Category: विज्ञान प्रविधि

काठमाडौं । नेपालमा अब १८ वर्ष माथिका सबै नागरिकले कोरोना विरुद्धकोखोप लगाउन सक्ने भएका छन् । यसअघि सरकारले लक्षित वर्ग र उमेर समुह तोक्दै खोप लगाइरहेको थियो । अब भने छुटपुट सबै नागरिकले खोप लगाउन सक्ने भएका हुन् । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले यस्तो व्यवस्था गरेको हो । सोही अनुसार सोमबार अधिकांश स्थानीय तहले सूचना निकाल्दै खोप लगाउन आउन आह्वान गरेका छन् ।

यसअघि खोप लगाउन छुटेका सबैलाई खोप केन्द्रमा गई खोप लगाउन मन्त्रालय र स्थानीय तहले आह्वान गरेका छन् । सरकारले आगामी पुस मसान्तभित्र दुई तिहाई र चैतमसान्तसम्म लक्षित सबैलाई खोप लगाउने लक्ष्य लिएको छ । यसबीचमा दुई करोड १७ लाख नागरिकमा खोप पुर्याउने लक्ष्य लिइएको छ । अहिलेसम्म कूल जनसङ्ख्याको ३० प्रतिशत जनसङ्ख्याले पहिलो मात्रा र २६ प्रतिशत जनसङ्ख्याले दोस्रो मात्रा समेत पाइसकेको तथ्यांक छ ।

काठमाडौं । सन् २०२१ को अन्तिम चन्द्र ग्रहण आज लाग्दैछ । यस चन्द्र ग्रहणलाई शताब्दीकै सबैभन्दा लामो चन्द्र ग्रहण मानिएको छ । पछिल्लो ५८० वर्षमा पहिलोपटक लामो समयको खण्डग्रासचन्द्र ग्रहण लाग्दैछ । चन्द्र ग्रहण तीन घण्टा २८ मिनेट २४ सेकेण्ड लामो हुनेछ । नेपाली समय अनुसार दिउँसो एक बजे उच्च विन्दुमा पुग्ने भएको छ । चन्द्रग्रहणमा चन्द्रमाको ९७ प्रतिशत भाग ढाकिनेछ । चन्द्र ग्रहण एसिया, अमेरिका, उत्तरी युरोप, अष्ट्रेलिया तथा प्रशान्त महासागरीय क्षेत्र लगायतबाट देखिने समेत बताइएको छ ।

ज्योतिष शास्त्रमा चन्द्र ग्रहण एक महत्वपूर्ण क्षण मानिन्छ । खगोल विज्ञान अनुसार सूर्य र चन्द्रमाको बीचमा पृथ्वीमा पर्दा चन्द्र ग्रहण लाग्दछ । तर धर्मशास्त्र अनुसार राहु र केतुले चन्द्रमालाई समाउँदा चन्द्र ग्रहण लाग्ने गर्दछ । सूर्य र चन्द्रमाको बीचमा पृथ्वी गएको बेला सूर्यको प्रकाश चन्द्रमामा पर्न पाउँदैन र पृथ्वीको छायाँ पर्दछ । त्यहीँ खगोलीय घटनालाई चन्द्र ग्रहण भनिन्छ । चन्द्र ग्रहण पूर्णिमाको दिनमा मात्र लाग्ने गर्छ । यसअघि सन् १४४० को फेब्रुअरी १८ मा सबैभन्दा लामो चन्द्रग्रहण लागेको इतिहास छ ।

काठमाडौं । देशभर तापक्रम घट्दो क्रममा छ । मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले चिसो बढेको भन्दै सतर्क रहन सबैमा आह्वान गरेको छ । वायुको अधिकतम र न्यूनतम तापक्रम घट्ने क्रममा रहेकोले चिसोबाट बच्न र सतर्कता अपनाउन महाशाखाले भनेको हो ।

महाशाखाका अनुसार अहिले नेपालमा कुनै उल्लेखनीय मौसमी प्रणाली छैन। आज देशका पहाडी भूभागमा आंशिक बदली रही बाँकि भूभागको मौसम सामान्यतया सफा रहने छ शुक्रबार प्रदेश नम्बर १ र प्रदेश नम्बर २ का भूभागमा आंशिकदेखि सामान्य बदली रही बाँकी भूभागमा आंशिक बदली रहनेछ।

काठमाडौं उपत्यकासहित पहाडी र हिमाली भेगमा तापक्रम उल्लेख्य घटिरहेको छ । यो वर्ष साविकको तुलनामा छिटो तापक्रम घटेको हो । काठमाडौंमा शुक्रबार न्यूनतम तापक्रम ११ डिग्री मापन भएको छ । अधिकतम तापक्रम २३ डिग्रीसम्म पुग्ने अनुमान छ ।

लण्डन । लक्षण देखिने कोभिडका बिरामीको उपचारका लागि बनाइएको पहिलो खाने चक्कीलाई बेलायतले प्रयोगको अनुमति दिएको छ । त्यहाँको औषधि नियामक निकायले अनुमोदन गरेसँगै अब औषधीको प्रयोग गर्ने बाटो खुलेको छ । मोल्न्यूपिरभीर नाम दिइएको चक्की भर्खरै कोभिड देखिएका जोखिम समूहमा पर्ने बिरामीहरूलाई दिनमा दुई पटक दिइने बीबीसीले लेखेको छ ।

शुरूमा रुघाखोकीको उपचारका लागि विकास गरिएको उक्त चक्कीले अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने अथवा मृत्यु हुने जोखिमलाई आधाले घटाइदिएको क्लिनिकल परीक्षणहरूबाट देखिएको छ। यूकेका स्वास्थ्यमन्त्री साजिद जाविदले दुर्बल तथा रोगप्रतिरोधी क्षमता कमजोर भएका मानिसहरूका लागि यो ओखती महत्त्वपूर्ण हुने बताएका छन्।

कोभिड बिरामीको उपचारका लागि घरमै लैजान सकिने एन्टिभाइरललाई अनुमोदन गर्ने यूके विश्वकै पहिलो मुलुक बनेको छ । मोल्न्यूपिरभीर अमेरिकी कम्पनीहरू मर्क, शार्प एन्ड डोम र रिजब्याक बायोथेराप्यूटिक्सले बनाएको कोभिड विरुद्धको पहिलो ओखती हो जसलाई सुईको रूपमा लिनुभन्दा खान सकिनेछ।

कोभिडका हल्कादेखि मध्यमसम्मका लक्षण देखिएका र अवस्था गम्भीर हुन सक्ने एउटा पनि कारक भएका जस्तो कि मोटोपन, वृद्धावस्था, मधुमेह वा मुटुसम्बन्धी रोग भएका मानिसमा मोल्न्यूपिरभीरको प्रयोगका लागि अनुमति दिइएको यूकेको औषधि नियामक एमएचआरएले जनाएको छ।

कोभिडको उपचारमा सुईको रूपमा दिनुको साटो खान मिल्ने विश्वमै यो पहिलो पटक अनुमोदन गरिएको एन्टिभाइरल भएको संस्थाकी प्रमुख कार्यकारी जुन रेनले जानकारी दिएकी छिन् ।

काठमाडौं । जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी पक्ष राष्ट्रहरूको २६औँ सम्मेलन (कोप२६) औपचारिक रूपमा शुरु भएको छ । युनाइटेड किन्डमको ग्लास्गो शहरमा सम्मेलन सुरु भएको हो । बीबीसीका अनुसार जलवायु परिवर्तनलाई नियन्त्रण गर्नका लागि महत्त्वपूर्ण ठानिएको यस सम्मेलनमा आइतवार धेरैजसो औपचारिक समारोह तय भए तापनि सोमवारबाट विश्व नेताहरूले छलफल र बहस सुरु गर्नेछन्।

जैविक इन्धनको प्रयोग सहित मानवीय कारणले विश्वको तापमान बढिरहेका बेला वैज्ञानिकहरूले जलवायु विपद् छल्न आपत्कालीन कार्यहरू आवश्यक रहेका चेतावनी दिइरहेका छन्। यूकेका प्रधानमन्त्री बोरिस जोनसनले यस सम्मेलनलाई विश्वको सत्यको क्षण भएको बताए ।

सन् २१०० भित्र औसत तापमान वृद्धिलाई १.५ डिग्री सेल्सियसमा सीमित राख्ने लक्ष्य तय गरिए पनि यतिखेर विश्वको तापमान २.७ डिग्री सेल्सियस पुग्ने गतिले बढिरहँदा त्यसले जलवायु दुर्भाग्य निम्त्याउने संयुक्त राष्ट्रसङ्घले जनाएको छ। कोप२६ का अध्यक्ष आलोक शर्माले १.५ डिग्री सेल्सियसको लक्ष्यमा पुग्ने काम ुनिकै कठिनु रहेको बताउँदै त्यो हासिल गर्न विश्व नेताहरू एकजुट हुनुपर्ने बताएका छन्।

झण्डै २०० देशहरूलाई आफ्ना कार्बन उत्सर्जन घटाउने थप महत्त्वाकाङ्क्षी लक्ष्यहरू तय गर्न भनिएको छ। यस सम्मेलनकै अवसर पारेर आज राष्ट्रसङ्घीय मौसमी निकायले एउटा प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेर यसअघिका प्रतिवेदनले देखाएको जलवायु असरको थप पुष्टि गर्ने भएको छ ।

विज्ञहरूले यतिखेर जलवायु परिवर्तनले संसारभरका विभिन्न जलवायु प्रणाली अस्थिर बनिरहेको चिन्ताजनक चित्र देखाइरहेका छन्। जसको अर्थ चरम विपद्का घटनाहरू झन् बढ्ने भन्ने विज्ञहरूको चेतावनी पाइन्छ।

काठमाडौं । नेपालमा तीन वटा जिल्लामा पूर्ण खोप अभियान सफल भएको छ । ७७ जिल्लामध्ये तीन जिल्लामा पूर्ण मात्रा कोभिड–१९ विरुद्धको खोप लगाइएको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले जनाएको छ । मनाङ, मुस्ताङ र रुकुममा कोभिड–१९ विरुद्धको पूर्ण मात्रा खोप लगाइएको हो । बाग्मती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशमा बढी मात्रामा कोरोनाविरुद्धको खोप प्रयोग भएको छ ।

बढी जोखिम र बढी जनघनत्व रहेको बाग्मती प्रदेश र गण्डकी प्रदेशमा बढी मात्रामा खोप प्रयोग भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयको भनाई छ । प्रदेश १ मा ३६.३ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र २३.९ प्रतिशतले पूर्ण मात्रा खोप लगाएका छन् । प्रदेश २ मा ३१.७ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र २४.९ प्रतिशतले पूर्ण मात्रा खोप लगाएका छन् । बाग्मती प्रदेशमा ६६.५ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र ५७ प्रतिशतले पूर्ण मात्रा खोप लगाएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ ।

गण्डकी प्रदेशमा ५३.१ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र ३९.६ प्रतिशतले पूर्णमात्रा खोप लगाएको तथ्यांक छ । लुम्बिनी प्रदेशमा ३७.७ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र ३१.२ प्रतिशतले पूर्ण मात्रा खोप लगाएका छन् । कर्णाली प्रदेशमा ३१ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र २२ प्रतिशतले पूर्णमा खोप लगाएका छन् भने सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ३८.९ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र २७.३ प्रतिशतले पूर्ण मात्रा खोप लगाइसकेको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ ।

लक्षित जनसङ्ख्यामध्ये ४३.४ प्रतिशतले पहिलो मात्रा र ४३ प्रतिशतले पूर्णमात्रा खोप लगाइसकेका छन् । नेपालमा एक करोड ९९ लाख ७९ हजार ३३० डोज खोप प्राप्त भएको छ । जसमध्ये एक करोड ५४ लाख १९ हजार ४०५ डोज खोप प्रयोग भइसकेको छ ।

८६ लाख ४९ हजार २५१ जनाले पहिलो मात्रा खोप प्राप्त गरेका छन् भने ६७ लाख ७० लाख १५४ जनाले जनाले पूर्ण मात्रा खोप लगाइसकेका छन् । नेपाललाई प्राप्त भएको खोपमध्ये सरकारले एक करोड ३० लाख २० हजार खोप खरिद गरेको छ भने ६९ हजार ५९ लाख ३३० डोज खोप अनुदानमा प्राप्त भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार नेपाल सरकारले कोभिड–१९ विरुद्धको खोप अभियानलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको र सोही अनुसार काम भइरहेको छ ।

काठमाडौं । नेपालमा पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५१३ जनामा कोरोना भाइरस संक्रमण पुष्टि भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार ४,९७२ पीसीआर परीक्षणमा ४३८ र १,९४९ एन्टिजेन परीक्षणमा ७५ जना गरी ५१३ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको हो । मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना संक्रमणमुक्त हुनेको संख्या ८१७ रहेको छ ।

त्यस्तै कोरोना संक्रमणबाट ८ जनाको मृत्यु भएको छ । हाल देशभर कोरोना संक्रमणका सक्रिय संक्रमितको संख्या १० हजार ५५९ जना रहेको छ । पछिल्लो २४ घण्टामा काठमाडौंमा १५०, ललितपुर र मोरङमा ३९र३९, रुपन्देहीमा ३२, भक्तपुर र सुनसरीमा २४र२४, कास्कीमा १६, मकवानपुरमा १५ र चितवनमा १३ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ ।

काठमाडौं । खोप वितरणमा धनी र गरिब मुलुकबीचको असमानताका कारण कोरोना भाइरसको महामारी आगामी वर्ष समेत लम्बिन सक्ने विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनाएको छ । विपन्न मुलुकले आफूलाई चाहिने कोभिड खोप नपाइरहेकाले कोभिड महामारी सोचेभन्दा एक वर्ष बढी समय रहन सक्ने विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले चेतावनी दिएको हो । बीबीसीका अनुसार डब्ल्यूएचओस्थित वरिष्ठ अधिकारी डा. ब्रुस एल्वर्डले त्यसको अर्थ कोभिड सङ्कट सन् २०२२ को अन्त्यसम्मै लम्बिने देखिएको बताएका छन् ।

अफ्रिकाको पाँच प्रतिशतभन्दा कम जनसङ्ख्याले कोभिड खोप पाएको छ । अरू अधिकांश महादेशमा ४० प्रतिशतले खोप पाइसकेका छन्। डा. एल्वर्डले सम्पन्न देशहरूलाई खोपका लागि दिएको अर्डर छोड्न आग्रह गरेका छन् । यसले उत्पादक कम्पनीहरूले कम आय भएका मुलुकलाई प्राथमिकतामा राख्न सक्ने समेत उनको भनाई छ । सम्पन्न देशहरूले ठूला औद्योगिक राष्ट्रहरूको समूह जी ७ लगायतका बैठकमा कोभिड खोप सहयोगबारे आफूहरूले जनाएको प्रतिबद्धताबारे समीक्षा गर्न आवश्यक रहेको उनले औँल्याए।

परोपकारी संस्थाहरूको एउटा गठबन्धन द पिपुल्स च्यारिटिजले कोभिड खोपसम्बन्धी नयाँ तथ्याङ्क सार्वजनिक गरेको छ। उसको तथ्याङ्क अनुसार उत्पादक कम्पनी र सम्पन्न राष्ट्रहरूले प्रतिबद्धता जनाएका कोभिड खोपका सातमध्ये एउटा मात्रा मात्रै अति गरीब देशहरूमा पुग्न सकेको छ।

विराटनगर । अविरल वर्षापछि आएको बाढी विराटनगर विमानस्थलमा पस्दा विमानस्थल पुरै डुबानमा परेको छ । नेपाल नागरिक उड्डयन कार्यालयका अनुसार अहिले  विराटनगर विमानस्थलको सेवा अवरुद्ध भएकाे छ।

बुद्ध एयरले विराटनगरको बुधवारका सवै उडान रद्द गरेको जानकारी गराएको छ । यतिको समेत सबै उडान रद्द भएको छ ।  यो विमानस्थल सन २०१७ मा पनि डुबानमा परेको थियो ।

काठमाडौं । नेपालमा जारी भारी वर्षाले आजबाट पुर्बी नेपालमा बढी प्रभाव देखाउने भएको छ । वर्षा  अझै केही दिन कायम रहने र क्रमश पश्चिमबाट पुर्वतर्फ सर्ने क्रममा रहेको मौसम पुर्वानुमान महाशाखाले जानकारी गराएको छ । शुक्रबारसम्म देशका विभिन्न स्थानमा पानी पर्ने मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले उल्लेख गरेको छ ।

महाशाखाका अनुसार बुधबार पूर्वी नेपालमा भारी वर्षाको सम्भावना रहेको छ । आइतबारदेखि पश्चिम नेपालमा भारी वर्षा भएको थियो । आज वर्षा पूर्वी नेपालमा सरेको छ । यद्यपि पश्चिममा पनि हल्कादेखि मध्यम वर्षा कायमै रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ ।

आज बुधबार प्रदेश प्रदेश १, २, बागमती प्रदेश, र गण्डकी प्रदेश प्रदेशका धेरै स्थानहरू र अन्य प्रदेशका केही स्थानमा पानी पर्ने सम्भावना छ । जसमध्ये प्रदेश १, प्रदेश २, बागमती, र गण्डकी प्रदेशका केही स्थानहरूमा भारी वर्षाको समेत सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ ।

देशका मध्य र पूर्वी उच्च पहाडी तथा हिमाली भूभागका केही स्थानहरूमा हल्कादेखि मध्यम हिमपात हुनेछ । पश्चिमी उच्च पहाडी तथा हिमाली भूभागहरूमा पनि हल्का हिमपातको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ ।

भारी वर्षा हुने स्थानमा बाढीको सम्भावना हुने भएकोले आवश्यक सतर्कता अपनाउन मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले सचेतसमेत गराएको छ ।