Category: अमेरिका

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सका लागि ‘गर या मर’ रहेको मंगलबारको डेमोक्रेटिक प्राइमरी निर्वाचनमा पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले सानदार जित हासिल गरेका छन् । अपेक्षाभन्दा कमजोर प्रदर्शनसँगै स्यान्डर्सले मंगलबार राती कुनै पनि प्रतिकृया दिन अश्विकार गरे ।

‘सुपर ट्युज्डे– २’ भनेर मिडियाहरुले चर्चा गरेको मंगलबार छ राज्यमा प्राइमरी निर्वाचन भएको थियो । त्यसमध्ये तीनवटा बाइडेनले सानदार जित हासिल गरि सकेका छन् । मिसिगन (१२५ डेलिगेट्स), मिसिसिपी (३६ डेलिगेट्स) र मिजौरी (६८ डेलिगेट्स) मा बाइडेन बिजेता घोषित भएका हुन् । वासिंटन (८९ डेलिगेट्स), आइडाहो (२० डेलिगेट्स) र नर्थ डकोटा (१४ डेलिगेट्स) को मतगणना जारी छ । कोरोना भाइरसबाट सर्वाधिक प्रभावित वासिंटनमा धेरै मत हुलाकबाट आएका कारण बुधबार साँझसम्ममा मात्र पूर्ण नजिता आउने अपेक्षा गरिएको छ । मंगलबार मध्यरातसम्म त्यहाँ कहिले बाइडेन त कहिले स्यान्डर्सले उछिनी रहेका छन् । दुबैजनाबीच दुई हजार भन्दा कम मतान्तरमा प्रतिश्पर्धा भइ रहेको छ ।

स्यान्डर्सले मिचिगनलाई आफ्नो सबैभन्दा ठूलो प्रतिष्ठाको बिषय बनाएका थिए । मंगलबार प्राइमरी भएकामध्ये सबैभन्दा ठूलो राज्य मिचिगन सन् २०१६ को प्राइमरीमा उनले जितेका थिए । सबै सर्भेक्षणहरुले हिलारी क्लिन्टनको जित देखाइ रहेका बेला १२ हजार मतको जित हासिल गरेका स्यान्डर्स यसपाली पनि त्यही चमत्कार दोहोर्याउने अपेक्षामा थिए । तर, यसपाली उनले ४० प्रतिशत पनि भाेट पाउन सकेनन् र बाइडेनसँग १२ प्रतिशत बिन्दुभन्दा बढिकाे मतान्तरमा पराजित भए ।

शुक्रबार मिसिसिपीमा तय चुनावी सभालाई समेत स्थगित गर्दै मिचिगन हानिएका स्यान्डर्सले त्यहाँ चार दिन  बिताएका थिए । तर, उनको त्यो प्रयास जित निकाल्न संभव भएन । मिसिसिपीमा एक पटक पनि सभा नगर्नाको नराम्रो परिणाम पनि उनलाई हात लागेको छ । काला जातीका मतदाता बहुल उक्त राज्यमा स्यान्डर्सले १५ प्रतिशत हाराहारी मात्र मत पाएका छन् भने बाइडेनले ८० प्रतिशत माथि । मिजौरी पनि बाइडेनले ६० प्रतिशत भोट ल्याउँदा स्यान्डर्सले ३० प्रतिशत हाराहारी मात्र पाएका छन् । आइडाहोमा पनि बाइडेनकै लिड छ भने नर्थ डकोटामा झिनो मतान्तरले स्यान्डर्स अघि छन् । तर, राज्यमा आधा बढि भोट गन्न बाँकी नै छ ।

मंगलबारको चुनावसँगै २४ अमेरिकी राज्यको प्राइमरी सम्पन्न भएको छ । त्यसमध्ये अहिलेसम्म स्यान्डर्सको प्रष्ट पक्षमा सात मात्र देखिएका छन् । त्यसैले डेमोक्रेटिक प्राइमरी होड अब छिट्टै टुङ्गिने आंकलन हुन थालेको छ । दुई दर्जन बढि रहेका डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय प्रत्याशीहरु क्रमशः ड्रप आउट हुँदै अहिले बाइडेन र स्यान्डर्समा छोट्टिएको हो । अब अर्को साता ठूला राज्यहरु फ्लोरिडा, इलाइनोइस, ओहायो, जर्जिया, एरिजोनामा प्राइमरी चुनाव हुँदैछ । ती सबैमा स्यान्डर्सको प्रभाव न्यून छ । आउँदो आइतबार डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय बहस रहेको छ । उक्त बहसमा बाइडेन माथि थप प्रहार गरेर अर्को साताको चुनावसम्म हेर्ने या त्यस अघिनै बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गर्नेबारे स्यान्डर्स क्याम्पेनले छिट्टै निर्णय लिने विश्लेषकहरुको आंकलन छ ।

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
गत साताको ‘सुपर ट्युज्डे प्राइमरी’ निर्वाचनमा कमजोर प्रदर्शन गरेपछि सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले नयाँ गन्तव्य तय गरेका थिए मिसिसिपी । मार्च १० मा प्राइमरी चुनाव हुने ‘सुपर ट्युज्डे– २’ मा मिसिसिपी पनि सामेल थियो । ३६ डेलिगेट रहेको मिसिसिपीमा शुक्रबार चुनावी सभा गर्ने स्यान्डर्स क्याम्पेनको तयारी थियो । तर, उनले बिहीबार एकाएक यात्रा स्थगथ गरेर शुक्रबार सोझै मिसिगन उड्ने निर्णय लिए ।

मंगलबार (मार्च १०) प्राइमरी चुनाव हुने राज्यहरुमा मिसिगन सबैभन्दा ठूलो हो । भिडम्भाड रहेको डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय उम्मेद्वारहरुको सूची अहिले तीन जनामा छोटिएको छ । त्यसमा पनि हवाईकी हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ तुलसी गब्बर्डको उपस्थिती औपचारिकतामा सिमित छ । पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले आउँदो नोभेम्बरमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई चुनौती दिने गरि पार्टीको टिकट हत्याउन प्रष्ट ‘लिड’ लिइ सकेका छन् ।

१२५ डेलिगेट्स रहेको मिसिगन सबैलाई चकित पार्दै सन् २०१६ को प्राइमरीमा स्यान्डर्सले जितेका थिए । सबै सर्भेक्षणले हिलारी क्लिन्टनलाई दोहोरो अंकको अग्रता दिलाएका थिए । तर, अन्त्यमा दुई प्रतिशत बिन्दुभन्दा कम मतान्तर सहित स्यान्डर्स बिजयी भए र प्राइमरी प्रतिश्पर्धालाई जिवित राखे । मिसिगन र मिसिसिपी बाहेक मंगलबार आईडाहो (२० डेलिगेट्स), मिजौरी (६८ डेलिगेट्स), नर्थ डकोटा (१४ डेलिगेट्स) र वासिंटन (८९ डेलिगेट्स) मा पनि प्राइमरी चुनाव हुँदैछ ।

गत साताको प्राइमरीमा क्यालिफोर्नियामा सानो अंकको अग्रता बाहेक अरु उपलब्धि हासिल गर्न नसकेका स्यान्डर्सका लागि मिसिगन सम्भवतः अन्तिम लडाइँ हो । मिसिगनमा जित हासिल गरे उनको यात्रा केही अगाडि जान सक्छ । मिसिगन पनि बाइडेनको पोल्टामा परे स्यान्डर्सले पार्टीको टिकट हत्याउने गणितिय सम्भावना त जिवित रहन्छ तर माहोल पुर्णतः उनको प्रतिकुल हुन जानेछ ।

मिसिगन यस्तो राज्य हो, जुन २०१६ मा डेमोक्र्याटहरुबाट ट्रम्पले खोसेका थिए । प्राइमरीमा स्यान्डर्सलाई भोट हाल्ने डेमोक्रेटिक मतदाताले अन्तिम चुनावमा ट्रम्पलाई साथ दिएपछि हिलारी करिब १० हजार मतान्तरले पराजित भएकी थिइन् । यसपाली राष्ट्रपति जित्नका लागि डेमोक्र्याटले मिसिगन फिर्ता ल्याउनै पर्ने हुन्छ । त्यसैले त्यहाँको प्राइमरीमा जित हासिल गरेर आफुले ट्रम्पलाई हराउने सम्भावना धेरै रहेको बर्नी पुष्टि गर्न चाहन्छन् । सोही कारण सुरु देखिनै सर्भेक्षणहरुमा कमजोर देखिएको मिसिसिपी उनले प्रतिश्पर्धा अघि नै त्यागिदिए । सर्भेक्षणहरुले मिसिसिपीमा बाइडेन स्यान्डर्सभन्दा ३० प्रतिशत बिन्दुसम्मले अघि रहेको देखाएका छन् ।

शुक्रबार मिसिगन पुगेका स्यान्डर्सले तीन दिन लगातार त्यहाँ चुनावी सभा, टाउन हल एवं छलफल गरे । आईतबार इलाइनियोस निवासी मानव अधिकारबादी नेता जेस ज्याक्सनले स्यान्डर्सलाई मिसिगन पुगेर समर्थन पनि गरेका थिए । १४ प्रतिशत काला जातिको बसोबास रहेको मिसिगनको चुनावमा उनीहरुको भोट निर्णायक हुन्छ । त्यसैले काला जातिबाट समर्थन खोजि रहेको स्यान्डर्सलाई ज्याक्सनको सहयोगले मलमको काम पनि गर्यो । उनी सोमबार दिउँसो केही क्षणका लागि मिजौरी पुगेपछि साँझ फेरि मिसिगन फर्किएर कोरोना भाइरस सम्बन्धि छलफलमा भाग लिएका छन् ।

बाइडेन भने मिजौरी, मिसिसिपीको म्याम्पेन सकेर सोमबार मिसिगन उक्लिएका छन् । काला जातिको बाक्लो बसोबास रहेको दक्षिणी राज्यमा सानदार प्रदर्शन गरि रहेका बाइडेनले मिजौरी र मिसिसिपीमा सहज जित निकाल्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । आफु दक्षिणमा व्यस्त रहँदा मध्य उत्तरको मिसिगनमा भने उनले केही दिन अघिसम्मकी प्रतिश्पर्धी एवं मिनिसोटाकी सिनेटर एमी क्लोबुचारलाई पठाएका थिए । गत साताको सुपर ट्युज्डेको अघिल्लो दिन एमीले आफ्नो राष्ट्रपतिय होड अन्त्य गर्दै बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गरेकी थिइन् । त्यसकै परिणाम स्वरुप बाइडेनले अप्रत्याशित रुपमा एमीको गृहराज्यमा जित निकालेका थिए ।

बाइडेनले सोमबार राज्यको सबैभन्दा ठूलो सहर डेट्रोइट सहित तीन स्थानमा चुनावी सभा गरेका छन् । उनी मिसिगन र मिजौरीमा रहेका बेला दुईजना काला जातिका सिनेटर एवं उनकै पूर्व प्रतिश्पर्धीले समर्थनको घोषणा गरेका थिए । सिनेटरहरु कमला ह्यारिस र कोरी बुकरले बाइडेनलाई ‘इन्डोर्स’ गरेका हुन् । उनीहरुले सोमबार साँझको डेट्रोइट सभामा उपस्थित भइ बाइडेनको पक्षमा भोट मागे । काला जातिबाट ब्यापर्क समर्थन पाएकै कारण ‘फ्रन्ट रनर’ बनेका बाइडेनलाई दुई प्रभावशाली काला सिनेटरको समर्थनले थप उत्साहित बनाएको छ ।

मत सर्भेक्षणको साथ छैन स्यान्डर्सलाई
सर्भेक्षणहरुले स्यान्डर्सको अथक प्रयासका बाबजुत पनि मिसिगनमा पनि ठूलो मतान्तरले बाइडेन बिजयी हुने देखाएका छन् । सोमबार विहान सार्वजनिक भएका चार सर्भेक्षणले १५ देखि ४१ प्रतिशत बिन्दुसम्मको बाइडेनको अग्रता देखाएका छन् । चार बर्ष अघि पनि हिलारीको अवस्था यस्तै देखाइँदा स्यान्डर्सले चामत्कारिक जित हासिल गरेका थिए । अहिले पनि सोही चमत्कारको अपेक्षा स्यान्डर्सले गरेका छन् । तर, अवस्था भने उनले सोचेजस्तो छैन ।

चार बर्ष अघि उनले झन्डै ३० प्रतिशत काला मतदाताको समर्थन पाएका थिए भने मतदानमा युवा सहभागिता उल्लेख्य थियो । अहिले उनले काला जातिबाट २० प्रतिशत समर्थन पनि पाउन सकेका छैनन् भने २०१६ को तुलनामा युवाहरुको भोट घटेको छ । त्यसमाथि २०१६ मा स्यान्डर्सलाई सघाएको कलेज डिग्री लिएका गोराहरुको मत यसपाली बाइडेन तिर सोझिएको छ । त्यसमाथि बाइडेन प्रति उत्साहित कालाहरुको मतदान अनुपात पनि बढेको छ ।

सन् २०१६ को प्राइमरी निर्वाचनमा मेडिकेयर अफ अल, विद्यार्थीको अध्ययन कर्जा मिनाहा जस्ता क्रान्तिकारी एजेन्डासाथ स्यान्डर्सले हिलारीलाई अन्तिमसम्म टक्कर दिएका थिए । युवाहरुको उत्साहजनक समर्थनले उनले देशब्यापी रुपमा आफ्नो पहिचान बनाउन सफल भए । त्यही उपलब्धिलाई ‘क्यास’ गर्न यसपाली उम्मेद्वारी दिएका स्यान्डर्स आईवा ककस, न्यूह्यामसर प्राइमरी र नेभादा ककससम्म अग्रस्थानमा देखिएका थिए । तर, साउथ क्यारोलिनामा बाइडेनको सानदार जितसँगै दुई प्रभावशाली मध्यमार्गी उम्मेद्वारहरु पिट बुट्टिजज र एमी क्लोबुचारले आफ्नो क्याम्पेन अन्त्य गर्दै उनलाई समर्थनको घोषणा गरे । त्यसकै प्रभाव स्वरुप गत साताको सुपर ट्युज्डेमा १४ मध्ये १० राज्यमा जित निकाल्न बाइडेन सफल भए । सुपर ट्युज्डे पछाडि लाखौँ करोडौँ खर्चिएर प्राइमरी चुनावमा उम्मेद्वारी दिएका न्यूयोर्क न्यूयोर्क सिटीका पूर्व मेयर माइक ब्लुमबर्गले पनि ‘ड्रप आउट’ हुँदै बाइडेनलाई समर्थन घोषणा गरेका छन् । यसको फाइदा पनि मंगलबारको चुनावमा बाइडेनलाई पुग्नेछ ।

सन् २०१६ मा स्यान्डर्स न्यू इंग्गल्याण्ड क्षेत्रमा एकछत्र थिए । यसपाली उनी अघिल्लो पटक ६० प्रतिशत बढि भोट ल्याएको न्यूह्यामसरमा समेत बुट्टिजजसँग चार हजार कम मतान्तरमा बिजयी भए भने गृहराज्य भर्मौन्टमा पाँच डेलिगेट्स बाइडेनले खोसे । मासाचुसेट्स र मेनमा बाइडेनले जित निकाले । यदि मिसिगनमा जित हासिल गर्न नसके स्यान्डर्स क्याम्पेन २०१६ को स्तरमा पनि नपुगि अत्य हुनेछ । मिसिगन पछि तत्काल प्राइमरी चुनाव हुने ठूला राज्यहरु फ्लोरिडा, इलाइनोइस, ओहायो, जर्जिया, एरिजोनामा पनि स्यान्डर्स प्रभाव न्यून छ । त्यसैले मिसिगन जितेपनि स्यान्डर्स क्याम्पेन धेरै टाढासम्म पुग्न नसक्ने आँकलन राजनीतिक पण्डितहरुले सुरु गरि सकेका छन् । त्यसबेला स्यान्डर्सले जुन ७ सम्म टिकटका लागि हिलारीसँग प्रतिश्पर्धा गरेका थिए र अन्तिममा नर्थ डकोटामा जित हासिल गरेका थिए । २०१६ मा स्यान्डर्सले २३ राज्य जितेका थिए । डेमोक्रेटिक नेशनल कमिटीले झेल गरेर हिलारीलाई टिकट दिएको भन्दै त्यसबेला उनका समर्थक क्रुद्ध पनि बनेका थिए ।

राजनीतिक विश्लेषण गर्ने वेवसाइट ‘फाइभ थर्टी एट’का अनुसार स्यान्डर्सले मंगलबार हुने निर्वाचनमध्ये वासिंटन राज्यमा जित निकाल्ने झिनो सम्भावना रहेको छ । अरु सबैमा बाइडेनको पल्लाभारी छ । त्यसपछि एकैपटक अप्रिल ४ मा योमिङ जित्न सक्ने आंकलन उक्त वेव साइटको छ । मंगलबार देखि अप्रिल चारसम्ममा एक हजार बढि डेलिगेट्सहरुको छिनोफानो भइ सक्नेछ । त्यसैले केही सातामै स्यान्डर्सले हात उठाउन सक्छन् ।

क्याम्पने अघि बढाउन उनलाई पैसाको खाँचो भने हुने छैन । किनभने सुरु देखिनै डेमोक्रेटिक पार्टीमा सर्वाधिक चन्दा संकलन गर्ने उनै हुन् । तर, टिकट हत्याउने गणितिय सम्भावना सकिँदा पनि उनले क्याम्पेन जारी राखे भने डेमोक्र्याट भित्रैबाट ट्रम्पलाई सघाउन खोजेको आरोप लाग्नेछ । अहिले नै स्यान्डर्सले बाइडेनलाई गरेका कैयन् व्यक्तिगत आक्षेपलाई मध्यमार्गीहरुले पार्टीभित्र अनावश्यक विवाद बढाउन खोजेको र ट्रम्पको मनोबल बढाएको टिप्पणी गर्न थालि सकेका छन् । गत साताको सुपर ट्युज्डे पछाडि देशब्यापी सर्भेक्षणमा पनि बाइडेनले स्यान्डर्सलाई दोहोरो अंकले उछिनि सकेका छन् । डेमोक्रेटिक मतदाताहरु यो बर्ष जसरी पनि ट्रम्पलाई हराउन चाहन्छन् । त्यसैले आफूसँग एजेन्डा मिल्नेभन्दा बढि जित्ने उम्मेद्वारलाई छानेको उनीहरुको मत छ ।

बहालवाला रिपब्लिकन राष्ट्रपतिलाई हराउन डेमोक्र्याटिक मतदाता छिटो जित्ने उम्मेद्वारप्रति एकिकृत भएको ट्रेन्ड छ । सन् २००४ मा सुपर ट्युज्डेले नै जोन केरीलाई उम्मेद्वारको रुपमा तय गरेको थियो । उनका सबै प्रतिश्पर्धी त्यहिँबाट पाखा लागेका थिए । तर, २००८ भएको खुला प्रतिश्पर्धामा बाराक ओबामा र हिलारीको भिडन्त २०१६ मा जस्तै अन्तिमसम्म चलेको थियो । यसपाली पनि डेमोक्रेटिक मतदाताले २००४ कै शैलीलाई पुनराबृत्ति गराउन खोजेका हुन् । त्यसबेला सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ को आतंककारी हमलाको प्रतिकारमा जुधि रहेका रिपब्लिकन राष्ट्रपति जर्जडब्लु बुस जनतामा लोकप्रिय रहेका कारण केरी निर्वाचित हुन सकेनन् । तर, यसपाली ट्रम्पको अलोकप्रियताको फाइदा उठाएर डेमोक्रेटिक उम्मेद्वारले बाजी मार्ने उक्त दलका मतदाताको आशा छ ।

कल्पना घिमिरे
न्यूयोर्क/अमेरिका
प्रवासी नेपाली एकता मञ्चले अमेरिकामा बसोबास गरिरहेका सबै नेपालीले आफ्नो संस्थाको सदस्यता लिन पाउने जनाएको छ । यो संस्था कुनै पनि पार्टीको भातृ संगठन नभएकाले अमेरिकी नेपाली समाजका सबैले यसमा सहभागी हुन पाउने बताइएको हो । ११ महिना अघि अमेरिकी कानुन अनुसार दर्ता गरिएको सामाजिक संस्था भएकाले बिना कुनै पुर्वाग्रह संस्थाको सदस्यता लिन पनि सबैमा आह्वान गरिएको छ । मञ्चका संयोजक टेक गुरुङले अमेरिकी कानुन अनुसार दर्ता भएको बिशुद्ध सामाजिक संस्था नेपालको कुनै पनि पार्टी अन्तरगत नचल्ने बताए । ‘यो स्वतन्त्र संस्थामा कुनै पनि राजनीतिक पार्टीको दब्दबा रहदैन । सबै अमेरिकी नेपालीको हक हितका लागि गठित यो संस्थाको छुट्टै बिधान ड्राफ्ट भइरहेको छ’ उनले भने, ‘हामीले पूर्व प्रवासी नेपाली मञ्चका साथीहरुसंग पटक÷पटक छलफल गरेपछि नै छुट्टै संस्था दर्ता गर्ने निष्कर्षमा पुगेका थियौं ।’
उनका अनुसार अमेरिकी कानुन अनुसार स्थापित संस्थालाई नेपालको कुनै पनि राजनीतिक दलले निर्देशन दिन मिल्दैन । संस्थाको साधारण सभा र अधिवेशन आगामी अगस्ट/सेम्पेम्बर सम्ममा गरी समितिलाई पूर्णता दिने पनि उनले जानकारी दिए । हाल संस्थामा गुरुङको संयोजकत्वमा ४ पदाधिकारीसहित ४३ सदस्यीय समिति गठन गरिएको छ । गत साता न्यूयोर्क र टेक्सासमा एकै समय छुट्टाछुट्टै पत्रकार सम्मेलन गर्दै संस्थाको काम कतब्र्य र उदेश्यबारे जानकारी दिइएको हो ।

मञ्चका महासचिब शंकर पन्तले एक बिज्ञप्ती जारी गर्दै ४ सदस्यीय पदाधिकारी सहित ४३ सदस्यीय समितिको रुपमा बिस्तार गरिएको जनाएका हुन् । ‘हाम्रो यो स्वतन्त्र संस्थाको आगामी बैठकबाट हाल कमिटी भन्दा बाहिर रहेका पूर्व प्रवासी नेपाली मञ्च तथा पूर्व जनप्रगतीशिल मञ्चका सम्पूर्ण इच्छुक साथीहरुलाई बिना कुनै पुर्वाग्रह सम्मानपूर्वक समाबेश गरी प्रवासी नेपाली एकता मञ्चको आयोजक कमिटिको रुपमा पूर्णता दिइने कुराको समेत अवगत गराउन चाहान्छौं’ महासचिब पन्तले जारी गरेको बिज्ञप्तीमा उल्लेख छ, ‘साथै निकट भबिश्यमा हुन गइरहेको साधारण सभा(अधिवेशन) को तिथी मिति सहित सम्पूर्ण कार्य योजना तथा जिम्मेवारी बाँडफाँड उक्त बैठकबाटै गरिने समेत जानकारी गराउँदछौ ।’
संस्थाको प्रवक्तामा टेक्सासका कमल ओझा, कोषाध्यक्षमा टेक्सासकै युवराज खनाल रहेका छन् । त्यसै गरी सदस्यहरुमा टेक्सासका भीम कार्की, जर्जियाका सिएन घिमिरे, मेरील्याण्डका गणेश कुँवर, इलिनोइका बाला घिमिरे, न्यूयोर्ककी सीता खरेल, न्यूयोर्कका राधाकृष्ण देउजा, डिसीका डी.बी. सागर, न्यूयोर्कका सोमेन्द्र रन्जित, टेक्सासका प्रदिप तिमल्सीना, सरीता चौलागाई, न्यूयोर्कका लक्यान लामा, कृष्ण आचार्य, बनिता कतिला, केन्सासका सुरेन्द्र पोख्रेल, मेरील्याण्डका टंक कुँवर, कमला भुषाल, शेषकान्त खनाल, टेक्सासका दिपक पाण्डे, चेतनाथ भट्टराई, शुशिल क्षेत्री, केन्टकीका भरत उप्रेती, आयोवाका दिपेश गौतम, इलिनोइका सुन्दर घिमिरे, म्यासाचुसेटका बुद्ध लामा, क्यालिफोर्नियाकी दिलमाया बिक, न्यूयोर्कका शेषराज खतिवडा, नर्थक्यारोलिनाकी शान्तीदेबी राई, नेबादाका जुनु घले, मिनिसोटा निरप्रसाद गुरुङ, न्युयोर्ककी फुरी शेर्पा, पेम्बा शेर्पा, टेक्सासका उद्धब खनाल, चन्द्रमणी पाण्डे, भुवन अधिकारी, इलिनोइकी सरस्वती मुखिया, फ्लोरिडाकी मिना खतिवडा, मिनिसोटा डम्बर गुरुङ, न्यूह्यामसायरका रोशन गुरुङ, न्यूयोर्कका डा.प्रकाश श्रेष्ठ छन् ।
संस्था दर्ता गर्नुअघि पूर्व प्रवासी नेपाली मञ्चका साथीहरुसंग ब्यापक छलफल गर्दा समेत बिचार बाझिएकाले स्वतन्त्र संस्थाको स्थापना गर्न आवश्यक देखिएको संयोजक गुरुङले बताए । ‘पार्टीको लेटरप्याडमै प्रवासी नेपाली मञ्च नेकपाको भातृ संगठन हो भनेर लेखाएर ल्याइसकेपछि हामीले त्यसको बिरोध गरेका हौं’ उनले भने, ‘हामी नेपालबाट आएका सबै सामाजिक ब्यक्तित्व, सबै पार्टीका नेताहरुलाई सहयोग गर्नेछौ । भष्ट्रचार र अपराधिक क्रियाकपालमा नाम जोडिएका कसैलाई पनि सहयोग गर्दैनौ । जुनसुकै पाटीको सरकार भए पनि सरकारका राम्रा कामको प्रंससा र गलत कामको खुलेर बिरोध गर्नेछौ ।’

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
अमेरिकाका १४ राज्यमा सम्पन्न राष्ट्रपतिय प्राइमरी चुनावमा डेमोक्रेटिक उम्मेद्वार जो बाइडेनले चामत्कारिक जित हासिल गरेका छन् । बाइडेनले राती दुई बजेसम्ममा आठ राज्य जित हासिल गरि सकेका छन् भने थप दुई राज्यमा जित निकाल्ने निश्चित प्राय देखिएको छ ।

गतसातासम्म सुपर ट्युज्डेबाट प्रष्ट अगुवाइ लिने अनुमान गरिएका सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले तीन राज्य जितेका छन् भने थप एउटा राज्यमा अगुवाई गरि रहेका छन् ।

गत शनिबार सम्पन्न साउथ क्यारोलिना प्राइमरी चुनावसम्म पतनको संघारमा देखिएका बाइडेनको आजको जितलाई राजनीतिक पण्डितहरुले अहिलेसम्म खतरनाक ‘पोलिटिकल कमब्याक’को संज्ञा दिएका छन् । साउथ क्यारोलिनामा ३० प्रतिशत बिन्दुको मतान्तर सहितको जित निकालेपछि बाइडेन मध्यमार्गी डेमोक्र्याटहरुको नेताको रुपमा एकाएक उदाएका थिए । त्यसपछि उनलाई आ–आफ्नो क्याम्पेन स्थगन गर्दै मेयर पिट बुट्टिजज र सिनेटर एमी क्लाेबुचारले समर्थन गरेका थिए । त्यसैको परिणाम स्वरुप बाइडेनले एमीको गृह राज्य मिनिसोटामा अप्रत्याशीत जित हासिल गरेका छन् । यस अघिका मत सर्भेक्षणहरुमा उनी मिनिसोटामा चौथो स्थानमा थिए ।

त्यस्तै बाइडेनले राष्ट्रपतिय होडमा रहेकी अर्की उम्मेद्वार सिनेटर एलिजावेथ वारेनको गृहराज्य सामाचुसेट्समा पनि अप्रत्याशित जित हासिल गरेका छन् । मासाचुसेट्समा वारेन र स्यान्डर्सको प्रतिश्पर्धा हुने अपेक्षा गरिएको थियो । तर, वारेन भने तेस्रो स्थानमा आइन् ।

आजको नतिजालाई डेमोक्रेटिक मतदाताले एजेन्डाभन्दा पनि आउँदो नोभेम्बरमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई हराउने उम्मेद्वारको रुपमा बाइडेनलाई रोजेको विश्लेषण गरिएको छ । सुरु देखिनै चुनावी चन्दा संकलनमा पछि परेका बाइडेनले आज प्राइमरी चुनाव हुने क्यालिफोर्निया, भर्जिनिया, मासाचुसेट्स, टेक्सास जस्ता राज्यमा कुनै टेलिभिजन विज्ञापन गर्न सकेका थिएनन् । त्यती हुँदा पनि उनलाई भोट हाल्नेको ताँती नै लाग्यो ।

अहिलेसम्म बाइडेनले मिनिसोटा र सामाचुसेट्स अलावामा, अर्कान्सास, ओक्लोहोमा, टेनेसी, नर्थ क्यारोलिना र भर्जिनियामा जित निकालेका छन् । काला जातीको बाक्लो बसोबास रहेको नर्थ क्यारोलिना र भर्जिनियामा २०१६ भन्दा धेरै डेमोक्रेटिक मतदाताले भोट खसालेको रिपोर्ट प्रकाशित भएको छ । त्यसको मतलव काला जातिका मतदाताले बाराक ओबामा जस्तै उनका उप राष्ट्रपति बाइडेनप्रति माया दर्शाएको देखिन्छ ।

स्यान्डर्सले भने गृह राज्य भर्मौन्ट, युटा र कोलोराडोमा जित निकालेका छन् । अब बाइडेन मेन र टेक्सास जितको नजिक छन् भने स्यान्डर्सले क्यालिफोर्नियामा जित हासिल गर्ने अनुमान गरिएको छ । आज कुल १४ सय हाराहारी डेलिगेट्सको छिनोफानो हुँदैछ । तर, मतगणना जारी रहेका कारण कुन उम्मेद्वारको खातामा कति डेलिगेट्स पर्ने भन्ने चाहिँ टुङ्गो लागेको छैन । तर, आजको सुपर जितसँगै बाइडेनले डेलिगेट्समा प्रष्टसँग स्यान्डर्सलाई उछिन्ने देखिएको छ ।

हिजोसम्म टेक्सासमा पछि रहेका बाइडेन सोमबार साँझ पूर्व हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ बेटो ओ’रर्कले समर्थन गरेको परिणाम स्वरुप जित हासिल गर्ने अवस्थामा पुगेका हुन् । डेमोक्रेटिक पार्टीबाट राष्ट्रपतिको टिकट हत्याउने उद्देश्य साथ सुपर ट्युज्डे राज्यमा ४० करोड डलर बढि खर्चिएर प्रचार गरेका न्यूयोर्कका पूर्व मेयर एवं अर्बपति ब्यवसायी माइकल ब्लुमबर्गले आज कुनै उपलब्धि हासिल गर्न सकिन्न । पैसाको मात्र भरले जनमत जित्न नसकिने शिक्षाका साथ उनले क्याम्पेन स्थगित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । त्यस्तै लिवरल बजार अर्थतन्त्रलाई नियमनको कसिलो दायरामा बाँध्ने अभियान साथ उम्मेद्वारी घोषणा गरेकी सिनेटर वारेनको पनि अगाडिको बाटो लगभग अन्त्य भएको छ । अब ब्लुमबर्गले बाइडेन र वारेनले बर्नीलाई समर्थन गर्ने विश्लेषण सुरु भएको छ ।

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
साउथ क्यारोलिना प्राइमरीमा बलियो जित सहित पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले डेमोक्रेटिक पार्टीको राष्ट्रपतिय होडमा ‘कमब्याक’ गरेका छन् । सुरुका तीन राज्यको प्राइमरी निर्वाचनको हारसँगै धेरैले बाइडेन क्याम्पेन पतन भएको लख काटेका थिए । तर, साउथ क्यारोलिनामा पाएको मतसँगै बाइडेनको पुनरोदय भयो ।

डेमोक्रेटिक पार्टीमा अहिले दुई धार छन् । सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले पार्टीका लिवरल बिचारधारा बोक्ने युवा पंक्तिलाई गोलबद्ध गरेका छन् । न्यूयोर्ककी हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ एलेक्जेन्द्रिया ओकासिया कोर्टेज लगायत उनको टिममा रहेका छन् । तर, डेमोक्रेटिक पार्टीको बहुमत तप्का अझै पनि स्यान्डर्सको बामपन्थी झुवाक बोक्ने लिवरल बिचारसँग सहमत छैन । बहुमत अमेरिकी समाजवादी मान्यतासँग सहमत नरहेका कारण ट्रम्पलाई हराउन कोही न कोही मध्यमार्गी नेताकै खाँचो पर्ने बुझाइ उनीहरुको छ ।

साउथ क्यारोलिन जितसँगै ती मध्यमार्गीहरुको नेताको रुपमा पूर्व उपराष्ट्रपति बाइडेन पुनः उदाएका हुन् । एक महिना अघि सम्पन्न आइवा ककससम्म बाइडेन डेमोक्रेटिक पार्टीबाट प्रष्ट ‘फ्रन्टरनर’ थिए । तर, आईवामा तेस्रो स्थानमा धकेलिएसँगै उनी क्रमशः पछि पर्न थाले । न्यूह्यामसरमा चौथो भएपछि त बाइडेन क्याम्पेन अब पतन भएको निचोड उनकै कतिपय समर्थकले निकालेका थिए । नेभादामा उनी दोस्रो त भए तर पहिलो स्थानका स्यान्डर्ससँग उनको मतान्तर आधा हाराहारी थियो । त्यसैले नेभादाले उनको उम्मेद्वारीमा कुनै उर्जा सञ्चय गर्न सकेन ।

तर, शनिबारको साउथ क्यारोलिना प्राइमरीप्रति भने धेरैले जिब्रो टोके । मतगणना सुरु हुने बेलासम्म पनि राजनीतिक पण्डितहरु बाइडेनले दोहोरो अंकको जित निकाल्न नसक्ने लख काटि रहेको थिए । तर, जब करिब पाँच प्रतिशत मत परिणाम आयो लाइभ टिभीमा बोलि रहेका विश्लेषकहरुको बोली फेरिन थाल्यो । नभन्दै ३० प्रतिशत बिन्दु हाराहारीको मतान्तर सहित बाइडेन बिजयी भए । साउथ क्यारोलिनाका डेमोक्र्याटहरुले सन् २००८ को प्राइमरीमा सर्वाधिक मतदानको रेकर्ड बनाएका थिए । त्यसबेला डेमोक्रेटिक ब्यालेटमा पाँच लाख ३२ हजारले मतदान गरेका थिए । अहिले पाँच लाख ३९ हजारले डेमोक्रेटिक प्राइमरीमा मतदान गरेका हुन् ।

साउथ क्यारोलिना डेमोक्रेटिक प्राइमरीमा मतदान गर्नेमध्ये ६० प्रतिशत हाराहारी काला जातिका थिए । उनीहरुले आफ्नो समर्थन सजातिय बाराक ओबामालाई जस्तै उनका उप राष्ट्रपति बाइडेनलाई पनि देखाए । यसले काला अमेरिकीहरुको मत अहिले पनि बाइडेन तर्फ नै एकत्रित रहेको पुष्टि भयो । मध्यमार्गी विचारधाराका धेरै उम्मेद्वार रहेका कारण बर्नीलाई फाइदा पुग्ने चिन्तामा रहेका डेमोक्रेटिक रणनीतिकारहरु पनि अब बाइडेनको नेतृत्वमा सबै सहमत हुन सक्ने निचोडमा पुगे । त्यही अनुरुप पार्टी भित्रबाट गृहकार्य सुरु भयो । नभन्दै चामत्कारिक क्याम्पेन सुरु गरे पनि अश्वेत मतदातामाझ गहिरोसँग भिज्न नसकेका पूर्व मेयर पिट बुट्टिजजले आईतबार आफ्नो उम्मेद्वारी अन्त्य गरे । उनले ‘ड्रप आउट’ हुन अगावै बाइडेनलाई समर्थनको बचन दिइ सकेका थिए । त्यस्तै सोमबार सिनेटर एमी क्लोबुचारले आफ्नो क्याम्पेन अन्त्य गरिन् । उनीहरु दुबै जनाले सोमबार साँझ टेक्सासमा बाइडेनको प्रचार सभामा उपस्थित भइ उनलाई समर्थनको औपचारिक घोषणा गरे । उनीहरुसँगै बाइडेनलाई समर्थन गर्न सभामा आएका थिए टेक्सासकै पूर्व हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ एवं डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय होडबाट यस अघि नै बाहिरिइ सकेका बेटो ओरर्क ।

मंगलबार एकै पटक १४ राज्यमा डेमोक्रेटिक प्राइमरी निर्वाचन हुँदैछ । मिनिसोटाकी सिनेटर एमी आफ्नो राज्यमा ‘फ्रन्टरनर’ नै थिइन् । तर, आफुलाई केही डेलिगेट्स आए पनि उम्मेद्वारी हत्याउन काफी नहुने देखेपछि उनी बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गर्न हतारिइन् । सुपर ट्युज्डेमा एक तिहाई डेमोक्रेटिक डेलिगेट्सहरुको छिनोफानो हुँदैछ । त्यसमा सबैभन्दा धेरै ४१५ जना डेलिगेट्स रहेको क्यालिफोर्नियामा स्यान्डर्स ‘फ्रन्टरनर’ देखिएका छन् । दोस्रो स्थानमा रहेको टेक्सासमा २२८ जना डेलिगेट्स मंगलबारको प्राइमरीले तय गर्नेछ । सोही कारण टेक्सासमा जित हासिल गर्न बाइडेनले जोड लगाएका हुन् । क्यालिफोर्नियामा पनि काला जातिको उल्लेख्य बसोबास रहेका कारण बाइडेनले सम्मानजनक दोस्रो स्थान हासिल गर्ने प्रक्षेपण हुन थालेका छ । साउथ क्यारोलिनाको नतिजा पछि पण्डितहरुको बोली फेरिएको हो ।

पार्टी संस्थापन एवं मध्यमार्गीहरुकाे चाहना क्यालिफाेर्नियामा बाइडेन र स्यान्डर्स पछिका उम्मेद्वारहरु सिनेटर एलिजावेथ वारेन र व्यवसायी माइक ब्लुमबर्गले कम्तिमा १५/१५ प्रतिशत मत पाउन् भन्ने रहेको छ । डेमोक्रेटिक पार्टीकाे नियम अनुसार १५ प्रतिशत मत पाउने उम्मेद्वारले मात्र डेलिगेट्स पाउनेछ । यदि वारेन र ब्लुमबर्गले १५ प्रतिशतको थ्रेसहोल्ड पार गर्न सके स्यान्डर्सले पाउने डेलिगेट्स खोस्न सक्नेछन् । १५ प्रतिशत थ्रेसहोल्ड पार नगर्ने उम्मेद्वारले पाउन सक्ने डेलिगेट्स स्वतः विजेताको भाग पर्नेछ ।

क्यालिफोर्निया र टेक्साससँगै नर्थ क्यारोलिना, भर्जिनिया, मासाचुसेट्स, मिनिसोटा, कोलोराडो, टेनेसी, अलाबामा, ओक्लोहोमा, अर्कान्सास, युटा, मेन र भर्माैन्टमा मंगलबार प्राइमरी निर्वाचन हुन लागेको हो । अहिले धमाधम मतलान भइ रहेका यी राज्यमध्ये बाइडेन र स्यान्डर्सले आधा आधा राज्य जित्ने अनुमान गरिएको छ । अहिलेसम्म स्यान्डर्ससँग ६० र बाइडेनसँग ५४ डेलिगेट्स छन् । साउथ क्यारोलिना प्राइमरी अघि यो अनुपात ४५ र १५ को थियो । सुपर ट्युज्डेमा उछिन्ने दुबैजनाको होडमा अहिले सबैका आँखा सोझिएका छन् ।

मध्यमार्गी डेमोक्र्याटहरुले ह्वाइट हाउस मात्र होइन, हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभको बहुमत कायम राख्दै सिनेटमा बहुमत हासिल गर्न पार्टीको राष्ट्रपतिय उम्मेद्वार सबैलाई समेट्न सक्ने हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन् । बाइडेन डेमोक्र्याट मात्र नभइ मध्यमार्गी एवं ट्रम्पलाई मन नपराउने रिपब्लिकनहरु माझ पनि लोकप्रिय छन् । एकातिर काला जातिको उत्साहजनक समर्थन र अर्कोतिर रिपब्लिकनको पनि भोट पाउँदा बाइडेनले ट्रम्पलाई हराउने पार्टी संस्थापनको आँकलन छ । सोही कारण उनीहरु हतार हतार बाइनेटको नेतृत्वमा एकबद्ध भएका हुन् । पिटले देशब्यापी रुपमा १० प्रतिशत हाराहारी समर्थन पाउँदा पाउँदै मैदान छोडेका छन् भने एमीले कम्तिमा आफ्नो राज्यमा जित्न सक्ने अवसरलाई त्यागी दिएकी छिन् । उनीहरुको सम्झौताको परिणाम कस्तो आउला हेर्नलाई सुपर ट्युज्डे हुँदै केही दिन प्रतिक्षा गर्नुपर्ने हुन्छ ।

तश्विरहरु एजेन्सी

कल्पना घिमिरे
न्यूयोर्क/अमेरिका
नेपाली समुदायको हकहितमा कार्यरत सामाजिक संस्था अधिकारले ११० औं अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाएको छ । अधिकारले आफ्नो १५ औं बार्षिकोत्सबका अवसरमा शनिबार ज्याक्सन हाइटस्थित पी एस ६९ स्कुलमा नेपाली समुदायको बाक्लो उपस्थितिका बिच नारी दिवस मनाएको हो । ‘सबैको सरोकार, सबै समान’ भन्ने नाराका साथ मनाइएको दिवसमा यसपाली अमेरिकी जनगणना(सेन्सस २०२०)मा सबैलाई सहभागी हुन बिषेश आग्रह गरिएको छ ।
बौद्धधर्मावलम्बीहरुको महान चाड ल्होछार मनाइरहेको अवसरमा अधिकारले सम्पूर्ण नेपाली समुदायप्रति ल्होछारको शुभकामना ब्यक्त गरेको थियो । अधिकारकी कार्यकारी निर्देशक पबित्रा बेन्जामिनले यसपालीको जनगणनामा सम्पूर्ण नेपाली समुदायलाई सहभागी हुन कोही पनि नछुट्न आग्रह गरेकी छिन् ।

अधिकारकी कार्यक्रम निर्देशक नर्बदा क्षेत्रीले अधिकारले अमेरिकामा बसोवास गरिरहेका हजार भन्दा बढि आप्रवासी कामदारलाई विभिन्न तालिम उपलब्ध गराएको जानकारी गराएकी थिइन् । कर्नेल युनिभर्सिटीसंग सहकार्य गर्दै न्यानी तालिम, सीपीआर तालिम, हेल्थ केयर, हेल्थ ईन्सुरेन्स सेवा उपलब्ध गराउँदै आप्रवासीहरुलाई आफ्नो हकहितबारे जानकारी दिने बिभिन्न तालिमहरु संचालन गर्दै आएको बताइन् ।
कार्यक्रममा अमेरिकामा रहेको नेपालीभाषी समुदायलाई निःशुल्क कानूनी सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको, अंग्रेजी भाषा कक्षाहरु संचालन गरिरहेको, कामदारलाई संचालकले ज्याला नदिएको अवस्थामा कानूनी लडाई लडेर २३ कामदारलाई २,८५,००० अमेरिकी डलर ज्याला उपलब्ध गराइदिएको लगायत अधिकारले कार्यसम्पादन गरिरहेको जानकारी गराइएको थियो ।
अमेरिकामा नेपाली समुदायको पहिचान, अस्तित्व र सेवा सुबिधाका लागि जनगणनामा आफ्नो समुदायको संख्या र शक्ति देखाउन सके राज्यबाट पाउने सेवा सुबिधा सजिलै उपलब्ध गराउन सकिने भएकाले अमेरिकी जनगणनामा भाग लिनु आवश्यक छ । अधिकारले यसपालीको जनगणनाका लागि सक्रिय भएर काम गर्दै आएको छ ।
न्यूयोर्क सिटी अन्तरगत क्विन्स बोरोका कार्यवाहक प्रेसिडेन्ट स्यारोन लीले कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै नेपाली समुदायको हकहितका निम्ति छोटो समयमा नै केही गरेर देखाउने प्रतिवद्धता ब्यक्त गरे । कागजपत्र नभएकाहरु अझैपनि बोल्न, अधिकारका लागि लड्न डराउँने बताउँदै अझै पनि बिभिन्न जातजाती धर्म बिच विभेदकारी राजनैतिक वातावरण विधमान रहेकोले यसलाई परिवर्तन गर्नका लागि आफ्नो कुरा खुलेर राख्न र हकहितको निम्ति लड्न प्रोत्साह गरे । ‘हामीले हाम्रो महत्व दर्शाउन, हाम्रो संख्या र सक्रियता देखाउन जनगणनामा आफ्नो नाम बिबरण दर्ता गर्न जरुरी छ’ उनले भने ।

न्यूयोर्क स्टेट ३९ डिस्ट्रिक्टकी एसेम्बली मेम्बर क्याटलिना क्रुजले नेल सलुनमा काम गर्ने कामदारका लागि न्यूयोर्क स्टेटले ‘नेल सलुन एकाउन्टीबिलिटी एक्ट’ ल्याउन लागेको अवस्थामा नेपाली समुदायले आफ्नो शक्ति र संख्या देखाउँदै दबाब सिर्जना गर्नका लागि न्यूयोर्कको राजधानी अल्बानी जानु पर्ने बताइन् । अधिकारले नेल सलुन कामदारको हकहित र राम्रो पारिश्रमिकको लागि लड्दै आएको छ । न्यूयोर्कमा नेल सलुन कामदारको न्यूनतम ज्यालादर प्रति घण्टा १५ डलर बनाउन सफल भएको छ ।
कार्यक्रममा न्यूयोर्क सिटी २५ डिस्ट्रिक्ट काउन्सिलम्यान डानियल ड्रोम, न्यूयोर्कबाट कांग्रेसवुमन अलेक्सान्द्रीया ओकासियो कोर्टेज, कांग्रेसवुमन ग्रेस मेङ, सेन्ससका डेपुटी डाइरेक्टर अमित भागा, डिपाटमेन्ट अफ कन्जुमर अफेयर्सका कमिस्र्नर लोरेलइ सलास सहभागी भएका थिए ।
कार्यक्रममा न्यूयोर्कस्थित नेपाली महावाणिज्यदूतावासका वाणिज्यदूत गणेशप्रसाद अधिकारीले अमेरिकी जनगणनामा आफ्नो नाम विवरण दर्ता गर्न सबैलाई आग्रह गरेका थिए ।

न्यूयोर्क
इन्डियानाको साउथबेन्ड सिटीका पूर्व मेयर पिट बुट्टिजजले राष्ट्रपतिय होड त्यागेका छन् । आईवा ककस र न्यू ह्यामसर प्राइमरीमा उत्साहजनक प्रदर्शन गरे पनि त्यसको प्रभाव बाँकी राज्यमा नदेखिएपछि उनले होडबाट बाहिरिने निधो गरेका हुन् ।

एउटा सानो सहरको मेयरबाट राष्ट्रपतिय होडमा जबरबस्त उपस्थिती देखाउने उनी पहिलो ब्यक्ति हुन् । सन् २०१९ को पहिलो त्रैमासिकमा ७० लाख डलर चन्दा संकलन गर्न सफल भएपछि उनी राष्ट्रिय मिडियाको नजरमा परेका थिए । त्यसयता लगातार उत्साहजनक प्रगती हासिल गरेका उनले प्रतिश्पर्धामा रहेको कैयन् सिनेटर लगायत स्थापित डेमोक्रेटिक नेतालाई पाखा लगाएका थिए ।

अप्रत्याशित रुपमा सन् २०२० को राष्ट्रपतिय क्यालेन्डरको पहिलो प्राइमरी आईवा ककस जितेपछि उनले बाँकी राज्यमा पनि राम्रो गर्दै जाने अपेक्षा गरिएको थियो । त्यस अनुरुप उनले दोस्रो प्राइमरी चुनाव भएको न्यू ह्यामसरमा पनि बर्नि स्यान्डर्सलाई कडा टक्कर दिए । करिब ३८ सय मतले बर्नीसँग पराजित भए पनि न्यू ह्यामसरमा उनीहरु दुई जनाले समान ९÷९ जना डेलिगेट्स पाएका थिए ।

तर, त्यसपछिको नेभादा ककसमा भने उनी तेस्रो हुन पुगे । करिब १५ प्रतिशत मत पाएका उनले तीन जना मात्र डेलिगेट्स पाए भने शनिबार सम्पन्न साउथ क्यारोलिना प्राइमरीमा आठ प्रतिशत मत सहित चौथो भए । मंगलरबार एकै पटक १४ राज्यमा सुपर ट्युजडे प्राइमरी हुँदैछ । ती कुनै पनि राज्यमा पिटले जित निकाल्ने संभावना सर्भेक्षणहरुले देखाएका थिएनन् । सोही कारण उनले आज उम्मेद्वारी टुङ्ग्याउने निर्णय गरेका हुन् ।

उनी क्याम्पेनमा सिनेटर बर्नी स्यान्डर्स प्रति आलोचनात्मक रहँदै आएका थिए । त्यसैले उनको बहिर्गमनको फाइदा पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनलाई पुग्ने आँकलन गरिएको छ । सुरुका तीन प्राइमरीमा फिक्का रहेका बाइडेन शनिबार साउथ क्यारोलिनाको सुपर जितसँगै फेरि बलियो उम्मेद्वारका रुपमा फर्किएका छन् । साउथ क्यारोलिनामा बाइडेन दोस्रो स्थानका स्यान्डर्स भन्दा झन्डै ३० प्रतिशत बिन्दुले अघि रहेका थिए । यसले काला जातीका मतदातामा उनको लोकप्रियता उच्च देखाएको छ । त्यसमाथि पिटका मतदाता थपिँदा उनलाई अझ सहज हुने आँकलन सुरु भएको छ ।

राष्ट्रपतिय होडमा यति ठूलो तहल्का मच्चाउने पिट पहिलो समलिंगी उम्मेद्वार समेत हुन् । ३८ बर्षिय उनलाई आगामी निर्वाचनमा डेमोक्र्याटले जिते मन्त्रीपरिषद्मै महत्वपुर्ण जिम्मेवारी दिने आँकलन समेत सुरु भएको छ ।

अमेरिका । चीनको वुहानबाट फैलिएको कोरोना भाइरस संयुक्त राज्य अमेरिकामा फैलिने उच्च स्वास्थ्य अधिकारीले चेतावनी दिएका छन् । यो भाइरस सबैभन्दा पहिला वुहानमा रहेको हुवानान होलसेल सीफुड मार्केटबाट यो भाइरस मान्छेमा सरेको थियो ।

त्यसपछि विश्वकोे विभिन्न देशमा फैलिएको कोरोना भाइरस अमेरिकामा अहिलेसम्म ५३ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ ।

संक्रमणबाट जोगिनका लागि सबै अमेरिकी तयार अवस्थामा रहनु पर्ने उच्च स्वास्थ्य अधिकारीले बताएका छन् ।

स्वास्थ्य अधिकारीले अमेरिकी कंग्रेससँग तत्काल अर्बौँ डलर बराबरको बजेट कोरोना भाइरस संक्रमणविरुद्धको अभियानका लागि छुट्याउन आग्रह गरेको छ ।

तर राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने अमेरिकामा कोरोना भाइरस संक्रमणको अवस्था ‘निश्चित रुपले नियन्त्रण’ मा रहेको बताएका छन् । र पनि कोरोना भाइरसको संक्रमणको डरका कारण अमेरिकी स्टक मार्केट लगातार घटिरहेको छ ।

प्रभात भट्टराई / अमेरिका
शनिबार सम्पन्न नेभादा ककसमा सुपर जित सहित सिनेटर बर्नी स्यान्डर्स डेमोक्रेटिक पार्टीबाट राष्ट्रपतिको टिकट हत्याउन एक कदम अघि बढेका छन् । नेभादाको उत्साहजनक जितसँगै स्यान्डर्स डेमोक्रेटिक प्रत्याशीहरुमा फ्रन्ट रनको रुपमा उभिएका हुन् ।

अहिले स्यान्डर्स ४५ डेलिगेट्स छन् । पूर्व मेयर पिट बुट्टिजजसँग २५ र पूर्व उपराष्ट्र जो बाइडेनसँग १५ डेलिगेट्स रहेका छन् । शनिबार सम्पन्न हुने साउथ क्यारोलिना प्राइमरीमा बाइडेन अग्रस्थानमा देखिएका छन् । अश्वेत मतदातामाझ उल्लेख्य लोकप्रियता हासिल गर्न नसकेका पिट बाइडेन भन्दा आफुमा स्यान्डर्सलाई हराउने सम्भावना धेरै रहेको भन्दै कन्भिन्स गर्न खोजि रहेका छन् ।

आईवा र न्यू ह्यामसरमा लज्जाजनक पराजयसँगै सुरु देखि अग्रस्थानमा रहेका पूर्व उपराष्ट्रपति बाइडेन देशब्यापी रुपमा पछि परि सकेका छन् । प्रायः सबै सर्भेक्षणहरुमा उनी २० प्रतिशतभन्दा न्यून समर्थनको अवस्थामा छन् । न्यू ह्यामसर जितसँगै स्यान्डर्स देशब्यापी सर्भेक्षणमा एक नम्बरमा उक्लिएका थिए र नेभादा जितले उनलाई थप मजबुत बनाएको छ । त्यति हुँदा पनि उनको तुलनात्मक बामपन्थी झुकावसँग वहुमत मध्यमार्गीहरु सहमत छैनन् । स्यान्डर्स अहिले देशब्यापी रुपमा औषत २५ देखि ३० प्रतिशत समर्थनको अवस्थामा छन् । आईवा ककस अघि बाइडेन ३० प्रतिशत माथिको समर्थनमा थिए ।

स्यान्डर्सले मेडिकेयर अफ अल, विद्यार्थी पढ्न कर्जा मिनाहा जस्ता लोकप्रिय कार्यक्रम अघि सारेका छन् । तर, उक्त कार्यक्रमका लागि कति खर्च लाग्छ र कहाँबाट उठाउने भन्नेबारे उनले प्रष्ट पार्न सकेका छैनन् । सहती रुपमा वाल स्ट्रिटका नाफाखोरी कम्पनीबाट कर उठाएर उक्त खर्च पूर्तीको दावी गर्दै आएका छन् । तर, त्यो रकम कति हुने भन्ने निक्र्यौल बिना त्यसको गणितिय समाधानको आधार देखिँदैन । गत सप्ताहान्तको ६० मिनेट कार्यक्रममा उनले आफ्ना ‘सिग्नेचर’ कार्यक्रमका लागि कति खर्च लाग्छ भनेर आँकलन नगरेको स्विकारे । उनको यो अवस्था २०१६ को निर्वाचनताका तात्कालिन रिपब्लिकन उम्मेद्वार डोनाल्ड ट्रम्पले मेक्सिकोको सिमाना पर्खाल लगाउन गरेको प्रचारसँग मिल्दोजुल्दो देखिन्छ ।

मध्यमार्गी उम्मेद्वार धेरै रहेको फाइदा पनि स्यान्डर्सलाई पुगि रहेको छ । ३० प्रतिशत कम मत पाएर पनि ‘फ्रन्टरनर’ हुने अवस्थामा उनी सोही कारण पुगेका हुन् । आउँदो मार्च तीनमा एकै पटक १६ राज्यमा हुने सुपर ट्युड्जे प्राइमरी निर्वाचन पछि उनले संभवतः एक प्रतिश्पर्धीको मात्र सामना गर्नुपर्नेछ । त्यसका लागि पिट, बाइडेन सहित न्यूयोर्कका पूर्व मेयर माइक ब्लुमबर्ग आन्तरिक होडमा छन् । सुपर ड्युटजे पछि उनीहरु तीनमध्ये जसको अवस्था मजबुत देखिन्छ उसैलाई बाँकीले समर्थन गर्ने विश्लेषकहरुले आँकलन गरेका छन् ।

अर्कोतिर सन् २०१६ को निर्वाचनमा ट्रम्पलाई सहयोग गरेका रसियन गुप्तचरहरुले यसपाली दुई उम्मेद्वार छनौट गरेको अमेरिकी जासुसी संयन्त्रले सुइँको पाएका छन् । उनीहरुले एकातिरबाट ट्रम्प र अर्कोतिर स्यान्डर्सलाई समर्थन गरि रहेको सूचना अमेरिकी अनुसन्धान अधिकारीहरुले सिनेटर एवं हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभलाई ब्रिफ गरि सकेका छन् । स्यान्डर्सले सार्वजनिक रुपमा अमेरिकी निर्वाचनमा हस्तक्षेप नगर्न रसियालाई चेतावनी दिए पनि ट्रम्प उक्त सूचना नै सत्य नभएको दावीमा छन् । तर, स्यान्डर्सले यसअघि कैयन् रसिया लक्षित प्रतिबन्धात्मक कार्यक्रमको विपक्षमा मतदान गरेका कारण उनले सहयोग पाएको र त्यो पार्टीका लागि घातक हुनसक्ने विश्लेषण पनि भइ रहेको छ ।

अर्कोतिर स्यान्डर्सलाई रोक्न सके उनका मतदाताले फेरि ट्रम्पलाई जिताउलान् कि भन्ने चिन्ता पनि डेमोक्र्याटहरुमा छ । अघिल्लो निर्वाचनमा मिचिगन, पेन्सिलभेनिया र विसकन्सनमा ७६ हजार मतअन्तरले ट्रम्पसँग हारेकै कारण हिलारी क्लिन्टन राष्ट्रपति हुनबाट रोकिएकी थिइन् । तर, ती तीन राज्यमा दुई लाख बढिले प्राइमरीमा स्यान्डर्स र फाइनल चुनावमा ट्रम्पलाई भोट हालेको तथ्य अनुसन्धानबाट खुलेको थियो । एकातिर स्यान्डर्सलाई रोक्दा उनका समर्थकले फेरि त्यहि प्रबृत्ति दोहोर्याउलान् भन्ने डर अर्कोतिर उनले उम्मेद्वारी पाए बजार अर्थतन्त्रमा विश्वास राख्ने मध्यमार्गी मतदाता भोट हाल्नै नआउलान् भन्ने पिरलो । डेमोक्रेटिक पार्टी अहिले यही द्विविधामा रुमलिन पुगेको छ ।

स्यान्डर्सले भनेजस्तै स्वास्थ्य क्षेत्रमा राज्यको नियन्त्रण बढाउँदा गुणस्तर खस्किने विश्वास बहुमत अमेरिकीहरुमा रहेको छ । अर्कोतिर उनले यस्तो समाजवादी नीति संसदबाट पारित गरेर कानून बनाउनै नसक्ने हुँदा ट्रम्पको सीमा पर्खाल जस्तै चुनावी नारामा सिमित हुने भय पनि डेमोक्र्याटहरुमा छ । यी यावत् चुनौतीका बावजुत अहिले डेमोक्रेटिक पार्टीबाट राष्ट्रपतिको टिकट हत्याउन सक्ने सम्भावनामा स्यान्डर्सनै अग्रस्थानमा छन् । उनलाई समाजवादी लेप लगाएर आफ्नो पक्षमा माहोल ल्याउन सहज ठानेकाले होला ट्रम्प पनि स्यान्डर्सलाई घुमाउरो ढंगले आफ्नो प्रतिद्वन्दि होउन् कामना गरि रहेका छन् । तर, ट्रम्पको यो कामना उनैका लागि घातक हुन सक्ने विश्लेषकहरुको राय छ ।

अर्कोतिर पछिल्ला सर्भेक्षणहरुमा ट्रम्पको लोकप्रियतामा सुधार देखिएको छ । सबैभन्दा फड्को ट्रम्पले ग्यालप न्यूजको सर्भेक्षणमा मारेका छन् । जनवरी दोस्रो पक्षमा ग्यालपमा ट्रम्पको ‘एप्रुभल रेटिङ’ ४९ प्रतिशतमा उक्लिएको थियो । फेब्रुअरीको पहिलो दुई सातामा पनि अवस्था उहि छ । तर, ग्यालपमा जस्तो सुधार इकोनोमिष्ट देखि रोयटर्ससम्मका अन्य सर्भेक्षणमा देखिएको छैन । त्यसैले उनको लोकप्रियता सुधार भइहाल्यो भनेर निचोड निकाल्न भने हतार हुन्छ । तर, स्यान्डर्सले टिकट पाएमा एक चरम दक्षिणपन्थी र अर्को प्रष्ट बामपन्थीबीचको भिडन्त भने रोचक र अनौठो हुनेमा निश्चित छ । यी दुईको भिडन्त भएमा अमेरिकी समाज अझै विभाजनको अवस्थामा पुग्न सक्छ ।