Category: विज्ञान प्रविधि

काठमाडौं । इन्टरनेट सेवा प्रदायकले बुधबारदेखि इन्टरनेटको १३ प्रतिशत मूल्य बढाएका छन् । इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरुको संस्था (आइस्पान) नेपालले सबै इन्टरनेट प्रदायकले उपभोक्ताबाटै १३ प्रतिशत मूल्य असुल गरी सरकारको भ्याट तिर्ने निर्णय गरेका हुन् ।

संस्थाको आइतबार बसेको बैठकले मूल्य बढाउने निर्णय गरको हो । सरकारले बुधबार बाटै शुरु भएको नयाँ आर्थिक वर्ष २०७६\७७ बाट इन्टरनेटमा भ्याट लगाउने निर्णय गरेको थियो ।

त्यसो त सरकारले इन्टरनेटको मूल्य वृद्धि नगर्न कम्पनीहरुलाई चेतावनी दिइसकेको छ । यसैबीच, नेपाल टेलिकमले भने इन्टरनेटको मूल्य नबढाउने भएको छ । अन्य इन्टरनेट सेवा प्रदायकले मूल्य बढाएपनि टेलिकमले भने नबढाउने निर्णय गरेको हो ।

काठमाडौं । नेपालमा विद्युतको माग घटेपछि पहिलो पटक बढी भएको विद्युत भारतमा निर्यात गरिएको छ । निरन्तर वर्षा भएपछि अहिले प्रदेश नं १ र २ मा विद्युतको माग घटेको छ ।

उर्जा मन्त्रालयका अनुसार पहिलो पटक नेपालमा उत्पादन भएको विजुली खपतको तुलनामा बढी भएपछि भारत पठाइएको छ । अहिले देशभर १ हजार २१५ मेगावाट विद्युत् माग छ ।

तर, वर्तमान परिस्थितिले माग घटेर ६ सय मेगावाटमात्र रहेपछि उत्पादन भएको विजुली बढी भएको हो ।

मन्त्रालयका अनुसार रक्सौल–परवानीपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन र कुशाहा–कटैया अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनमार्फत विद्युत् भारत पठाइएको छ ।

यी मूख्य प्रसारण लाइनबाहेक अन्य सात विन्दुबाट पनि नेपालमा बढी भएको विद्युत् भारत पठाइएको मन्त्रालयको भनाई छ । प्रसारण लाइनमार्फत विद्युत् आयात र निर्यात दुवै गर्न मिल्ने प्रविधि रहेको छ ।

अहिले नेपालको कूल जडित क्षमता १ हजार ३२५ मेगावाट पुगेको छ । नदीमा जलसतह बढेका कारण प्राधिकरण र निजी क्षेत्रका आयोजनाले पूर्ण क्षमतामा विद्युत् उत्पादन गर्नु पर्ने अवस्था आएको छ ।

यसमा कुलेखानी जलविद्युत आयोजना समेत रहेको छ । नेपाल र भारतबीच इनर्जी बैंकिङको सहमति यस अगाडी नै भइसकेको छ ।

काठमाडौं । जलासय असारमै भरिएपछि नेपाल विद्युत प्राधिकरणले कुलेखानी जलविद्युत आयोजनालाई पूर्ण क्षमतामा संचालनमा ल्याएको छ ।

जलासय भरिएर बाँध खोल्नुपर्ने अवस्था आएपछि प्राधिकरणले पानीको सुरक्षित निकासका लागि आयोजनालाई पूर्ण क्षमतामा चलाउने निर्णय गरको प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले जानकारी दिए ।

लगातार वर्षाका कारण मकवानपुरमा रहेको कुलेखानी जलविद्युत केन्द्रको जलाशय असारमै भरिएको हो । गत वर्ष भर्षभरिमा जलाशयमा पानीको सतह १५२६ मीटर मात्र थियो ।

यस वर्ष सोमबार विहानसम्ममा १५२६ मीटर पुगेको छ । सोमबार बिहान साढे पाँच बजे १५२५.१७ मीटर रहेको जलाशयको पानीको सतह १० बजे बढेर १५२६ मीटर पुगेको थियो ।

जलाशयमा अधिकतम १५३१ मीटरसम्म मात्रै पानी भण्डारण हुन सक्ने क्षमता छ । त्यस क्षेत्रमा लगातार परिरहेको पानीका कारण तीन÷चार दिनमै जलाशयमा पानीको सतह करिब २० मीटर बढेको छ ।

जलाशयमा पानी भरिएपछि कुलेखानी पहिलो (६० मेगावाट) र दोस्रो (३२ मेगावाट) पूर्ण क्षमतामा चलाइएको घिसिङले जानकारी दिए ।

‘पानी पर्न भरखर सुरु भएको छ, विगतका वर्षमा असोजमा मात्रै भरिने जलाशय यस वर्ष तीन महिना अगाडि नै भरियो’,उनले भने । ‘विगतमा वर्खामा कुलेखानी विद्युत्गृह चल्दैन थियो, अहिले असारमै पानी भरिएपछि कुलेखानीलाई पूर्ण क्षमतामा चलाई भारततर्फ विद्युत आयातलाई घटाएका छौं ।’

कुलेखानी पहिलो विद्युतगृह पूर्ण क्षमतामा चलाउँदा एक घण्टामा जलाशयको पानीको सतह २ सेन्टिमीटर मात्रै घट्ने कार्यकारी निर्देशक घिसिङले जानकारी दिए ।

कुलेखानी वर्खाको पानी जम्मा गरी मुख्य रुपमा विद्युत अध्याधिक माग हुने हिउँदमा मात्रै चलाउने आयोजना हो । विद्युत आवश्यक परेको बेला प्रणालीलाई सन्तुलन कायम गर्न मात्रै कुलेखानी चलाइन्छ ।

प्राधिकरणले अहिले ढक्केबर–मुजफ्फपुर क्रस बोर्डर प्रसारण लाइनबाट मात्रै करिब १५० मेगावाट विद्युत आयात गरिरहेको छ ।

अविरल वर्षका कारण तराईमा विद्युत माग घटेको छ । अहिले मुलुकभरको विद्युत माग करिब ६ सय मेगावाट मात्रै छ । कुलेखानीको पानी बाग्मती नदीमा गएर मिसिन्छ ।

काठमाडौं । विदेशबाट आयात हुने फलफूल तथा तरकारीमा जीवनासक विषादी अवशेष परीक्षण गर्ने र विषादी देखिए नाकामै रोक्ने सरकारी निर्णय उल्टिएसँगै सरकारको व्यापक आलोचना शुरु भएको छ ।

प्रमुख प्रतिपक्षी दल कांग्रेस, सामाजिक सञ्जाल तथा आम नागरिकबाट मात्र नभई सत्तारुढ दलकै नेता तथा भातृ संगठनबाट समेत सरकारको आलोचना शुरु भएको हो ।

शनिबार नेकपा नेता भीम रावलले सरकारको यस निर्णयप्रति आपत्ति जनाएका छन् ।

शनिबार नेकपा संसदीय दलको बैठकपछि संचारकर्मीसँग बोल्दै नेकपा नेता रावलले विश्‍व व्यापार संगठनको सम्झौताअनुसार कुनै देशले तरकारी वा वनस्पती आयात गर्ने क्रममा निश्‍चित मापदण्ड तोक्ने सक्ने उल्लेख गरे ।

सरकारले आफ्नो सार्वभौम अधिकारको रक्षा गर्नुपर्ने उनको तर्क थियो ।

उता, विषादी परिक्षण गरी हानिकारण्क तरकारीको आयातमा रोक लगाउने निर्णयबाट सरकार पछि हटेको भन्दै सत्तारुढ दल सम्बद्ध विद्यार्थी संगठन अनेरास्ववियूले विरोध गरेको छ ।

अनेरास्ववियूका कार्यवाहक अध्यक्ष रञ्जित तामाङद्धारा शनिबार जारी विज्ञप्तीमा जनपक्षीय निर्णयलाई तयारी नपुगेको भन्दै सरकार एकाएक पछि हटेकोमा गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको बताइएको छ ।

यसबाट सरकार र सरकारका निकाय प्रत्यक्ष वा परोक्ष रुपमा कतै अनुचित विदेशी दबाबमा परेर पछि हटेका त हैनन् भन्ने आशंका पैदा भएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

उता, शनिबारको नेकपा संसदीय दलको बैठकमा पनि सांसदहरुले सरकारको उक्त कदमको विरोध गरेका थिए ।

बैठकमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आवश्यक जनशक्ति र प्रविधि उपलब्ध भएपछि परिक्षण गरेरै तरकारी तथा फलफूल भित्रने भन्दै सरकार यस निर्णयबाट पछि नहटेको प्रतिक्रिया दिएका थिए ।

उनले सरकारका कामको वचाउ गर्न समेत सांसदहरुसमक्ष आग्रह गरे ।

सरकारले भारतबाट आयात हुने यस्ता सामग्रीको विषादी परिक्षण गर्न सामान आयात रोकेको थियो । तर, भारतीय दूतावासले आयात खोल्न पत्र पठाएसँगै सरकारले बीना परिक्षण आयात खुला गरेको हो ।

काठमाडौं । महानगरपालिका, प्रदेश सरकार र साझा यातायातको संयुक्त लगानीमा काठमाडौं उपत्यकासहितका शहरी क्षेत्रमा विद्युतीय सार्वजनिक बस चल्ने भएको छ ।

यी तीन निकायबीच पहिलो चरणमा ३० वटा विद्युतीय बस खरीद गरी चलाउने सम्झौता भएको छ । यी बसको मूल्य ४५ करोड हुनेछ । यस अभियानमा प्रदेश ३ सरकार समेत जोडिएको छ ।

अब त्रिपक्षीय लगानीमा साझा यातायातको ब्राण्डमा विद्युतीय बस गुड्ने पक्का भएको हो । सोमबार प्रदेश ३ सरकार, काठमाडौं र ललितपुर महानगर र साझा यातायातबीच विद्युतीय बस चलाउने सम्बन्धमा सम्झौता भयो ।

प्रदेश ३ सरकारको ३० करोड लगानी
काठमाडौं उपत्यकामा विद्युतीय बस संचालनलाई प्रदेश ३ सरकारले प्राथमिकता दिएको छ । उसले यक्लै ३० करोड रुपैयाँ लगानी गर्ने भएको छ ।

काठमाडौं र ललितपुर महानगरपालिकाले क्रमशः १० करोड र २ करोड ५० लाख लगानी गर्ने भएका छन् । साझाले २ करोड ५० लाख रुपैयाँ लगानी गर्ने गरी सम्झौता भएको हो ।

सम्झौता भएसँगै अब बस खरीदको प्रक्रिया थाल्ने साझा यातायातको तयारी छ । विद्युतीय बस काठमाडौं उपत्यकासहित प्रदेश तीनका मूख्य शहरसम्म चलाउने गरी सहमति भएको छ । यद्दपी रुट निर्धारण भने बाँकि रहेको छ ।

काठमाडौं । नेपालमा पहिलो पटक सार्वजनिक स्थलमा स्मार्ट पार्किङ प्रणाली शुरु हुँदैछ । आइतबारबाट संचालनमा आउने स्मार्ट पार्किङमा घरमै बसि बसि आफ्नो सवारी साधनको लागि उपयुक्त स्लट घरबाटै बुकिङ गर्न सकिने भएको छ ।

काठमाडौंको न्यूरोडमा स्मार्ट पार्किङ संचालनमा आउन लागेको छ । काठमाडौं महानगरपालिकाले निजी क्षेत्रसँगको सहकार्यमा न्युरोड आसपासका पाँच ठाउँमा स्मार्ट पार्किङ सेवा शुरु गर्दैछ ।

व्हिल्स ट्रुली योर्स प्रालिले यस अभियानमा महानगरसँग सहकार्य गरेको हो । न्युरोडको रामेश्वर मिठाई पछाडि, बिशाल बजार अगाडि इन्द्रचोक जाने सडक, धर्मपथ, पाको र आरबी कम्प्लेक्स अगाडिको स्थानमा स्मार्ट पार्किङको व्यवस्था हुन लागेको हो ।

स्मार्ट पार्किङ स्टेशनमा एकपटकमा झण्डै ८ सय मोटरसाइकल र ४० वटा कार पार्किङ गर्न मिल्छ । स्मार्ट अटोमेटेड पार्किङ सिस्टमबाट यी पार्किङ स्लट संचालन हुने भएका छन् ।

उपभोक्ताले मोवाइलबाटै रियल टाइममा कुन ठाउँ खाली छ भनेर हेर्न र पार्किङ गर्ने ठाउँ बुकिङ गर्न सक्ने महानगरले जानकारी दिएको छ ।

ठाउँ रिजर्भ नगरी पुग्ने सवारी चालकले भने स्कृनमा हेरेर जुन स्लट खाली छ, त्यही पार्किङ गर्नुपर्छ । सेवाका लागि ‘केएमसी पार्किङ’ नामका एप एन्ड्रोइड र आइओएस दुवैमा डाउनलोड गर्न सकिने महानगरपालिकाले जानकारी दिएको छ ।