९ साउन, काठमाडौं । भारतका शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिएका छन्। उनीविरुद्ध करिब एक महिनादेखि दिल्लीको जन्तर–मन्तरमा कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी) को प्रदर्शन चलिरहेको थियो। नीट प्रश्नपत्र चुहावटको विषयलाई लिएर देशभर धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग्दै प्रदर्शन भइरहेका थिए। धर्मेन्द्र प्रधानले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत आफूले प्रधानमन्त्रीलाई राजीनामा पठाएको जानकारी दिएका छन् ।
उनले एक्समा लेखेका छन्, ‘जन्तर–मन्तर र देशमा जुन परिस्थिति बनेको छ, त्यसको फाइदा राष्ट्रविरोधी शक्तिहरूले नउठाऊन्, देशको एकता कायम रहोस्, भारतका कुनै पनि विद्यार्थीको भविष्य कानुनी उल्झनमा नपरोस्, हाम्रा बालबालिकाले आफ्नो समय पढाइमा लगाऊन् र करियर बनाउनमा केन्द्रित होऊन् भन्ने कुरालाई विचार गर्दै मैले आफ्नो राजीनामा माननीय प्रधानमन्त्रीज्यूलाई पठाएको छु।’
उनले लेखेका छन्, ‘म विगत ४ दशकभन्दा बढी समयदेखि विद्यार्थी, शिक्षक र शिक्षा सुधारका लागि समर्पित छु। एक सशक्त, समावेशी र दूरदर्शी शिक्षा व्यवस्था नै सशक्त राष्ट्रको आधारशीला हो भन्ने मेरो सधैँ विश्वास रहिआएको छ।’ उनले भनेका छन्, ‘म देशका युवाहरूको आकाङ्क्षा, भावना र उनीहरूको न्यायोचित अपेक्षाको गहिरो सम्मान गर्छु। भारतको युवा पुस्ताको सपना साकार पार्नु हामी सबैको राजनीतिक एवं सामाजिक जीवनको नैतिक सङ्कल्प रहिआएको छ। आदरणीय प्रधानमन्त्रीज्यूको दूरदर्शी नेतृत्वमा राष्ट्रको सेवा गर्ने जुन अवसर मैले प्राप्त गरेँ, त्यसका लागि म प्रधानमन्त्रीज्यूलाई आभार प्रकट गर्दछु।’
नीट प्रश्नपत्र चुहावटको विषयमा धर्मेन्द्र प्रधानले भने, ‘पहिलो दिनदेखि नै मैले यसको जिम्मेवारी लिएँ र यो परिस्थितिबाट कहिल्यै मुख मोडिँन। कुनै पनि मेधावी विद्यार्थीको सम्भावना परीक्षा माफियाका कारण बिग्रिन नदिने र कुनै पनि विद्यार्थीमाथि अन्याय हुन नदिने मेरो सङ्कल्प थियो। तर यसबीचमा पनि धेरै विद्यार्थीहरूलाई गुमराह गर्न जिम्मेवार पदमा बसेका व्यक्तिहरूले बाधा पुर्याउने कोसिस गरे, जसले गर्दा मन अत्यन्त व्यथित भयो।’
कक्रोच जनता पार्टीका संस्थापक अभिजित दीपकेले भनेका छन्, ‘हामीले गरेर देखायौँ। धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिएका छन्।’ अभिजित दीपकेले भने, “धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा दिएका छन्। यो यस कुराको प्रमाण हो कि यदि तपाईं डराउनुहुन्न, यदि तपाईं यो सरकारसामु झुक्नुहुन्न भने, तपाईंले जोसुकैलाई पनि राजीनामा दिन बाध्य पार्न सक्नुहुन्छ। लोकतन्त्रमा डराउनु पर्दैन।’
यसअघि कांग्रेसलगायत सम्पूर्ण विपक्षी दलहरू पनि उनको राजीनामाको मागमा अडिग थिए। यसअघि देशका १०० प्रमुख लेखक, कलाकार र बुद्धिजीवीहरूले सार्वजनिक परीक्षाहरूमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता र व्यापक सुधारको माग गरिरहेका विद्यार्थीहरूको समर्थनमा संयुक्त वक्तव्य जारी गरेका थिए।
वक्तव्यमा भनिएको थियो कि प्रश्नपत्र चुहावट र परीक्षा प्रक्रियामा लगातार बाहिर आइरहेका अनियमितताहरूले सार्वजनिक संस्थाहरूको विश्वसनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेका छन्। शुक्रबार दिल्लीमा कक्रोच जनता पार्टी र केन्द्र सरकारका प्रतिनिधिहरूबीच करिब २ घण्टासम्म कुराकानी भएको थियो। यसमा सीजेपीले शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामाको मागबाट पछि नहट्ने स्पष्ट पारेको थियो।
केन्द्र सरकारको तर्फबाट वार्तामा सहभागी जेपी नड्डाले पत्रकारहरूलाई सीजेपीको मागमा छलफल गरेपछि शनिबार दिउँसो फेरि कुराकानी गर्ने बताएका थिए। शनिबार पनि सरकारसँगको तेस्रो चरणको वार्ताअघि केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामाको मागलाई ‘नन–नेगोसिएबल’ बताइएको थियो।
नीट–युजी परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावट भएको विषयमा कक्रोच जनता पार्टीले जुन २० देखि दिल्लीको जंतर–मन्तरमा प्रदर्शन गरिरहेको थियो। यी प्रदर्शनहरूमा लद्दाखका शिक्षाविद् तथा सामाजिक कार्यकर्ता सोनम वाङचुक पनि सहभागी भई अनशन बसेका थिए। यसबीच चलचित्र, शिक्षा, कला, खेलकुद र अन्य क्षेत्रका धेरै व्यक्तिहरूले सीजेपीको आन्दोलनप्रति आफ्नो समर्थन जनाएका थिए।
केन्द्र सरकारमाथि जन्तर(मन्तरको आन्दोलनका कारण मात्र दबाब देखिएको थिएन, देशका विभिन्न भागमा शिक्षामन्त्रीको राजीनामा माग्दै युवाहरू सडकमा उत्रिएका थिए। यसबाहेक संसद्भित्र र बाहिर पनि विपक्षी दलहरूले शिक्षामन्त्रीको राजीनामालाई लिएर सरकारमाथि दबाब बनाएका थिए।
शनिबार कांग्रेस सांसद राहुल गान्धीले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीमाथि कटाक्ष गर्दै भनेका थिए कि उनले मेट्रो, पसल, इन्टरनेट, बाटो र खाना बन्द गरे, तर प्रश्नपत्र चुहावट बन्द गर्न सकेनन्। जन्तर–मन्तरमा चलिरहेको प्रदर्शनको बीच राहुल गान्धीले शनिबार बिहान सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा लेखेका थिए कि सरकारले विद्यार्थीहरूविरुद्ध क्रुर कदम चालेको छ। उनले लेखे, ‘मेट्रो बन्द गर। बाटो बन्द गर। पसलहरू बन्द गर। इन्टरनेट बन्द गर। खाना बन्द गर। आफ्नो हक मागिरहेका विद्यार्थीहरूविरुद्ध सरकारले यी क्रुर कदमहरू चाल्यो। एउटा कुरा मात्र बन्द गर्न सक्नुभएन मोदीजी ः प्रश्नपत्र चुहावट।’
शनिबार पनि दिल्लीमा बिहान साढे सात बजेदेखि अर्को आदेश नभएसम्मका लागि १८ वटा मेट्रो स्टेसन बन्द गरिएका थिए। यस्तै, सीजेपी र यसका समर्थकहरूले प्रदर्शनस्थल वरपर इन्टरनेट अवरुद्ध भएको दाबी गर्दै आएका थिए।
‘कक्रोच एकपटक छिरेपछि निस्किँदैन’
जन्तर–मन्तरमा अभिजित दीपकेले भने, ‘मन्त्रीको राजीनामा त भयो, तर हाम्रा थप दुईवटा माग छन्। हामी यत्तिकै जाँदैनौँ, कक्रोच (साङ्लो) एकपटक छिरेपछि निस्किँदैन। आत्महत्या गरेका बालबालिकाका परिवारले एक करोड क्षतिपूर्ति पाउनुपर्छ। प्रहरीहरूमाथि कारबाही हुनुपर्छ।’ उनले थपेका छन्, ‘दिल्ली प्रहरीका अधिकारीहरूले याद राखून्, उनीहरूले कक्रोचसँग निहुँ खोजेका छन्। हामीले त एक मन्त्रीको राजीनामा लियौँ भने तिमीहरू के कुरा हौ र। विद्यार्थीहरूमाथि लगाइएका मुद्दा फिर्ता हुनुपर्छ। दाइ, यो लोकतन्त्र हो। मलाई एक महिनादेखि मानिसहरू सोध्थे ? के गरिरहेका छौ, कहिलेसम्म बस्छौ, यिनले राजीनामा दिँदैनन्, यो स्वेच्छाचारी सरकार हो। तर हामीले गरेर देखायौँ।’
