी प्रभावितका लागि पूर्व प्रतिबद्धताअनुसारको सहयोग रकम प्राप्त हुने क्रम जारी रहेको छ । भोटेकोशी–रसुवा बाढी २०२६ को वित्तीय प्रतिवेदनअनुसार यस अभियानका लागि कुल ९ करोड १९ लाख ४५ हजार २ सय ७२ रुपैयाँ प्रतिबद्धता प्राप्त भएकोमा हाल ६ करोड २ लाख ३१ हजार रुपैयाँ सहयोग संकलन भएको छ ।

  • कृषि उद्यशिलताका लागि विशेष कार्यक्रम, वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केकालाई प्राथमिकता

    कृषि उद्यशिलताका लागि विशेष कार्यक्रम, वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केकालाई प्राथमिकता

    १७ असोज, काठमाडौँ । उर्जा जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्रालयअन्तर्गतको जलस्रोत तथा सिँचाइ विभागले कृषि उद्यमशिलताका लागि विशेष कार्यक्रम ल्याएको छ । यो कार्यक्रममा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केका युवावर्गका कृषकलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको छ । विभागले कृषि उद्यमीका लागि विशेष भूमिगत जल सिँचाइ कार्यक्रम ल्याएको हो । यो कार्यक्रमका लागि विभागले योजना छनोट दिग्दर्शन, २०८३ तयार पारेको छ ।

    भूमिगत जलस्रोतको दिगो उपयोग गरी कृषि उत्पादन तथा उत्पादकत्व वृद्धि गर्न, कृषि उधमी तथा किसानलाई भरपर्दो सिंचाइ सुबिधा उपलब्ध गराउन र योजना छनोट तथा कार्यक्रम कार्यान्वयन लाई पारदर्शी, बस्तुगत एवं प्रभावकारी बनाउन सुशासन ९व्यवस्थापन तथा सञ्चालन० ऐनबमोजिम यो दिग्दर्शन बनाइएको विभागमा महानिर्देशक दिनेश रजौरियाले बताए ।


    उनका अनुसार कृषि उद्यमीका लागि बिशेष भूमिगत जल सिंचाइ कार्यक्रम, योजना छनोट दिग्दर्शनमार्फत कृषि व्यवसाय संचालन गर्ने व्यक्ति, फर्म, सस्था वा समूहलाई छनोट गरी कार्यक्रममा समावेश गरिनेछ ।

    को को सहभागी हुन पाउँछन् ?

    यो कार्यक्रममा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्केका युवावर्गका कृषकलाई उच्च प्राथमिकता दिइने उपमहानिर्देशक देव स्याङ्बोले बताए । उनका अनुसार महिला, आदिवासी जनजाति, दलित अल्पसंख्यक तथा पिछडिएको क्षेत्रलाई पनि प्राथमिकता दिइने छ । साथै कृषि सहकारी संस्था तथा महिला वा आमा समुहलाई प्राथमिकता दिने, प्राकृतिक प्रकोप प्रभावित परिवारलाई प्राथमिकता दिने, वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका युवालाई प्राथमिकता दिने र स्थानीय तह, प्रदेश संघीय निकायहरुमा दर्ता भएको संस्थालाई प्राथमिकता दिने दिग्दर्शनमा उल्लेख छ ।

    यो कार्यक्रममा सहभागी हुन कम्तिमा ६ हेक्टर जमिन स्वामित्वमा वा भाडामा हुनुपर्ने, जग्गा भाडामा लिएको भए सोको कम्तिमा दश बर्षको सम्झौता पत्र, सम्बन्धित जग्गा धनीको ट्युबवेल निर्माण गर्न दिने मन्जुरीनामा पेश गर्नुपर्ने उल्लेख छ ।

    कस्ता उत्पादनलाई प्राथमिकता ?

    दिग्दर्शनअनुसार तरकारी तथा फलफूल, मसला बाली, बीउ उत्पादन तथा नर्सरी, अन्य नगदे बाली, पुष्प खेती, जडिबुटी, माछापालन, घाँस तथा पशुचारालाई प्राथमिकता दिइने उल्लेख छ । दिग्दर्शनअनुसार जग्गाको स्वामित्व तथा उपयुक्तताको स्थलगत प्रमाणीकरण गरिनेछ । भूमिगत जलस्रोत सम्भाव्यता रहेको स्थान पहिचान गरिनेछ । दिग्दर्शनअनुसार सम्बन्धित कार्यालयले योजनाको संचालन हुने सिंचाइ क्षेत्र, कृषि उत्पादन तथा संरचनाको मर्मत सम्भारको नियमित अनुगमन गर्नेछ ।