Category: अर्थतन्त्र

काठमाडौं । सरकारले बढ्दो संक्रमणका बीच काठमाडौंमा कडाई गर्ने संकेत गरेको छ । परराष्ट्रमन्त्री प्रदीपकुमार ज्ञवालीले कोरोना भाइरसको महामारी नियन्त्रणमा काठमाडौं उपत्यका पछि परेको भन्दै यसको संकेत गरेका छन् ।

सरकारका प्रवक्ता समेत रहेका ज्ञवालीले मन्त्रिपरिषदका निर्णय सार्वजनिक गर्न आयोजना गरिएको कार्यक्रममा हरेकजसो राजनीतिक तथा सामाजिक परिवर्तनको नेतृत्व गर्ने काठमाडौं महामारीविरुद्धको लडाईमा भने पछि परेको स्पष्ट पारे ।

यसबाट सरकार काठमाडौंमा कुनै न कुनै प्रकारको कडाई गर्ने मुडमा रहेको स्पष्ट भएको छ । उनले खासगरी तराईका जिल्लामा कोरोना नियन्त्रणमा प्राप्त सफलताबाट काठमाडौंले पनि सिक्न सक्ने भन्दै ‘काठमाडौं अहिले भने आफै पछि परेको बताए ।

४० लाख जनसंख्या भएको काठमाडौंमा कोरोना भाइरस अनियन्त्रित बनेमा अवस्था भयावह हुने भन्दै उनले संक्रमितको संख्या बढ्दै गएमा स्वास्थ्य संरचनाले नधान्ने चेतावनी समेत दिए ।

धेरै हिसाबले देशलाई नमुना दिने, दृष्टान्त प्रस्तुत गर्ने जिल्ला वा राजधानी शहर भएको भन्दै उनले महामारीमा काठमाडौं चुकिरहेको उल्लेख गरे । काठमाडौंका जनता, जनप्रतिनिधि र संघ संस्थाले कोरोना महामारी नियन्त्रणमा बाँके, कपिलवस्तु, वीरगञ्जजस्ता ठाउँबाट सिक्नु पर्ने समेत उल्लेख गरे ।

ती जिल्लामा कोरोना फैलिएपछि तत्काल लकडाउन गरी व्यापक परीक्षण बढाइएको थियो । यसको फलस्वरुप तराईमा अब कोरोनाको डरलाग्दो रुप मथ्थर भइसकेको छ । ४० लाख जनसंख्या भएको काठमाडौंमा कोरोना भाइरस अनियन्त्रित बनेमा अवस्था भयावह हुने भन्दै उनले संक्रमितको संख्या बढ्दै गएमा स्वास्थ्य संरचनाले नधान्ने चेतावनी समेत दिए ।

अहिले ६० प्रतिशत संक्रमित काठमाडौंमा छन् । सोहीकारण गम्भीर प्रकृतिका बिरामीको संख्या समेत निरन्तर बढिरहेको छ । कोरोना महामारीलाई हल्का ढंगले लिन नहुने उनले उल्लेख गरे । उनले चाडबाड मनाउन घर जाने प्रवृत्तिका सम्बन्धमा समेत नेपालीलाई सचेत गराएका छन् । गाउँघरमा जेष्ठ नागरिक रहने र यात्राका क्रममा उहाँहरुमा जोखिम बढ्ने भन्दै उनले जेष्ठ नागरिकको सुरक्षालाई ध्यान दिन समेत आह्वान गरेका छन् ।

काठमाडौं । राष्ट्र बैंकले कोरोना संक्रमण जोखिमका कारण यस वर्ष दशैंका लागि नयाँ नोट वितरण नगर्ने भएको छ ।

केन्द्रीय बैंकले आइतबार एक सूचना जारी गर्दै कोरोना भाइरस संक्रमणको जोखिमका कारण दसैं लक्षित नयाँ नोट सटही नगर्ने जनाएको छ ।

प्रतिकुल परिस्थितिमा नयाँ नोट साट्न सर्वसाधारणहरु लामबद्ध हुँदा जोखिम बढ्ने भन्दै यस्तो निर्णय लिइएकोे सूचनामा उल्लेख गरेको छ ।

यस बैंकमा र अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाका कर्मचारीमा समेत संक्रमण निकै फैलिएको र नगद सटहीका क्रममा हुने भिडभाडबाट संक्रमण फैलिन सक्ने सम्भावना उच्च भएको परिप्रेक्ष्यमा आम नेपाली नागरिकको स्वास्थ्य संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राख्दै यस बैंकका कुनैपनि कार्यालयहरुबाट यस वर्षको वडा दसैंको प्रयोजनका लागि नयाँ नोट सटही सुविधा प्रदान नगरिने व्यहोरा सम्बन्धित सबैको जानकारीका लागि यो सूचना प्रकाशित गरिएको छ,”राष्ट्र बैंकको सूचनामा भनिएको छ ।

हिन्दू नेपालीहरुको महत्वपूर्ण चाड दशैंको विशेषता भनेकै राम्रो लगाउने र मिठो खाने, ठूलावडासँग आशिर्वादसँगै दक्षिणामा नयाँ नोटको कुरा हुन आउँछ ।

अघिल्ला वर्षहरुका दशैंमा राष्ट्र बैंकले प्रतिव्यक्ति तथा संस्था तोकेर दशैंलाई लक्षित गरी ५, १०, २०, ५० र १०० दरका नयाँ नोट वितरण गर्ने गरेको थियो । गत वर्ष केन्द्रीय बैंकले करिब ६० अर्ब रुपैयाँ बराबरको नयाँ नयाँ नोट सटही गरेको थियो ।

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले भुक्तानी सेवा प्रदायक संस्थाले सञ्चालन गरेका वालेटमार्फत राजस्व तिर्दा बढीमा ३० रुपैयाँसम्म शुल्क लिन पाउने व्यवस्था गरेको छ ।

राष्ट्र बैंकले शुक्रबार एक निर्देशन जारी गर्दै वालेटमार्फत सरकारी खातामा राजश्व दाखिला गर्दा बढीमा ३० रुपैयाँमा शुल्क लिन पाउने गरी शुल्क निर्धारण गरेको हो ।

केन्द्रिय बैंकले भुक्तानी प्रणली सम्बन्धि एकिकृत निर्देशिका २०७७, अ. प्रा. निर्देशन नं. ५/२०७७ को बुदा नं. २ मा खण्ड ‘घ’ थप गर्दै यस्तो व्यवस्था गरेको हो।

निर्देशनमा उल्लेख गरिए अनुसार १ हजार रुपैयाँसम्म कारोबार रकम भएका नि:शुल्क गर्न सक्ने, सो भन्दा माथि ३ हजार रुपैयाँसम्म कारोबार रकम भएमा ५ रुपैयाँ लिन पाउने व्यवस्था गरिएको छ ।

३ हजार भन्दा माथि १० हजारसम्मको कारोबारका लागि १० रुपैयाँ लिन पाउने र १० हजार भन्दा माथि ३० रुपैयाँ सुल्क लिन पाउने उल्लेख गरिएको छ ।

पछिल्लो समय कोरोना महामारीका कारण उत्पन्न परिस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै पुस मसान्तसम्म निशुल्क भुक्तानी हुनुपर्ने र माघ १ गते देखि तोकिएको रकम लिन पाउने राष्ट्र बैंकले जानकारी गराएको छ ।

काठमाडौं । विश्व बैंकको पछिल्लो दक्षिण एशिया स्तरिय आर्थिक प्रतिवेदना अनुसार कोभिड लकडाउनले आर्थिक गतिविधिमा, विशेषगरी पर्यटन क्षेत्रमा, पुर्याएको अवरोधका कारण सन् २०२० मा ०.२ प्रतिशतमात्र रहेको नेपालको आर्थिक वृद्धि सन् २०२१ मा बढेर ०.६ प्रतिशत पुग्ने अनुमान छ ।

आज सार्वजनिक गरिएको अर्ध–वार्षिक ‘अपडेट’का अनुसार महामारीको विनाशकारी असर जारी रहेका कारण दक्षिण एशिया यो वर्ष हालसम्मकै सूक्ष्म मन्दीमा डुबेको छ, जसका कारण अनौपचारिक क्षेत्रका कामदारहरू सबैभन्दा बढी मारमा परेका छन् र लाखौं दक्षिण एशियालीहरु चरम गरीबीमा धकेलिँदै छन् ।

पछिल्ला ५ वर्षहरूमा लगातार वार्षिक ६ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको दक्षिण एशियाको आर्थिक संकुचन दर सन् २०२० मा ७.७ प्रतिशतले संकुचित हुने आँकलन सहित यस प्रतिवेदनले दक्षिण एशिया भरी अपेक्षा गरिएको भन्दा निकै तीव्र आर्थिक गिरावट हुने प्रक्षेपण गरेको छ । सन् २०२१ मा क्षेत्रिय वृद्धि ४.५ रहने अनुमान छ ।

जनसंख्या वृद्धिको अनुपात हेर्दा यस क्षेत्रको प्रति व्यक्ति आय सन् २०१९ मा अनुमान गरिए भन्दा ६ प्रतिशतले कम रहनेछ । अबको समयमा हासिल गरिने आर्थिक वृद्धिले पनि विद्यमान महामारीको स्थायी आर्थिक क्षतिलाई परिपूर्ति गर्नेछैन भन्ने यसले संकेत गरेको छ ।

अघिल्ला मन्दीहरूमा खस्कदो लगानी र निर्यातले गिरावट ल्याउने गरेका थिए । तर यसपालिको अर्थिक मन्दी फरक छ किनभने निजी उपभोग, जुन परम्परागत रूपमा दक्षिण एशियामा मागको मेरुदण्ड र आर्थिक कल्याणको मुख्य सूचक हो, १० प्रतिशतले घट्ने छ जसका कारण गरिबीको दर बढ्ने छ । विप्रेषणमा आएको गिरावटले पनि अति विपन्नहरूले तीव्र गतिमा आय स्रोत गुमाउने अपेक्षा केही देशहरूमा गरिएको छ ।

‘यस महामारीले अर्थतन्त्रमा पारेको प्रभाव र त्यसले नेपालभरिका मानिसको जीविकोपार्जनमा पारेको असरले अनौपचारिक कामदार वा सामाजिक सुरक्षा र सहायतामा नसमेटिएका मानिसहरूलाई सबैभन्दा गम्भीर असर पर्ने र उनीहरू चरम गरिबीमा धकेलिने सम्भावना छ,’ माल्दिभ्स, नेपाल र श्रीलंकाका लागि विश्व बैंकका राष्ट्रिय निर्देशक फारिस हदाद जर्भोसले भने ।

‘उनीहरूलाई आय, सामाजिक सुरक्षा, र रोजगारी सहित सहयोग गर्नका लागि शिध्र कार्य आवश्यक छ । साथै, भौतिक पूर्वाधार र अनौपचारिक क्षेत्रको वित्तिय पहुँचलाइ बढावा दिँदै द्रुत गतिमा पुनर्लाभ प्राप्त गर्नका लागि लगानीको वातावरणमा उल्लेख्य सुधार ल्याउनु आवश्यक छ’, हदाद जर्भोसज्युले थप प्रष्ट पारे ।

नेपालमा अनौपचारिक व्यवसायहरूमा करिब ५० प्रतिशत उद्यमहरू पर्छन् र यी उद्यमहरू अधिकांश श्रमजीविहरूको कमाईको मुख्य स्रोत हुन् । यस समूह मध्ये, सहरी अनौपचारिक क्षेत्रका कामदारहरू र शहरी क्षेत्रका स्वरोजगार परिवारहरू सबैभन्दा बढी जोखिममा छन् किनभने ग्रामिण क्षेत्रका परिवारहरू कम्तीमा निर्वाह खेतीमा फर्केर जान सक्छन् ।

प्रायः अनौपचारिक कम्पनीहरूले सिमित बचतका साथ काम गर्दछन् र सञ्चालकहरूले लकडाउनको क्रममा घरमै बस्ने र भोकमरीको सामना गर्ने वा संक्रमणको जोखिम मोल्दै व्यवसाय चलाउने भन्ने जस्तो कठिन विकल्पको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ । यी परिदृश्यहरूले वित्तीय कठिनाइहरूका साथसाथै कोभिड १९ को संक्रमण फैलाउँदछन् ।

‘कोभिड १९ ले नेपाल तथा सम्पूर्ण दक्षिण एशिया क्षेत्रमै ठूलो परिवर्तन ल्याउने छ र यहाँको अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन असर छोड्ने निश्चित छ ।

यसका बाबजूद, विश्वव्यापी अर्थतन्त्र डिजिटल प्रविधि तर्फ रुपान्तरण हुँदै गएको अवस्थामा सूचना प्रविधिको क्षमताका साथै विशिष्ट पर्यटन सेवाको मागमा वृद्धि हुने सम्भावना रहेकोले विश्वव्यापी निकासी पैठारी प्रणालीमा दक्षिण एशियाको सहभागिता बढ्न सक्ने हुँदा उत्थानशील विकास तर्फ भने सकारात्मक रहन सकिन्छ’, दक्षिण एशिया क्षेत्रका लागि विश्व बैंकका मुख्य अर्थशास्त्री हान्स टिमरले भने ।

काठमाडौं । राष्ट्रिय सहकारी विकास बोर्डले राष्ट्रिय सहकारी नीति २०६९ को पुनरावलोकन मस्यौदा भूमि व्यवस्था सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री पद्माकुमारी अर्याललाई बुझाएको छ।

बोर्डले बुधबार भूमि व्यवस्था सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयलाई सहकारी क्षेत्रको विकासका लागि तयार गरेको २५ वर्षे दीर्घकालीन रणनीतिक योजना पेस गरेको हो ।

योजनाको मस्यौदा बुझ्दै मन्त्री अर्यालले सहकारी आन्दोलनको बिस्तार, विकास र सुदृढिकरणका निम्ती रणनीतिक दस्तावेज निर्माण गरेको बताइन्। ‘सहकारी क्षेत्रको विकासको अवस्था, त्यसका सबल पक्षहरु के छन्? अहिलेसम्म प्राप्त उपलब्धीहरु के छन् भन्ने कुराको चर्चा गर्दै समग्र सहकारी क्षेत्रको विश्लेषण यो डकुमेन्टमा गरिएका छन’, मन्त्री अर्यालले भनिन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास, राष्ट्रिय अवस्थालाई समेत ध्यानमा राख्दै सहकारी क्षेत्रको समग्र विकासका निम्ति स्पष्ट भिजनका साथ रणनीति तयार गरिएको मन्त्री अर्यालले उल्लेख गरिन्।

सहकारी क्षेत्र उद्यमशीलतातर्फ लाग्नुपर्ने भन्दै मन्त्री अर्यालले उद्यमशीलताको विकास र रोजगारीलाई महत्वका साथ जोड दिइएको जानकारी दिइन्। ‘हामीसँग सहकारीका संख्याहरु धेरै छन्। सहकारी आर्थिक रुपमा सबल छ ।

उक्त नीतिको मस्यौदाअनुसार अब फरक प्रकृतिका सहकारी संस्था पनि अस्तित्वमा आउनेछन्। सहकारीले शिशु स्याहार केन्द्रदेखि, सहकारी विद्यालय, सहकारी अस्पताल, बिमा, श्रमिक बैंक, स्टार्टअप बिजनेस र ज्येष्ठ नागरिक हेरचाह केन्द्र बनाउनेसम्मका काम गर्ने नीति सरकारले लिन लागेको छ।

काठमाडौं । सेयर पछिल्लो ७ महिना यताकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ ।

आज नेप्से सूचक दोहोरो अंकले बढेर १६०० विन्दू पार गरेको छ । यो २०७६ फागुन यताकै उच्च विन्दु हो । गत फागुन १७ गते नेप्से सूचक साढे दुई वर्ष यताकै उच्च १६३२ विन्दुमा पुगेको थियो ।

पछिल्लो समय बजार क्रमशः उकालो लाग्दै गएपछि लगानीकर्ताको मनोबल बलियो हुँदा बजारले निरन्तर गति लिएको छ । असार यता निरन्तर उकालो लागेको सेयर बजार पछिल्लो ३ महिनामै करिब ४०० अंकले बढेको छ ।

पछिल्लो समय बजारमैत्री वातावरण सृजना भएपछि बजारले छलाङ मारेको हो । कोरोनाका कारण अन्य क्षेत्रमा लगानीको वातावरण नहुँदा बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता हुनु, बैंकको ब्याजदर सस्तो हुनु, सेयर धितो कर्जाको सीमा बढाएर ७० प्रतिशत पुर्याउनु, बजारमा ठूला लगानीकर्ता प्रवेश गर्नु लगायत कारणले बजारले गति लिँदै गएको हो ।

साथै, पछिल्लो समय पूर्ण अनलाइन प्रणालीबाट कारोबार हुन थालेपछि बजारमा लगानीकर्ताको सहभागिता बढेको छ । यसले गर्दा बजारमा नयाँ लगानीकर्ता र थप पूँजी भित्रिन सहयोग पुगेको छ । जसले बजारलाई चलायमान बनाउँदै लगेको अनुमान गर्न सकिन्छ ।

सेयर बजार मापक सूचक नेप्से आज १४.६८ विन्दुले बढेर १६००.९८ विन्दुमा पुगेको छ । यसदिन १९५ कम्पनीको ३ अर्ब ३५ करोड ८५ लाख ६ हजार २९६ रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ । १ करोड २६ लाख ९९ हजार ५३५ कित्ता सेयर किनबेच भएका छन् ।

कारोबारमा आएका १२ वटा समूहमध्ये ९ वटा समूहको परिसूचक उकालो लागेका छन् भने ३ वटा समूहको परिसूचक ओरालो लागेका छन् । आज विकास बैंक समूहको परिसूचक सबैभन्दा धेरै ७७.९८अंकले बढेको छ भने व्यापार समूहको परिसूचक ३.१४ अंकले घटेको छ ।

बढ्दो बजारमा आज पनि लगानीकर्ताको हाइड्रोपावर र विकास बैंकको सेयरमा झुम्मिएका छन् । पछिल्ला केही दिन यता हाइड्रोमा झुम्मिएका लगानीकर्ता आजपनि त्यसलाई निरन्तार दिएका हुन् ।

तुलनात्मक रूपमा अन्य क्षेत्रका कम्पनीभन्दा हाइड्रोको सेयर मूल्य सस्तो, कोरोनाबाट कम प्रभावित क्षेत्र भएकाले लगानीकर्ता हाइड्रोको सेयरप्रति आकर्षित भएका हुन् ।अहिले पनि केही कम्पनीको मूल्य आइपीओको भन्दा केही मात्र बढी रहेको छ ।

आज लगानीकर्ताको रोजाइमा अरुण काबेली हाइड्रोपावर कम्पनी परेको छ । यसको सबैभन्दा धेरै १५ करोड २९ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको सेयर किनबेच भएको छ । कारोबारकै आधरमा अरुण भ्याली र सानिमा माइ हाइड्रोपावरको सेयर क्रमशः दोस्रो र तेस्रो स्थानमा रहे ।

आज २ दर्जनबढी कम्पनीको सेयर मूल्यमा पोजेटिभ सर्किट लागेको छ । आज कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंक, नेशनल, ङादी पावर, वरुण, साञ्जेन हाइड्रोपावर लगायत २५ कम्पनीका सेयरधनीले करिब १० प्रतिशत कमाएका छन् ।आज लक्ष्मी इक्वीटी म्युचुअल फण्डका सेयरधनीले सबैभन्दा धेरै ३.११ प्रतिशतले गुमाएका छन् ।

काठमाडौं । स्वीट्जरल्याण्डको जुरिच इन्टरनेशनल एजीले निजगढ विमानस्थल निर्माणमा इच्छा देखायो । दुई वर्ष अगाडी आयोजना भएको लगानी सम्मेलनका दौरान उसले निजगढमा लगानीको आशयपत्र हालेको थियो । अन्य ६ वटा कम्पनीलाई पाखा लगाउँदै सरकारले जुरिचलाई छनोट गरी उसबाट लगानीको प्रस्ताव माग गर्यो ।

तर, सेप्टेम्बर ३० सम्मको अन्तिम अवधि सकिँदा समेत यो कम्पनीले प्रस्ताव पठाएन । उल्टो कोरोना भाइरसको संक्रमणको महामारीका कारण एभिएशन उद्योग धरासायी बनेको भन्दै उल्टो प्रस्ताव पठाउन नसक्ने जानकारी दियो । यसले नेपालको सबैभन्दा चर्चामा रहेको निजगढ विमानस्थलको निर्माण पुनः अन्यौलमा परेको छ ।

यो विमानस्थलको चर्चा तीन दशकदेखि भइरहेको छ । तर, लगानीको उचित मोडल नभेटिएका कारण आयोजना अन्यौलमा छ । पर्यटन मन्त्री योगेश भट्टराईले यो आयोजना सरकार आफैले निर्माण गर्ने बताइरहेका छन् । त्यसकारण अब बल सरकारको कोर्टमा पुगेको छ । आयोजनामा अहिले पूर्वतयारीका चरणवद्ध काम भइरहेका छन् ।

तर, रुख कटानमा भने विवाद छ । यो अदालतमा पुगेर रोकिएको छ । तर, यसबीचमा लगानीको मोडालिटी टुंगो लगाउने योजना भने सफल हुन सकेन । अब लगानी बोर्डका अध्यक्ष प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसहितको बैठकले यस आयोजनाका सम्बन्धमा नयाँ रणनीति तय गर्ने बताइएको छ ।

काठमाडौं । आजबाट देशैभर दशैं लक्षित सहुलियत पसल संचालनमा आउने भएका छन् । सरकारले आजदेखि चाडपर्व लक्षित सहुलियत पसल सञ्चालनमा ल्याउन लागेको हो । नजिकिएको दसैं, तिहार, छठ, ल्होसारसमेत पर्वमा उपभोक्तालाई बजार मूल्यभन्दा सस्तोमा सामान उपलब्ध गराउन सरकारले हरेक वर्ष यस्तो पसल संचालन गर्दै आएको छ ।

पसलमा खाद्यान्नलगायत सामग्री विक्री गरिने भएको छ । साल्ट ट्रेडिङ, दुग्ध विकास संस्थान र खाद्य संस्थानबाट यस्ता पसल चल्नेछन् । सुपथ मूल्यका यस्ता पसलमा नुन, चिनी, चामल, घ्यु, पनिर, तेल, दाल, मसला, चिया, चिउरालगायतका खाद्यान्न सामग्री विक्रीमा राखिने भएको छ ।

यस्ता सुपथ पसलमा निजी क्षेत्रले राखेको मूल्यभन्दा २ रुपैयाँदेखि १० रुपैयाँसम्म कम मूल्य पर्ने भएको छ । तीन वनै संस्थानका देशभर रहेका कार्यालय, डिपो, डिलरका साथै घुम्ती सेवा पसल र अनलाइनमार्फत् उपभोक्तालाई सेवा दिइने छ ।

कालिमाटी, कोटेश्वर, टेकु, सिंहदरबार, सतुङ्गल, ललितपुर, थापाथली, जावलाखेल, भक्तपुरका साथै धुम्ती सेवा पसल र अनलाइनमार्फत् उपत्यकासहित अन्य ४९ स्थानमा यस्तो पसल चल्नेछ । दुग्ध विकास संस्थानका आउटलेट लैनचौर, न्युरोड, खुमलटार र तोकिएका अन्य स्थानमा पसल खुल्नेछन् ।

पसलमा नुन प्रतिकेजी १८, चिनी प्रतिकेजी ७० र घ्यु प्रतिलिटर ८ सय ७० रूपैयाँमा पाइने छ । नुन र चिनी प्रति परिवार ४ केजीका दरले मात्रै बिक्रि गरिने भएको छ । दाल, चामल, फापर, तिते फापर र सेतो केराउमा प्रतिकेजी ५ रूपैयाँ छुट हुने भएको छ । खसी, बोका, च्याङ्ग्रा र सिमीमा प्रतिकेजी १० रूपैयाँ छुट हुनेछ । यस्ता पसल ८ मंसिरसम्म खुल्नेछन् ।

काठमाडौं । कोरोना भाइरसको महामारी नियन्त्रणमा लिन सरकारले चालेको लकडाउन तथा निषेधाज्ञाका कारण मिटर रिडिङ हुन नसकेका वा छुटेका विद्युतका ग्राहकलाई जरिवाना नलाग्ने भएको छ । बन्दाबन्दीको समयमा नेपाल विद्युत प्राधिकरणका धेरै ग्राहस्थ र औद्योगिक ग्राहकको मिटर रिडिङ छुटेको छ ।

प्राधिकरण आफैले मिटर रिडिङ नगर्ने र उल्टो जरिवाना हुन लागेको गुनासो ग्राहकबाट आउन थालेपछि उर्जा मन्त्री वर्षमान पुनले जरिवाना नउठाउन निर्देशन दिएका हुन् ।

ऊर्जा, जलश्रोत ताथ सिंचाइमन्त्री पुनले प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक लेखनाथ कोइराला र उपकार्यकारी निर्देशक एवं ग्राहक तथा वितरण निर्देशनालयका प्रमुख हरराज न्यौपानेलाई बुधबार मन्त्रालयमा बोलाएर तत्काल जरिवाना नलाग्ने व्यवस्था मिलाउन निर्देशन दिएका छन् ।

उनले जरिवाना लिइसकेको भए उक्त रकम ग्राहकले आगामी महिना बुझाउने शुल्कमा मिलान गर्न समेत निर्देशन दिएका छन् । मन्त्री पुनले यो अवधिको तत्काल मिटर रिडिङ गराउन र कर्मचारी गएर रिडिङ गर्न नसक्ने अवस्थामा ग्राहक आफैंलाई मिटरको नम्बर टिपाएर शुल्क लिन समेत उनले निर्देशन दिएका छन् ।

सोहीअनुसार प्राधिकरणले जरिवाना नलिन देशभरका वितरण केन्द्रलाई एकैसाथ निर्देशन दिएको छ । मन्त्री पुनले खराब मौसम, प्रणालीको खराबी वा अरु प्राविधिक कारणले विद्युत अनियमित भए तत्काल समस्या समाधान गर्न समेत निर्देशन दिएका छन् ।

कुलमानको विदाईसँगै प्राधिकरण व्यवस्थापनलाई सोहीअनुसार चुस्त राख्न अहिले उर्जा मन्त्री पुनलाई निकै हम्मेहम्मे परिरहेको छ ।

काठमाडौं । दशैंको मुखमा सिन्धुपाल्चोकको तातोपानी नाका खुल्ने भएको छ । नाका १९ असोजबाट खुल्ने निर्णय भएको हो । सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारी उमेशप्रसाद ढकालले असोज १९ बाट चीनबाट सामान नेपाल आइपुग्ने नेपाली संचारमाध्यमलाई जानकारी दिएका छन् ।

मंगलबार प्रमुख जिल्ला अधिकारी ढकाल नेतृत्वको नेपाली टोली र ल्हासाको फरेन अफिसका डेपुटी डाइरेक्टर लि उलिन नेतृत्वमा वार्ता भएको थियो । यी दुई टोलीबीच नाका खोल्ने विषयमा सहमति भएको बताइएको हो । उनका अनुसार दुई देशको टोलीबीच असोज १८ गतेसम्म तयारी पूरा गर्ने र १९ गतेबाट चिनियाँ सामान नेपालमा झार्ने व्यवस्था गर्ने सहमति भएको हो ।

नाका खुल्ने दिनसम्म नेपालले लोड अनलोड गर्ने मजदुरको टोली तयारी अवस्थामा राख्नुे सहमती भएको छ । तातोपानी भन्सार कार्यालयका अनुसार चीनबाट ल्याएका सामान लोड अनलोड गर्न पीसीआर रिपोर्ट नेगेटिभ आएका २५ र २९ जनाको दुई वटा श्रमिक टोली तयारी अवस्थामा राखिने भएको छ ।

सबै श्रमिकको हरेक ५, ५ दिनमा पीसीआर परीक्षण गराउने र स्वास्थ्य सुरक्षाको मापदण्ड पालना गर्ने सहमति समेत भएको छ । चीनतर्फको रसुवागढी नाकाबाट भने सामान आउन थालेको छ ।

काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले ‘पर्वतारोहण तथा पदायात्रामा नेपाल आउँदा पालना गर्नुपर्ने शर्त सम्बन्धी मापदण्ड २०७७’ जारी गरेको छ।

सरकारले कात्तिक १ कात्तिकदेखि पर्वतारोहण तथा पदयात्रा गतिविधि खुला गर्ने गरी २९ भदौमा गरेको निर्णय अनुसार मापदण्ड जारी गरेको हो ।

यही असोज ९ गते स्वीकृत भएको मापदण्डमा नेपाल आउने पर्यटकको लागि शर्तैशर्त राखिएको छ ।

शर्त अनुसार पर्वतारोहण वा पदयात्राका लागि विदेशबाट आउने पर्यटकले नेपाल आउनु अगावै नेपालको भिसा प्राप्त गरेको हुनुपर्छ ।

तर, सम्बन्धित देशमा नेपालको भिसा उपलब्ध नहुने अवस्था, समूहमा पर्वतारोहण, र पदयात्राका लागि नेपाल आउन चाहने पर्यटक दलले नेपालस्थित ट्राभल वा ट्रेकिङ एजेन्सीको समन्वयमा पूर्वसहमति लिई नेपाल आउन सक्नेछ ।

नेपाल आउजे पर्यटकले कम्तिमा ७ दिन क्वारेन्टिनमा रहने गरी नेपालमा होटल बुकिङ गरेको कागजात पेश गर्नुपर्ने, कोरोनासम्बन्धी प्रयोजनका लागि कम्तिमा प्रतिव्यक्ति पाँच हजार अमेरिकी डलर (करीब रू. ६ लाख)को बीमा गरिएको कागजात पेश गर्नुपर्नेछ ।

नेपाल प्रवेशपश्चात पर्यटकले न्युनतम ७ दिन होटल क्वारेन्टिनमा बस्नुपर्नेछ। होटल क्वारेन्टिन अवधिको पाँचौ दिन पर्यटककै खर्चमा पिसीआर परीक्षण गर्नुपर्ने र नेगेटिभ रिपोर्ट आएमा पदयात्रा वा पर्वतारोहणमा जान पाइने जनाइएको छ।

तर नतिजा पोजेटिभ आएमा नेगेटिभ नआएसम्मको अवधिमा होटल क्वारेन्टिनमा बस्नुपर्ने मापदण्डमा उल्लेख छ।

मापदण्डमा पर्वतारोहण वा पदयात्रामा जाने नेपाली टोलीकाे पनि अनिवार्य रूपमा कम्तिमा रू. १ लाखको कोरोना बीमा गराउनुपर्ने, स्वास्थ्य मन्त्रालयले जारी गरेको स्वास्थ्य सम्बन्धी मापदण्ड अनिवार्य पालना गर्नुपर्ने उल्लेख छ।

काठमाडौं । कृषि क्षेत्रमा इजरायली नमुना विश्व प्रसिद्ध छ । त्यहाको प्रविधिलाई नेपालमा भित्राउन सरकारी स्तरबाटै पहल थालिएको छ । यसै क्रममा नेपाल सरकारले इजरायलको अत्याधुनिक कृषि प्रविधिसहितको विशेष केन्द्र स्थापना गर्न अनुमति दिएको छ ।

आइतबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले यस्तो निर्णय गरेको सरकारका प्रवक्ता प्रदीप ज्ञवालीले जानकारी दिए । नेपालमा विशेष कृषि केन्द्र स्थापना भएपछि कृषिको आधुनिकिकरण र विकासमा ठूलो टेवा पुग्ने विश्वास लिइएको उनले बताए ।

उनका अनुसार नेपाल सरकार र इजरायल सरकारबीच कृषि विशेष केन्द्र स्थापनामा इजरायल सरकारले सहयोग गर्ने सहमति भएको छ । त्यसका लागि एमओयु स्वीकृत गर्ने र नेपालका सात वटै केन्द्रमा कृषि केन्द्र स्थापना गर्न दिने निर्णय सरकारले गरेको हो ।

काठमाडौं । विद्युतीय भुक्तानी कारोबारको संख्या उल्लेख्य वृद्धि भएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको देशको आर्थिक तथा वित्तीय अवस्था अनुसार सबै किसिमका विद्युतीय भुक्तानीको कारोबार रकम र संख्या उल्लेख्य रुपमा वृद्धि भएको छ ।

कोरोना संक्रमणको त्रास बढेसँगै सरकारले लकडाउन र निषेधाज्ञा पछि फिजिकल भन्दा डिजिटल बैंकिङ कारोबार बढेको हो ।

चालु आर्थिक बर्षको पहिलो महिना अर्थात् साउन महिनामा मात्र मोबाइल बैंकिङ मार्फत १८ अर्ब ३९ करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ ।

तथ्याङ अनुसार साउनमा मोबाइल बैंकिङबाट ५९ लाख २३ हजार ४११ पटक कारोबार भएको थियो ।

यस्तै, असार महिनामा मोवाइल बैंकिङबाट ५८ लाख १७ हजार ६८१ पटक कारोबार हुँदा १८ अर्ब ८३ करोड ९० लाख बराबरको भुक्तानी भएको देखिन्छ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार साउन महिनामा एटिएमबाटमात्रै ४७ लाख ६९ हजार ३ सय ४० वटा कारोबार भएका छन् ।

जसबाट ३८ अर्ब ३९ करोड ३० लाख रुपैयाँको कारोबार भएको छ । यस अवधिमा डेबिट कार्डबाट पनि राम्रै कारोबार भएको छ ।

साउन महिनामा मात्रै डेबिट कार्डबाट ५४ लाख २६ हजार ३ सय ६८ वटा कारोबार मार्फत ४१ अर्ब ७८ करोड ७० लाख रुपैयाँको कारोबार भएको छ । अघिल्लो महिना असारमा भने डेबिट कार्डबाट ३३ लाख १६ हजार ५ सय ५४ कारोबारमार्फत २५ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँको कारोबार भएको थियो ।

बिशेषगरि कोरोना भाइरसको त्रास बढ्दै गएपछि नेपालमा पछिल्लो समय विद्युतीय माध्यमबाट हुने भुक्तानीको मात्रा बढ्दै गएको छ ।

मोवाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ, वालेट, आरटीजीएस मार्फत हुने कारोबार बढ्दै गएको राष्ट्र बैंकको भनाइ छ ।

विद्युतीय भुक्तानी पूर्वाधारमा भएको विकास, विद्युतीय भुक्तानी कारोबारका लागि गरिएको प्रोत्साहन र सर्वसाधारणको विद्युतीय भुक्तानी उपकरण प्रयोगमा बढ्दो अभ्यासको कारण विद्युतीय भुक्तानी कारोबारमा उल्लेख्य वृद्धि भएको राष्ट्र बैंकले बताएको छ ।

साउन महिनामा इन्टरनेट बैंकिङ मार्फत ३ अर्ब बराबरको कारोबार भएको छ ।

यस्तै, सबैभन्दा बढी आरटीजीएस मार्फत भएको तथ्यांकमा देखिन्छ । आरटीजीएस मार्फत ८७ खर्ब १५ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ ।

यस्तै, कनेक्ट आईपीएसबाट ४७ अर्ब ३६ करोड बराबरको भुक्तानी भएको छ । यसैगरि इ कर्मसबाट १ अर्ब २० करोड रुपैयाँ भन्दा बढीको कारोबार भएको छ ।

काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिना (साउन)मा विदेशबाट नेपालीले आफ्नो मुलुक र परिवारका लागि उत्साहजनक रुपमा रेमिट्यान्स पठाएका छन् । नेपालीबाट एक महिनामा ९२ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ नेपाल आएको नेपाल राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा अघिल्लो महिनाको तुलनामा २३ प्रतिशतले रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा विप्रेषण आप्रवाह अघिल्लो महिनाको तुलनामा मात्र २ प्रतिशत बढी थियो ।

तथ्यांक अनुसार अमेरिकी डलरमा विप्रेषण आप्रवाह १४.५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो तथ्यांक मात्र ०.७ प्रतिशतले बढी थियो । साउनमा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत, नयाँ र वैधानिकीकरण) लिने नेपालीको संख्या भने ९९.२ प्रतिशतले घटेको छ ।

कोरोना महामारीका कारण नेपालबाट विदेश जानेहरु भने निकै कम छन् । त्यस विपरित विदेशबाट नेपाल फर्कनेको संख्या भने उच्च छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या १९.० प्रतिशत कम भएको थियो ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार वैदेशिक रोजगारीका लागि पुनः श्रम स्वीकृति लिने नेपालीको संख्या यो अवधिमा ८०.० प्रतिशतले घटेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या १.३ प्रतिशत कम भएको थियो ।

काठमाडौं । प्रविधिको विकासले विश्वमा नयाँ नयाँ मोबाइलको विकास हुँदै गएको छ। पछिल्लो समय रहरले भन्दापनि बाध्यताले नेपालीहरुमा मोबाइलको मोह बढेको छ ।

विश्वव्यापीरूपमा फैलिएको कोरोना भाइरसका कारण गरिएको बन्दाबन्दीले मोबाइलको आयात बढेको छ । भन्सार विभागको तथ्याङ्क अनुसार चालू आर्थिक वर्ष २०७७/७८ को पहिलो दुई महिनामा ९ लाख ९५ हजार मोबाइल सेट आयत भएको छ ।

साउन महिनामा ४ अर्ब १८ करोड रूपैयाँ मूल्य बराबरको ४ लाख ६७ हजार गोटा मोबाइल सेट आयात भएको थियो । भदौं महिनमा दुईगुणा भन्दा बढीले वृद्धि भएको तथ्याङमा उल्लेख छ ।

पछिल्लो समय मोबाइल प्रयोगकर्ता बढ्दै जानु कोरोना महामारीको कारण अनलाइन कक्षा सञ्चालन हुनुले नै मोबाइलको माग बढेको व्यापारीको दाबी छ ।

एकै परिवारमा अलग अलग कक्षामा पढ्ने विद्यार्थीको पढ्ने समय एकै हुनाले एक परिवारमा आवश्यक भन्दा बढी मोबाइल किन्नु पर्ने बाध्यता रहेको छ ।

नेपालले बढी मोबाइल नेपाल आयात गर्नेमा चीन, भारत र भियतनाम रहेका छन् । चीनबाट ८ लाख ५ हजार, भारतबाट १ लाख ७६ हजार र भियतनामबाट १२ हजार मोबाइल सेट आयात भएको भन्सार विभागको तथ्याङ्क छ।

मोबाइलको विकाससँगै यसले अरू विद्युतीय माध्यमलाई विस्थापित गर्दै गइरहेको छ।

मोबाइलमा नै रेडियो, क्यामेरा, घडी, टर्चको सुविधा विकास भएपछि यी सामग्रीको प्रयोग कम हुँदै गएको छ । त्यस्तै भारत, भियतनाम, हङ्कङ, जापान, कोरिया, मलेसिया लगाएतका देशबाट समान्य रुपमा मोवाइल सेट नेपाल आयात भएका छन् ।

बालकदेखि वृद्धसम्म सबै किसिमको जानकारी पाउन र पठाउन मिल्ने विद्युतीय माध्यमका रूपमा मोबाइल मानवजीवनको अभिन्न अंगजस्तै पर्यायवाची बन्दै गएको छ।

नेपालमा पनि नयाँ नयाँ मोबाइल आयात हुँदै गएका छन्। रोजगारीमा गएका नेपाली, विदेश भ्रमणमा गएका व्यक्तिका साथै अध्ययनका लागि विदेशिएका नेपालीबाट पनि मोबाइलको आयात बढ्दो क्रममा रहेको अवस्था छ।

काठमाडौं । चीनतर्फको एक मात्र सक्रिय रसुवागढी नाका निरन्तर बन्द भएको ८ महिना पुगिसकेको छ । यो बीचमा केही दिन नाका सूचारु भएपनि कोरोना भाइरसको महामारीको बाहनामा चीनले निरन्तर नाका बन्द गराइदिएको छ ।

बुधबारबाट भने नाका आशिंक रुपमा संचलनमा आएको छ । नेपाली कामदारलाई कोरोना संक्रमण देखिएको भन्दै चीनले यो नाका बन्द गराएको थियो । बुधबार चिनियाँ पक्षले एक कन्टेनर स्वास्थ्य सामाग्री मितेरी पुलसम्म ल्याएर नाका संचालनमा आएको संकेत गरेका छन् ।

रसुवा भन्सार कार्यालका अनुसार बुधबार एक कन्टेनर सामान नेपाललाई हस्तान्तरण भएको छ । बुधबार बिहान चिनियाँ पक्षले ल्याइदिएको कन्टेनरमा बालबालिकालाई लगाइने खोपको सिरिन्ज रहेको बताइएको छ । बिहिबारदेखि भने दैनिक ५ कन्टेनर सामान पठाउने जानकारी चिनियाँ पक्षले दिएको छ ।

एक साताभित्र रसुवागढी नाका पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आउने दावि नेपाल सरकारको छ । यसले दशैंको मुखमा नाकामा रोकिएको सामान नेपाल आउने आशा बढेको छ ।

व्यापारीहरुका अनुसार नाकामा करीव १२ सय कन्टेनर सामान आएर रोकिएको छ । सरकारका प्रवक्ता प्रदीप कुमार ज्ञवालीले कुटनीतिक माध्यमबाट समस्या समाधान भएको भन्दै एक सातामा नाका पूर्ण रुपमा सुचारु हुने दावि गरे ।