Category: बिचार

  • प्रधानमन्त्रीद्वारा तुर्कमेनिस्तान भ्रमणबारे सदनलाई जानकारी

    प्रधानमन्त्रीद्वारा तुर्कमेनिस्तान भ्रमणबारे सदनलाई जानकारी


    २८ साउन, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले तुर्कमेनिस्तानको अवाजा सहरमा सम्पन्न भूपरिवेष्टित विकासशील राष्ट्रहरूको तेस्रो संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलनमा नेपालको उच्चस्तरीय सहभागिताले यी मुलुकप्रति नेपालको गम्भीर चासो प्रतिविम्बित भएको संसद्लाई जानकारी गराएका छन् । प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकमा समय लिएर प्रधानमन्त्री ओलीले यही साउन २०–२३ मा भएको सो सम्मेलनका लागि आफ्नोे नेतृत्वको नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको भ्रमणबारे जानकारी गराए ।

    “अन्तरराष्ट्रिय मञ्चमा नेपालले भूपरिवेष्टित विकासोन्मुख राष्ट्रहरूको हित प्रवर्द्धनका लागि महसुस हुनेगरी आवाज उठाएको छ”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “सम्मेलनका मुख्यसत्र र विषयगत गोलमेच कार्यक्रममा भएको नेपालको सहभागिता र सम्बोधनले नेपालको अन्तरराष्ट्रियस्तरमा छविमा बढोत्तरी हुनुका साथै नेपालले निर्वाह गर्नसक्ने नेतृत्वदायी भूमिकाको सन्देश प्रवाह भएको छ ।”

    उनले सम्मेलनका क्रममा औपचारिक र अनौपचारिक सम्बोधन तथा द्विपक्षीय भेटवार्ताबाट मित्र राष्ट्रहरूसँगको सम्बन्ध थप सुदृढ हुनुका साथै नेपाल र संयुक्त राष्ट्रसङ्घबीचको सम्बन्ध र सहकार्य थप मजबुत बनाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षासमेत आफूले गरेको बताए । सम्मेलन पारवाहनलगायतका चुनौतीको सामनाका उपायहरू खोज्न र ‘अवाजा प्रोग्राम अफ एक्सन’ पारित गर्न सफल रहेको बताउँदै प्रधानमन्त्री ओलीले भूपरिवेष्टित विकासशील मुलुकहरुका विकासको आकांक्षा पूरा गर्ने नयाँ र बलियो प्रतिबद्धता गरेको उनको भनाई छ ।

    सम्मेलनमा राष्ट्रप्रमुख तथा सरकारप्रमुख, संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव, संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ७९औँ महासभाका अध्यक्षहरूसहित करिब १०० मुलुकको प्रतिनिधित्व थियो । प्रधानमन्त्री ओलीले सम्मेलनको ‘प्लेनरी’मा आफूले अतिकम विकसित मुलुकहरूको समूहको अध्यक्ष तथा नेपालका तर्फबाट सम्बोधन गरेको र अतिकम विकसित समूहको अध्यक्षको हैसियतमा सम्बोधन गर्दै भूपरिवेष्टित विकासशील मुलुकहरूले सामना गर्दै आएका समस्याहरू उठाएको अवगत गराए ।


    उनले आफ्नो मन्तव्यलाई यी मुलुकमा पूर्वाधार अभाव, बजारको सीमितता, प्राथमिक उत्पादनमा निर्भर निर्यात व्यापार, उच्च पारवहन लागत, न्यून वैदेशिक लगानी, जलवायु परिवर्तनका प्रतिकूल असरलगायत समस्याहरूमा केन्द्रित गरेको बताए । “यी समस्याहरूको समाधानका लागि भूपरिवेष्टित विकासशील मुलुकहरूबीच आपसी सहयोग र साझेदारी विस्तार गर्नुपर्ने र विकास साझेदारहरूले थप सहयोग गर्नुपर्ने विषयमा जोड दिएको छु”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “देशको प्रधानमन्त्रीको हैसियतमा सम्बोधन गर्दा स्मार्ट पूर्वाधारको निर्माण, राजमार्ग र रेल्वे विस्तार, व्यापारिक मार्ग निर्माण र हरित ऊर्जा करिडोर निर्माणमार्फत सीमापार सम्पर्क (क्रस–बोर्डर कनेक्टिभिटी) विस्तारमा नेपालले गरिरहेको कामको चर्चा गरेँ । साथै यसतर्फको हाम्रो यात्रामा थप सहयोग गर्न छिमेकी मुलुकहरू, विकास साझेदार तथा दातृ निकायहरूलाई आह्वानसमेत गरेको छु ।

  • कांग्रेसले सहिदलाई सधैँ सम्मान गर्छ : सभापति देउवा

    कांग्रेसले सहिदलाई सधैँ सम्मान गर्छ : सभापति देउवा


    २७ साउन, दमौली । नेपाली कांग्रेसका सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले कांग्रेसले सधैँ सहिदको उच्च सम्मान गर्ने बताएका छन् । सहिद कल्याण खनालको २३ औँ स्मृति दिवसको अवसरमा तनहुँको भिमाद नगरपालिका–६ मा आज आयोजित स्मृतिसभामा सभापति देउवाले सहिदको योगदानकै कारण पार्टी आजको स्थितिसम्म आइपुगेको बताउँदै सहिदलाई कहिल्यै बिर्सन नहुने बताए । सभापति देउवाले भने, “पार्टीका लागि सहिद भएकाको परिवारलाई पार्टीले सधैँ हेर्छ । उच्च मूल्याङ्कन गर्छ ।”

    उनले विसं २००७ देखि नै लोकतन्त्रका लागि तनहुँबाट धेरैले ज्यान गुमाएको स्मरण गर्दै देशका लागि ज्यान गुमाउनेहरूको रगत खेर जान नदिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । उनले भने, “त्यस्तै बलिदान दिनेमध्ये सहिद कल्याण खनाल हुनुहुन्थ्यो । देशका लागि जीवन बलिदानी दिने साथीहरूले देखाएको बाटोमा अगाडि बढ्नुपर्छ । उहाँहरूले देखाएको बाटोमा अगाडि बढेमात्रै सहिदप्रति सच्चा सम्मान हुनेछ ।”

    सभापति देउवाले सहिद कल्याण खनाललाई व्यक्तिगत रूपमा चिनेको बताउँदै तत्कालीन अवस्थामा उनले आफूलाई धेरै सहयोग गरेको स्मरण गरे । सो अवसरमा सभापति देउवाले सहिद कल्याण खनालको सम्झनामा निर्माण गरिएको अर्धकदको सालिकको अनावरण गरेका थिए ।

  • प्रधानमन्त्रीको निर्देशन : सबै भूमिहीनलाई लालपुर्जा दिलाएर इतिहास रच्नुस्

    प्रधानमन्त्रीको निर्देशन : सबै भूमिहीनलाई लालपुर्जा दिलाएर इतिहास रच्नुस्


    २७ साउन, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले वर्तमान सरकार स्थिर भएकाले ढुक्कका साथ काम गर्दै सबै भूमिहीनलाई लालपुर्जा दिलाएर इतिहास रच्न भूमि समस्या समाधान आयोगका केन्द्र र जिल्लाका पदाधिकारीहरूलाई आग्रह गरेका छन् । आयोगको वार्षिक समीक्षा गोष्ठीलाई आज सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले पूर्णताः दिन बाँकी सबै जिल्लास्थित आयोगहरूलाई अबको दुई साताभित्र पूर्णता दिन पनि निर्देशन दिए ।

    “यो आयोग काम नगर्न वा विगतका जस्तै असफल हुनका लागि गठन गरिएको होइन । काम गर्नका लागि, परिणाम निकाल्नका लागि र लालपुर्जाविहीनलाई त्यसबाट मुक्त बनाउनका लागि गठन गरिएको हो”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने । “भूमिहीन र अव्यवस्थित बसोबासीले जमिन पाउनुपर्छ । त्यसका लागि कामका सन्दर्भमा सरकारको कुनै सहयोग वा कानुन संशोधन आवश्यक भएमा हामी गर्छौैँ । मुलुकको विशेष परिस्थितिमा दुई ठूला दलको सहकार्यमा बनेको यो गठबन्धन ढुक्का साथ २०८४ सम्म जान्छ । हामी ‘टालाटुली बाटुली, कति राम्री पुतली’ भनेजस्तो गरेर के के भेला पारेर सरकार बनाउने पक्षमा छैनौँ । यस्तो स्थिर सरकारको समयमा आयोगलाई काम गर्न कुनै दुविधा हुँदैन र हुन दिइँदैन ।”

    उनल अनेक स्वार्थ समूहको प्रभावमा पर्न सकिने भएकाले त्यसबाट बचेर बदनाम नहुनेगरी काम गर्न पनि आयोगको नेतृत्वलाई आग्रह गरे । गोष्ठीमा गृहमन्त्री रमेश लेखकले मानिसलाई गुजाराका लागि एक महत्त्वपूूर्ण साधन जमिन भएकाले जमिन नभएकाले लालपुर्जा पाउनुपर्ने संवैधानिक हकको कार्यान्वयनका लागि सरकारका तर्फबाट सबै सहयोग हुने विश्वास दिलाए ।

    भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारणमन्त्री बलराम अधिकारीले लामो समयदेखि थाँती रहेको भूमिको समस्याका लागि अहिलेको सरकारले विशेष पहल लिएर कानुनी तर्जुमाका सार्थ आयोग गठन गरी कामलाई तीव्रता दिएको बताए । आयोगका अध्यक्ष हरिप्रसाद रिजालले भूमिहीन दलित, सुकुम्बासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीको पहिचान, लगत सङ्कलन, प्रमाणीकरण, नाप नक्साङ्कन, विवाद समाधान तथा जग्गा दर्ता र प्रमाणपुर्जा वितरणसम्मको योजना बनाइ तिनै तहका सकारसँगको सहकार्यमा काम भइरहेको जानकारी दिए ।

  • हिमनदी पग्लने क्रम रोक्न मिलेर काम गर्न विश्व समुदायलाई प्रधानमन्त्रीको आग्रह

    हिमनदी पग्लने क्रम रोक्न मिलेर काम गर्न विश्व समुदायलाई प्रधानमन्त्रीको आग्रह

    रासस
    २२ साउन, तुर्कमेनिस्तान । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले हिमनदी पग्लने गतिलाई कम गर्न सँगै मिलेर काम गर्न विश्व समुदायलाई आग्रह गरेका छन् । हिमनदी पग्लँदा भूपरिवेष्टित विकासशील राष्ट्रहरूलाई पार्ने जलवायु परिवर्तनको असरसम्बन्धी ‘साइड इभेन्ट’लाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले ठोस कार्यहरूद्वारा हाम्रा हिमालयलाई बचाउन सकिने बताए । “हिमालका आवाजहरु पग्लने बरफमुनि मरेर नजाओस् । हिमालको रक्षाका लागि सँगै काम गर्न, नेतृत्व गर्न र साझेदारी गर्न नेपाल तयार छ । हाम्रा कदमले जलवायु न्यायमा काम गर्न विश्व समुदायलाई प्रेरित गर्न सकोस्”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “हिमालय अर्बौं मानिसहरूको जीवन र जीविकोपार्जनको स्रोत मात्र होइन, यो हाम्रो पहिचान, राष्ट्रिय गौरव, हाम्रो वर्तमान र भविष्य हो । यसका साथै हिमालय र महासागरहरूलाई एकअर्कामा रिचार्ज गर्ने माध्यम पनि हो ।”

    प्रधानमन्त्री ओलीले पृथ्वीको कुलिङ सेन्टरका रुपमा रहेका हिमाललाई लोप हुन नदिने प्रयास नेपालको चाहनाले मात्र नभई कार्बन उत्सर्जन गर्ने मुलुकहरुलेसमेत गम्भीरता प्रदर्शन गरेमा मात्रै पूरा हुने स्पष्ट गरे । उनले हिमनदी पग्लने समस्या नेपालजस्ता देशका लागि मात्र वातावरणीय चिन्ताको विषय नभई यो हाम्रो विकास, सुरक्षा र अस्तित्वको मुटुमा प्रहार गर्ने निरन्तर खतरा भएकाले यसको रक्षा अत्यावश्यक भएको बताए ।
    “नेपाल हिमनदी ताल फुट्ने बाढीको विनाशको सिकार भइसकेको छ । हिमनदी ताल फुटेर नेपाल र चीनको नाका रसुवागढीमा विनाशकारी बाढीका कारण मानवीय र भौतिक क्षति भयो । यस्ता जलवायुजन्य विपत्तिहरू बारम्बार भइरहेका छन् । भविष्यमा पनि यस्ता खतरा उत्पन्न हुन सक्छन्”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “यसका कारण हाम्रो कृषि, जलविद्युत्, पर्यटन र जैविक विविधतामा जोखिम बढ्दो छ । यी खतराहरू हाम्रो राष्ट्रिय सीमाभन्दा बाहिर फैलिएका छन् । हाम्रो भविष्यलाई जोखिममा पार्न सक्छन् । त्यसैले यसमा विश्व साझेदारी आवश्यक छ, नेपाल त्यो साझेदारी बढाउन तप्पर छ ।”

  • जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न प्रकोपको सामना गर्न विश्वव्यापी साझेदारीका लागि प्रधानमन्त्रीको आह्वान

    जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न प्रकोपको सामना गर्न विश्वव्यापी साझेदारीका लागि प्रधानमन्त्रीको आह्वान

    प्रकाश सिलवाल–रासस
    २१ साउन, तुर्कमेनिस्तान । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले जलवायु परिवर्तनका कारण उत्पन्न चुनौतीहरुको सामनाका लागि विश्वव्यापी सहकार्य र साझेदारी बढाउन जोड दिएका छन् । भूपरिवेष्ठित विकासशील राष्ट्रहरू ९एलएलडिसी० को तेस्रो संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सम्मेलनका क्रममा आज आयोजित ‘जलवायु परिवर्तनका कारण सिर्जित प्रकोपमा भूपरिवेष्ठित विकासशील देशहरुले अवलम्बन गर्नुपर्ने अनुकूलन क्षमताको अभिवृद्धि र लचिलोपन’ विषयका छलफल सत्रलाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले नेपालले कार्बन उत्सर्जनमा अति न्यून योगदान गरे पनि नेपालले जलवायु परिवर्तनको प्रतिकूल असर भोगिरहेको बताए ।


    प्रधानमन्त्री ओलीले दिगो विकासको चुनौती सामनाका लागि समन्वयात्मक काम गर्न आग्रह गर्दै नेपालको हिमशृङ्खला पग्लने क्रमले मानवीय र भौतिक जोखिम हुने गरेकाले जलवायु परिवर्तनमा हिमालदेखि समुद्रसम्मको रक्षाको अवधारणाका साथ सगरमाथा संवाद कार्यक्रम आयोजना गरिएको स्मरण गराए । उनले नेपालले जलवायु जोखिम न्यूनीकरणका लागि दीर्घकालीन एकीकृत अनुकूलन रणनीति पनि तयार गरेकाले सोको कार्यान्वयनका लागि विदेशी साझेदार संस्थाहरुले पनि सघाउनुपर्नेमा जोड दिए ।

    समृद्री सतह वृद्धिमा कारण हिमाल पग्लन थालेको तथ्य राख्दै उहाँल हिमालदेखि समुद्रसम्मको एकीकृत जलवायु अनुकूलन कार्ययोजना बनाउन विश्वसमुदायसँग आग्रह गरे । “हिमालय प्राकृतिक रिचार्ज सिस्टम भएकाले हिमाल पग्लन र समुद्रको तापक्रम बढ्न नदिन विश्वव्यापी साझा प्रयास आवश्यक छ”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “दिगो विकासका लक्ष्यको प्राप्ति गर्न समन्वयात्मक र एकीकृत प्रयासका लागि हामीले विश्वव्यापी साझा प्रयासलाई अझ गति दिनुको विकल्प छैन । यसमा नेपालकोतर्फबाट उचित सहकार्य हुनेछ । सम्मेलनका क्रममा प्रधानमन्त्री ओलीका आजका लागि निर्धारित औपचारिक कार्यक्रमहरु सकिएका छन् ।”

  • अमेरिकी सपना बिट मार्दै न्यूयोर्क छोडें

    अमेरिकी सपना बिट मार्दै न्यूयोर्क छोडें

    आरएल श्रमजीवी


    अमेरिकी सपना त्याग्नु परेको परिस्थितिको निरन्तरता स्वरुप मामाले मलाई न्यूयोर्कको जेएफके एयरपोर्ट जाने एयर ट्रेनमा बिदाइ गरेपछि म एक्लै भएँ । सकी–नसकी लगेज घिसार्दै एयरट्रेन समातेर टर्मिनल ८ मा उत्रिएँ । धेरै बेर लगाएर आफैंले अनलाइनबाटै बर्डिङ्ग पास निकालेर चेक इन गर्न लाइनमा बसेको मात्रै थिएँ । अचानक बनेपाको राधाप्यारी नकर्मीको स्वर जस्तो लाग्दालाग्दै उहाँको सामुन्ने पुगें । मास्क खोल्दै नमस्कार दिदी भनें । हतार–हतार दिदीले आफ्नो बर्डिङ्ग पास चेक इनको ड्युटी अर्कोलाई जिम्मा लगाउँदै ।

    आरएल कसरी यहाँ ?
    कहाँ जान लाग्नु भो ?

    मलाई उभिन र सास फेर्न गाह्रो भइरहेको थियो । दिदी व्यस्त भएको र मैले मास्क लगाएकोले थाहा हुने कुरै भएन । मैले नजिकैको मेच देखाउँदै बसेर कुरा गरौं भने । दिदीले घरपरिवार र बनेपाको पछिल्लो अपडेट गराउँदै गर्दा मैले उहाँलाई बर्डिङ्ग पास देखाएँ । ए टाइम भएछ भन्दै मलाई छोटो लाइन बिजनेस क्लासको लाइनबाट पास हुन इशारा गर्नुभयो । मैले सेक्युरिटीलाई पासपोर्ट र कार्ड देखाएर फ्लाइटभित्र छिरें ।

    फ्लाइट उड्नु अघि नै मेरो मन उडेर कहिले बनेपा पुग्थ्यो त कहिले युरोप । छाती दुखेको थियो । खुट्टा गलेका थिए, तर मन–मस्तिष्क भित्र अनेकौं पात्र र चरित्रले प्रभावित पारेका थिए । फ्लाइटभित्रको सीटमा बसेपछि थकान र केही आराम भएकाले म कुन बेला निदाएँ थाहै भएन । एयर होस्टेजले डिस्कुपा (माफ गर्नुस्) भन्दा पो थाहा भयो, खाना खाने बेला भएछ । भोक थियो तर पोर्चुगिस एयरलाइन्सको पोर्चुगिस खाना त्यति मिठो थिएन । खानापछि झोला झिकेर खोकीको औषधि खाएर म फेरि निदाएँ ।


    फ्लाइट उडेको ९ घन्टापछि लिस्बोन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा ट्याप एयर अवतरण भयो । बस्ने टुंगो नभएको म ट्याक्सी लिएर चिनेजानेको नेपालीको होस्टल पुगें । भोलि पल्ट नुवाकोटका राजन खनाललाई फोन लगाएर बस्ने वासको व्यवस्था गरें । युरोपमा कोरोना महामारीको त्रास अमेरिकाको भन्दा बढी रहेछ । मास्क अनिवार्य लगाउनुपर्ने । पार्कमा होस् वा बस र ट्रेन स्टेसन भिडभाड गर्न नहुने नियम थियो । सबै सुपर स्टोरहरु निश्चित समयमा खुल्थे, बजार प्रायः बन्द थिए । ट्रेन र बस थोरै मात्रामा चलेका थिए । मान्छेहरु जरुरी कामबाहेक घरबाट निस्कँदैन थिए । म ह्याण्ड ब्याग बोकेर लगेज घिसार्दै ट्याक्सी लिएर बुढाबुढी पार्क नजिकै राजन खनालको कोठामा पुगें । उनले रित्तो खाट देखाए ।


    दिनको दुई बजेको थियो । जाडो धेरै थियो । मैले भिक्षुको पहिरन रङ्गको जस्तो ओढ्ने ब्यागबाट झिकेर ओढेर खाना नखाई सुतें । खोकी लागिरहेको थियो । रातभरि खोक्दा राजनको निद्रा बिग्रिएछ । बिहान उठनासाथ दाइ यार, धेरै पो खोक्नु भो । कोरोना त भएको छैन ? हस्पिटल जानुस् । म दिनदिनै झन्–झन् गल्दै गएको थिएँ ।


    हस्पिटल होइन नजिकैको फार्मेसी जाउँ न । खोकी र ज्वरोको औषधि खाँदा ठीक होला भनेर राजन र म फार्मेसी गयौं । फार्मेसीमा प्रवेश मनाही थियो । झ्यालबाट ठूलो स्वरमा बोलेर औषधि मागियो । क्यास भुक्तानी नलिने भनेपछि कार्डबाट नै भुक्तानी गरियो । बिहान चिकेन करी र भात खाइयो बेलुका बिहान पकाएको खाना र औषधि खाए पनि खोकी बीसको उन्नाइस पनि भएन । राजनलाई म भारी लागेको जस्तो मैले बुझेको थिएँ ।

    लगातार खोकेको हुनाले ओल्लो कोठा र पल्लो कोठामा बस्ने डेरावालहरु म देखेर त्रसित थिए । उनीहरुका आँखाले भन्थ्यो कि मैले कोरोना बोकेर ल्याएको छ । अब कोरोनाले यो त मर्छ–मर्छ हामीलाई सारेर हामी पनि मर्ने भयौं भन्ने कुरा मैले सुन्दा मलाई नमिठो लाग्यो । कोठामा आएको पर्सिपल्ट बाथरुममा मैले रगत छादे । रगत पाछ्पुछ गर्दा पनि राम्रोगरी सिन्क ट्यापमा सफा भएन छ । फ्ल्याट भाडामा लिने अनिता कार्कीलाई थाहा भएछ । ओल्लो कोठा पल्लो कोठाका डेरावाल मिलेर मलाई कोठाबाट कसरी निकाल्ने मिटिङ बसेछ । म भने ट्याक्सी बोलाएर मार्तिमुनिजको साउजोओ जुजे हस्पिटल पुगिसकेको थिएँ ।


    हस्पिटलको इमर्जेन्सी वार्डमा देखाउँदा मलाई कोरोनाको शंका गरियो । लगत्तै कोरोनाका बिरामीलाई तयार पारिएको वार्डमा अछुतझैं राखियो । चेकअप गर्न आउने डाक्टर र नर्स पूरै पिपी लगाएर अन्तरिक्षमा जान तयार यात्रु जस्ता देखिन्थे । मैले लगाएर आएका लुगा मोबाइल पर्स एउटा क्याबिनमा राख्न लगाइयो । हस्पिटलकै लुगामा मलाई आइसोलेसन वार्डमा राखेर जाँच्दा मलाई कोरोना नभएको पुष्टि भो ।

    कोरोना नभएपछि लगत्तै मलाई अर्को एम्बुलेन्समा राखेर मलाई जुवाओ हस्पिटल पु¥याइयो जहाँ निमोनियाको राम्रो उपचार हुने रहेछ । त्यहाँ मलाई निमोनियाको उपचार सँगसँगै पूरै होलबडीको चेकअप थालियो । त्यतिबेलासम्म म सुन्निएर डमडम भएको थिएँ । शारीरिक अवस्था झन् गलेको थियो, बोल्न पनि गाह्रो हुन्थ्यो । मलाई एकैपल्ट दुई सलाइन दिएको याद छ त्यसपछि म बेहोस भएछु । म बिउँझदा पोर्चुगिस भाषामा डाक्टर नर्स भन्दै थिए– यो बिरामी होसमा आएर उठ्छ कि उठ्दैन ?


    म उठ्दा सिनियर डाक्टरहरु जुनियर डाक्टरहरु मेरो वरिपरि थिए । सिनियर डाक्टरले जुनियर डाक्टरलाई मेरो रोगबारे भन्दै थिए, उनीहरु ध्यानपूर्वक सुनिरहेका थिए । मलाई तीन दिन भेन्टिलेटरबाट आईसीयु वार्डमा ल्याइएको रहेछ । भेन्टिलेटरमा हुँदा होसमा नआई यो बिरामी जान्छ कि भनेर उनीहरुलाई चिन्ता रहेछ । पोर्चुगलको मेरो ठेगाना त थियो आफन्त कोही छ कि छैन ? मरे कसलाई लास बुझाउने चिन्ता उनीहरुलाई परेको रहेछ । म होसमा आएपछि सिनियर र जुनियर डाक्टरहरु मेरा रोगबारे बताउनुभन्दा पनि मेरो ठेगाना घरपरिवारबारे सोधे । गम्भीर रोगहरु छन्, तिमीलाई केही भए हामीले तिम्रो लास कसलाई बुझाउनू ?
    ओहो, के अब मर्दैछु र अनायास मेरो प्रश्न डाक्टरहरुलाई गएछ ।
    होइन । होइन । हामी उपचार गरिरहेका छौं तर अहिले नै खतरामुक्त हुनुहुन्न, त्यसैले सोधेको ।


    ज्या मेरो उमेर यत्ति नै रहेछ । भगवानप्रति भरोसा त मेरो छैन, तर पनि एक्कासि हे भगवान ४७ वर्षमै कसैले थाहा नपाउनेगरी मर्ने भएँ म । मनमा यस्तै कुराहरु आए । मैले मेरो मोबाइल पर्स र मेरो लुगा पहिला आएको हस्पिटलमा छुटेको कुरा बताए । मोबाइल भए कमसेकम मेरो अवस्था मेरो परिवारलाई बताउन पाउने थिएँ ।
    परिवार कहाँ हो ? नम्बर दिनु हामी फोन गर्छौं उनीहरुले भने ।
    मेरो यहाँ कोही छैन । भएका सबै नेपालमा छ्न ।
    नेपाली कम्युनिटी त छ होला नि ?


    नेपाली कम्युनिटी छ । भए पनि म मरेको तिनीहरुलाई थाहा नहोस् । बरु म मरेको फोटो खिचेर मेरो मामा र श्रीमतीलाई त्यो फोटो पठाइदिनु भनेर मैले कलम र कागज मगाउँदै नेपालको ठेगाना लेखेर दिएँ ।

    हाल : लण्डन, बेलायत

  • थर परिवर्तन : परम्परा कि पहिचानमाथि हस्तक्षेप ?

    थर परिवर्तन : परम्परा कि पहिचानमाथि हस्तक्षेप ?

    डा. तारू कार्की
    विवाह हाम्रो समाजमा जीवनको अत्यन्तै महत्वपूर्ण मोड हो । विवाह पद्धति समाजले स्थापना गरेको संस्था हो । विवाहसँगै नयाँ नाता, नयाँ जिम्मेवारीको सुरुवातहरु जीवनमा जोडिन्छन् । यिनै सुरुवातहरुसँगै आइरहन्छन् केही पुराना परम्पराहरु पनि– जसमध्ये एउटा हो, महिलाले विवाहपछि आफ्नो थर परिवर्तन गर्नुपर्ने चलन । तर, के थर परिवर्तन वास्तवमै आवश्यक छ ? के यो परम्परा नाममा मात्र हो कि महिला पहिचानको अवमूल्यन ?


    केही वर्षअगाडिको कुरा हो । मेरो एक नातेदार अमेरिकामा पढिरहेकी थिइन् । उहाँका बारेमा म परिवारका सदस्यहरुबाट सधैं सकारात्मक कुरा सुन्थें– ‘छोरा नभएर के भो र ? छोरी त छोरा जस्तै छे– निडर, आत्मनिर्भर ।’ यस्तो सुन्दा उहाँप्रति सम्मान झन् बढ्थ्यो । एक दिन फेसबुक म्यासेन्जरमा च्याट गर्दैगर्दा उहाँले मलाई सोध्नुभयो– ‘भाउजू, हजुरले आफ्नो थर किन परिवर्तन गर्नुभएन ? ‘थापा’ राख्नुपथ्र्यो नि !’


    म स्तब्ध भएँ । एउटा विकसित देशमा बसेर अध्ययन गरिरहेकी, शिक्षित र आत्मनिर्भर युवतीको मुखबाट आएको त्यो प्रश्नले मलाई गहिरो संशय पैदा गरायो । जसलाई म प्रगतिशील सोच राख्ने महिला ठान्दथें, उहाँकै दृष्टिकोणभित्र समाजले महिलामाथि थोपारेको परम्परागत सोच लुकेको रहेछ ।


    अनि मलाई थाहा भयो– अरुले उहाँको प्रशंसा गरिरहेका थिए, तर त्यो प्रशंसा ‘छोरी भएर पनि छोरा जस्ति’ बनेकोमा थियो, ‘छोरीको रुपमा’ बनेकोमा होइन ।
    त्यतिबेला मेरो विवाह भर्खरै भएको थियो । मनमा धेरै कुरा थिए, तर बोलीमा ल्याउन सकिन । किनभने एउटा नयाँ बुहारी भएर घर भित्रिँदा मलाई सिकाइएको थियो– ‘सासुहरुले नन्द, आमाजू वा जेठानीले जे भने पनि केही नभनी स्वीकार गर्नुपर्छ । बोल्दा विवाह नै बिग्रिन्छ ।’ यही डरले म चुप लागें ।
    तर, केही वर्षपछि उहाँ नेपाल फर्केर विवाह गर्नुभयो ।


    र अचम्मको कुरा– उहाँले पनि आजसम्म आफ्नो थर परिवर्तन गर्नुभएको छैन ।
    यो देख्दा मलाई खुसी लाग्यो । सायद उहाँले पनि बुझेको हुनुपर्छ– विवाहपछि जीवनको स्वरुप बदलिन्छ, तर पहिचान मेटिनु हुँदैन । आफू जन्मिएको थर, आफ्नो अस्तित्वको जरा हो– जुन कहिल्यै परिवर्तन हुँदैन ।


    थर परिवर्तन गर्नु महिलाको स्वाभिमानको मापन होइन ।
    र, आफ्नो जन्मथर राख्नु विद्रोह पनि होइन।
    समाजले महिलालाई बारम्बार त्याग गर्न सिकाएको छ– घर, नाम, परिचय ।
    तर श्रीमान्ले थर फेरेका देखिन्छन् ?
    श्रीमान्ले तपाईंको थर जोडेका छन् ?


    हैन भने, विवाहको प्रमाण एकतर्फी किन बनोस् ? हामी महिलाले किन जन्मसिद्ध पहिचान त्याग्नुपर्ने ? श्रीमान्को थर ‘गोरेटो’ हो– जसले सँगै हिँड्न सक्छ ।
    तर, हाम्रो थर त ‘जरा’ हो– जसले हामीलाई हुर्काउँछ, टेवा दिन्छ, पहिचान दिन्छ ।
    थर केवल नामको पछाडि जोडिने शब्द होइन ।


    यो हाम्रो पहिचान हो, अस्तित्व हो, आत्मस्वाभिमान हो ।
    श्रीमान्को थर राख्ने कि नराख्ने– यो एक महिलाको व्यक्तिगत निर्णय हुनुपर्छ, समाजको नियम होइन । आज पनि हाम्रो समाजमा धेरै महिलाहरु विवाहपछि ‘पतिको घर’ गइकन आफ्नो थर परित्याग गर्छन् ।
    कतिपय खुसी भएर गर्छन्, कतिपय बाध्यतामा ।


    तर यो परिवर्तनले एउटा गहिरो प्रश्न उठाउँछ– के महिलाको पहिचान यति सजिलै मेटिन सक्छ ? हामीले आजको पुस्तालाई यो कुरा सिकाउनुपर्छ– थर परिवर्तन गर्नु बाध्यता होइन, छनोट हो । र यदि छनोट हो भने, त्यो अधिकार महिलाकै हुनुपर्छ ।
    जन्मिएको थर माइतीको होइन, त्यो हाम्रो हो । हाम्रो अधिकार र हाम्रो चिनारी हो । जन्मिएको थर माइतीको होइन, त्यो हाम्रो हो । हाम्रो अधिकार हो । हाम्रो परिचय हो ।
    हाम्रो आत्मसम्मान हो । जुन दिनदेखि हामी महिलाले विवाहपछि अनिवार्यरुपमा थर फेर्नुपर्छ भन्ने सोचबाट मुक्त हुन्छौं, त्यस दिन हामी साँचो अर्थमा समाज रूपान्तरणको बाटोमा हुन्छौं ।

  • सबै नेपालीले खुसीका साथ खीर खान पाउने वातावरण बनाउन लागौँः प्रधानमन्त्री

    सबै नेपालीले खुसीका साथ खीर खान पाउने वातावरण बनाउन लागौँः प्रधानमन्त्री

    १५ साउन, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सबै नेपालीले खुसीका साथ हरेक साउन १५ मा खीर खाने वातावरण निर्माण गर्नुपर्ने बताएका छन् । नेकपा (एमाले) को साहित्य, कला तथा संस्कृति विभागद्वारा आज आयोजित स्रष्टा भेटघाट तथा खीर खाने कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री ओलीले सबै नेपालीले यस दिनमा खुसीका साथ खीर खाने वातावरण निर्माणमा लाग्न सबैसँग आग्रह गरे । उनले यस वर्ष तराई-मधेसमा सुक्खा लागेकाले राम्रो खेती हुन नसकेक्ने परिस्थिति सिर्जना भएको उल्लेख गर्दै देशको अन्नभण्डारका रुपमा रहेको तराई-मधेसमा सिँचाइको उचित प्रबन्ध गर्न सरकार लागिपरेको बताए ।

    प्रधानमन्त्री ओलीले सुनकोसी मरिन डाइभर्सन, रानी जमरा कुलरिया, तमोरलगायतका आयोजना छिटो सक्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिएको समेत जानकारी दिए । विभागका प्रमुख एवं शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री रघुजी पन्तले नेपाली मौलिक सस्कृतिको जगेर्नाका लागि हरेक वर्ष ‘खीर खाने’ कार्यक्रम आयोजना गर्दै आएको बताए ।

  • देश विकासका लागि सरकार प्रतिबद्ध छ : प्रधानमन्त्री ओली

    देश विकासका लागि सरकार प्रतिबद्ध छ : प्रधानमन्त्री ओली

    १३ साउन, सुदूरपश्चिम । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले वर्तमान सरकार देश विकासका लागि प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन् । कैलालीको पूर्वी क्षेत्रमा निर्माणाधीन राष्ट्रिय गौरवको रानीजमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजनाको दोस्रो चरणमा निर्माण पूरा भएको सिँचाइ प्रणाली र विद्युत्गृहको आज उद्घाटन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले देशमा परिर्वतन ल्याउन योगदान गरेका दुई ठूला दलको अहिलेको सरकार स्थिरता, स्थायित्व कायम गर्नेगरी काम गरिरहेको बताए ।


    प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “देशमा स्थिरता, स्थायित्व, विकास, सुशासन ल्याउन र भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्न सरकार प्रतिबद्ध छ, आगामी चुनावसम्म यो सरकार जान्छ ।” रानीजमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजनाको निर्माणबाट सरकारको विकासप्रतिको चाहाना एवं तीव्रता दिने कुरालाई झल्काएको उल्लेख गर्दै उनले यो आयोजनाको तेस्रो चरणको काम पनि पूरा गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।


    प्रधानमन्त्री ओलीले १२० वर्षदेखिको परम्परागत सीपबाट सुरू भएको यो सिँचाइ प्रणालीलाई आधुनिक स्वरूपमा विस्तार गरिएको उल्लेख गर्दै स्थानीयको जनसहभागिता र सरकारको समन्वयबाट आजको यो सफलता प्राप्त भएको बताए । देश विकासका लागि प्रतिबद्ध रहेका उहाँले यो सिँचाइ आयोजना निर्माणबाट नेपालको जलस्रोत तथा ग्रामीण कृषि क्षेत्रको विकासमा ऐतिहासिक उपलब्धि भएको बताए । यस आयोजनाले ग्रामीण जीवनशैली परिवर्तन कृषि उत्पादनमा वृद्धि ऊर्जामा आत्मनिर्भर खाद्य सुरक्षामा टेवा पु¥याउन सहयोग गर्ने उनले विश्वास व्यक्त गरे ।


    प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “सोमबार बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले यो सिँचाइ आयोजनाको तेस्रो चरणको काम अघि बढाउन विश्व बैंकसँग ऋण लिने निर्णय गरेको छ ।” उनले मधेसमा देखिएको सुक्खाग्रस्त समस्याका साथै खानेपानीको अभाव समाधान गर्न ५०० वटा डिप बोडिङ जडान गर्न लागेको जानकारी दिए । चुरे संरक्षणका लागि चुरे क्षेत्रमा मत्स्यपालन र पोखरी निर्माण गरी पानी रिचार्ज हुनसक्ने भएकाले सरकारको ध्यान यसतर्फ गएको उनले बताए ।


    सुनकोशी मरिन डाइभर्सन, भेरी बबै सिँचाइ आयोजना, तम्मोर डाइभर्सनलगायत महत्त्वपूर्ण आयोजनाको निमार्ण पूरा गर्न सरकारले ध्यान दिएको उनले बताए । सामाजिक संस्कृति, सभ्यता मूल्यमान्यताविपरीत एकथरीले जथाभावी गाली गर्ने, सामाजिक सञ्जालमा खाली लेख्ने, हरेक विकासका काममा विरोध गर्ने गरेकोप्रति उनले असन्तुष्टी व्यक्त गरे ।


    ऊर्जा जल स्रोत सिँचाइमन्त्री दिपक खड्काले दुई ठूला दल एक ठाउामा उभिएर काम गर्दा राजनीतिक परिवर्तन र देश विकासको सवालमा प्रतिफल दिइरहेको बताउँदै हरेक दलहरू जिम्मेवार हुनुपर्नेमा जोड दिए । उनले यो सिँचाइ आयोजनामा निर्माण भएको विद्युत् गृहबाट वार्षिक राम्रो आम्दानी हुने देखिएको उल्लेख गरे ।


    सुदूरपश्चिमका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहले सिँचाइ आयोजनाको निर्माण भएबाट मुलुकले समृद्धिको आधार तय गरेको अनुभव भएको सुनाए । उनले सुदूरपश्चिम जलस्रोतमा धनी भए पनि यसको सही सदुपयोग हुन नसकेकाले उपयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिए । मुख्यमन्त्रीले प्रदेशका महत्त्वपूर्ण सडक सञ्जाल, गेटा विश्वविद्यालय र रानीजमरा कुलरिया सिँचाइ आयोजनाको बाँकी खण्डको निमार्णका लागि पर्याप्त बजेट छुट्याउन व्यावस्था गर्न प्रधानमन्त्रीसँग आग्रह गरे ।


    जलस्रोत तथा सिँचाइ विभागका महानिर्देशक सञ्जीव बरालले पहिलो तथा दोस्रो चरणमा निर्माण भएको नहरसहितको सिँचाइ प्रणालीबाट १४ हजार ३०० क्षेत्रफल जग्गामा सिँचाइ पुगेको र विद्युत्गृहबाट चार दशमलव ७१ मेगावाट विद्युत् उत्पादन भएको जानकारी दिए । सिँचाइ प्रणालीबाट स्थायी रूपमा सिँचाइ सुविधा उपलब्ध हुँदा धान, गहुँ र मकैको उत्पादकत्व वृद्धि भएको जानकारी दिए । यसअघि प्रधानमन्त्री ओलीले यो सिँचाइ आयोजनाको कर्णाली नदीमा रहेको मुख्य मुहान (इन्टेक) को स्थलगत निरीक्षण अनुगमन गरेका थिए । प्रधानमन्त्रीको स्थलगत निरीक्षण टोलीमा ऊर्जा जल स्रोत तथा सिँचाइमन्त्री खड्का, सुदूरपश्चिमका मुख्यमन्त्री शाह, मन्त्रालय र सिँचाइ विभागका पदाधिकारीहरूको सहभागीता थियो ।

    आर्थिक वर्ष २०६७–०६८ देखि निर्माण सुरू गरिएको यो आयोजनाको पहिलो चरण २०७४–०७५ मा सकिएको थियो भने दोस्रो चरण २०८०–०८१ मा सम्पन्न भएको हो । अद्यावधिक गुरुयोजनाअनुसार २०८२ मसान्तसम्म रु २० अर्ब ५८ करोड ५६ लाख बराबरको (६९.५५ प्रतिशत) काम र ७५ प्रतिशत भौतिक प्रगति भएको आयोजनाले जनाएको छ ।
    विश्व बैंक र नेपाल सरकारको संयुक्त लगानीमा निर्माण भएको यो सिँचाइ आयोजनाअन्तर्गत पहिलो र दोस्रो चरणमा गरी १४ हजार ३०० हेक्टरमा सिँचाइ सुविधा पुगेको छ । साथै सिँचाइ प्रणालीअन्तर्गत नै जानकी गाउँपालिका–९ कटाँसेमा निर्माण पूरा भएको विद्युत्गृहबाट चार दशमलव ७१ मेगावाटको विद्युत् उत्पादन भएको छ । उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिएको छ ।

    सिँचाइ आयोजनाको लम्की शाखातर्फ १४ किलोमिटर ६५० मिटर मूल नहर बनिसकेको छ । यसका शाखा र उपशाखा नहर बनेमा थप छ हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ पुग्ने र आयोजनाको सिञ्चित क्षेत्र २० हजार ३०० हेक्टर हुनेछ । तेस्रो चरणको काम पूरा भएमा यो सिँचाइ आयोजनाबाट कूल ३८ हजार ३०० हेक्टर क्षेत्रफलको जग्गामा बाह्रै महिना सिँचाइ सुविधा पुग्ने आयोजना कार्यालयका प्रमुख प्रेम घिमिरेले जानकारी दिए ।

  • पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पत्रकार सम्मेलन, के थियो सन्देश ?

    पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पत्रकार सम्मेलन, के थियो सन्देश ?

    ९ साउन, काठमाडौं । पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले आज पत्रकार सम्मेलन गरेकी छिन् । सो क्रममा उनले आफ्नो राजनीतिक सक्रियता र सदस्यता नवीकरणबारे नेकपा एमालेले गरेको निर्णयप्रति पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले असन्तुष्टि जनाइन् । गत ५ र ६ गते बसेको नेकपा एमालेको केन्द्रीय कमिटी बैठकले भण्डारी राजनीतिमा सक्रिय हुन नसक्ने निष्कर्षसहित सदस्यता नवीकरण नहुने निर्णय गरेको थियो । एमालेले भण्डारीलाई पूर्व राष्ट्रपतिकै हैसियतमा रहन आग्रह गरेको थियो । तर, उनले यसलाई अस्वीकार गरेकी छिन् ।

    पार्टी राजनीतिमा आउन आफूलाई कसैले रोक्न नसक्नेदेखि ४५ वर्षयता पार्टीमा आफ्नो सक्रियतासम्मको विषयलाई भण्डारीले शुक्रबार पत्रकार सम्मेलनमार्फत जानकारी गराइन् । यसैबीच उनले आफूलाई पूर्वउपाध्यक्षको हैसियतमा राखेकी छिन् । पत्रकार सम्मेलनमा वाचन गरेर सुनाएको वक्तव्यको अन्तिममा भण्डारीले आफ्नो परिचय ‘पूर्वउपाध्यक्ष’ भनेर राखेकी छिन् । २ पृष्ठ लामो आफ्नो वक्तव्यमा उनले भनेकी छिन्, ‘म नेकपा एमालेको पार्टी जीवनमा पुनः आएँ । म ३५ वर्ष पार्टी सदस्य भएपछि राष्ट्रपतिको शपथ खाएको हुँ । मैले पार्टी त्यागेर गएको होइन ।’

  • तराईमा तत्काल ५ सय डिप बोरिङ जडान गर्ने प्रधानमन्त्रीको घोषणा

    तराईमा तत्काल ५ सय डिप बोरिङ जडान गर्ने प्रधानमन्त्रीको घोषणा

    ९ साउन, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सुक्खाग्रस्त मधेशमा तत्कालीन समस्या समाधानका लागि ५ सय डिप बोरिङ जडान गर्ने घोषणा गरेका छन् । शुक्रबार महोत्तरीमा आयोजित एक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । एउटा डिप बोरिङबाट ६० बिघा क्षेत्रफल सिंचाई गर्न सकिने उनले बताए । ‘हामी अहिले तत्काल केही डिप बोरिङहरू जडान हुन्छ । तत्कालका लागि ५ सय जति डिप बोरिङ गर्नेछौँ । एउटाले लगभग ६० बिघा जमिन सिंचाइ गर्न सकिन्छ,’ उनले भने ।
    पानीको अभावका कारण मधेस सुख्खाग्रस्त भएको बताउँदै सरकारले संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणासमेत गरिसकेको उनले बताए । सरकार संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा मात्रै गरेर नबस्ने भन्दै दीर्घकालीन र तत्कालीन उपायहरू सुरु गरिसकेको बताए । ‘मधेश सुख्खाग्रस्त छ । पानीको अभावको कारणले सुख्खाग्रस्त भएकाले संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरेका छौँ । संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गर्ने मात्रै होइन यस क्षेत्रमा दीर्घकालीन र तत्कालीन दुई उपायहरूबाट काम गर्नेछौं,’ उनले भने,

    चुरेमा पानीका तालतलैया बनाउने, पानी जम्मा गर्ने कार्यमा सरकार लागेको पनि प्रधानमन्त्री ओलीले बताए । ‘चुरेमा पानीका तालतलैया बनाउने, पानी जम्मा गर्ने, जसबाट जमिनको सतहको पानी तल जान नदिने गरी अनुकूल वातावरणतर्फ फर्काउने काम गर्दछौँ । तत्कालका लागि अरु विभिन्न काम अघि बढाउनेछौं,’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘अहिलेको सरकारको तर्फबाट यस काममा मद्दत गर्न सरकारका सबै निकायहरूलाई आग्रह गर्दछु । गैरसरकारी संघसंस्था सबैलाई साथ सहयोग गर्न आग्रह गर्दछु ।’ प्रधानमन्त्री ओलीले ८ वटै जिल्लालाई ध्यानमा राखेर काम गर्ने प्रतिबद्धता पनि सो क्रममा जनाए ।

  • पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले आज पत्रकार सम्मेलन गर्दै

    पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले आज पत्रकार सम्मेलन गर्दै

    ९ साउन, काठमाडौं । पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले आज पत्रकार सम्मेलन आयोजना गर्दैछिन् । उनले बबरमहलस्थित कार्की बैंक्वेटमा दिउँसो ३ बजे पत्रकार सम्मेलन आयोजना गर्न लागेकी हुन् । उनले एमालेले पार्टी राजनीतिमा आउन रोक लगाउँदै पार्टी सदस्यता समेत खारेज गरिदिएको विषयमा आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्ने तयारी छ । साउन ५ र ६ गते बसेको केन्द्रीय कमिटी बैठकले उनलाई सक्रिय राजनीतिमा आउन रोक लगाउने निर्णय गरेको थियो ।

    राष्ट्रपति भइसकेको व्यक्ति राजनीतिमा आए संविधानको मर्म र भावना विपरीत हुने तर्क एमालेले गरेको छ । तर विद्याले राजनीतिमा गर्न पाउने संवैधानिक हक भएको भन्दै एमाले निर्णयको राजनीतिक प्रतिवाद गर्ने तयारीमा छिन् । त्यसका लागि देशव्यापी राजनीतिक अभियान चलाउने विद्याको तयारी छ ।

  • पुष्पलाललाई यसरी सम्झिए प्रधानमन्त्रीले

    पुष्पलाललाई यसरी सम्झिए प्रधानमन्त्रीले

    ७ साउन, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले पुष्पलाललाई तत्कालीन तानाशाही सत्ताले मुलुकमा प्राण त्याग्ने अवसर समेत नदिएको स्मरण गरेका छन् ।
    बुधबार प्रतिनिधिसभाको बैठकमा बोल्दै उनले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका संस्थापक महासचिव पुष्पलाललाई स्मरण गरेका हुन् । आज पुष्पलाल स्मृति दिवस हो । हिजो नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता तथा पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बीपी कोइरालाको स्मृति दिवस थियो ।

    नेपालको राजनीतिलाई जहानियाँ राणा शासनबाट प्रजातन्त्रतर्फ लैजाने नेतृत्व गरेका बीपी र पुष्पलालप्रति प्रधानमन्त्री ओलीले श्रद्धाञ्जली अर्पण गरे । ‘बीपी र पुष्पलालालाई स्मरण गरिरहँदा आज म मतभेद र मनभेदको हैन, एकता र मेलमिलापको कुरा गर्ने अनुमति चाहन्छु,’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने ।

    यहीँनेर प्रधानमन्त्री ओलीले पुष्पलालको प्राण त्यागको विषय स्मरण गरेका हुन् । ‘मुलुकको समृद्धि र जनताको सुखका लागि जीवनपर्यन्त संघर्ष गर्ने पुष्पलाललाई तत्कालीन तानाशाही सत्ताले आफ्नो प्रिय मुलुकमा प्राण त्याग्ने अवसर समेत दिएन,’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने । ओलीकाअनुसार पुष्पलालले देखेको तानाशाही विरुद्धको संयुक्त जनआन्दोलनको व्यावहारिक प्रयोग नेपाली कांग्रेस र तत्कालीन संयुक्त वाममोर्चा मार्फत् २०४६ सालमा भयो । बहुदलीय व्यवस्थाको स्थापना भयो ।

    नेपाली कांग्रेसले नेतृत्व गरेको राजनीतिक धार र कम्युनिस्ट पार्टीले नेतृत्व गरेको राजनीतिक धारको एकताबाटै मुलुकमा परिवर्तन हुने र प्राप्त उपलब्धि संस्थागत हुने पुष्पलालको सोच पटक पटक नेपालको राजनीतिको प्रत्येक अप्ठ्यारो मोडमा प्रयोग भएको र सफलता समेत प्राप्त भएको बताए । २०१७ सालको ‘कु’ पछि पुष्पलालले माग गरे झैं हाम्रो संयुक्त आन्दोलनले विघटित संसद्‍को पुनर्स्थापना २०६३ सालमा भएको बताए । जसले नेपालको राजनीतिक प्रणालीमा गुणात्मक परिवर्तन गरिदियो । अढाइ शाताब्दी लामो शाह वंशीय राजतन्त्रलाई निलम्बन गरी जननिर्वाचित प्रधानमन्त्रीलाई राष्ट्रप्रमुख र सरकार प्रमुखको अधिकार प्रयोग गर्ने परिस्थिति निर्माण गर्‍यो ।

    हन्डर ठक्कर खाएपछि मात्र कार्यगत एकता गर्ने आनिवानी अनुरूप बिथोलिएको राजनीतिलाई २०७२ सालमा लयमा फर्काइएको पनि प्रधानमन्त्री ओलीले बताए । उनले अगाडि भनेका छन्, ‘आज काँग्रेस–एमालेको योजनामा, अन्य दलहरूको समेत सहभागितामा निर्मित मेरो नेतृत्वको यो सरकार त्यहीँ एकता–सहकार्य–प्रतिस्पर्धा र सहअस्तित्वमा आधारित छ ।’

  • प्रचण्डले जनार्दनलाई लक्षित गर्दै भने : सिंगौरी खेल्न पाए हुन्थ्यो जस्तो गर्छन्

    प्रचण्डले जनार्दनलाई लक्षित गर्दै भने : सिंगौरी खेल्न पाए हुन्थ्यो जस्तो गर्छन्

    ७ साउन, काठमाडौं । नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले अहिले पनि पार्टीभित्र केही नेताहरू सिंगौरी खेल्न पाए हुन्थ्यो भनेर लागिरहेको टिप्पणी गरेका छन् । पुष्पलाल स्मृति दिवसको अवसरमा आज काठमाडौंस्थित राष्ट्रिय सभागृहमा आयोजित विचार गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् । उपमहासचिव जनार्दन शर्माले पार्टी नेतृत्व र विधिमाथि प्रश्न उठाइरहेको बेलामा उनले त्यसतर्फ लक्षित गर्दै सिंगौरी खेल्न आफूले छुट दिएको जिकिर गरे ।

    ‘अहिले पनि केही साथीहरू ल त भनेर अलि अलि सिंगौरी खेल्न पाए हुन्थ्यो जस्तो गरेका छन् । उहाँहरूलाई मैले प्रशस्त सिंगौरी खेल्न दिएको छु’ प्रचण्डले भने, ‘जति सिंगौरी खेल्न मन लाग्छ खेल्नुस् भनेर दिएको छु । अस्ति डेढ महिना परामर्श भनेर देशभर लिएरै हिंडे, योभन्दा बढी गर्ने के हो जनवाद ?’
    साथै, उनले आफ्नो कमजोरी भन्ने नै फरक मत राख्नेहरूप्रति उदार हुनु रहेको बताए ।

    ‘कतिपय साथीहरूले भन्नुहुन्छ, म अलिकति बढी विचारलाई असहिष्णु भएँ कि १ मेरो कमजोरी भिन्न मतलाई दमन गर्ने होइन । भिन्न मतप्रति अलि बढी उदार हुने मेरो कमजोरी हो,’ उनले भने । यी विषयमा पार्टीभित्र आफ्नो बढी आलोचना हुने गरेको पनि स्वीकार गरे । ‘मेरो पार्टीभित्र अलि बढी आलोचना हुने गरेको छ। मैले कसैलाई कारबाही गरिनँ, कमरेड किरण, बाबुराम, बादल, अरु अरु थुप्रै थुप्रै’ प्रचण्डले भने, ‘कसैलाई पनि मैले पार्टीबाट निकालेको चाहिं छैन । तर, कतिपय साथीहरूलाई लाग्छ, ननिकालेर के गर्ने, बस्ने ठाउँ नै नदिएपछि के लाग्छ भन्ने छ । तर, त्यो पनि सत्य होइन ।’

  • रास्वपा र राप्रपालाई सभामुखको आग्रह : संसद्‌मा अवरोध नगरिदिनुस्

    रास्वपा र राप्रपालाई सभामुखको आग्रह : संसद्‌मा अवरोध नगरिदिनुस्

    ६ साउन, काठमाडौं । सभामुख देवराज घिमिरेले प्रतिनिधि सभामा जारी अवरोध खुलाउन राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)लाई आग्रह गरेका छन् । मंगलबार दिउँसो सभामुख घिमिरेले कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री अजयकुमार चौरसियासहित रास्वपा र राप्रपाका नेताहरूसँग छलफल गरेका हुन् ।

    छलफलमा रास्वपा कार्यवाहक सभापति डीपी अर्याल र राप्रपा उपाध्यक्ष बुद्धिमान तामाङ सहभागी थिए । सभामुखको सचिवालयकाअनुसार घिमिरेले भनेका छन्, ‘भिजिट भिसा प्रकरणलाई लिएर दुवै दल निरन्तर संसदीय कारबाहीमा सहभागी हुनुभएको छैन, सरकार र तपाईंहरूबीच संवाद हुन नसक्दा त्यसको असर संसदमा परेको छ ।’ संसद्‌मा जारी रहेको अवरोधले आफूलाई अप्ठ्यारो महसुस गराएको सभामुख घिमिरेको भनाइ छ । ‘सभामुखकारुपमा मैले अप्ठ्यारो महसुस गरिरहेको छु, मेरो ठाउँमा अरु कोही सभामुख भए पनि संसद चलाउनुपर्ने बाध्यतात्मक स्थिति छ’, घिमिरेले भने ।

    सरकारले आगामी आर्थिक वर्षमा १२१ वटा विधेयक दिने भनेको उल्लेख गर्दै घिमिरेले थपेका छन्, ‘तर हाउस निरन्तर अवरोध हुँदा ती विधेयकको अवस्था के हुन्छन्, यसतर्फ सबैले सोच्न जरुरी छ ।’ संसद्‌‌ चलाउने वातावरण बनाउन सभामुख घिमिरेले सरकार र विपक्षी दलहरू दुवैलाई आग्रह गरेका हुन् । उनले भनेका छन्, ‘ तपाईंहरूको सैद्धान्तिक, राजनीतिक र मुद्दाहरूप्रति मेरो भन्नु केही छैन, तर संसदीय गतिविधि प्रभावित भएको छ ।’

    छलफलमा कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री चौरसियाले सरकारले भिजिट भिसा प्रकरणमा छानबिन समिति बनाएर काम सुरू गरेको बताए । यो काम प्रमुख विपक्षी दलको सहमतिमा भएको उल्लेख गर्दै अगाडि थपेका छन्, ‘सरकार विपक्षीलाई नजरअन्दाज गरेर जाने पक्षमा छैन, रास्वपा र राप्रपासँग पनि सरकारले छलफल गरिरहेको छ ।’ चौरसियाले एउटा सहमतिको बिन्दुमा पुग्न रास्वपा र राप्रपालाई लचिलो हुन आग्रह गरे । यसमा सरकारले आवश्यक गृहकार्य गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनको भनाइ छ ।

    रास्वपा कार्यवाहक सभापति अर्यालले सभामुखले सहमतिका लागि निरन्तर पहल गरेको भनेर धन्यवाद दिए । तर, आफूहरूले उठाएका मुद्दा धेरै गम्भीर रहेको भन्दै उनले भने, ‘यति गम्भीर मुद्दा सम्बोधन गर्न सरकारले उल्टै तदारुकता देखाउनुपर्नेमा गैरजिम्मेवारी देखाएको छ ।’ राप्रपा उपाध्यक्ष तामाङले भिजिट भिसा प्रकरणमा आफूहरूले मुद्दा उठान गरिसकेका बताए । ‘तर, विपक्षी दल बिना सहमतिमा फर्कन सक्ने अवस्थामा छैनौं, सरकारले यस विषयलाई गम्भीरतापूर्वक लिन जरुरी छ, बैरागी छानबिन समितिले के काम गरेको छ भनेर समेत संसद्‌लाई जानकारी दिएको छैन’, उनले भने ।

  • पार्टीको बारेमा बुझाउन पुस्तकालयको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनेछ : सभापति देउवा

    पार्टीको बारेमा बुझाउन पुस्तकालयको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुनेछ : सभापति देउवा

    ५ साउन, पाटन । नेपाली कांग्रेसका सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले महामन्त्री गगन थापाले पुस्तकालय व्यवस्थापन गरेर अत्यन्तै राम्रो काम गरेको बताएका छन् । नेपाली कांग्रेसको पुस्तकालय तथा पार्टी अध्ययन स्रोत केन्द्र विभागद्वारा पुस्तकालय स्थापना र सहयोगी दाताहरुलाई सम्मान कार्यक्रममा सभापति देउवाले प्रतिस्पर्धी पार्टीहरुको भन्दा नेपाली कांग्रेसको सिद्धान्त राम्रो भएको उल्लेख गर्दै आमजनमानसमा बुझाउन पुस्तकालयको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुने धारणा राखे ।


    “मैले त तल्लो तलामै राखौँ भनेको हो, माथि राख्नुभयो, तर पनि राम्रो छ, धेरै बहुमूल्य किताब छन्, उसै त कांग्रेसीहरु पढ्दैपढ्दैनन् भन्ने छ, यहाँबाट साथीहरूले आजको जमानामा पार्टीको सिद्धान्त, आदर्श राम्रो छ भन्ने थाहा पाउँछन्, व्यापक बुझाउनु छ, मिडियालगायतका सम्पूर्ण साथीहरूमा बुझाउन सकियो भने सबैभन्दा पुरानो पार्टीले बहुमत ल्याउन सक्छ, सिद्धान्त र आदर्श धेरै महत्त्वपूर्ण र राम्रो छ,” उनले भने ।


    सभापति देउवाले पुस्तकालय सञ्चालन र व्यवस्थापनले पार्टीलाई ऊर्जा मिल्ने धारणा राखे । उपसभापति धनराज गुरुङले अध्ययनले ज्ञानको अभिवृद्धि हुने भएकाले अध्ययन बिना द्वन्द्व, झगडा र विनाशको शृङ्खला बढ्ने बताए । उनले अध्ययनको कमीले गर्दा नेपाली राजनीतिमा ज्ञानको शृङ्खला घट्दै गएको र कांग्रेसले पुस्तकालय निर्माण गरेर यसलाई चिर्ने प्रयास गरेको बताए ।


    नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री गगनकुमार थापाले पछिल्लो समय पार्टी विभागको काम गर्ने तरिका बदलिएको बताए । पार्टीका विभाग सक्रिय भएका छन्, पार्टीको केन्द्रीय कार्यालय परिसर ज्ञानको मन्थनको केन्द्र हुनुपर्छ, ज्ञानको उत्पादनलाई परिणामसँग कसरी जोड्ने भनेर ध्यान दिएका छौँ, पुस्तकमाथि छलफल गर्ने हामीमाथिको प्रश्न र चुनौतीलाई चिर्न सक्नुपर्नेछ, पुराना कुरा इतिहासको संरक्षण गर्दै नयाँ समाजका नयाँ कुरालाई सिक्न र ग्रहण गर्न तत्पर छौँ”, उनले भने ।


    उनले आकर्षक पुस्तकालय निर्माण गर्न रु ६० लाख उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाउने व्यक्ति सम्पर्कमा नआएकाले यसका बाबजुद पनि रु एक करोडको कोष जम्मा भएको बताए । उनले पार्टीको स्रोत र साहित्य सिर्जनाका कुराहरुमा काम गर्ने समेत विभागको काम रहेको भएकाले पार्टीमा योगदान गर्नेहरूको ग्रन्थ समेत प्रकाशन गर्ने सोच रहेको बताए ।


    पार्टीका सहमहामन्त्री महालक्ष्मी उपाध्याय (डिना)ले पुस्तकालयलाई व्यवस्थित बनाउँदै पार्टीको विचार, आस्था र सिद्धान्तलाई परिस्कृत बनाउँदै नेपालको विभिन्न आन्दोलनमा नेपाली कांग्रेसले पु¥याएको योगदान हरेक नेपालीसम्म पु¥याउँदै सकारात्मक सन्देश दिन ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिइन् ।

    पार्टीका सहमहामन्त्री भीष्मराज आङ्देम्वेले नेपाली कांग्रेसले सबैलाई आफ्नो विचारमा सशक्त बनाउन पुस्तकालय तथा स्रोत केन्द्रमार्फत प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्ने बताए । पार्टी कोषाध्यक्ष उमेश श्रेष्ठले प्रबुद्ध व्यक्तिहरुलाई पार्टी कार्यालयमा बोलाएर बहसको शृङ्खला चलाएर गतिशील बनाइरहेको बताउँदै संस्थागत कोष अभिवृद्धिमा जोड दिए ।

  • ‘द वाल स्ट्रिट जर्नल’ र मालिक मर्डोकविरुद्ध मुद्दा चलाउने ट्रम्पको चेतावनी

    ‘द वाल स्ट्रिट जर्नल’ र मालिक मर्डोकविरुद्ध मुद्दा चलाउने ट्रम्पको चेतावनी

    एजेन्सी
    ३ साउन, काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले जेफरी एपस्टाइनलाई लेखेको पत्रका बिषयमा ‘द वाल स्ट्रिट जर्नल’ र यसका मालिक रुपर्ट मर्डोकविरुद्ध मुद्दा दायर गर्ने चेतावनी दिएका छन् । सन् २००३ मा एपस्टिनको ५० औँ जन्मदिनको नोटसङ्ग्रहमा एक नग्न महिलाको स्केच र ट्रम्पको हस्ताक्षर सहितको पत्र समावेश गरिएको थियो । उक्त पत्रिकाले पत्रको पुनरावलोकन गरेको तर फोटो नछापिएको जनाएको छ ।

    ट्रम्पले ट्रुथ सोसल नेटवर्कमा लेखेका छन्, “मैले रुपर्ट मर्डोकलाई यो अफबाह हो भनेको र नक्कली सामग्री (फेक स्टोरी) नछाप्न भनेको थिएँ ।
    “तर उहाँले छाप्नुभयो, अब म उहाँको काम र उहाँको ‘न्यून दर्जा’कोे पत्रिकाविरूद्ध मुद्दा दायर गर्छु ।” यसअघि वाल स्ट्रिट जर्नलकी प्रधान सम्पादक एम्मा टकरलाई ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव कारोलिन लेभिट र राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त पत्र नक्कली भएको बताएका थिए ।

    रिपब्लिकन राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त समाचारलाई ‘गलत, दुर्भावनापूर्ण र अपमानजनक’ भनेका छन् । पोस्टमा भनिएको छ, “राष्ट्रपति ट्रम्पले द वाल स्ट्रिट जर्नल, न्यूजकर्प र रुपर्ट मर्डोकविरुद्ध चाँडै मुद्दा दायर गर्नुहुनेछ । प्रेसले सत्यवादी हुन सिक्नुपर्छ र सम्भवतः अस्तित्वमा पनि नभएका स्रोतहरूमा भरोसा गर्नु हुँदैन ।” ट्रम्पले एपस्टीनसँगको आफ्नो विगतको सम्बन्धलाई लिएर पहिले नै कडा आलोचनाको सामना गरेका थिए ।

    उनको प्रशासनले धनी र शक्तिशाली व्यक्तिहरूको रक्षा गर्न एपस्टिनको अपराधको गलत विवरणहरू ढाकछोप गरिरहेको दाबी गरेको छ । संघीय यौन तस्करीको आरोप लगाइएपछि सन् २०१९ मा ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा न्यूयोर्कको जेलमा एपस्टाइनले आत्महत्या गरेका थिए । वेश्यावृत्तिसम्बन्धी दुई अभियोगमा दोषी स्वीकार गरेपछि उनी फ्लोरिडामा यौन अपराधीको रूपमा दर्ता हुनुपर्ने थियो ।

    बिहीबार ट्रम्पले महान्यायाधिवक्ता पाम बोन्डीलाई एपस्टाइन प्रकरणमा ‘ग्रान्ड जुरी’को बयानको प्रतिलिपि जारी गर्न आग्रह गरेका थिए । जर्नलले रिपोर्ट गरेको छ, “ट्रम्पले आफुले लेखेको अस्वीकार गरेको उक्त कथित पत्र सङ्ग्रहका अन्य पत्रहरू जस्तै डरलाग्दो छ । यसमा टाइप गरिएको पाठका थुप्रै पङ्क्तिहरू छन्, जसमा मार्करले कोरिएको नाङ्गो स्त्रीको रूपरेखा समावेश गरिएको छ ।”

    “भावी राष्ट्रपतिको हस्ताक्षर कम्मरमुनि कोरिएको ‘डोनाल्ड’ हो, जसले यौनाङ्ग वरिपरीका केशको नक्कल गरेको छ,” जर्नलमा लेखिएको छ । “पत्रको अन्तमा भनिएको छ, “जन्मदिनको शुभकामना र हरेक दिन अर्को अद्भुत रहस्य हुन सकोस्।” ट्रम्पले पत्र लेखेको वा आकृति कोरेको अस्वीकार गर्दै जर्नलसँग भने, “यो म होइन । यो नक्कली कुरा हो।” उनले भने, “म महिलाको चित्र कोर्दिनँ । यो मेरो भाषा र शब्द पनि होइन।”

    न्यूजकर्पको ग्लोबल मिडिया कम्पनीलाई नियन्त्रण गर्ने मर्डोक फिफा क्लब विश्वकप फाइनलका लागि आइतबार न्यूयोर्क शहरबाहिर मेटलाइफ स्टेडियममा ट्रम्पसँगै थिए । मोर्डकको पत्रिकामा जनवरीमा ह्वाइट हाउसमा फर्केपछि ट्रम्पसँग पहिलो पटक टिभी अन्तर्वार्ता दिने कन्जरभेटिभ अमेरिकीहरूको लोकप्रिय टिभी न्युज च्यानल फक्स न्यूजको पनि स्वामित्व छ ।

    राष्ट्रपति ट्रम्पले वर्षौंदेखि फक्स र यसका प्रस्तोताहरूको नियमित प्रशंसा गर्दै आएका छन् । केहीलाई आफ्नो प्रशासनमा नियुक्त पनि गरेका छन् ।
    ट्रम्पसमर्थित अति दक्षिणपन्थी शुभेच्छुकले लामो समयदेखि एपस्टिन काण्डमा केन्द्रित भएको पाइन्छ । उनले ‘गोप्य ग्राहक सूची’को अस्तित्व रहेको दाबी गर्दै आएका थिए । तर उनको हत्या उनको जेलको एक कोठामा घटनालाई ढाकछोप गर्ने उद्देश्यले भएको दावी गरिएको छ ।

    ट्रम्पका समर्थकहरूले जनवरीमा ट्रम्पको राष्ट्रपति कार्यालय फर्किएपछि रिपब्लिकनले आफ्ना प्रश्नहरूको जवाफ दिने अपेक्षा गरेका थिए तर अहिले उनीहरूले नै षडयन्त्रका सिद्धान्तहरू झूटा भएको बताउन थालेका छन् । न्याय विभाग र एफबीआईले यसै महिना सार्वजनिक गरेको मेमोमा एपस्टिनले ‘ग्राहक सूची’ राखेको वा शक्तिशाली व्यक्तिलाई ब्ल्याकमेल गरेको कुनै प्रमाण नभएको बताएको छ ।

    उनीहरूले एपस्टिनको जेलमा हत्या भएको भन्ने दाबीलाई पनि अस्वीकार गर्दै उनले आत्महत्या गरेको दावी गरेका छन् र उनीहरूले अनुसन्धानको बारेमा थप जानकारी जारी नगर्ने बताएका छन् । यदि ग्रान्ड जुरीको सुनुवाई वा प्रमाणहरू जारी गरियो भने यो परिवर्तन गरी सार्वजनिक हुनसक्ने आशङ्क ट्रम्पका आलोचकहरूले व्यक्त बताएका छन् ।

    ट्रम्पका एक प्रमुख आलोचककी छोरी एपस्टिनको मुद्दा हेर्ने संघीय अभियोजकलाई अचानक बर्खास्त गरिएको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमले बिहीबार जनाएका छन् । एफबीआईका पूर्व निर्देशक जेम्स कोमीका पिता माउरिन कोमीलाई म्यानहट्टनमा सहायक अमेरिकी अटर्नीको पदबाट बर्खास्त गरिएको छ । कोमीले एपस्टिनका एक मात्र पूर्व सहयोगी गिस्लेन म्याक्सवेललाई पनि मुद्दा चलाएका थिए । म्याक्सवेलले सन् २००३ मा एपस्टिनलाई लेखिएका पत्रको पुस्तक तयार पारेका थिए ।
    उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले एक्समा लेखेका छन्, “डब्लूएसजेले यसलाई प्रकाशित गरेकोमा लज्जित हुनुपर्छ । यो पत्र कहाँ छ ? के तपाईंले यो पुस्तक प्रकाशित गर्नुअघि हामीलाई कहिल्यै नदेखाइएको कुरा थाह पाउँदा छक्क पर्नुहुनेछ ?” यसैबीच डेमोक्र्याटिक सांसद प्याट रायनले लेखेका छन्, “मलाई लाग्छ, डोनाल्ड ट्रम्पले एपस्टिनका फाइलहरू सार्वजनिक गर्न किन इन्कार गरे भन्ने कुरा अहिले हामीलाई थाहा भएको छ ।”

  • लोकतन्त्रका लागि लडेर आएकाले यसको रक्षार्थ कटिबद्ध छौँ : प्रधानमन्त्री

    लोकतन्त्रका लागि लडेर आएकाले यसको रक्षार्थ कटिबद्ध छौँ : प्रधानमन्त्री

    काठमाडौँ, २ साउन । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले लोकत्रन्त्र, मानवअधिकार, शान्ति र सामाजिक न्यायका पक्षमा आफूूहरू लडेर आएकाले यसप्रति सरकारको स्पष्ट प्रतिबद्धता रहेको बताएका छन् । प्रगतिशील कानुन व्यवसायीहरूको अन्तरराष्ट्रिय सम्मेलनलाई आज उद्घाटन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले आफूहरू लोकतन्त्रको स्थापनाका लागि लडेर आएको र अहिले सरकारको नेतृत्वमा रहेकाले कहिल्यै लोकतन्त्र र मानवअधिकारका मूल्य, मान्यता आयामलाई उल्लङ्घन नगर्ने र यसको उचित संरक्षण गर्ने बताए ।

    “हामी संयुक्त राष्ट्रसङ्घको वडापत्र, मानवअधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र र अन्तरराष्ट्रिय सम्बन्धका आयामका साथै नेपालको सन्तुुलित परराष्ट्र नीतिमा आधारमा अघि बढिरहेका छौँ । हाम्रा कोही शत्रु छैनन्, हामी सबैसँग मित्रता राख्र्छौँ । हामी यो वा त्यो पक्षमा हुँदैनौँ तर हामी शान्ति र लोकतन्त्रका पक्षमा स्पष्ट छौँ ।”, प्रधानमन्त्री ओलीले भने, “हामी जनताले दैनिक जीवनमा भोग्दै आएका समस्याहरूको समाधानार्थ लाग्नेछौँ । गरिबीको अन्त्यविना मानवअधिकार स्थापना हुन सक्दैन । त्यसका लागि सीमान्तकृत समुुदायको सामाजिक न्याय र समता अभिवृद्धिका लागि हामी कटिबद्ध रहनेछौँ ।’’ उनले सम्मेलनबाट प्राप्त हुने उचित निष्कर्षहरूलाई सरकारले ग्रहण गर्ने विश्वास दिलाए ।

  • गगन भन्छन् : सङ्घीयता कार्यान्वयनमा गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्छ

    गगन भन्छन् : सङ्घीयता कार्यान्वयनमा गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्छ

    २ साउन, पाटन । कांग्रेस महामन्त्री गगनकुमार थापाले सङ्घीयतालाई कार्यान्वयन गर्ने सन्दर्भमा निर्मम भएर समीक्षा गर्नुपर्ने बताएका छन् । नेपाल लोकतन्त्रवादी आदिवासी जनजाति महासङ्घको केन्द्रीय कार्यसमितिद्वारा २८औँ स्थापना दिवसको अवसरमा नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा आयोजित शुभकामना आदानप्रदान तथा चियापान कार्यक्रममा महामन्त्री थापाले सङ्घीयता कार्यान्वयनका उपलब्धि र कमीकमजोरीका विषयमा सबै गम्भीर भएर समीक्षा गर्नुपर्नेमा जोड दिए । उनले सङ्घीय सरकारले प्रभावकारी काम गर्न नक्दा प्रदेश सरकारहरू सङ्घको प्रतिलिपि जस्तो मात्रै भएका भन्दै यसलाई सुधार गर्नुपर्ने बताए ।


    “प्रदेश सरकारले नयाँ र सृजनात्मक कार्यमा जोड दिनुपर्छ । सङ्घ र प्रदेशको संसद्लाई अहिलेको भन्दा बढी समावेशी बनाउनुपर्छ, निर्वाचन प्रणालीलाई सुधार गर्नुपर्छ । यो बहसमा कांग्रेसले नेतृत्व गर्नुपर्छ । हाम्रो काम जिम्मेवारी लिने हो, यसका लागि आदिवासी जनजाति महासङ्घको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ”, उनले भने ।


    नेपाल जस्तो विविधतायुक्त देशमा समुदाय, समूहको अधिकारका विषयमा अन्तरिम संविधान बनेको र त्यसको मर्म अनुसार विसं २०७२ को संविधान बनेको भन्दै महामन्त्री थापाले संविधानले सबैको अपनत्वको कल्पना गरेकाले यसका लागि सबैको पहलकदमी आवश्यक रहेको धारणा राखे ।

    “काँग्रेसले खुट्टा कमाउने हो भने आदिवासी जनजातिका मुद्दा सङ्कटमा पर्छन्, अब इतिहासको मात्रै कुरा गरेर पनि हुँदैन, इतिहासको चर्चा गर्दै प्रेरणा लिएर अगाडि बढ्नुपर्छ”, उनले भने, उनले जलवायु परिवर्तनको असरबाट आदिवासी जनजाति समुदाय सबैभन्दा बढी पीडित भएका भन्दै नेपालको जलवायु परिवर्तनको असरका विषयमा जनजाति समुदायले आफ्नो मुद्दा बनाएर उठाउनुपर्नेमा जोड दिए । महामन्त्री थापाले नेपाल लोकतन्त्रवादी आदिवासी जनजाति महासङ्घले समयमा महाधिवेशन सम्पन्न गरेर पार्टी नेतृत्वलाई भरोसा दिँदै अरु भातृसंस्थाको व्यवस्थापनका सन्दर्भमा मार्गसहित विश्वास दिलाएको उल्लेख गरे ।


    नेपाली कांग्रेसका सहमहामन्त्री भीष्मराज आङ्दम्वेले समग्र मुलुक, नेपाल र नेपालीका लागि सङ्घर्ष गरेको आदिवासी जनजाति समुदायले आफ्नै अधिकारका लागि लड्नुपर्नेमा जोड दिए । उनले संविधानसभाबाट बनाइएको संविधानसँग हरेक जातजातिको जीवन जोडिएको बताउँदै मुलुक र संविधानको रक्षा गर्दै लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाललाई स्थिरताको दिशामा लैजानुपर्ने धारणा राखे ।

  • जग्गा प्रकरणसम्बन्धी अडियो रेकर्डमाथि छानबिन होस्, दोषी देखिए सजाय भोग्न तयार छुः मन्त्री अधिकारी

    जग्गा प्रकरणसम्बन्धी अडियो रेकर्डमाथि छानबिन होस्, दोषी देखिए सजाय भोग्न तयार छुः मन्त्री अधिकारी

    १ साउन, काठमाडौं । भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारणमन्त्री बलराम अधिकारीले पोखरास्थित विवादित जग्गा प्रकरणसम्बन्धी ‘अडियो रेकर्ड’ आफ्नो चरित्र हत्या गर्ने उद्देश्यले सार्वजनिक गरिएको बताएका छन् । वार्षिक उपलब्धिसम्बन्धी जानकारी दिने उद्देश्यले मन्त्रालयमा आज आयोजित पत्रकार भेटघाट कार्यक्रममा उनले केही दिनदेखि आफ्नो र परिवारका सदस्यकोसमेत नाम जोडी सुनियोजित ढङ्गबाट ‘अडियो रेकर्ड’ सार्वजनिक भएकामा आपत्ति व्यक्त गरे ।
    भूमिसुधारमन्त्री अधिकारीले आवश्यक ऐन, नियम, कानुनसहित कार्यसंयन्त्र निर्माण गरी देश र जनताका पक्षमा राम्रो काम गरिरहेको मन्त्रीका विषयमा यस किसिमको अफवाह फैलाएर चरित्र हत्या गर्ने प्रयास भइरहेको उल्लेख गर्दै सो ‘अडियो रेकर्ड’का विषयमा यथार्थ छानबिन होस् भन्ने पक्षमा आफू रहेको स्पष्ट गरे ।


    आफूले मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हालेपछिको एक वर्षको अवधिमा भूमि व्यवस्था, सहकारी र गरिबी निवारणका क्षेत्रमा धेरै राम्रा काम दाबी गर्दै उनले यसबीचमा भएका राम्रो कामको सरहना गरी धन्यवाद दिनुको सट्टा मन्त्रीकै चरित्रमाथि आँच पु¥याउने काम भएकामा खेद व्यक्त गरे ।

    विवादित उक्त ‘अडियो रेकर्ड’ र जग्गा प्रकरणका सन्दर्भमा सत्यतथ्य समाचार बाहिर ल्याउन आमसञ्चरकर्मीसँग अनुरोध गर्दै मन्त्री अधिकारीले भने, “चरित्र हत्या गर्ने उद्देश्यका साथ अडियो रेकर्ड सार्वजनिक भएको छ । आफूसहित परिवारका सदस्यलाई जोडेर सार्वजनिक गरिएको ‘अडियो रेकर्ड’का बारेमा यथार्थ छानबिन होस् । जिम्मेवार आमसञ्चारमाध्यमले पनि विषयको गहिराइमा पुगेर सत्यतथ्य समाचार सम्प्रेषण गरिदिनुपर्‍यो । त्यसमा दोषी देखिए जस्तोसुकै सजाय भोग्न तयार छु ।”

  • संसदमा प्रचण्ड : सरकारलाई प्रश्नै प्रश्न

    संसदमा प्रचण्ड : सरकारलाई प्रश्नै प्रश्न

    ३० असार, काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का नेता एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रलाई सुन्दर र उन्नत बनाएर जनताका सपना पूरा गर्नका लागि संविधान संशोधनको विषयलाई गम्भीरतापूर्वक अगाडि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकलाई सम्बोधन गर्दै अध्यक्ष दाहालले आफूहरु समग्र राजनीतिक परिवर्तन र उपलब्धिको संस्थापन पक्ष भएको हैसियतले संविधान संशोधनबारे सदनमा स्पष्ट धारणा राख्न चाहेको बताए ।

    “हामी १० वर्ष संविधान कार्यान्वयनमा जाऔं, त्यसपछि यसको गम्भीर समीक्षा गरेर संशोधन गरौँ भन्दै आएका हौँ, यद्यपि संविधान अझै पनि पूर्ण कार्यान्वयन हुन सकेको छैन,” अध्यक्ष दाहालले भने, “संविधान कार्यान्वयनका लागि अति आवश्यक ऐनहरू बन्न सकेका छैनन् । तरपनि नेपाली जनताको अपेक्षाअनुरूप जसरी शासन प्रणाली सञ्चालन हुनुपर्ने हो, जनतामा व्यवस्थाप्रति जसरी भरोसा बढ्नुपर्ने हो, त्यसको गम्भीर समीक्षा भने गर्नैपर्ने अवस्था आइलागेको छ ।” उनले यो असन्तुष्टि निर्वाचन प्रणाली, शासकीय संरचना, कार्यशैली र प्रणालीकै कारण त बढेको होइन भन्ने प्रश्न पनि गर्नुभयो ।

    संविधान संशोधनले नेपाली जनताका अधिकार अझै संस्थागत गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले उपेक्षित, उत्पीडित जाति, वर्ग, भूगोल तथा समुदायको पहिचान र अधिकार संरक्षणका लागि हुनुपर्ने बताए । उनले भने, “संविधान जारी हुँदाका असन्तुष्टि हल हुने गरी, संविधानको अग्रगामी संशोधन गर्ने, शासकीय स्वरूप, निर्वाचन प्रणाली, प्रदेशको नामाङ्कन, सिमाङ्कन, पहिचान र अधिकारको सम्बोधन गर्ने, वित्तीय सङ्घीयता, अझ राम्रो समावेशिता र सामाजिक न्यायका लागि संविधान संशोधन गर्ने हो भने दुईतिहाई बहुमत जुटाउने काम म प्रतिबद्धता जनाउँछु ।”

    आफूहरूले तुलनात्मरूपमा अहिलेको उत्कृष्ट संविधानमा समेत फरक मत राखेर आएको स्मरण गर्दै टालटुले र कर्मकाण्डी सुधारबाट नेपाली समाजको रुपान्तरण नहुने अध्यक्ष दाहालले बताए । उनले भने, “म प्रतिपक्षी दलको नेताका हैसियतले फेरि जोड दिएर के भन्न चाहन्छु भने लाखौं जनताले यसै गणतन्त्रलाई सुन्दर र उन्नत गणतन्त्र बनाएर आफ्ना सपना पूरा गर्न चाहेका छन् । जनता गणतन्त्रका पक्षमा, अग्रगमनका पक्षमा छन् । उनीहरु यही गणतन्त्रलाई प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी मोडेलमा सर्भिसिङ गर्न चाहन्छन् ।”

    दलहरूबीच थुप्रै मतभेद भए पनि शान्ति सम्झौताका सबै सहयात्री भएको उल्लेख गर्दै माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले भने, “गणतन्त्रका हामी सहयात्री हौँ । हामीले आत्मसमीक्षा र आफूलाई सच्च्याउने कठोर सङ्कल्प नगर्ने भने अन्यथा जनताको धैर्यताको सीमा सधैं रहीराख्ने भन्ने हुन्न विष्फोट हुन्छ र सबैलाई त्यसको निम्ति सतर्क हुन अपील गर्दछु ।” उनले आजको बैठकमा सरकारलाई दर्जनौं प्रश्न राखे । पछिल्लो समय घुस काण्ड बाहिरिँदा समेत प्रधानमन्त्री नबोलेको विषयलाई उनले विशेष प्राथमिकताका साथ उठाए । उनले विगतमा घुस खानेको अनुहार पनि हेर्दिन भनेर भनेको विषय स्मरण गराए ।

  • घुस काण्डमा मुछिएका मन्त्रीलाई बर्खास्त गर्न कांग्रेस महामन्त्री थापाको माग

    घुस काण्डमा मुछिएका मन्त्रीलाई बर्खास्त गर्न कांग्रेस महामन्त्री थापाको माग

    ३० असार, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री गगनकुमार थापाले घुस काण्डमा मुछिएका मन्त्रीलाई बर्खास्त गर्न माग गरेका छन् । कांग्रेस, बुद्धिजीवी तथा पेसागत विभागले आज यहाँ आयोजना गरेको ‘विपद् व्यवस्थापन : चुनौती, अवसर र भावी कार्य दिशा’ विषयक छलफलमा उहाँले घुस काण्डको अडियो सार्वजनिक भएपछि सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री राजकुमार गुप्ता आफैँले राजीनामा दिएर छानबिन गर भन्नुपर्नेमा त्यस्तो नभएकाले प्रधानमन्त्रीसमक्ष बर्खास्त गर्न माग गरेका हुन् । मन्त्री गुप्तालाई बर्खास्त गरी छानबिन गरेर यस घटनामा दोषी देखिएकालाई कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

    कानुनभन्दा माथि कोही नहुने भएकाले गल्ती गर्नेलाई कारबाही गरिनुपर्ने, कुनै पार्टी वा अन्य नाममा छुट दिन नहुनेमा उनको जोड थियो । संविधान संशोधनका क्रममा न्यायपालिकालाई पुनःसंरचना गरिनुपर्ने पनि महामन्त्री थापाले बताए । नेपाल बार एसोसिएसनका पूर्व अध्यक्ष गोपालकृष्ण घिमिरे नेतृत्वको समूहले बनाएको प्रतिवेदन लागू गरेर न्यायपालिका पुनःसंरचना गरिनुपर्ने उनको धारणा छ ।

    अनुशासनका नाममा पार्टीभित्र पछिल्लोपटक गरिएको कारबाही कोतपर्वको अर्को रुप भएको पनि महामन्त्री थापाले उल्लेख गरे । यसले पार्टीलाई कमजोर बनाउने र सत्प्रयासलाई बल नपुग्ने बताए । मधेस प्रदेशमा पानी नपरेका कारण धान रोप्न नपाएको उल्लेख गर्दै महामन्त्री थापाले कलको पानी पनि सुक्दा तराईवासी समस्यामा परेको बताए । तीनै तहका सरकारले खुला ठाउँ छोड्न नचाहँदा विपद्का बेला समस्या हुने गरेकाले बेलैमा ध्यान दिन उनले सचेत गराए ।

    कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य एवं विभाग प्रमुख डा डिला सङ्ग्रौला र विपद् व्यवस्थापन विज्ञ मानबहादुर थापाले विपद्सम्बन्धी अन्तरदेशीय सूचना प्रणालीको व्यवस्था गरिनुपर्ने बताए । विपद्का बेला ६० प्रतिशत क्षति जल उत्पन्न प्रकोपका कारण हुने भएकाले बर्सातमा सचेत हुन पनि उनीहरुको आग्रह छ ।

  • विकासका आयोजना निर्माणको कार्यशैली परिवर्तन गर्न प्रधानमन्त्रीको निर्देशन

    विकासका आयोजना निर्माणको कार्यशैली परिवर्तन गर्न प्रधानमन्त्रीको निर्देशन

    २७ असार, काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले विकासका आयोजनाहरू समयमा सम्पन्न नभई अनुमानभन्दा धेरै लागत लाग्ने र जनताले दुःख पाउने अवस्था परिवर्तन गर्न निर्देशन दिएका छन् । प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय सिंहदरबारमा आज भएको राष्ट्रिय विकास समस्या समाधान समितिको ५४औँ बैठकमा समितिका अध्यक्ष प्रधानमन्त्री ओलीले आफूहरू विकासलाई केन्द्रित गरेर अगाडि बढे पनि सोचेजति कामले गति लिन नसक्नुका समस्याहरू पहिचान गरी स्पष्ट कार्ययोजनाका साथ लाग्न निर्देशन दिए । उनले सुनकोशी मरिन डाइभर्सन आयोजनाको सुरुङ बने पनि बाँकी कामको ठेक्का समयमा लाग्न नसकेकामा चिन्ता व्यक्त गरे । यस्तो प्रवृत्तिबाट समयमा परिणाम र उत्पादन दिन नसकिने उनको भनाइ छ ।

    “जनतालाई मलमा अनुदान दिने नीति छ तर मलचाहिँ समयमा पाइँदैन । यस खालको जनता अलमल्याउने कुरा नगरौँ । बरु अनुदान घटाऔँ, आपूर्ति बढाऔँ”, प्रधानमन्त्री ओलीको प्रश्न थियो, “हामीले देशको दू्रततर गतिमा विकास गर्नुछ । लागत अनुमान रु १२ अर्ब लागतबाट थालनी गरिएको कुनै आयोजना रु ५२ अर्बसम्म लाग्ने स्थिति पनि देखिएको छ । यो स्थिति कसरी आयो ? यस्तो अति लापर्वाह गर्नेलाई कारबाही गर्ने कि नगर्ने ?”

    प्रधानमन्त्री ओलीले सम्झौता गरिएको ठेकेदार वा ढाँचाबाट काम नभए अर्को बाटो लिनुपर्नेमा जोड दिँदै यस खालको गतिले विकासमा अघि बढ्न नसकिने भएकाले कामको तरिकामा क्रान्तिकारी परिवर्तन गरी चुस्तदुरुस्त रूपमा गर्ने शैलीमा लाग्न आग्रह गरे । उपप्रधानमन्त्रीहरू, मन्त्रीहरु, प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरू, मुख्यसचिव र सचिवहरू सहभागी बैठकमा विभिन्न मन्न्त्रालयसँग सम्बन्धित विकास समस्याहरूको कारण र समाधानका उपायबारे चार घण्टा बढी छलफल भएको थियो ।

    बैठकमा राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष प्रा डा शिवराज अधिकारीले समष्टिगत आर्थिक परिसूचकको अवस्था र प्रवृत्ति, नेपाल सरकारको सार्वजनिक वित्त परिचालनको अवस्था, सामाजिक तथा पूर्वाधार विकासको अद्यावधिक अवस्था, दिगो विकासको लक्ष्य र विकासशील राष्ट्रमा स्तरोन्नतिसम्बन्धी अद्यावधिक स्थिति, समितिका यसअघिका बैठकका निर्णयहरूको कार्यान्वयन स्थितिबारे प्रस्तुतिकरण गरेका थिए ।

  • प्रधानमन्त्रीले आज प्रतिनिधिसभा बैठकलाई सम्बोधन गर्दै

    प्रधानमन्त्रीले आज प्रतिनिधिसभा बैठकलाई सम्बोधन गर्दै

    २३ असार, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले आज प्रतिनिधिसभा बैठकलाई सम्बोधन गर्ने भएका छन् । स्पेन भ्रमणबारे जानकारी दिने उद्देश्यले प्रधानमन्त्री ओलीले आज प्रतिनिधिसभामा सम्बोधन गर्न लागेका हुन् । विकासका लागि वित्तसम्बन्धी चौथो अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा भाग लिएर प्रधानमन्क्री ओली शुक्रबार स्वदेश फर्किएका थिए । एक साता लामो स्पेन बसाइको क्रममा प्रधानमन्त्री ओलीले स्पेनका समकक्षीसहित संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव लगायतसँग भेटवार्ता पनि गरेका थिए । प्रतिनिधि सभाको आज दिउँसो १ बजे बस्ने बैठकलाई प्रधानमन्त्री ओलीले स्पेन भ्रमणबारे जानकारी दिने गरी तय गरिएको छ । संसदमा रास्वपाको भने अवरोध कायम छ ।

  • वित्त नीतिलाई सघाउने गरी मौद्रिक नीति ल्याइने

    वित्त नीतिलाई सघाउने गरी मौद्रिक नीति ल्याइने

    २२ असार, काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले वित्त नीतिले निर्देशित गरेका कार्यक्रमलाई सघाउने गरी मौद्रिक नीति तयार हुने बताएका छन् । नेपाल आर्थिक पत्रकार समाज (सेजन)द्वारा आइतबार राजधानीमा आयोजित ‘प्रि मनिटरी’ छलफल कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले वित्त नीति र मौद्रिक नीतिबीच उचित समन्वय गरिने जनाएका हुन् । सो क्रममा गभर्नर डा। पौडेलले कृषि, ऊर्जा र उद्योग जस्ता प्राथमिकताप्राप्त क्षेत्रको प्रवद्र्धन हुने गरी मौद्रिक नीति तर्जुमा हुने जानकारी दिए ।

    प्राथमिकताप्राप्त क्षेत्रमै निस्क्रिय कर्जाको बढी समस्या रहेको स्विकार गर्दै उनले मौद्रिक नीतिमार्फत उचित सम्बोधन हुने बताए । ‘डेढ सय वर्षअघि संस्थाको ब्यालेन्स सिट हेरेर ऋण तिरेको छ छैन हेर्ने गरिन्थ्यो । तर अहिले कृषि र उद्योग क्षेत्रमा कर्जा बढी जाओस् भन्ने चाहे पनि सोहि क्षेत्रमा बढी ‘एनपिएल’ देखियो,’ उनले भने, ‘साना व्यवसायी लाई पनि प्रवद्र्धन गर्नुपर्ने छ । यसैले सबै क्षेत्रलाई नछोडि अगाडि बढाउँछौं ।’


    कार्यक्रममा नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले खराब कर्जाको आकार बढिरहँदा घरजग्गा धितो लिलामी बिक्रीसमेत नभएको अवस्थाले गर्दा बैंकहरुले सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनीको माग गरेको बताए । अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा पनि यस्तो अभ्यास भएकोले नेपालमा पनि यस्तो कम्पनी हुँदा समस्या निराकरण हुने उनको धारणा थियो । प्राथमिकताप्राप्त क्षेत्रमा कर्जा सीमा तोकेर पु¥याउनुपर्छ भनिरहँदा त्यस क्षेत्रको एनपिएल बढेकोबारे पनि पूनर्विचार आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो ।

    बैंकहरुमा धितोको नभइ नगद समस्या भएको अध्यक्ष कोइरालाले भएको बताए । ‘समस्या धितोको होईन नगदमा छ । सामान बिक्री भएका छैनन् । पैसा नउठ्दा ऋण तिर्न सकेको छैन । खास समस्या यहाँ भएकाले यसबारे सम्बोधन होस्,’ उनले भने । चालुपूँजी कर्जासम्बन्धी मापदन्डले स्व–अनुशासनमा ल्याउन सहयोग पुगेको उनको धारणा थियो । केन्द्रबाहेक प्रदेश र स्थानीय तहले पनि फरक नीतिगत व्यवस्था गर्दा अप्ठ्यारो भइरहेको उनले बताए ।


    बैंक तथा वित्तिय संस्था परिसंघ नेपाल (सिविफिन)का अध्यक्ष उपेन्द्रप्रसाद पौड्यालले केन्द्रिय बैंकले निर्देशित गरेको कर्जा प्रतिशत पु¥याउने चक्करमा बैंकहरु आक्रामक भएको बताए । ‘आक्रामक कर्जा गयो तर उठाउन नसकेर एनपीए बढ्दै गएकोमा विश्लेषण जरुरी छ’ उनले भने । साना तथा मझौला उद्यमीहरुको व्यवसाय व्यवस्थापन नै प्रमुख चुनौति बनेको अवस्थामा उनीहरुको क्षमता मापन अर्को चुनौति बनेको उनको भनाई थियो । ‘यसैले ऋणीलाई कर्जा तिर्ने क्षमता कसरी बढाउने भन्नेमा ध्यान दिनुपर्छ । निर्देशित कर्जा नीतिहरुको प्रभाव हेर्न छुट्टै काम गरौं’ उनले भने ।

    ‘अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने मौद्रिक नीति आवश्यक’
    चुनौतीपूर्ण अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउने खालको गरी आगामी मौद्रिक नीति तयार गर्नुपर्ने सरोकारवालाहरुले बताएका छन् । खासगरी निस्क्रिय कर्जाले चुनौति बढेपछि यसको समाधानका लागि अबको मौद्रिक नीतिले विकल्प खोज्नु पर्ने उनीहरुको सुझाव छ । सेजनको प्रि मनिटरी छलफल कार्यक्रमको प्यानल सत्रका सहभागीले यस्तो उल्लेख गरेका हुन् ।

    छलफलमा बैंक तथा वित्तीय संस्था परिसंघ नेपाल (सिबिफिन)का वरिष्ठ उपाध्यक्ष राजेश उपाध्यायले बैंकहरुलाई कर्जा नोक्सानी व्यवस्था (लोन लस प्रोभिजन) कडा भएको गुनासो गरे । ‘यसअघि अनौपचारिक कर्जामा प्रोभिजन राख्नुपर्ने व्यवस्था गर्दा बैंकिङ क्षेत्रमा पुँजीमा दबाब परेको थियो । भारतमा धितोले नपुग्नेलाई मात्रै कर्जा नोक्सानी प्रोभिजनमा छुट्याउनु पर्ने व्यवस्था छ । तर नेपालमा अहिल बढि कडा भयो’ उनले भने । यसले गर्दा अहिले जग्गा बेचेर ऋण तिर्छु भन्दा पनि बिक्री हुने अवस्था नरहेको उनले बताए ।

    अर्थशास्त्री डा. मेनुका कार्कीले निजी क्षेत्रको कर्जाले अर्थतन्त्रमा उत्पादकत्व र रोजगारीमा पुगेको योगदान विश्लेषण गरेर नीति बनाउन जरुरी रहेको सुझाव दिइन् । खराब कर्जा बढ्दैमा बैंक नराम्रो भन्न नमिल्ने उनको तर्क थियो । ‘एक दुई–वर्षअघि नेपालको बैंकमा १२÷१३ प्रतिशतसम्म खराब कर्जा थियो । केही समयअघि पुनर्संरचना र पुनर्तालिकीकरणको सुविधा दिईयो’ उनले भनिन् ‘ केही समयपछि बैंकहरुको वास्ताविक अवस्था बाहिर आएपछि दिएको भए राम्रो हुन्थ्यो भन्ने धेरैले चाहेका थिए ।’

    पूर्व मुख्यसचिव डा. वैकुण्ठ अर्यालले मौद्रिक र वित्त नीति दुवैको उद्देश्य उस्तै भए पनि थोरै फरक रहेको बताए । वित्त नीतिले वातावरण सिर्जना गर्ने उनको भनाई थियो । ‘मौद्रिकले वित्त नीतिलाई सहायता गर्नुपर्ने हो । तर हाम्रोमा वित्त नीति आउँछ त्यसलाई मौद्रिकले सघाउने भनिए पनि आइसोलेट भएर आउँछ’ उनले भने । वित्त नीतिले नबोलेको विषयमा मौद्रिक नीतिले बोल्ने धेरै निजी क्षेत्रको अपेक्षा हुने भएपनि नीतिगत स्थिरता नभएको उनले बताए । सरकारको खर्च र राजश्व संकलनको सन्तुलन नमिल्दा वित्त नीति विस्तारकारी हुन नसक्ने हुँदा निजी क्षेत्रले मौद्रिक नीतिबाट बढी अपेक्षा राखेको देखिने उनले बताए ।


    अर्थशास्त्री डा. समिर खतिवडा भने मौद्रिक नीति र वित्त नीति सधै समन्वय हुनुपर्छ भन्ने नहुने तर्क गर्छन् । उनका अनुसार राष्ट्र बैंकको जिम्मेवारी मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्नु हो । ‘वित्त नीतिले मौद्रिक नीतिलाई काम गर्ने वातावरण दिनुपर्छ । केन्द्रीय बैंकको स्वायतता कायम राखेर काम गर्न पाउँदा अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासमा केन्द्रिय बैंकको भूमिका बलियो हुँदै गएको हो,’ उनले भने ।

  • कर्णाली करिडोरलाई चीन र भारतसँगको व्यापारिक मार्गका रुपमा अघि बढाइन्छ : प्रधानमन्त्री ओली

    कर्णाली करिडोरलाई चीन र भारतसँगको व्यापारिक मार्गका रुपमा अघि बढाइन्छ : प्रधानमन्त्री ओली

    २२ असार, हुम्ला । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले कर्णाली करिडोरलाई चीन र भारतसँगको व्यापारिक मार्गका रुपमा अघि बढाइने बताएका छन् । उनले कर्णाली करिडोर कर्णाली र हुम्लावासीको मात्र नभई दुई छिमेकी देशसँगको व्यापाररिक मार्ग भएकाले यसलाई तत्काल दुई लेनको बनाइनुका साथै कालोपत्र गर्दै लैजाने बताए ।
    प्रधानमन्त्री ओलीले खार्पुनाथ गाउँपालिका–५ चुवाखोलामा आज एक समारोहबीच बेलिब्रिजको उद्घाटन गर्दै कर्णाली करिडोरअन्तर्गत पर्ने चुवाखोलामा छिट्टै पक्की पुल निर्माण गरिने बताए । उनले हुम्ला सदरमुकाम सिमकोट औपचारिक रुपमा राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग जोडिएकामा खुशी व्यक्त गरे । हुम्लालाई राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग तथा त्रिदेशीय सीमासँग जोड्न बेलिब्रिज निर्माण गरिएको उल्लेख गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले यहाँ निर्माणाधिन पक्कीपुललाई निरन्तरता दिएर हुम्लालाई मात्र नभएर देशलाई समृद्धिको बाटोतर्फ डोर्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । अप्ठयारो ठाउँमा ढलान गरेर भए पनि सडक स्तरोन्नति गर्दै लैजाने उनको भनाइ थियो ।

    प्रधानमन्त्री ओलीले छिमेकी मुलुक चीनसँग जोडिएको हिल्सा नाकामा क्वारेन्टाइन निर्माण गरिने प्रतिवद्धता जनाए । उनले यहाँ व्यापार व्यवसायको ठूलो सम्भावना भएको उल्लेख गर्दै छिमेकी मुलुकसँग व्यापार व्यवसाय गर्न पनि क्वारेन्टाइन तत्काल स्थापना गर्न आवश्यक भएको बताए । हुम्लालाई सडक सञ्जालसँग जोड्न नेपाली सेनाले गत वर्ष चैत १० गतेदेखि चुवाखोलामा बेलिब्रिज जडान गर्न सुरु गरेको थियो । उक्त बेलिब्रिजको उद्घाटन गर्न प्रधानमन्त्री ओली नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमा आज काठमाडौँबाट सुर्खेत हुँदै खार्पुनाथ पुगेका हुन् । उनी पुग्दा स्थानीयले बाँजागाँजासहित स्वागत गरेका थिए ।

    प्रधानमन्त्री ओलीका साथमा रक्षामन्त्री मानवीर राई, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री देवेन्द्र दाहाल, नेकपा (एमाले) का उपमहासिचव प्रदीप ज्ञवाली, कर्णाली प्रदेशका प्रदेश प्रमुख यज्ञराज जोशी, मुख्यमन्त्री यामलाल कँडेल, नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देल, पूर्वाधार मन्त्रालयका सचिव केशवकुमार शर्मालगायत हुम्ला पुगेका थिए ।

    कर्णाली करिडोर निर्माण आरम्भ भएको २६ वर्षपछि हुम्ला सदरमुकाम सिमकोट औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँग जोडिएको छ । सरकारले राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रूपमा अघि बढाएको कर्णाली कोरिडोरअन्तर्गत खार्पुनाथ–५ चुवाखोलामा यही असार १० गते नै बेलिब्रिज निर्माण सम्पन्न गरिएको नेपाली सेनाले जनाएको छ । यसले कर्णालीलाई उत्तर र दक्षिण अन्तरदेशीय सडक सञ्जालसँग जोड्ने छ ।

  • गिरिजाप्रसाद कोइराला क्रान्ति र शान्तिको नेता : राष्ट्रपति पौडेल

    गिरिजाप्रसाद कोइराला क्रान्ति र शान्तिको नेता : राष्ट्रपति पौडेल

    २० असार, काठमाडौं । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले पूर्वप्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला क्रान्ति र शान्तिको नेता भएको बताएका छन् पूर्वप्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाको १०२औँ जन्मजयन्तीका अवसरमा शुक्रबार आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति पौडेलले भने, “मैले गिरिजाप्रसाद कोइरालाका बारेमा एकै शब्दमा भन्नुपर्दा उहाँ क्रान्तिको पनि नेता हो, शान्तिको पनि नेता हो ।”

    राष्ट्रपति पौडेलले राजनीतिको दिशा बदल्ने सामथ्र्य राखेर गिरिजाप्रसादले लोकतान्त्रिक आन्दोलनको नेतृत्व गर्ने, शान्ति प्रक्रियालाई अगाडि बढाउने र गणतन्त्र स्थापन गर्ने पछिल्लो कालखण्डको महत्त्वपूर्ण तीन राजनीतिक परिघटनालाई नेतृत्व लिएको स्पष्ट पार्नुभयो । जीवनको उत्तरार्द्धमा गिरिजाप्रसाद कोइराला नेताबाट राजनेताको स्थान प्राप्त गर्न सफल हुनुभयोे जो, हामी सबैका लागि सधैँ प्रेरणाको स्रोत रहिरहनुभएको राष्ट्रपति पौडेलले भनाइ थियो ।

    उहाँले आफ्नो निर्णयमा जस्तोसुकै जोखिम मोल्ने आँट राख्ने कोइरालामा आत्मविश्वास अजेय भएको बताउँदै भने, “त्यसैले उहाँ निरन्तर लोकतन्त्रको लडाइँमा लागिरहनुुभयो । काममा नथाक्ने र साथीहरूलाई अगाडि बढ्न प्रेरित गर्ने उहाँको बानी थियो । अप्ठ्यारोमा पनि उहाँभित्रको लोकतन्त्रको दियो कहिल्यै निभेन ।”

    राष्ट्रपति पौडेलले शान्ति, स्थायित्व, मेलमिलाप, सहकार्य, सुशासन र जनतामा सेवा प्रवाहको चुस्ततासहित हाम्रा स्रोत, साधनहरूको समुचित उपयोगबाट मात्र हामीले राखेको मुलुकको समृद्धिको लक्ष्य पूरा हुने बताए । उनले भने, “जनता आफैँले बनाएको संविधान हामीले पाएका छौँ । जनताको जीवनस्तरमा सुधार र मुलुकको समृद्धि नै हाम्रो संविधान र सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रले राखेको अभिष्ट हो । शान्ति, स्थायित्व, मेलमिलाप, सहकार्य, सुशासन र जनतामा सेवा प्रवाहको चुस्ततासहित हाम्रा स्रोत, साधनहरूको समुचित उपयोगबाट मात्र यो लक्ष्य पूरा हुन्छ ।”

    उनले आर्थिक विकासको मोडेलमा दार्शनिक मतभिन्नता रहँदारहँदै पनि पुँजीवादी र कम्युनिष्ट चिन्तनबीच मध्यमार्गी धार समाएर गिरिजाप्रसदको कार्यकालमा आर्थिक विकासको मोडेलले संसारभर विभिन्न नकारात्मक आर्थिक झड्का आउँदा पनि नेपालको अर्थतन्त्र केही हदसम्म जोगिएको बताए । कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले सरकार र राजनीतिक दलहरूले जनताको सेवाका लागि विश्वास र भरोसा बढाउन केन्द्रित हुनुपर्ने बताए । उनले अहिले प्रतिस्पर्धा र सहकार्य सँगसँगै गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको औँल्याउँदै सबैको अपनत्व बढाएर जनताको अधिकार सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।


    नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले स्व गिरिजाप्रसाद कोइराला सबैले मानेका अविभावक भएकामा सबैको सहमति रहेको उल्लेख गरे । उनले शान्ति प्रक्रियापछिका घटनाले स्व कोइराला परिपक्वता बढाएर देश र जनताको सेवामा नेतृत्व गर्ने सामथ्र्य बढाएको नेता भएको बताए ।


    नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले स्व कोइराला दृढ इच्छाशक्ति, क्रियाशीलता र सक्रियता भएका नेता रहेको बताउँदै उनका योगदानको चर्चा गरे । जनता समाजवादी पार्टी नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवले समानता र समावेशितासहितको लोकतन्त्रलाई अघि बढाउन स्व कोइरालाको योगदान रहेको भन्दै प्रसंशा गरे । कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका नेताहरू महेश आचार्य र सुजाता कोइरालाले स्व गिरिजाप्रसाद कोइरालाले नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा गर्नुभएको अतुलनीय योगदान चर्चा गरे ।

  • पौराणिक कथामा जस्तै नारी–पीडाको निरन्तरता कायमै

    पौराणिक कथामा जस्तै नारी–पीडाको निरन्तरता कायमै

    प्रेमकृष्ण श्रेष्ठ
    २० असार, काठमाडौं । हालै एक ग्रामीण समाजमा एक निकै दुःखदायी घटना घट्यो । श्रीमानले बाहिर अर्कै स्त्रीसँग प्रेम गरेर हिंडन थालेपछि श्रीमतीले त्यस्तो नगर्न आग्रह गरिन् । श्रीमान्लाई यो कुरा पाच्य भएन । उनी हिंसामा उत्रिन थाले । सहन नसकी श्रीमती दुईचार निलडाम लिएर माइत गइन् । छोरीलाई आमाले ‘श्रीमान् भनेको भगवान् हो । तिम्रो कर्मघर नै अब तिम्रो घर हो । अब तिमी त्यही घरमा मिलेर बस्नुको विकल्प छैन’ भनेर सम्झाई पठाएको एक हप्ता नबित्दै छोरीले जीवनसित हार खाई ।

    जन्मघर र कर्मघरले पनि वास नदिएपछि सडकमा वास लिन पुगिन् । दिनभरि त सडकमा वास बसी । साँझ सडकले पनि लेखेटेपछि त्यही सडकको तल बगिरहेको खोलामा आफ्नो प्राण फाल्यो । यो एक प्रतिनिधि घटना थियो । यस्तो घटना कति घटिरहेको होला, हामी सहजै अनुमान गर्न सक्छौं ।घर–घरमा स्वस्थानीको कथा वाचन हुन अब केही महिना मात्र बाँकी छ । फेरि सुरु हुन्छ गोमा ब्राहणीको कथा । गाउँघरमा आमाहरुका आँखा चिसा हुने दिन फेरि आएको छ ।

    यस्तो कथाको गहिरो प्रभाव पर्दछ, हाम्रो समाजमा । ‘जे भोग्यो, त्यो ईश्वरको देन हो’ भनी यो संसारमा पीडा थाप्ने कोही छ त, त्यो नारी नै हो । यसैको फलस्वरुप, हिंसाको भोगाइ पनि कर्ममा मिसाउँदै आएको छ, धेरै नेपाली सोझासिधा नारीले ।
    एक शताब्दीअघिसम्म नेपालमा सतिप्रथा थियो । एक पुरुषको मरणमा बीस, तीस नारीसम्म लहरै सति गएको हामीले सुनेका छौं ।

    राजा योगनरेन्द्र मल्लको एक मृत्युमा २४ उनका रखौटीसहित अरु ९ जना निर्दोष महिलाहरुको सतिको नाममा स्वेच्छिक र अस्वेच्छिक हत्या भयो । जङ्गबहादुर राणाको मृत्युमा ४२ जना, पार्थिवेन्द्र मल्लको मृत्युमा २४ जना, राजा श्रीनिवासको मृत्युमा ९ जना, प्रताप मल्लको मृत्युमा ९ जना, नृपेन्द्र मल्लको मृत्युमा ९ जना स्त्रीहरु तथा राजा महेन्द्र मल्ल र जगतप्रकाश मल्लको मुत्युमा पनि धेरै स्त्रीहरु सति गएका थिए भनी इतिहासमा वर्णित छ ।

    त्यो कालो युग खोतलेर, सतिको गिन्ती गरेर साध्य छैन । त्यो बेला मानौं, पुरुषको अस्तित्व नहुँदा नारीको अस्तित्वको कुनै अर्थ थिएन । लेखाजोखा छैन, तर यही कुसंस्कारलाई आस्थाको नाममा पछ्याउँदै लाखौं नारीहरु जिउँदै चितामा डढे होलान्, हामी अनुमान लगाउन सक्छौं । पछि आएर चन्द्र शम्शेरले यो विकृति हटाए पनि पुरुषप्रधान समाजले नारीलाई सेतो वस्त्रमा गुट्मुटाएर जीवनभर रंग वर्जित बस्नुपर्ने अवस्थाको आजपर्यन्त साक्षी छौं ।


    हिजोको भन्दा आजको समय परिवर्तन भइसकेको छ । शिक्षाको पहुँचले सहरमा बसोवास गर्ने धेरैजसो नारीले महिला हिंसाको पूर्णतः परिभाषा बुझिसकेका छन् । त्यसैले उनीहरुलाई पुरुषबाट थोपरिने कुनै पनि अन्याय र अत्याचार मान्य छैन । तर, अझै पनि नेपाली ग्रामीण भेगमा बसोवास गर्ने नारीलाई हिंसाको बारेमा जानकारी छैन । जानकार भएर पनि पिछडिएको समाजको दबाब छ उनीहरुलाई ।

    उनीहरु आज पनि पुरुष हिंसालाई सहन्छन् र सहिष्णुताकी देवी बनिरहेकी छन् ।
    आज निकै प्रचारित शब्दावली हो– महिला हिंसा । वास्तवमा महिला हिंसा के हो ? व्यक्तिअनुसार परिभाषा फरक हुन्छ । महिलामाथि हुने हिंसा नै महिला हिंसा हो भनेर परिभाषालाई सरलीकृत गर्न सकिन्छ । आजको समयमा महिला हिंसाको बारेमा बुझाएर मात्र पुग्दैन, त्यसको संवैधानिक र कानुनी उपचार पनि नारीलाई बुझाउनु पर्छ । केवल ब्यानर बनाएर भित्तामा टाँस्दैमा, दुईचार नारीलाई महिला हिंसाको नारा लेखेको टोपी ओढाउँदैमा अभियानले सार्थकता पाउँदैन । अभियान तब सफल हुन्छ, जब कोही रजस्वला भएको महिलालाई गोठमा चितुवाले खाँदैन । गलत छुवाई मात्र होइन, गलत नजरले पनि हेर्दैन ।


    महाभारतकालीन समयमा महिलाहरु बच्चा जन्माउने मेसिन मात्र थिए । पुरुषहरु युद्ध गरी सन्ध्यामा घर आउँथे र युद्धको सारा तनावलाई महिलाको शरीर भोग गरी हल्का हुन्थे । महिलामाथि जस्तो अत्याचार हुँदा पनि सहनु पथ्र्यो । त्यतिबेला नारीमाथि शोषण गर्न पल्केका केही पुरुषले ‘जहाँ स्त्री, त्यहाँ श्री’ भनी नारीलाई पूजाको थाली समाउन दिई, नारीभित्र धार्मिक आस्था हुर्काई पञ्चकन्याको कथा श्रवण गराइयो । आज पनि सोझासिधा नारीमाथि हिंसाले मलजल पाउनुमा त्यही धार्मिक आस्थाले जरो गाडेर बसेको छ ।


    उनीहरुले थुप्रै्र धार्मिक आस्थाका पात्रहरुका कथा पढेका छन् । धृतराष्ट्रले संसार देख्न नसक्दा जीवनभरि कपडाको टालोमा आँखा बाँधेकी गान्धारीको कथा मात्र होइन, पतिव्रतामा लागेको दाग धुन अग्नीमा दहन भएकी सीताको कथा, यज्ञको बोकाको टाउकोरुपी आफ्नो पति स्वीकार गर्ने विरणीको कथा, सात वर्षकी कन्या भएर पनि सतरी वर्ष बुढोसँग विवाह—बन्धनमा बाँधिएर पनि मेरो कर्म यस्तै हो भनी आफ्नो कर्मलाई दोष दिने गोमा ब्राहाणीको कथा, आफ्नो पतिको जुवामोहका कारण दरबारको सभामा लज्जित बनेकी द्रौपदीको कथा, यस्तै थुप्रै कथाले गर्दा महिलाको निम्ति ‘पति नै सर्वस्व हो, उनीहरुले जे गर्दा पनि त्यसको प्रतिफल नारीले भोग्नुपर्छ’ भनी सन्देश लिइरहेका छन् । धर्मप्रति चरम आस्थाका कारण पतिव्रता धर्मका सम्पूर्ण शर्तहरु उनीहरुलाई मान्य छन् । यसकारण आज पनि कैयन नारीले सीता, द्रौपदी, गोमा र विरणीका कथाहरु दो¥याइरहेका छन् ।


    त्यो समयमा पुरुषसँग समान हुन नारीले सबै असमानता चुँड्नु पर्ने, तर पुरुषले केही गर्नु नपर्ने । फलस्वरुप, आज पनि विधवा महिलाले एक वर्ष सेतो सारी लाउनुपर्ने, पुरुष रंगीचंगी भएर हिंड्न पाउने व्यवस्था त्यसैको अवतरण हो । यो हो धार्मिक आस्थाको बलमा नारीमाथि पुरुषको पहिलादेखिको शोषणको अनुपम नमुना । आजका एक्काइसौं शताब्दीका नारीले हिजोका नारीसँग पुर्पुरो जोड्नु ठीक होइन । उनीहरुले भोगेको शोषण आजका नारीले भोग्नुपर्छ भन्ने छैन ।
    आज पनि गाउँघरतिर सानैमा कुनै कन्याको विवाहबारी भएको छ भने गाउँलेहरु ‘के गरुँ गोमा ब्राहाणीको कर्म लिएर आएकी रहिछ’ भनेर मन बुझाउने छन् । सबैले बालविवाह गर्नु अपराध हो भनेर त्यस्तो विवाहलाई निषेध गरेको भए के आज पनि कुनै बालिका गोमा बन्थी ?

    गोमाको कर्मसँग ती बालिकाहरुको कर्म जोडिएरै आज पनि थुपै्र गोमाहरुको शिवशर्मा ब्राहाणहरुसित लग्न जुरिरहेको छ । फेरि अर्को कुरा, पतिव्रता धर्मपतिको पाउमा रसिएर आउने जल होइन यो सबैले बुझेको कुरा हो । धार्मिक आस्थाले कतिपय महिलाले अझै पनि तीजको दिन पतिको पाउको पानीलाई गङ्गाजल नै सम्झेर सेवन गर्नेहरु छन् । यस्तो आस्थाको कारण पतिहरुबाट हुने हरेक अन्याय र अत्याचार नेपाली महिलाका लागि सह्य बन्छ । पत्नीले पतिलाई सम्मान गर्नुपर्छ, तर खुट्टा पखालेको पानीलाई गङ्गाजल सम्झेर होइन ।


    धार्मिक कथामा आशंका छैन । त्यो युगयुगान्तरको कथा थियो । आज समय परिवर्तित छ । त्यसैले आज धार्मिक आस्थाले कमजोरी पाल्ने होइन, शक्ति सँगाल्ने यत्न गर्नुपर्छ । नारीले पुरुषको अस्तित्वको मोल बुझेजस्तो पुरुषले पनि नारीको अस्तित्वको मोल बुझ्नुपर्ने आजको समयको शर्त हो । नारीको अस्तित्वबिना पुरुषको अस्तित्व सम्भव छैन । भगवानले एउटा पुरुषको जीवनमा आमा, पत्नी र छोरीको अस्तित्व त्यत्तिकै सृजना गरेको होइन । आजको समयमा नारीको अस्तित्व केवल भोगका लागि होइन भन्ने कुरा बुझ्नुपर्छ, बुझाउनुपर्छ ।

  • न्यूयोर्क शहर : मानसिक स्वास्थ्य र घरबारविहीनको संकट

    न्यूयोर्क शहर : मानसिक स्वास्थ्य र घरबारविहीनको संकट

    कुमार न्यौपाने
    २० असार, न्युयोर्क । न्यूयोर्क शहर– विश्वकै व्यस्त (नसुत्ने) र समृद्ध शहरमध्ये एक । केही समयदेखि केही गहिरा सामाजिक संकटको सामना गर्दैछ– एक, मानसिक स्वास्थ्य र अर्को, घरबारविहीन हुनुको समस्या । हजारौं मानिस सडकमा वा अस्थायी आश्रयस्थलमा बसिरहेका छन्, तीमध्ये धेरै मानसिक रोगबाट पीडित छन् । यो समस्या केवल आवासको कमी होइन; यो राज्यको स्वास्थ्य प्रणाली, आवास नीति र मानवीय संवेदनाको परीक्षण पनि हो ।

    न्यूयोर्क शहर, जहाँ सपना बुन्छन् अनि सम्भावनाको खोजीमा मानिसहरु पुग्छन् । तर, यस्तै चम्किलो शहरका गल्लीहरुमा, पुलमुनि, ट्रेन स्टेशनमा र पार्कका कुना–कुनामा हजारौं मानिस जीवनका कठिन संघर्षमा छन्– घरबारविहीन, भोक र मानसिक रोगले ग्रस्त । यो समस्या केवल व्यक्तिको हो भन्ने ठान्नु भूल हो । यो शहरको नीति, समाज, स्वास्थ्य प्रणाली र हाम्रो सामूहिक जिम्मेवारीसँग जोडिएको गम्भीर संकट हो ।

    मानसिक रोग र सडकको जीवन

    सिजोफ्रेनिया
    बाइपोलार डिसअर्डर
    गम्भीर डिप्रेसन
    पोस्ट ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर


    माथि उल्लेखित मानसिक समस्याहरु आजको समाजमा व्याप्त छ । न्यूयोर्कमा धेरै मानिसहरु मानसिक रोगको उचित उपचार नपाएर वा निरन्तर निगरानीको अभावमा बेघरबार बनेका छन् । शहरी रहनसहनले मानिसमा डिप्रेसन, सिजोफ्रेनिया, बाइपोलार डिसअर्डर जस्ता रोगहरु बढ्दै गइरहेका छन् । यस्ता रोगहरु उपचारविना झन् बिग्रिन्छन्, जसले उनीहरुलाई काम, घर र सामाजिक सम्बन्धबाट टाढा लैजान्छ । सडकमा पुगेपछि यो समस्या झन् जटिल बन्छ । मानसिक अवस्था बिग्रँदै जान्छ, नशा सेवन शुरु हुन्छ, आत्मसन्तुष्टिपना र आत्मसम्मान हराउँछ । एक पटक यस्तो जीवनचक्र सुरु भएपछि पुनः सामान्य जीवनमा फर्किन कठिन हुन्छ ।

    file

    सरकारको प्रतिक्रिया र चुनौती

    तथ्यांक भयावह छ । चारमा एक जना वयस्कमा मानसिक समस्या देखिनु ठूलो चिन्ताको विषय हो । २०२५ को जनमत सर्वेक्षणअनुसार, ८० प्रतिशत न्यूयोर्कवासीले मानसिक रोगलाई शहरको ठूलो चिन्ताका रुपमा चिनाएका छन् । परिणामतः विशेष गरी मेट्रो ट्रेनहरु, सार्वजनिक पार्कहरु र आश्रयस्थलहरुमा अस्वाभाविक र तनावपूर्ण घटनाहरु वृद्धि हुँदै गइरहेका छन् । यस समस्यालाई सम्बोधन गर्न मेयर एरिक एडम्सको नेतृत्वमा सरकारले केही कार्यक्रमहरु शुरु गरेका छन्–

    मानसिक स्वास्थ्य सेवा, सुरक्षित आश्रय र समर्थनयुक्त आवासमा झण्डै ६५० मिलियन डलरको लगानी घोषणा । मोबाइल क्राइसिस टीमको संख्या वृद्धि गरी आकस्मिक अवस्थाहरुमा छिटोछरितो सेवा । मानसिक रुपमा असक्षम मानिसहरुलाई अनिवार्य उपचारका लागि अस्पतालमा भर्ना गर्न सक्ने नीति, तर यो हालसम्म विवादास्पद रुपमै रहेको देखिन्छ ।

    केही मानवअधिकार संगठनहरुले यस नीतिको आलोचना गर्दै यसले व्यक्तिको स्वतन्त्रता हनन गर्ने तर्क गरेका छन् । उनीहरु भन्छन्– जबसम्म दीर्घकालीन समाधान छैन, यस्तो कदमले समस्या समाधान गर्दैन ।

    घरबारविहीनको संख्या बढ्दै

    मानसिक रोग मात्र होइन, आवासको अत्यधिक महँगीले पनि घरबारविहीन हुने जोखिमलाई बढाएको छ । धेरैजसो न्यून आय भएका मानिसहरु, सानो आय वा कुनै रोजगारीविना घरभाडा तिर्न असमर्थ छन् । मानसिक समस्यासँग जुधिरहेका व्यक्तिहरु त झन् यस्ता परिस्थितिमा उच्च जोखिममा छन् । मुख्य रुपमा सन् २०२२ देखि शहरमा बढेको आप्रवासीहरुको चाप, त्यही विषयमा शहरले खर्च गर्न परिरहेको २ अर्ब डलर र कामको लागि अधिकार खोज्नेहरुको लामो लाइनले यी समस्याहरु समाधानमा ठूलो धैर्यता र क्षमता आवश्यक देखिन्छ ।


    हालसालै शहरमा अत्यधिक आप्रवासीहरुको आगमनले आश्रय प्रणालीलाई थप दबाबमा पारेको छ । अस्थायी बसोवासका लागि प्रतिस्पर्धा तीव्र छ, जसले गर्दा मानसिक रोग भएका स्थानीय नागरिकहरु झन् पछाडि परिरहेका छन् । आप्रवासी र मानसिक स्वास्थ्य सँगसँगै आउने विषय भएकाले नीति सोहीअनुरुप बनाउन जरूरी छ ।

    आवास संकट र नीतिगत असफलता

    न्यूयोर्कमा माध्यमिक मासिक भाडा दर लगभग ४३५०० पुगिसकेको छ ।
    न्यून आय भएका वा मानसिक रोग भएका व्यक्तिहरुका लागि यस्तो महँगो शहरमा बस्न सम्भव छैन । हजारौं आप्रवासीहरुको आगमनले आश्रय प्रणालीमा बोझ थपेको छ । दीर्घकालीन आवास (क्गउउयचतष्खभ जयगकष्लन) पर्याप्त छैन ।
    अस्पतालहरुमा मानसिक उपचारका लागि बेड कम छन्, जसले गर्दा धेरैजसो मानिसहरु उपचार नै नपाई सडकमा बस्न बाध्य छन् ।

    आशा र समाधानको बाटो

    यस्ता संकटहरुको समाधान सतही उपचारले सम्भव छैन । यो दीर्घकालीन नीति, सामुदायिक समर्थन र मानवता आवश्यक पर्ने विषय हो । केही सम्भावित समाधानहरु–

    आपतकालीन सहायता केन्द्रमा ९८८ नम्बरको प्रयोग गरी २०० भन्दा बढी भाषाहरुमा परामर्श लिन सक्ने व्यवस्था अझ प्रभावकारी होस् ।


    स्थायी समर्थनयुक्त आवास, जहाँ मानिसहरुलाई आवास मात्र होइन, दैनिक स्वास्थ्य निगरानी र परामर्श पनि प्राप्त होस् ।


    थेरापी र परामर्श केन्द्रहरु अल्वर्ट इलिस, ह्युमनटोल्ड, शोहो केन्द्र जस्ता सामुदायिक मानसिक स्वास्थ्य केन्द्रहरुको विस्तार, विशेष गरी ब्रोंक्स र ब्रुकलिन जस्ता बढी प्रभावित क्षेत्रहरुमा गर्नुपर्छ ।


    ग घरबारविहीन हुनु भनेको अपराधीकरण हुनु नभई गम्भीर मानवीयतासम्बन्धी समस्या हो । उनीहरुप्रति प्रहरी हस्तक्षेपको सट्टा सामाजिक कार्यकर्ता र चिकित्सकद्वारा सहारा प्रदान गर्नुपर्ने देखिन्छ ।


    ग न्यूयोर्क शहरका प्रत्येक अस्पतालमा अनिवार्य मानसिक स्वास्थ्य उपचारको व्यवस्था या मेयरको कार्यालयले उपलब्ध गराउने सुविधा र सुचनाहरु पक्कै पनि प्रभावकारी छन् ।

    निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, न्यूयोर्क शहरको मानसिक स्वास्थ्य र घरबारविहीनताको समस्या अब नजरअन्दाज गर्न सकिने विषय होइन । यो एक मानवीय आपतकाल हो । जहाँ नीति, सेवा र संवेदनशीलता एकसाथ आउन आवश्यक छ । यदि हामीले इच्छाशक्ति र उपाय दुवै जुटायौं भने सडकमा रहेका ती प्रत्येक व्यक्तिको जीवन सुधार्न सकिन्छ ।

  • नेपालमा लगानी गर्न स्पेनका व्यवसायीलाई प्रधानमन्त्रीको आह्वान

    नेपालमा लगानी गर्न स्पेनका व्यवसायीलाई प्रधानमन्त्रीको आह्वान

    १८ असार, मेड्रिड। प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपालमा लगानी विस्तार गर्न स्पेनका उद्यमी र व्यवसायीलाई आह्वान गरेका छन् । स्पेनस्थित नेपाली दूतावास र स्पेन उद्योग वाणिज्य सङ्घले आज आयोजना गरेको नेपाल–स्पेनका व्यवसायी र लगानीकर्तासँगको छलफल विषयक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री ओलीले आफूहरु ‘समृद्ध, नेपाल सुखी नेपाली’को राष्ट्रिय आकाङ्क्षाका साथ अगाडि बढेकाले यसका लागि बाहिरको लगानीकर्तालाई प्रोत्साहन दिइँदै आएको बताए ।

    प्रधानमन्त्री ओलीले दुई देशबीच अर्थपूर्ण व्यावसायिक साझेदारी विस्तारका लागि यो छलफलले ऊर्जा दिएको बताउँदै विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा रहेको नेपाल र शान्तिको अग्रदूत एवं सांस्कृतिक इतिहास भएको मुलुकमा लगानी गर्ने उपयुक्त अवसर भएको चर्चा गरे । “निजी क्षेत्र आर्थिक वृद्धिको इञ्जिन हो । अहिलेको सरकार लगानी वृद्धि र नवप्रवर्तनका लागि स्पष्ट छ ।

    लगानी बोर्ड नेपालको अध्यक्षका हैसियतले म आग्रह गर्छु कि सरकारले लगानीकर्ताको सुरक्षा र सहजीकरणका लागि गर्नुपर्ने सबै काम गर्नेछ”, उनले भने, “नेपालको पर्यटन, कृषि, सूचना प्रविधि र पूर्वाधारका क्षेत्रमा लगानीको प्रचुर सम्भावना छ । त्यसैले म यस्ता क्षेत्रहरुमा लगानीकर्तालाई हार्दिक स्वागत गर्दछु । लगानीको सम्भाव्यताको अध्ययनका लागि यहाँका व्यवसायीलाई नेपाल आउन आग्रह गर्दछु । म तपाईंहरुलाई लगानीकर्ता मात्रै होइन विकासको साझेदार पनि मान्छु ।”

    कार्यक्रममा नेपाल उद्योग, वाणिज्य महासङ्घका अध्यक्ष चन्द्रप्रसाद ढकालले नेपालमा पर्यटन, कृषि, सूचना प्रविधि आदिका क्षेत्रमा लगानीको राम्रो सम्भावना भएको बताउँदै सरकारले कानुनी र अन्य सहजीकरण गरेकाले उचित वातावरण रहेको जानकारी गराए । स्पेनका उद्योग, वाणिज्यसँग सम्बन्धित सरकारी र संस्थाका प्रतिनिधिहरुले आफूहरु दुई देशबीचको आर्थिक र व्यापारिक सम्बन्धलाई थप अभिवृद्धि गर्न तत्पर रहेको बताए ।

    कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीका मुख्य सल्लाहकार विष्णुप्रसाद रिमाल, खानेपानीमन्त्री प्रदीप यादव, परराष्ट्र मन्त्रालयका सचिव अमृतकुमार राई, अर्थ मन्त्रालयका सचिव घनश्याम उपाध्याय, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयका सचिव राजकुुमार श्रेष्ठ, खानेपानी मन्त्रालयका सचिव प्रमिलादेवी शाक्य बज्राचार्य, स्पेनका लागि नेपाली राजदूत शनील नेपाललगायत सहभागी थिए । स्पेनको सेभिल्लामा भएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय ‘विकासका लागि वित्त’सम्बन्धी चौथो अन्तराराष्ट्रिय सम्मेलनका कार्यक्रममा भाग लिएर प्रधानमन्त्री ओली आज मेड्रिड फकिएका हुन् ।