Author: Ilam

न्यूयोर्क/

सन् १९९१ मा बंगलादेशबाट अमेरिका बसाइँ सरेपछि मोहम्मद जाफोरले बसोबासका लागि रोजेको ठाउँ थियो न्यूयोर्कको ज्याक्सन हाइट्स। ज्याक्सन् हाइट्स जससँग लाखौँ आप्रवासीहरूको अमेरिका कथा जोडिन्छ । कैयन् आए कैयन् छोडेर हिँडे तर ज्याक्सन हाइट्सले आप्रवासीलाई कहिल्यै भो भनेको छैन । बरु कैयन् पटक ह्वाइट हाउस र क्यापिटोललाई प्रतिवाद गरेको छ ज्याक्सन हाइट्सले मौन रुपमा संसारभरका आप्रवासीलाई स्वागत गरेर ।

जाफोरले पनि सपनाको देशमा आफ्ना दिनहरु त्यसै गरि सुरु गरे जुन आम आप्रवासी अमेरिका उत्रिएपछि गर्ने गर्छन् । उनको अमेरिकामा पहिलो काम थियो म्याकडोनाल्ड्समा । बिस्तारै श्रीमती र जेठो छोरालाई अमेरिका भित्र्याउन सफल भए उनी । सन् २००० मा कान्छा महताव जन्मिए । महतावले पिताको स्मरणमा मेडियमसँग भनेका छन्- ‘बुवा साँच्चिकै प्रतिबद्ध ब्यक्ति हुनुहुन्थ्यो र न्यूयोर्कको बंगाली समुदायको गतिविधीमा पनि उहाँ गहिरो लगाव थियो ।’ जब बंगलादेशबाट कोही नयाँ आप्रवासी आउँथ्यो उसले बसोबासको टुङ्गो नगरुन्जेल जाफोरकहाँ बास पाउँथ्यो । आफुकहाँ ठाउँ उपलब्ध नभए साथीभाइकहाँ खोजिदिन्थे ।

परिवारको रासोबासो मिलाएपछि सन् २००० ताका जाफोरले न्यूयोर्कमा ट्याक्सी कुदाउन थाले । साताको छ दिन दैनिक १२ घण्टाको सिफ्टमा ड्राइभिङ गर्थे उनी । सपना थियो ‘परिवारलाई सकेसम्मको उत्तम जीवनशैली दिनु ।’

दुर्भाग्यवश केही बर्ष अघि आन्द्राको क्यान्सरबाट उनकी श्रीमतीको निधन भयो । तीन सन्तानको एक्लो जिम्मेवारी जाफोरको काँधनमा आइलाग्यो । उनले हिम्मत हारेनन् । छोरा छोरीलाई सकेसम्मको उत्तम शिक्षा दिक्षाका लागि खटि रहे । ‘बुबाका लागि सदैव परिवार पहिलो दायित्व थियो, उहाँ यहाँ रहने हामी मात्र होइन बंगलादेशका आफन्तका लागि पनि मरिमेट्नु हुन्थ्यो’ छोरा महतावको भनाइ छ ।

उनलाई शिक्षाको महत्व राम्रोसँग थाहा थियो । त्यसैले छोरा छोरीलाई सानै देखि पढाइमा प्रेरित गरे । अन्ततः महताव हार्वर्ड विश्वविद्यालय भर्ना हुन सफल भए । उनी त्यहाँ इतिहार र अर्थशास्त्र अध्ययन गरि रहेका छन् । सानी वहिनी पनि न्यूयोर्ककै ट्रिनिटी स्कुलकी विद्यार्थी हुन् ।

श्रीमतीको वियोग छोराछोरीको सफलताले भुल्न कोशिष गरि रहेका जाफोरको खुसी धेरै टिक्न पाएन । उनी कोरोना भाइसर (कोभिड १९) को शिकार भए । उनले सकेजति पुर्वतयारी पनि नअपनाएका होइनन् । ट्याक्सीमा पनि मास्क लगाएर मात्र यात्रुलाई सेवा दिन्थे । गत मार्च १४ मा छोरा महताव कलेजबाट घर आए । उनी ड्राइभिङ छोडेर घरमै ‘सेल्फ आइसोलेसन’मा बसे ।

एक साता पछि उनमा ज्वरो, रुघा खोकी देखिन थाल्यो । कोभिन १९ ले सताएको आन्तरिक ठम्याइ गरेपनि स्वास्थ्य अवस्था ठीकै रहको कारण घरकै आइसोलेसन जारी राखे । तर, विस्तारै उनलाई सास फेर्न गाह्रो हुन थाल्यो । गम्भिर भएपछि छोराछोरीले मार्च २६ मा ९११ मा फोन गरि एम्बुलेन्स बोलाए ।

उनलाई मोन्टेफिओर मेडिकल सेन्टर पुर्याउने वित्तिकै भेन्टिलेटरमा राखियो । हाइड्रोक्सिक्लारोक्वाइन लगायत केही औषधी पनि चलाइयो । तर, उनको अवस्था सुधार भएन । अस्पताल पुर्याएपछि परिवारले कुरा गर्न पिन पाएको थिएन । अन्ततः अप्रिल एकमा डाक्टरहरुले उनलाई मृत घोषित गरे । छोराछोरीलाई उन्नत अमेरिकी जीवन दिन जाफोरले गरेको अनवरत संघर्ष ५६ बर्षको उमेरमा सधैंका लागि बिट मर्यो ।

‘सबै क्षण एक सपना जसरी बित्यो, छोरा महताव सम्झन्छन् – बुबाले साँच्चिकै ठूलो संघर्ष गर्नु भएको थियो, जब त्यो मेहनतको प्रतिफल दाजु, म र बहिनीको भविश्यले दिन लागेको थियो उहाँले त्यो नै देख्न पाउनु भएन ।’

महताव र बहिनी सविहाको पढाइ र बाँकी जीवनमा यापनमा सहायताका लागि गोफन्डमीबाट सहयोग संकलन गरिएको छ । शुक्रबार रातीसम्ममा उक्त खातामा तीन लाख ६६ हजार डलर जम्मा भइ सकेको छ । यो रकमले महतावले हार्वर्ड उच्च शिक्षाको खुड्किलो चढ्नेछन् भने सविहा हाइस्कुल सकेर कुनै राम्रो कलेजमा भर्ना हुनेछिन् । तर, दुर्भाग्य उनीहरुले यो खुड्किलो चढेको हेर्न जाफोर भने कहिल्य उपस्थित हुन पाउनेछैनन् ।

तश्वीर- स्वर्गीय बुबा आमाको साथमा महताव (बायाँ) र बहिनी 

(मेडियन र सिएनएनको सहयोगमा)

न्यूयोर्क

अमेरिकामा कोरोना भाइरसका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या ५० हजार नाघेको छ । जोन हप्किन्स विश्व विद्यालयको आँकडा अनुसार शुक्रबार बिहान ज्यान गुमाउनेको संख्या आधा लाखबाट उकालो लागेको हो ।

शुक्रबार अपरान्हसम्ममा भाइरसबाट संक्रमित हुनेको संख्या आठ लाख ८० हजार पुगेको छ । संक्रमणको दैनिक बृद्धिदरका आधारमा यो संख्या साँझसम्ममा नौ लाख नाघ्ने देखिन्छ । मार्च तेस्रो साता देखि अमेरिकामा भाइरस संक्रमण र मृत्यु हुने क्रम तीब्र गतिले बढेको हो । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेब्रुअरी महिना एवं मार्च दोस्रो सातासम्म भाइरसले अमेरिकालाई खासै असर नगर्ने दावी दोहोर्याएका थिए । युरोपमा संक्रमण विस्तार भएपछि ट्रम्पले त्यहाँबाट अमेरिकामा यात्रा प्रतिबन्ध त लगाए तर देशभित्र पर्याप्त परिक्षणमा जोड दिएनन् ।

त्यही सुस्त परिक्षणको बेला पारेर अमेरिकामा भाइरस बिस्तारले मौका पाएको जनस्वास्थ्य विज्ञहरुले बताएका छन् । देशभर भाइरस विस्तार भइ सकेपछि ट्रम्पले सामाजीक दूरी कायम गर्ने एवं १० जना भन्दा बढि एक ठाउँमा भेला नहुने आदेश जारी गरे । सबै राज्यहरुले अत्यावश्यक बाहेक ब्यापार व्यवसाय बन्द गरेर नागरिकहरुलाई घरैमा बस्न अनुरोध गरे । उक्त कदमपछि ह्वाइट हाउसले अगष्टसम्ममा ६० हजार अमेरिकीले ज्यान गुमाउन सक्ने आँकलन सार्वजनिक गरेको थियो । तर, दैनिक दुई हजार हाराहारी अमेरिकीले ज्यान गुमाइ रहेको र मे सुरु हुन एक साता अगावै ५० हजारको मृत्यु भइ सकेको अवस्थामा आंकलनभन्दा धेरैको ज्यान जान सक्ने जोखिम देखिएको छ ।

अमेरिका विश्वमै सर्वाधिक भाइरस संक्रमण र मृत्यु भएको देश हो । शुक्रबार अपरान्हसम्ममा विश्वभर २८ लाख संक्रमित पुगेका छन् भने एक लाख ९५ हजारले ज्यान गुमाइ सकेका छन् । सर्वाधिक ज्यान गुमाउनेमा अमेरिका पछि इटाली रहेको छ । त्यहाँ झन्डै २६ हजारको मृत्यु भएको हो । अमेरिकामा भाइरस विस्तारको कुनै ठोस संकेत नदेखिए पनि ट्रम्पले अर्थतन्त्र पुनः सुरु गर्न हतार देखाइ रहेका छन् ।

न्यूयोर्क/

कोरोना कहरबीच अमेरिकी चुनावको मिति नजिकिँदै जाँदा राष्ट्रप्रति डोनाल्ड ट्रम्पको पुनर्निवार्चन सपनामा चुनौती देखिन थालेको छ । सन् २०१६ मा तीन राज्यमा ७७ हजार मतान्तरको जीतका कारण ह्वाइट हाउस छिरेका ट्रम्पलाई यसपाली सबै स्विङ राज्यहरु चुनौती पूर्ण देखिएका हुन् ।

अघिल्लो पटक ट्रम्पले साढे तीन प्रतिशत बिन्दुको जितेको एरिजोनामा सम्पन्न पछिल्ला १३ सर्भेक्षणमध्ये एउटामा मात्र डेमोक्रेटिक जो बाइडेनभन्दा अगाडी छन् । २०१६ को राष्ट्रपतिय चुनाव पछि २०१८ को सिनेट निर्वाचनमा एरिजोनामा डेमोक्रेटिक उम्मेद्वारले विजय हासिल गरेका थिए । राज्यमा बढ्दो ल्याटिनो जनसंख्या ट्रम्पका लागि चुनौती बनि रहेको छ ।

अघिल्लो चुनावमा डेमोक्र्याटका लागि धेरै महंगो सावित भएको फ्लोरिडा पनि रिपब्लिकनको हातबाट चिप्लिने लक्षण देखिन थालेका छन् । कोरोना भाइरसले राष्ट्रपतिय होडमा गहिरो असर पारि सकेको छ र अहिलेको सम्मका संकेतले ट्रम्पको पुनर्निर्वाचनका लागि यो धेरै घातक हुन सक्ने देखिन्छ । विश्लेषकहले ट्रम्पलाई थप चार बर्ष ह्वाइट बस्ने गरि २७० इलेक्टोरल मत पुग्ने संभनाव दिनहुँ साँघुरो बनि रहेको बताउन थालेका छन् । २०१६ मा पेन्सिलभेनिया, मिसिगन र विसकनसनमा चामत्कारिक जित निकाल्दै ट्रम्प राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए । हिलारी क्लिन्टनका लागि सहज ठानिएका यी राज्य कुल ७७ हजार मतअन्तर सहित ट्रम्पले हत्याए । यी तीन राज्यमा कुल १३ करोड ६० लाख मत खसको थियो भने यी राज्यसँग ४६ इलेक्टोरल कलेज रहेको छ । हिलारी भन्दा ३० लाख कम मत ल्याए पनि ट्रम्प ३०४ इलेक्टोरल कलेज सहित राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए । यदि यी तीन राज्य डेमोक्रेटले नगुमाएको भए ट्रम्पको इलेक्टोरल कलेज २६० मा सिमित हुन्थ्यो भने २७८ इलेक्टोरल कलेज सहित हिलारी राष्ट्रपति निर्वाचित हुने थिइन् ।

अहिले पनि यी तीन राज्य फर्काउन सके डेमोक्रेटिक उम्मेद्वारलाई ह्वाइट हाउस छिर्न पर्याप्त हुन्छ । तीन राज्यमध्ये विसकनसनमा स्वेत अमेरिकीको बाक्लो वस्ती रहेको कारण ट्रम्पलाई केही सहज हुने अनुमान छ । तर, अघिल्लो साता सम्पन्न राज्यको सर्वोच्च अदालतको एक न्यायाधिशका लागि भएको निर्वाचनले ट्रम्प सपनामा राम्रै धक्का पुर्याएको छ ।

निर्दलीय चुनाव हुने विसकनसन सर्बोच्च अदालतका लागि ट्रम्प एवं रिपब्लकिन समर्थनमा बहालवाला न्यायाधीश डेनियल केली र डेमोक्रेटिक समर्थनमा काउन्टी न्यायाधिश जील जे कारोफस्काइ उम्मेद्वार थिए । केलीलाई भोट अपिल गर्दै ट्रम्पले पटक पटक ट्विट गरेका थिए । अप्रिल ७ का लागि तोकिएको चुनाव कोरोना संक्रमण सार्न डेमोक्रेटिक गभर्नर टोरी एभर्सले गरेको प्रस्ताव रिपब्लिकन बहुल हाउस र सिनेटले अश्विकार गरेको थियो । अन्नतः रिपब्लिकन बहुल राज्यको सर्बोच्च अदालतले गभर्नरको निर्णय खारेज गरिदियो ।

सहज अवस्थामा मतदान गर्न दिँदा धेरै डेमोक्रेटले भोट हाल्ने र आफ्नो उम्मेद्वार हार्ने रिपब्लिकन बुझाइ थियो । सर्वसाधारणले बाध्य भएर छ फिट दूरी कायम गर्दै दुई घण्टासम्म लाइन बसेर भोट हाले । नतिजा रिपब्लकिनका लागि चक्मा दिने खालेको आयो । साढे १५ लाख भोट खसेकोमा केली डेढ लाख बढि मतान्तरले पराजित भए । शहर आसपासको वस्तीमा रहेको पकड रिपब्लकिनले गुमाइ सकेका छन् भने ट्रम्पले खोसेका साना टाउनहरु फेरि डेमोक्रेटिक कित्तामा फिर्ता हुन थालेका छन् ।

साथै कडा मेहनत मार्फत विसकनसनमा केही राम्रो गर्न सके पनि निर्वाचन जित्नका लागि ट्रम्पले अघिल्लो पटक जितेका सबै राज्य हत्याउनु पर्ने हुन्छ । जुन अहिलेको अवस्थामा भने असंभव प्रायः देखिएको छ ।

सूर्योदयको राज्य भनेर चिनिने फ्लोरिडाका २९ इलेक्टोरल कलेज ट्रम्पको पुनर्निर्वाचनका लागि अपरिहार्य छन् । सन् २००८ र २०१२ मा ओबामाले जितेको फ्लोरिडा २०१६ मा ट्रम्पले खोसेका थिए । सन् २०१८ को मध्यावधि चुनावसम्म पनि फ्लोरिडा रिपब्लिकन खातामै थियो । डेमोक्र्याटले देशब्यापी रुपमा शसक्त प्रदर्शन गरेको उक्त चुनावमा फ्लोरिडाको सिनेट र गभर्नर दुबै सिट झिनो मतान्तरका साथ रिपब्लकिनले हत्याएका थिए । त्यही जित निरन्तरताको अपेक्षा सहित केही समय अघि मात्रै फ्लोरिडालाई ट्रम्पले नयाँ गृहराज्यको रुपमा चुनेका थिए । तर, कोरोना भाइरसप्रतिको सुस्त सम्बोधनले रिपब्लकिन ब्राण्डमै गम्भीर धक्का लागि सकेको छ ।

भाइरसबाट राज्यको पर्यटनमा आधारित अर्थतन्त्र अन्य राज्यभन्दा धेरै प्रताडित भइ सकेको छ । सोही कारण हालैसम्पन्न आई- ९५ को सर्भेक्षण अनुसार फ्लोरिडामा बाइडेनले ट्रम्पलाई छ प्रतिशतले उछिनेका छन् । देशब्यापी मत सर्भेक्षणमा पनि ट्रम्पको कामप्रति जनताको सन्तुष्टि ओरालो लागि सकेको छ । ग्यालप न्युजको सर्भेमा अघिल्लो महिना ट्रम्पको कामप्रति सकारात्मक धारणा राख्ने अमेरिकी ४९ प्रतिशत पुगेका थिए । अहिले त्यो संख्या ४३ प्रतिशतमा झरेको छ ।

(डेली न्यूजको सहयोगमा)

न्यूयोर्क

दुई अमेरिकी हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभले कोरोना भाइरस संक्रमण अन्त्य नहुन्जेल प्रत्येक अमेरिकीलाई मासिक दुई हजार डलरको आर्थिक सहायता दिने प्रस्ताव संसदमा अघि सारेका छन् । डेमोक्रेटिक सभासदहरु टिम रायन र रो खन्नाले ‘इमर्जिन्सी मनी फर द पिपल एक्ट’ संसदमा प्रस्तुत गर्दै उक्त प्रस्ताव अघि सारेका हुन् ।

पार्टी भित्र रायन मध्यमार्गी र खन्ना सुधारवादी धारको राजनीतिकर्मीको रुपमा चिनिन्छन् । चालु डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय होडमा रायन पनि उम्मेद्वार बनेका थिए भने खन्ना सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सको टिममा थिए । उनीहरुको नयाँ प्रस्ताव अनुसार १६ बर्ष उमेर पुगेका एवं बार्षिक एक लाख ३० हजारभन्दा थोरै कमाउने सबै अमेरिकीले कम्तिमा छ महिनासम्म मासिक दुई हजार डलर पाउनेछन् । उनीहरुले आफ्नो विधेयक मंगलबार संसदमा दर्ता गराएका हुन् ।

कोरोना भाइरसका कारण रोजगारी गुमाएकाहरुलाई निरन्तर राहत दिन यो प्रस्ताव ल्याएको उनीहरुको भनाइ छ । उनीहरुको यो विधेयकलाई १७ जना डेमोक्रेटिक सभासदले समर्थन गरेका छन् ।

तन्नेरी उमेर पुगेकालाई दुई हजारका अलावा बालबालीकालाई मासिक पाँच सय डलर उपलब्ध गराउने प्रस्ताव पनि विधेयकमा रहेको छ । यो रकम संघीय सरकारले सिधै अमेरिकीको खातामा, चेक वा मोवाइल डिपोजिट मार्फत पठाउन प्रस्ताव गरिएको छ । ‘दशौँ लाख अमेरिकीले केही सातामै वेरोजगारी दर्ता गराएका छन्, सभासद् रायनले भनेका छन् – उनीहरुलाई सहायता पुर्याउन हामीले तत्काल कदम चाल्नु पर्ने हुन्छ र त्यो भनेको उनीहरुको हातमा नगद उपलब्ध गराउनु नै हो ।’

दुई साता अघि पारित भएको ‘केयर एक्ट’ अनुसार अमेरिकी सरकारले एक पटकका लागि प्रत्येक वयश्क अमेरिकी करदातालाई १२ सय डलर उपलब्ध गराउन थालेको केही दिनमै यो प्रस्ताव अघि सारिएको छ । १२ सय राहतले यो संकटसँग जुध्न पर्याप्त नहुने तथ्यप्रति सजग रहँदै आफुहरुले नयाँ प्रस्ताव अघि सारेको सभासद खन्नाको भनाइ छ । अमेरिकमा पछिल्ला तीन सातामा दुई करोड बढिले रोजगारी गुमाएको रिपोर्ट गरि सकेका छन् ।

न्यूयोर्क/

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विश्व स्वास्थ्य संगठनलाई अमेरिकाले उपलब्ध गराउने आर्थिक सहायता रोक्का गरेका छन् । विश्वभर कोरोना महामारी फैलि रहेका बेला ट्रम्पले जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्ने राष्ट्र संघीय निकायको बजेट रोक्का गरि दिएका हुन् ।

कोरोना संक्रमण सुरु हुँदा संगठनले देखाएको गतिविधीबारे छानविन गरुन्जेल बजेट रोकेको ट्रम्पले जनाएका छन् । छानविनबाट संगठनले ‘भाइरस सुरु हुँदा देखाएको कमजोर व्यवस्थापन र छलछाम’ बाहिर ल्याउने ट्रम्पको दावी छ । अमेरिकाले संगठनलाई बार्षिक ४० देखि ५० करोड अमेरिकी डलर सहायता प्रदान गर्दै आएको छ । चीनले अहिलेसम्म ४० करोड मात्र दिँदै आएको उनको दावी छ ।

सुरुमा चीन र संगठनले कोरोना रोकथामका लागी पर्याप्त काम गरेको बताउँदै आएका ट्रम्पको अमेरिकामा भाइरस विस्तारपछि बोली फेरिएको हो । उनी अहिले चीनले संक्रमण सुरु हुँदा सूचना लुकाएको र विश्व स्वास्थ्य संगठनले त्यसलाई सघाएको दावी गर्दै आएका छन् । न्यूयोर्क टाइम्सले गत शनिबार भाइरस नियन्त्रणमा ट्रम्पको श्रृङ्खलाबद्ध हेलचेक्राँइ बारे लामो रिपोर्ट प्रकाशित गरेपछि उनी झनै क्रुद्ध भएका छन् ।

संगठनले चीनमा भाइरस विस्तार हुँदै गर्दा सचेत गराएको भए यति ठूलो संख्या विस्तार हुन नसक्ने ट्रम्पको पछिल्लो दावी रहेको छ । संगठनले जनवरीमै कोरोना भाइरसले महामारीको रुप लिनसक्ने भन्दै सचेत गराएको थियो । तर, ट्रम्पले चीनबाट अमेरिकामा यात्रा प्रतिबन्ध लगाउने बाहेक मार्च दोस्रो सातासम्म कुनै ठोस कदम चालेनन् । त्यतिबेलामा अमेरिकामा भाइरस जाँचमा पनि कुनै तीब्रता दिइएन । त्यसकै परिणाम स्वरुप देशभर भाइरसले विस्तारको मौका पायो । अमेरिकी सुरक्षा निकायहरुले जनवरी सुरुमै भाइरस संक्रमणको सम्भावनाबारे ह्वाइट हाउस लगायत अमेरिकी उच्च अधकारीलाई सतर्क गराए पनि ट्रम्प प्रशासनले सम्बेदनशीलता देखाएको थिएन । मंगलबार साँझसम्ममा अमेरिकामा संक्रितमको संख्या छ लाख पुगेको छ भने २५ हजार ७०० ले ज्यान गुमाइ सकेका छन् । संक्रमित र मृतक संख्या दुबैमा अमेरिका सबै मुलुकभन्दा अगाडि छ ।

न्यूयोर्क/

सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनलाई अमेरिकी राष्ट्रपतिका लागि औपचारिक समर्थन (इन्डोर्स)को घोषणा गरेका छन् । गतसाता राष्ट्रपतिय होडबाट बाहिरिएका स्यान्डर्सले आउँदो नोभेम्बरमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई हराउन बाइडेनलाई आफुले सक्दो समर्थन गर्ने घोषणा गरेका हुन् ।

डेमोक्रेटिक पार्टीबाट राष्ट्रपतिय टिकटको होडमा बाइडेन र स्यान्डर्स मूख्य प्रतिश्पर्धी थिए । मार्च ३ मा सम्पन्न १४ राज्यको प्राइमरी (सुपर ट्युज्डे) चुनावपछि लगातार बाइडेनसँग डेलिगेट्स गणनामा पछि परेपछि स्यान्डर्सले गतसाता आफ्नो उम्मेद्वारी अन्त्य गरे । त्यसबेला अब बाइडेन डेमोक्रेटिक पार्टीको उम्मेद्वार बन्ने बताए पनि स्यान्डर्सले समर्थनको घोषणा गरेका थिएनन् ।

सोमबार दिउँसो दुई नेताबीच सम्पन्न भिडियो कन्फरेन्समा स्यान्डर्सले बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गरेका हुन् । बाइडेनले देशको अर्थतन्त्रबारे बिशेष अतिथीसँग सोमबार दिउँसो २ बजे (अमेरिकाको पूर्वी क्षेत्रको समय अनुसार) भिडियो वार्ता गर्ने भन्दै सामाजीक सञ्जालमा जानकारी दिएका थिए । तर,  अतिथी को हुन् भन्ने खुलाइएको थिएन ।

कोरोना संक्रमणका कारण रोजगारी गुमाएका करोडौँ अमेरिकी नागरिक देखी बन्द भएका कम्पनी खुलाउनेसम्मको बृहत्तर योजना बारे छलफल गर्ने भन्दै बाइडेनले स्यान्डर्सलाई भिडियो कन्फरेन्समा स्वागत गरेका थिए । कुराकानीको सुरुवातमै स्यान्डर्सले बाइडेनलाई इन्डोर्सको घोषणा गरे । ‘म सबै अमेरिकीलाई आह्वान गर्न चाहन्छु, डेमोक्र्याट, स्वतन्त्र एवं रिपब्लिकन सबैलाई एकबद्ध भएर तिम्रो (बाइडेन) उम्मेद्वारीलाई साथ दिन अनुरोध गर्दै आफ्नो समर्थन घोषणा गर्छु’ स्यान्डर्सले भनेका थिए ।

त्यसपछि बाइडेनले आफु र स्यान्डर्सबीच छ वटा नीतिगत योजनामा सहमति भएको जानकारी दिए । जस अन्तर्गत न्यूनतम पारिश्रमीक प्रतिघण्टा १५ डलर पुर्याउने देखि सार्वजनिक विश्वविद्यालय एवं कम्युनिटी कलेजहरुमा ट्युसन शुल्क हटाउनेसम्मका योजना रहेका छन् । यी योजना लामो समय देखि स्यान्डर्सले उठाउँदै आएका थिए । स्यान्डर्सले आफ्ना प्रोग्रेसिभ समर्थकको भोट बाइडेनलाई जाओस् भन्ने अभियप्रायले नीतिगत सहमति आह्वान गरेका थिए ।

सन् २०१६ को चुनावको तुलनामा डेमोक्र्याटहरुबीच यसपाली चाँडै सहमति देखिएको छ । यसपालीका पार्टीका तर्फबाट राष्ट्रपतिय उम्मेद्वारीमा प्रभाव देखाएका उम्मेद्वारमध्ये सिनेटर एलिजावेथ वारेन बाहेक सबैले बाइडेनलाई समर्थन घोषणा गरि सकेका छन् । अघिल्लो पटक स्यान्डर्सले अन्तिम समयसम्म हलारी क्लिन्टनसँग प्रतिश्पर्धा गरेका थिए । यसपाली वारेन र पूर्व राष्ट्रपति बाराक ओबामाको समर्थन पनि बाइडेनलाई छिट्टै आउने अपेक्षा गरिएको छ । अहिलेसम्मका सबै मत सर्भेक्षणमा बाइडेन ट्रम्पभन्दा अघि देखिएका छन् । त्यसमाथि कोरोना भाइरस संक्रमणप्रति ट्रम्पले देखाएको सुस्तताले उनीप्रति क्रुद्ध जनमत बढेको छ ।

न्यूयोर्क/

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी अदालतबाट देश निकालाको अनुमती पाएका नागरिक नलैजाने मुलुकलाई भिषा रोक्ने चेतावनी दिएका छन् । कोरोना भाइरस संक्रमणका कारण अमेरिकाबाट देश निकाला भएपनि स्वदेश फर्कन नसकेका नागरिकलाई जसरी पनि लैजान सम्बन्धित देशलाई ट्रम्पले उक्त चेतावनी दिएका हुन् ।

अमेरिका प्रवेश गरेपछि बसोबास अनुमतीका लागि कागजी प्रकृया स्वीकृत नभएका व्यक्तिलाई अदातले आफ्नै देश फर्किन आदेश दिन्छ । तर, अहिले यस्तो आदेश पाइ सकेका व्यक्तिहरु भाइरस संक्रमणका कारण आफ्नो मुलुकले अन्तर्राष्ट्रिय उडान रोकेको कारण फर्किन सकेका छैनन् । ट्रम्पले शुक्रबार उक्त आदेशमा हस्ताक्षर गरि जसरी पनि आफ्ना नागरिक फिर्ता लैजान चेतावनी दिएका हुन् ।

आदेश अनुसार अब अमेरिकाको डिपार्टमेन्ट अफ होम ल्याण्ड सेक्युरिटी (गृह मन्त्रालय)ले स्टेट डिपार्टमेन्टलाई देश निकालाको अनुमति पाइ सकेका व्यक्तिको जानकारी पठाउनेछ । र, स्टेड डिपार्टमेन्टले सात दिनको सीमा भित्र नागरिकलाई अमेरिका बाहिर निकाल्न सम्बन्धित देशलाई जानकारी दिनेछ । यदि उक्त समय सीमा कुनै मुलुकले आफ्ना नागरिक अमेरिकाबाट ननिकाले उक्त मुलुकका नागरिकलाई नयाँ भिषा जारीमा रोक लगाउने जनाइएको छ । सम्बन्धित देशले अमेरिका छोड्ने अनुमति पाएका आफ्ना नागरिक बाहिर निकालेपछि मात्र फेरि भिषा वितरण सुरु गर्ने ट्रम्पको आदेशमा रहेको छ ।

यो आदेशपछि कतिपय नेपाली सञ्चार माध्यममा भने ट्रम्पले सबै विदेशीलाई सात दिन भित्र अमेरिका छोड्न अनुमति दिएको भन्ने अफवाह प्रकाशित भएको छ । त्यो शतप्रतिशत असत्य हो । अमेरिका घुम्न आएर भिषा अवधि बाँकी रहेका वा अरु कुनै तवरले कानूनी बसोबास पाएकाको हकमा यो आदेश आएको होइन । यहाँ आएर ग्रीनकार्डका लागि आवेदन दिएका तर सरकारी निकाय एवं अदालतबाट समेत अस्वीकृत भइ सकेपछि अदालतले नै देश निकालाको आदेश दिएकाहरुको हकमा मात्र ट्रम्पले यो कार्यकारी निर्णय गरेका हुन् ।

कुन देशलाई लक्षित गरि यस्तो प्रावधन ल्याइएको बारे अमेरिकी सरकारका अधिकारीले केही बताएका छैनन् । सुरु देखिनै आप्रवासी प्रति अत्यन्त अनुदार रहेका ट्रम्पले कोरोना महामारीमा पनि मानवियता भन्दा धेरै आफ्नै राजनीतिक एजेन्डालाई जोड दिएको भने यो आदेशबाट देखिएको छ ।

न्यूयोर्क /

कोरोना भाइरसबाट अमेरिकामा लाखौँ संक्रमित एवं हजारौँले ज्यान गुमाइसक्दा पनि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भने ट्विटरमा उत्सव मनाउँदै थिए । कारण थियो, भाइरस सम्बोधनका लागि उनले चालेका कदमप्रति जनताको समर्थन ।

मार्च दोस्रो साता कोरोनाका कारण उत्पन्न परिस्थितीसँग जुध्न राष्ट्रिय संकटकालको घोषणा, सामाजीक दूरी कायम गर्ने एवं परिक्षणलाई तीब्रता दिने निर्णय र दिनहुँ ह्वाइट हाउसमा पत्रकार सम्मेलन गर्न थालेपछि जनताले उनको कामलाई सकारात्मक नम्बर दिएका थिए।यतिसम्म की समग्र कामको मूल्यांकन ऋणात्मक रहे पनि कोरोना भाइरसप्रति उनले चालेका कदमप्रति जनता सकारात्मक थिए।त्यसले ट्रम्पलाई उत्साहित मात्र बनाएन चर्चित टिभी सोहरुभन्दा पनि धेरैले आफ्नो पत्रकार सम्मेलन हेरेको भन्दै ट्विट नै गर्न भ्याए ।

तर, उनको यो खुसीयाली लामो समय टिक्न नसक्ने देखिएको छ । एकातिर बेरोजगारको संख्यामा तीब्र बृद्धि एवं अर्कोतिर अमेरिका संसारमै सबैभन्दा धेरै संक्रमित भएको मुलुक मात्र होइन मृतकको संख्यामा पनि सबैलाई उछिन्ने लक्षण देखिएसँगै उनीप्रति निराश जनतम बढ्न थालेको हो ।

५० प्रतिशत नजिक पुगेको उनको ‘जब एप्रुभल (कामप्रति जनताको सन्तुष्टि)’ फेरि ४० प्रतिशत बिन्दुतर्फ ओर्लिन थालेको छ । पछिल्लो एक सातायता सार्वजनिक भएका कुन्निपियाक विश्वविद्यालय, रोयटर्स, सिएनएन लगायत सबैको सर्भेमा ट्रम्पप्रतिको जन समर्थन घट्दो देखिएको छ ।

आफ्ना प्रतिबद्ध समर्थकको साथ कहिल्यै नगुमाए पनि ट्रम्पले निर्वाचित भएयता एक पटक पनि बहुमत जनताको भरोसा जित्न सकेका छैनन् । कोरोना भाइरस संक्रमण सुरु हुँदा उनको समर्थन केही बढ्ने संकेत देखिएको भए पनि एप्रुभल रेटिङ ५० प्रतिशत छुन नपाइ खस्किन थालेको हो । कोरोना भाइरस नियन्त्रणका लागि ह्वाइट हाउस टास्कफोर्समै रहेका बिज्ञ, डाक्टर एवं राज्यका गभर्नरहरुले चालेको कदमप्रति भने जनताले ठूलो भरोसा देखाएका छन् ।

अप्रिल एक तारिखमा रियल क्लियर पोलिटिक्सको औषत आंकडामा उनको एप्रुभल रेटिङ ४७.४ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो । अहिले त्यो ४५.२ प्रतिशतमा खस्कि सकेको छ । ट्रम्पले आफुलाई लगातार युद्धकालिन राष्ट्रपतिको रुपमा दावी गर्दै आएका छन् । ह्वाइट हाउसबाट हुने दैनिक ब्रिफिङमा आफ्नै प्रसंसा बढि गर्ने र विपक्षीहरुमाथि राजनीतिक आवेग साँध्ने क्रम बढेसँगै उनले आर्जेको केही समर्थन फेरि पुरानै बिन्दुतर्फ ओर्लिएको हो । जनस्वास्थ्य विज्ञहरुका साथमा उभिएर चिकित्सकीय रुपले पुष्टि नभएका औषधी समेत उनले दावी गर्दै आएका छन् । कति पटक उनकै सामुन्ने उनको अभिव्यक्ति कोरोना भाइरस टास्कफोर्स अधिकारीले सच्याउनु परेको छ ।

पटक पटक अडान बिहिन र द्विविधायुक्त कुरा गरेपछि उनकै चरण चरणका अभिव्यक्ति समेटेर डेमेक्रेटहरुले देशब्यापी रुपमा टेलीभिजन विज्ञापन बजाइ रहेका छन् । डेमोक्रेटिक पार्टीबाट ट्रम्पका प्रत्यासी एवं पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले लगातार भाइरस संक्रमणमा ट्रम्पको दोष नभएपनि यसले अन्दाधुन्द विस्तारको मौका पाउनुमा ट्रम्पकै गैर जिम्मेवारीको मुख्य हात रहेको बताइ रहेका छन् । विहीबार सार्वजनिक मनमाउथ विश्वविद्यालयको सर्वेक्षण अनुसार मार्च यता ट्रम्पप्रति सकारात्मक अमेरिकीको संख्या चार प्रतिशत बिन्दुले घटेर ४२ प्रतिशतमा झरेको छ । ५० प्रतिशत उनीप्रति रुष्ट छन् ।

अप्रिल ६ र ७ मा रोयटर्सले ९५९ जना अमेरिकी माझ गरेको सर्भेक्षण अनुसार ४२ प्रतिशतले ट्रम्पको काम समर्थन गरेका छन् भने ५५ प्रतिशतले असन्तुष्टि जनाएका छन् । यस्तै अप्रिल २ देखि ६ सम्म दुई हजार ७७ अमेरिकी मतदाता माझ कुन्निपियाक विश्वविद्यालयले गरेको सर्भेक्षणमा ४५ प्रतिशत अमेरिकीले ट्रम्पको कामलाई रुचाएका छन् भने ५१ प्रतिशतले उनलाई पास मार्क्स दिन मानेका छैनन् ।

न्यूयोर्क

सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले आफ्नो राष्ट्रपतिय होड अन्त्य गरेका छन् । बुधबार ट्विटर लाइभबाट आफ्ना समर्थकहरुलाई सम्बोधन गर्दै स्यान्डर्सले उम्मेद्वारी प्रकृयाबाट बाहिरिएको जनाएका हुन् ।

पहिलो डेमोक्रेटिक ककस भएको आईवामा सर्वाधिक लोकप्रिय मत एवं न्यूह्यामसर प्राइमरी र नेभादा ककस जितेपछि स्यान्डर्स डेमोक्रेटिक पार्टीको सम्भावित उम्मेद्वारकै रुपमा उदाएका थिए । तर, साउथ क्यारोलिनामा पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनको सानदार जित लगत्तै प्रतिश्पर्धी उम्मेद्वारहरु सिनेटर एमी क्लोबुचार र मेयर पिट बुट्टिजजले आ-आफ्नो क्याम्पेन स्थगित गर्दै बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गरे । त्यसको नतिजा स्वरुप मार्च ३ मा (पहिलो सुपर ट्युज्डे) प्राइमरी निर्वाचन भएका १४ मध्ये १० राज्य बाइडेनको पक्षमा गए ।

त्यही बेला स्यान्डर्स पार्टीको टिकट हत्याउन आवश्यक पर्ने डेलिगेट्स गणनामा पछि परे । चार बर्ष अघि हिलारी क्लिन्टनसँगको प्राइमरी प्रतिश्पर्धामा सहज जित हात पारेका मासाचुसेट्स, मेन, वासिंटन, मिनिसोटा जस्ता राज्यमा स्यान्डर्स ठूलो मतान्तरले पराजित भए ।  सन् २०१६ मा चामत्कारिक जित हासिल गरेको मिसिगनमा पनि उनलाई बाइडेनले दोहोरो अंकको मतान्तरले हराए । अघिल्लो पटक उनले सहज जित हासिल गरेको विसकनसनमा पनि दोहोरो अंकले नि बाइडेन अगाडि रहेको आँकडा मत सर्भेक्षणहरुले देखाइ रहेका थिए । विसकनसनका मतदाताले कोरोना संक्रमणको त्रासबीच मंगलबार मतदान गरेका छन् । नजिता भने सोमबार सार्वजनिक हुनेछ ।

तश्वीर: युएसए टुडे

पछिल्लो समय स्यान्डर्स डेलिगेट्स गणनामा बाइडेनभन्दा ३०० सयले पछि थिए । पार्टीको टिकट हत्याउन आवश्यक पर्ने १९९१ जना डेलिगेट्स पुर्याउन प्राइमरी निर्वाचन हुन बाँकी सबै राज्यमा स्यान्डर्सले ६० प्रतिशत बढि मत ल्याउन आवश्यक हुन्थ्यो, जुन संभव थिएन । त्यही असम्भवलाई स्वीकार्दै उनले आफ्नो क्याम्पेन अन्त्यको घोषणा गरेका हुन् । समर्थकहरुलाई ट्विटर लाइभबाट गरिएको सम्बोधनमा उनले पूर्व उपराष्ट्रपति बाइडेनलाई बधाई दिँदै डोनाल्ड ट्रम्पलाई पराजित गर्न आफुले सक्दो सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता समेत जनाए ।

सन् २०१६ को प्राइमरीमा स्यान्डर्सले २३ राज्य एवं अमेरिकी टापुहरुको चुनाव जितेका थिए । उनी क्लिन्टन बिरुद्ध अन्तिमसम्म प्रतिश्पर्धा गरेका थिए । अहिले ३० राज्य एवं अमेरिकी टापुहरुमा प्राइमरी चुनाव सम्पन्न हुँदा स्यान्डर्सले नौ वटामा मात्र जित हासिल गरेका छन् भने बाँकी कुनै पनि जित्ने सम्भावना देखिएको छैन । त्यसमाथि कोरोना भाइरस संक्रमणका कारण प्राइमरी निर्वाचन प्रभावित भइ रहेको छ ।

जुलाई दोस्रो सातालाई तय डेमोक्रिटक राष्ट्रिय सम्मेलन पनि भाइरसको कारण एक महिना पछि सारिएको छ । सम्मेलनले बाइडेनलाई पार्टीको तर्फबाट उम्मेद्वार मनोनयनको औपचारिकता पुरा गर्नेछ । बाइडेन पार्टीको उम्मेद्वार बन्ने बाटो तय भएसँगै उपराष्ट्रपतिको उम्मेद्वारको खोजीमा लागि सकेका छन् । उनले महिलालाई उपराष्ट्रपतिको उम्मेद्वार बनाउने घोषणा यसअघि नै गरि सकेका कारण सिनेटरहरु कमला ह्यारिस या एमी क्लोबुचारमध्ये एक जना उनको ‘रनिङमेट’ बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

डेमोक्रेटिक मतदाताहरु ट्रम्पको नेतृत्वप्रति अत्यधिक क्रुद्ध रहेका छन् । सोही कारण उनीहरु जसरी पनि ट्रम्पलाई ह्वाइटहाउसबाट हटाउन चाहन्छन् । त्यसका लागि आफ्नो राजनीतिक एजेन्डाभन्दा पनि नोभेम्बरमा जित्न सक्ने उम्मेद्वारलाई चयन गरेको बताउने डेमोक्रेटिक मतादाता लगातार बढि रहेका थिए । सर्वाधिक चन्दा संकलन एवं युवा पिँढीको बलियो साथ हुँदा पनि स्यान्डर्सले बाइडेनलाई हराउन नसक्नुको कारण त्यही हो । पार्टीको उम्मेद्वारी हासिल नगरे पनि स्यान्डर्सले मेडिकेयर फर अल, कामदारको न्यूनतम ज्याला प्रतिघण्टा १५ डलर, बिद्यार्थीको अध्ययन कर्जा मिनाहा, धेरै नाफा कमाउने कम्पनी माथि कर बृद्धि जस्ता सुधारबादी एजेन्डामा डेमोक्रेटिक पार्टीलाई केहीहदसम्म भए पनि ढल्काउन सफल भएका छन् । र, उनी उम्मेद्वार नभए पनि यी मुद्दामा डेमोक्रेटिक पार्टी भित्र नयाँ चरणको बहस सुरु हुने निश्चित छ ।

न्यूयोर्क

अमेरिकामा कोरोना भाइरसबाट ज्यान गुमाउनेको संख्या १० हजार नाघेको छ । जोन हप्किन्स विश्वविद्यालयको तथ्यांक अनुसार सोमबार अपरान्हसम्ममा १० हजार ५०० जनाको भाइरस संक्रमणबाट मृत्यु भइ सकेको छ भने संक्रमितको संख्या तीन लाख ५६ हजार नाघेको छ ।

अहिलेसम्म १९ हजार जनाले भाइरस संक्रमणलाई जितेर स्वास्थ्य लाभ गरेका छन् । अमेरिकामा सबैभन्दा धेरै संक्रमित न्यूयोर्कमा रहेका छन् । राज्यमा संक्रमितको संख्या एक लाख ३० हजार नाघेको छ भने पाँच हजार सात सय बढिले ज्यान गुमाइ सकेका छन् । न्यूयोर्कको छिमेकी राज्य न्यूजर्सीमा समेत ४१ हजार बढि संक्रमित र एक हजार बढिको ज्यान गइ सकेको छ ।

न्यूयोर्क गभर्नर एन्ड्रु कुम्मोले सोमबारको पत्रकार सम्मेलनमा पछिल्ला दुई दिनमा संक्रमित एवं अस्पताल भर्ना हुनेको संख्या बृद्धिदर घटेको कारण स्थिती सुधारोन्मुख देखिएको बताए । न्यूयोर्क सरकारले संक्रमितको जाँच एवं उपचारमा सुरु देखिनै तीब्रता दिएको थियो । तर, रिपब्लिकन गभर्नर रहेका कैयन् राज्यले सुरुवाती जाँचमा ढिलाइ गरेका कारण भाइरसले पछिसम्म विस्तारको मौका पाएको छ ।

फ्लोरिडा, टेक्सास, जर्जियाजस्ता घनावस्ती भएका राज्यले जाँचमा तीब्रता दिन एवं नागरिकलाई घरैमा बस्ने आदेश जारी गर्न समय लगाए । सोही कारण अहिले ती राज्यमा भाइरस संक्रमितको संख्या बढि रहेको छ । लुइजियाना राज्यका चर्चहरुले गभर्नरको आदेश नमानि आइतबारे प्रार्थनासभा जारी राखेका कारण त्यहाँ पनि भाइरस तिब्र रुपले विस्तार भएको छ । न्यूयोर्क र न्यूजर्सी पछि मिसिगन, क्यालिफोर्निया लुइजियाना फ्लोरिडा पेन्सिलभेनिया मासाचुसेट्स र इलाइनोइसमा संक्रमितको संख्या १० हजार माथि रहेको छ ।

राष्ट्रपति डोनाल्ट ट्रम्पले नै मार्च दोस्रो सातासम्म भाइरसले अमेरिकालाई खासै प्रभाव नपार्ने बताइ रहेका कारण उनी पक्षधर गभर्नरहरुले संक्रमण रोक्नभन्दा अर्थतन्त्र चालु गर्नमै ध्यान केन्द्रित गरे । उनीहरुले भाइरस जाँचमा पनि ढिलाइ गरेका कारण अझै पनि ठूलो संख्यामा संक्रमितको विवरण आउन बाँकी रहेको जनस्वास्थ्य विज्ञहरुको अपेक्षा छ ।

भाइरस संक्रमितको संख्यामा अमेरिकाले विश्वका सबै देशलाई अघिल्लो साता नै उछिनि सकेको थियो । मृतकको संख्यामा भने इटाली अग्रस्थानमा छ । त्यहाँ १६ हजार बढिले ज्यान गुमाएका हुन् भने स्पेनमा १३ हजारको मृत्यु भइ सकेको छ । तर,  अमेरिकामा सर्वाधिक संक्रमित रहो कारण मृतकको संख्यामा नि अमेरिकाले सबैलाई उछिन्ने जनस्वास्थ्यकर्मीहरुको प्रक्षेपण छ । ह्वाइट हाउसका विज्ञहरुले अमेरिकामा एक लाख देखि दुई लाख ४० हजारसम्मको ज्यान जानसक्ने आँकलन गरेका छन् ।

न्यूयोर्क

अमेरिकामा कोरोना भाइसर सक्रमितको संख्या तीन लाख नाघेको छ । मार्च सुरु देखि तीब्र गतिमा बढि रहेको कोरोना संक्रमितको शनिबार तीन लाख नाघेको हो ।  अमेरिकामा भाइरसका कारण मृत्यु हुनेको संख्या पनि आठ हजार नाघेको छ ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पत्रकारहरुसँग कुरा गर्दै आगामी साता मृत्युदर अझै बढ्ने बताएका छन् । मार्च १ तारिखको दिनसम्म अमेरिकामा भाइरसका कारण एक जनाको मात्र मृत्यु भएको थियो । संक्रमित पनि १०० जनाभन्दा कम थिए ।

मार्च दोस्रोसातासम्म पनि ट्रम्प भाइरस छिट्टै नियन्त्रणमा आउने दावी गरि रहेका थिए । त्यसपछि मात्र गम्भीर बन्दै उनले जनस्वास्थ्य संकटकाल र सामाजीक दूरी कायम नीति अंगिकार गरे । तर, उक्त कदम चाल्न ढिलो भइ सकेको कारण संक्रमण विस्तार रोकिएन । पर्याप्त मात्रामा जाँच गर्न नसक्दा संक्रमण छिटो छिटो फैलियो ।

अझै पनि कतिपय राज्यमा पर्याप्त जाँच हुन नसकेको गुनासो स्वास्थ्यकर्मीहरुले गरि रहेका छन् । टेक्सास, फ्लोरिडाजस्ता घनाबस्ती भएका राज्यका गभर्नरले जाँच र नागरिकलाई घरैमा बस्ने आदेश जारी गर्न पनि ढिला गरे । अझै पनि आठ रिपब्लिकन गभर्नर भएका राज्यले यो आदेश जारी गरेका छैनन् । अर्थतन्त्र चालु भएमा आफुलाई राजनीतिक फाइदा पुग्ने ट्रम्प लगायत रिपब्लिकन बृत्तको बुझाइ छ । त्यसैले उनीहरुले नागरिकलाई जरुरी नपरि घर बाहिर निस्किने आदेश जारीमा ढिला गरेका हुन् । त्यसको परिणाम भने महंगो पर्न सक्ने देखिएको छ ।

अहिले विश्वभरमा संक्रमितको संख्या १२ लाख पुग्न लागेको छ ६४ हजार बढिले ज्यान गुमाइ सकेका छन् । स्वास्थ्यकर्मीहरुले अमेरिकामा मृतकको संख्या एक लाख देखि दुई लाख ४० हजार पुग्नसक्ने आँकलन गरेका छन् ।

न्यूयोर्क

कोरोना भाइसरको संक्रमण चर्किएर जाँदा अमेरिकामा बेरोजगारहरुको संख्या रकेट गतिमा उकालो लागेको छ । अमेरिकी श्रम विभागले बुधबार जनाए अनुसार गत साता ६६ लाखले बेरोजगार भत्ता दावी गर्दै सरकार समक्ष आवेदन दिएका हुन् ।

अघिल्लो साता ३३ लाखले रोजगारी गुमाएको विवरण सरकारसमक्ष दिएका थिए । यसरी दुई सातामै अमेरिकामा ९९ लाख बेरोजगार बनेका छन् । भाइरसको प्रकोप लगातार विस्तार भएको र व्यवसाय बन्द हुने क्रम चालु रहेका कारण आगामी साताहरुमा बेरोजगारको दर अझ बढ्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । अमेरिकामा एकै साता यति धेरैले रोजगारी गुमाएको यो पहिलो रेकर्ड हो । पछिल्लो दुई दशकमध्ये सन् २००९ मार्च अन्तिम साता एकै पटक छ लाख ६५ हजारले बेरोजगारी भत्ता दावी गरेका थिए ।

सन् २०११ पछि अमेरिकाको रोजगारीमा लगातार बढोत्तरी भएको थियो । फेब्रुअरी महिनामा अमेरिकाको बेरोजगारी दर साढे तीन प्रतिशत थियो । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो नीतिले अर्थतन्त्र सुदृढ बनाएको र रोजगारी अभिबृद्धि भएको दावी गर्दै आएका थिए ।

जनवरी र फेब्रुअरीमा अमेरिकामा भाइरस छिरेर जनस्वास्थ्य र अर्थतन्त्र दुबैलाई क्षति पुर्याउने आंकलन पनि उनी खारेज गर्दै आएका थिए । भाइरसले अमेरिकालाई कुनै प्रभाव नपार्ने ट्रम्पको दावी विपरित मार्च महिनाभरमा अमेरिकामा दुई लाख संक्रमित पुगि सकेका छन् । भाइरसको नयाँ इपिसेन्टरको रुपमा अमेरिका स्थापित भएको हो ।

भाइरसको संक्रमणबाट अर्थतन्त्रलाई जोगाउन संसदले अहिलेसम्म तीन वटा रहत प्याकेज ल्याइ सकेको छ । त्यसमध्ये हालसम्मकै ठूलो पछिल्लो दुई हजार डलरको प्याकेजबाट प्रत्येक अमेरिकीलाई पनि नगद सहायता दिन लागिएको हो । जस अन्तर्गत अमेरिकामा सामाजीक सुरक्षा नम्बर लिएका प्रत्येक वयस्कले १२ सय डलर र बेरोजगारी भत्ता दावी गर्नेले साताको ६०० सय डलरसम्म पाउनेछन् । अहिले बेरोजगार बन्नेहरु सबै यो भत्ताको हकदार रहेका हुन् ।

अर्थशास्त्रीहरुले गत साता ३१ लाख जनाले बेरोजगारी भत्ता अपिल गर्ने अनुमान गरेका थिए । तर, त्यो भन्दा दोब्बरले रोजगारी गुमाएर सरकारसँग राहत माग गरेका हुन् । भाइसर संक्रमण फैलनु अघिको तुलनामा यो बेरोजगारी तीन हजार प्रतिशतले बढेको हो ।

अमेरिकामा १६ करोड ५० लाख कामकाजी जनशक्ति रहेको छ । गत दुई सातामा त्यसको छ प्रतिशतरले रोजगारी गुमाइ सकेको एवं पुरानो साढे तीन प्रतिशत समेत थपिँदा मार्चको बेरोजगारी दर १० प्रतिशत छुनसक्ने अर्थशास्त्रीहरुको अनुमान छ ।

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
अमेरिकामा कोरोना भाइरसको प्रकोप चर्कंदो छ । दुई सातामा अमेरिकी जनजीवनमा नाटकीय परिवर्तन आइ सकेको छ । अझै पनि भाइरस नियन्त्रणको कुनै लक्षण देखिएको छैन । अस्पतालहरुमा मास्क, पञ्जा, भेन्टिलेटर जस्ता जरुरी स्वास्थ्य उपकरणको खाँचो भइ रहेको छ । सोमबार साँझसम्ममा भाइसरबाट मृत्यु हुनेको संख्या साढे पाँच सयबाट उकालो लागेको छ भने संक्रमित ४५ हजार पुग्न लागेका छन् । अमेरिकामा अहिलेसम्मको दर अनुसार हरेक तीन दिनमा मृतकको संख्या दोब्बर भइ रहेको छ ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प सरकारले गत साता देखि १५ दिनका लागि ‘सोलियर डिष्टेन्स’ नीति लागु गरेसँगै देशभरका रेष्टुरेन्ट देखि बारहरुमा भेला भएर खान रमाइलो गर्न बन्देज छ । कतै पनि १० जनाभन्दा धेरै भेला हुन पाइँदैन । तर, अझै पनि भाइरस विस्तार ओरालो लाग्ने लक्षण देखिएको छैन । सोमबार पहिलो पटक अमेरिकामा एकै दिन १०० जना बढिको मृत्यु भएको छ । संक्रमितको संख्या बृद्धिको दर हेर्दा अमेरिकाले छिट्टै चीनलाई उछिन्ने देखिन्छ ।

दुई साता अघि सयमा रहेको संक्रमितको संख्या यति चाँढो ५० हजार नजिक पुग्नुले चीनको ८१ हजार आँकडा उछिन्न धेरै समय लाग्ने देखिन्न । विश्वभरमा संक्रमितको संख्या चार लाख पुग्न लागेको छ भने १६ हजार बढिले ज्यान गुमाइ सकेका छन् । एक पटक निर्मुल घोषणा गरि सकेका ‘इपिसेन्टर’ चीनले पनि नयाँ रोगी भेटिएको रिपोर्ट गर्न थालेको छ । अर्कोतिर कोरोना भाइसर नियन्त्रणका लागि भ्याक्सिन तयार हुन लाग्ने समय सीमाको कुनै निश्चितता छैन । बैज्ञानिकहरुले एक देखि डेढ बर्ष भित्रमा भ्याक्सिन बन्न सक्ने बताएका छन् । अमेरिकी जनस्वास्थ्य बिज्ञहरुले भाइसरको प्रकोपट रोकथामका लागि पाँच दर्जन बढि औषधी स्वीकृत गरेका छन् । तर, ति औषधी कोरोनाका लागि नभइ अरुनै रोगमा प्रयोग हुँदै आएका हुन् ।

अर्कोतिर संकटको समयमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पमा चरम अस्थिरता देखिन्छ । गत साता ‘सोलियर डिष्टेन्स’ नीति घोषणा गर्दा उनले यो प्रकोप जुलाई देखि अगष्टसम्म जाने बताएका थिए । त्यसयता जनस्वास्थ्य विज्ञहरुलाई चुनौती दिँदै मलेरियाको औषधि क्लोरोक्वाइन, ‘एन्टिबायोटिक एजिथ्रोमाइसिन’ लगायतले कोरोना भाइरस निको पार्न सक्ने दावी गरे । अमेरिकी अर्थतन्त्रले भाइरसका कारण खेपेको चोट सम्बोधनका लागि २० खर्ब अमेरिकी डलर बढिको प्याकेज ल्याउने तयारी भइ रहेको बताएका ट्रम्पले सोमबार अचानक ‘सोलियर डिष्टेन्स’ नीति धेरै लामो नलैजाने उद्घोष गरेका छन् । अमेरिकी सर्जन जनरल जेरोमी एमम्सले यो साता भाइरसका कारण अझ धेरै खराव हुने बताएका केही घण्टामै ट्रम्पले फेरि उक्त नीति घटाउने घोषणा गरेका हुन् । अमेरिकी बिजनेशलाई नयाँ जीवन दिन र निरोगी युवा पुस्तालाई काममा फर्काउन त्यसो गर्न लागेको उनको दावी छ । कोरोना भाइरसले मृत्यु हुने दर सडक दुर्घटनाका कारणभन्दा पनि कम रहेको उनको दावी छ । ट्रम्पको यो भनाइले जनस्वास्थ्य विज्ञहरुलाई थप चुनौतीमा धकेलिदिएको छ ।

सबैभन्दा धेरै प्रभावित देखिएको न्यूयोर्कमा अहिलेसम्म संक्रमितको संख्या २० हजार नाघि सकेको छ भने १५० बढिले ज्यान गुमाइ सकेका छन् । राज्यका गभर्नर एन्ड्रु कुम्मोले स्वास्थ्य उपकरणको खाँचोप्रति पटक पटक केन्द्र सरकारको ध्यानाकर्षण गराए पनि चाहिए जति पाउन नसकेको गुनासो गर्दै आएका छन् । उनी सहित धेरै डेमोक्रेटिक नेताहरुले ‘डिफेन्स प्रोडक्सन एक्ट’ सकृय गराएर अमेरिकी कम्पनीहरुलाई अत्यावश्यक स्वास्थ्य उपकरण उत्पादनका लागि आदेश दिन माग गरि रहेका छन् । तर, आफैंलाई युद्दकालको राष्ट्रपति घोषणा गरेका ट्रम्पले उक्त प्रस्ताव मानेका छैनन् । त्यसरी कम्पनीहरुलाई आदेश दिनुलाई राष्ट्रियकरणसँग तुलना गर्दै आफु पुँजीबादी अर्थतन्त्रको समर्थक रहेको तर्क गर्दै आएका छन् । उनको यो तर्क जारी रहँदा न्यूयोर्क मात्र होइन क्यालिफोर्निया, वासिंटन, मिसिगन लगायत धेरै संक्रमित रहेका स्वास्थ्यकर्मीले उपकरण अभाव भएको दोहोर्याइ रहेका छन् । उक्त कानून कार्यान्वयन भएमा कुनै अमेरिकी राष्ट्रियकरण हुने होइन । सरकारले अत्यावश्यक वस्तु निश्चित संख्या तोकेरै कम्पनीलाई उत्पादन गर्न लगाउने हो र आकर्षक मूल्यमा त्यसलाई खरिद गर्ने हो ।

अमेरिकी सरकारको यो अस्थिरताबीच एक बृद्ध डाक्टर सम्हाल्न दौडधुप गरि रहेका छन् । नेशनल इष्टिच्युट अफ एलर्जी एण्ड इन्फेक्सन डिजिज (एनआईएआईडी) का निर्देशक एन्थोनी फाउसी ट्रम्पको अस्थिर मानसिकतालाई स्थिरतामा ल्याएर जनस्वास्थ्य संकट सम्बोधनका लागि लगातार संघर्षरत छन् । ७९ बर्षका यी बृद्ध डाक्टर एचआईभी एड्सको पत्ता लागेको समय देखि नै लगातार सरुवा रोगसम्बन्धि अनुसन्धान र नीति तर्जुमामा सकृय छन् । छ जना राष्ट्रपतिसँग काम गरेका उनले यसपाली जति अफ्ठ्यारो नेतृत्व कहिल्यै झेल्नु परेकाे थिएन होला ।

फाउसीलाई सन् १८८४ मा राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनले एनआईएआईडी निर्देशक नियुक्त गरेका थिए । त्यसबेला अमेरिकामा लगायत विश्वमै तीब्र रुपले फैलि रहेको एचआईभी एड्स अनुसन्धान र रोकथामका लागि केन्द्र स्थापना गरि उनलाई नियुक्त गरिएको थियो । त्यसयता उनले समय समय जनस्वास्थ्यलाई चुनौती बनेका टिबी, मलेरिया, डाइरियल डिजिज, एबोला देखि जिका भाइरससम्मको अनुसन्धान र रोकथामका लागि काम गरे । अहिले कोरोना भाइरससँग संघर्ष गरि रहेका छन् । कोरोनाको चुनौती र प्रभावप्रति उनले पटक पटक सजग गराए पनि ट्रम्पले बेलामा सुनेका थिएनन् । सबैभन्दा पहिला उनले जाँचलाई जोड दिएका थिए । त्यसबेला ट्रम्प सबैले परिक्षण गर्नु नपर्ने भन्दै थिए । त्यसपछि उनले घरमै बस्ने र भिडभाड कम गर्नु पर्ने सुझाए । उनलाई चुनौती दिँदै कैयन् रिपब्लिकन नेताहरुले रेष्टुरेन्टमा गएर खान र बारमा रमाइलो गर्न अमेरिकी जनतालाई आह्वान गरेका थिए । अन्ततः डा. फाउसीका सुझाव मान्न ट्रम्प बाध्य भए । चाहनेलाई परिक्षण गर्न मात्र होइन ‘सोलियर डिष्टेन्स’ नीति मार्फत भिडभाड नियन्त्रणको निर्देशन दिनेसम्मको अवस्थामा ट्रम्प पुगे । त्यति हुँदा पनि भाइरस सम्बन्धि ह्वाइट हाउस ब्रिफिङमा दिनहुँ डाक्टरहरुलाई चुनौती दिने गरि ट्रम्पले अप्रमाणित औषधी सुझाउँदा फाउसी हेरिरहन बाध्य हुन्छन् । सोमबार साइन्स म्योगेजिनसँगको अन्तर्वार्तामा उनले भनेका छन्– ‘साँचो बोल्न सुझाव दिने हो तर पोडियमा गएर ट्रम्पको माइक्रोफोननै खोस्न भने हामी सक्दैनौँ ।’

(तश्विर- ह्वाइट हाउस ब्रिफिङमा डाक्टर फाउसी, न्यूयोर्क पोष्टबाट)

न्यूयोर्क

अमेरिकी सरकारले कोरोना भाइरसका कारण उत्पन्न आर्थिक संकटसँग जुध्न नागरिकहरुलाई नगद राहत दिने मापदण्ड पारित भएको छ । सिनेट रिपब्लिकनहरुले बिहीबार साँझ पारित गरेको मापदण्ड अनुसार एक जनाले एक हजार दुई सय डलरसम्म प्राप्त गर्नेछन् ।

बार्षिक ७५ हजार अमेरिकी डलरसम्म आय भएको व्यक्ति या एक लाख ५० हजार डलरसम्म कमाउने परिवारलाई प्रतिव्यक्ति १२ सय डलरको चेक पठाउने प्रस्ताव सिनेट रिपब्लिकनले पारित गरेका हुन् । यो रकम एक पटक उपलब्ध हुनेछ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र अर्थमन्त्री स्टिभेन म्नुचिनले यो रकम जति सक्दो चाँडो अमेरिकीको हात हातमा पुर्याउने बताउँदै आएका थिए ।

कोरोनाले उत्पन्न गरेको आर्थिक संकटसँग जुध्न नागरिकलाई नगद राहत दिनु पर्ने प्रस्ताव सुरुमा रिपब्लकिन सिनेटर मिट रोम्नीले अघि सारेका थिए । बार्षिक ७५ हजार डलर भन्दा धेरै कमाउनेको हकमा भने प्रत्येक १०० डलर आय बराबर पाँच डलर कटौती हुँदै जानेछ । यसरी बार्षिक ९९ हजार डलर भन्दा धेरै कमाउनेले कुनै रकम प्राप्त गर्नै छैनन् ।

कोरोना भाइरसको संकट गहिरिँदै जाँदा अमेरिकामा बेरोजगारी दर बढ्न थाली सकेको छ । अर्थमन्त्री म्नुचिनले बेरोजगारी दर २० प्रतिशतसम्म पुग्न सक्ने आँकलन केही दिन अघि गरेका थिए ।

न्यूयोर्क
कोरोना भाइरसको त्रासबीच मंगलबार सम्पन्न तीन अमेरिकी राज्यको डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय प्राइमरी निर्वाचनमा पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले सानदार जित हासिल गरेका छन् । फ्लोरिडा, इलाइनोइस र एरिजोनामा सम्पन्न निर्वाचनमा सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सलाई ठूलो मतान्तरले बाइडेनले पराजित गरेका हुन् ।

यससँगै बाइडेनले आउँदो नोभेम्बरमा हुने राष्ट्रपतिय निर्वाचनमा दलको टिकट हत्याउने निश्चित प्रायः भएको छ । स्यान्डर्स गणितिय रुपमा नै असम्भव विन्दुमा पुगि सकेका छन् । कोरोना भाइसरको प्रकोप चर्किँदै जाँदा डेमोक्रेटिक मतदाता राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पप्रति थप क्रुद्ध बनेका छन् । ट्रम्पले सुरुमै सावधानी नअपनाउँदाको परिणाम स्वरुप भाइसरले यो स्तरमा फैलिन पाएको उनीहरुको बुझाइ छ । त्यसैले मंगलबारको निर्वाचनमा सामेल ७० प्रतिशत डेमोक्रेटिक मतदाताले संकट जुध्न सक्ने बाइडेनको अनुभव र क्षमताका कारण उनलाई रोजेको बताएका छन् ।

उत्साहजनक मतदान भइ रहेको डेमोक्रेटिक प्राइमरीमा मंगलबार भने कोरोना प्रकोपकै कारण त्यसो हुन सकेन ।घरैबाट हुलाक मार्फत भोट खसाउन पाइने फ्लोरिडा र एरिजोनामा २०१६ भन्दा धेरै मत खसे पनि बुथमै पुगेर मत हाल्नु पर्ने इलाइनोइसमा भने त्यस अनुरुप मतदान भएन । फ्लोरिडामा बाइडेनले ६० प्रतिशत बढि मत पाएका छन् भने इलाइनोइसमा पनि झन्डै ६० प्रतिशत भोट पाएका छन् । एरिजोनामा ठूलो संख्याका मतदाताले यस अघि ड्रप आउट भएका उम्मेद्वारलाई समेत भोट दिएर हुलाकबाट पठाएको कारण ७० प्रतिशत हाराहारी गणना हुँदा बाइडेनले ४३ प्रतिशत मत पाएका छन् । स्यान्डर्सले ३० प्रतिशत पनि पाउन सकेका छैनन् । एरिजोनामा ६७, फ्लोरिडामा २१९ र इलाइनोइसमा १५५ जना डेमोक्रेटिक डेलिगेट्स रहेका छन् ।

मंगलबार मध्यरातसम्मको अपडेट अनुसार बाइडेनले एक हजार १४७ डेलिगेट्स पाइ सकेका छन् भने स्यान्डर्ससँग ८६१ जना मात्र छन् । आजको सबै भोट गनिसक्दा डेलिगेट्स अन्तर ३०० सय नाघ्न सक्नेछ । पार्टीको तर्फबाट राष्ट्रपतिको टिकट पाउन एक हजार ९९१ जना डेलिगेट्स आवश्यक पर्छ । त्यसका लागि अब प्राइमरी निर्वाचन हुन बाँकी राज्यमा बाइडेनले ४७ प्रतिशत डेलिगेट्स हत्याए पुग्छ भने स्यान्डर्सले ६३ प्रतिशत जित्नु पर्ने हुन्छ । प्राइमरी हुन बाँकी कुनै पनि राज्यमा स्यान्डर्सको त्यस्तो प्रभावशाली अग्रता नदेखिएको कारण अब उनलाई त्यति डेलिगेट्स पुर्याउन सम्भव छैन ।

मंगलबारको निर्वाचन परिणाम पछि मतदाताहरुलाई सम्बोधन गर्दै बाइडेनले सबैलाई समेटेर देशलाई एकढिक्का बनाउने बताएका छन् । आफुले स्यान्डर्सका युवा मतदाताको आवाज पनि सुन्ने भन्दै संकट समाधानका लागि एक भएर अघि बढ्न सिंगो पार्टी पंक्तीलाई आह्वान गरे । स्यान्डर्सले भने निर्वाचन परिणाम पछि कुनै सन्देश प्रवाह गरेका छैनन् । मंगलबार ओहायोमा पनि प्राइमरी निर्वाचन तय भएको थियो । तर, कोरोना भाइरस फैलन सक्ने त्रासका कारण बुथमा उपस्थित भएर भोट खसाउने अवस्था नरहेको भन्दै गभर्नर माइक डेवाइले अन्तिम समयमा जुन दुई तारिखसम्म निर्वाचन सार्ने निर्णय लिएका थिए ।

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
कोरोना भाइरसको प्रकोप बढ्दै जाँदा अमेरिका कहालीलाग्दो संकटको चरणमा प्रवेश गरेको छ । सुरुमा भाइरसलाई खासै मतलव नगरेका अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको बोली कमजोर बन्दै जाँदा नागरिकमा त्रासको मात्रा आकाशिएको हो ।

अमेरिकामा जनवरी तेस्रो साता पहिलो कोरोना भाइसर संक्रमित व्यक्ति फेला परेका थिए । त्यसपछि धेरैले अब गम्भिर बन्ने बेला आएको सुझाव दिए पनि ट्रम्पले पत्याएनन् । कहिले निणन्त्रणमा आइ सकेको त कहिले विदेशी भाइरसले अमेरिकालाई केही गर्न नसक्ने दावीका साथ ट्रम्पले आफ्नै प्रशासनका स्वास्थ्य विज्ञहरुको सुझाव बिपरित बक्तव्य जारी गरिराखे । उनको भनाइलाई समर्थन पुर्याउन केही रिपब्लिकन जनप्रतिनिधीहरुले समेत रेष्टुरेन्ट गएर खान एवं बारमा गएमा रमाइलो गर्न सुझाव दिइ रहे ।

ट्रम्पप्रति निरपेक्ष समर्थनमा रहेको फक्स न्यूज लगायत ‘कन्जरभेटिम’ समाचार संस्थाहरुले पनि यस्तै धारणा एवं खवरहरु बजाए । सुरुमा त उनीहरु कोरोना भाइरसलाई डेमोक्र्याट र लिबलर मिडियाले चलाएको हौवा बताउँदै थिए । तर, एक पछि अर्को संक्रमित फेला पर्ने र विज्ञहरुले गम्भिरता दर्शाइ रहँदा नागरिकमा एक किसिमको छटपटी सुरु भइ सकेको थियो । सोही कारण गत साता देखिनै अमेरिका भर आवश्यक पर्ने खाद्य सामग्री एवं दैनिक उपभोग्य वस्तुहरु ट्वाइलेट पेपर देखि ह्यान्ड स्यानिटाइजर घरमा थन्क्याउने क्रम बढ्यो । अहिले प्रायः सबै स्टोरमा ट्वाइलेट पेपर एवं पेपर टावेल राखिएको ठाउँ खाली भइ सकेका छन् । ह्यान्ड स्यानिटाइजर पाउनै छोडेको छ भने खाद्यान्न र तरकारीकै अभाव हुन सक्ने देखिएको छ । हरेक स्टोरमा घटौँ लामा लाइन लाग्न थालेका छन् ।

राष्ट्रपति ट्रम्प आईतबारसम्म पनि भाइरस नियन्त्रण भित्रै रहेको दावी गरि रहेका थिए । अझ गत शुक्रबार ह्वाइट हाउसमा बिभिन्न औषधी एवं खाद्यान्न बिक्रेता कम्पनीका प्रमुख कार्यकारीहरुसँग पत्रकार सम्मेलन गर्दै भाइरस नियन्त्रणका लागि अब सहज जाँचको व्यवस्था मिलाइएको बताएका थिए । साढे तीन बजे ट्रम्पको पत्रकार सम्मेलन सुरु भए पछि सेयर बजार एकाएक आकाशिएर बढेको थियो । एकातिर खुद्रा ब्यापारमा काम गर्ने प्रमुख सिइओहरुको सहकार्य अर्कोतिर राष्ट्रपतिले भाइरस नियन्त्रणमा रहेको बताए पछि आधा घण्टा भित्र डाउजन इण्डष्ट्रियल एभरेज एक हजार अंकले उक्लिन पुग्यो र समग्रमा झन्डै दुई हजार अंकको बृद्धि सहित बन्द भयो ।

मुलुकभर कोरोना भाइसरको कहर गहिरिँदै जाँदा ट्रम्पका लागि भने उक्त बृद्धि उत्सवको विषय बन्यो । उनले शुक्रबार दिन भरको कारोबार चार्टमा अटोग्राफ दिएर फक्स न्यूजमा पठाएका थिए । फक्सले साँझ ठुलै खड्गो पार गरेर ट्रम्प प्रशासनले मुलुकलाई नयाँ गति दिलाएको ढंगले उक्त चार्ट प्रचार गर्यो । तर, त्यो फुर्ती फार्ती दुई दिन पनि टिकेन । सोमबार बजार खुल्दा नै १० प्रतिशतले घटेपछि सर्किट ब्रेक लगाउनु पर्यो । दिनभर ६ देखि १० प्रतिशत गिरावटको बिचमा कारोबार चालु थियो । जब सवा तीन बजे कोरोना बिफ्रिङका लागि ट्रम्प ह्वाइट हाउसको पत्रकार भेटभाट कक्षमा उपस्थित भए बजार पहिरो शैलीमा ओरालो लाग्यो । मंगलबार भने खुले देखिनै बजारमा तिब्र उतार चढाव देखिएकाे छ ।

हिजोसम्म कोरोना माथि आफ्नो नियन्त्रण रहेको बताउँदै आएका ट्रम्पले सोमबार बल्ल सत्य स्वीकारे । भाइरस नियन्त्रणमा आउन कम्तिमा जुलाई अगष्टसम्म लाग्ने ट्रम्पको प्रष्टोक्तिसँगै सेयर बजारमा बिक्रीको चाप ह्वात्तै बढ्यो । र, डाउजन इण्डष्ट्रियल एभरेज तीन हजार अंकले घटेर बन्द हुन पुगेको छ । साथै उनले १० जनाभन्दा बढि एकै ठाउँमा भेला हुन रोक लगाएका छन् भने रेष्टुरेन्ट र बारहरु बन्दका लागि आह्वान गरेका छन् ।

ट्रम्पले सत्य स्वीकारेर भाइरस नियन्त्रणमा आउन समय लाग्ने बताए पनि भाइरस जाँच किटहरु सर्वसुलव हुन सकेका छैनन् । विश्व स्वास्थ्य संगठनले दिन प्रस्ताव गरेका किट ट्रम्प प्रशासनले आफैँ बनाउने भन्दै लिन अटे। गरेको थियो । अमेरिकी मिडियाहरुका अनुसार अहिलेसम्म ३० हजार हाराहारीको मात्र जाँच गरिएको छ । १० बर्ष अघि स्वाइन फ्लु महामारी आउँदा बाराक ओबामा प्रशासनले सुरुमै गम्भिरता मनन गरि केही महिना भित्रै लाखौँ जाँच किटहरु देशभर पठाएका थिए । पहिलो अमेरिकीले ज्यान गुमाउने वित्तिकै उनले देशब्यापी जनस्वास्थ्य संकटकाल घोषणा गरेका थिए । ट्रम्प भने अमेरिकीले ज्यान गुमाउन थाल्दा पनि यो प्रकरणमा मजाककै विषय बनाइ रहे । स्थिती नियन्त्रण बाहिर जान थाले पछि बल्ल उनले गत शुक्रबार उनले संकटकाल घोषणा गरे । त्यस अघि कैयन् गभर्नरले ट्रम्पलाई उछिन्दै सम्बन्धित राज्यमा संकटकाल घोषणा गरि सकेका थिए ।

आईतबारको पत्रकार सम्मेलनमा भने ट्रम्पले अर्थतन्त्रमा मन्दीको संभावनालाई पनि स्वीकारेका छन् । कोरोना भाइरसको कारण आवतजातव ठप्प हुँदा एयरलाईन्स, क्रुजसिप, होटल लगायत उद्योगमा गम्भिर असर परेको छ । एयरलाईन्स उद्योगले त ५० अर्ब डलरको बेल आउट (राहत प्याकेज) माग गरि सकेको छ । अब बार र रेष्टुरेन्टहरु बन्द हुँदा त्यसको थप चोट अर्थतन्त्र र रोजगारीलाई पर्नेछ । त्यसमाथि भाइरस नियन्त्रणमा आउन कम्तिमा पाँच महिना लाग्ने ट्रम्पको प्रष्टोक्तिले सेयर बजार देखि अन्य क्षेत्रमा पनि थप दबाब बढ्नेछ ।

उपभोक्तामा गम्भिर त्रास सञ्चार भइसक्दा पनि ट्रम्प प्रशासनले गम्भिरता देखाउन ढिला गर्दाको नराम्रो परिणामले अमेरिकाले भोग्नु पर्ने चिन्ता बढेको छ । अहिलेसम्म वेष्ट भर्जिनिया बाहेक सबै अमेरिकी राज्यमा कोरोना भाइरस संक्रमित फेला परि सकेका छन् । सोमबार साँझसम्म अमेरिकामा चार हजार बढि भाइरस पिडित फेला परेका छन् भने छ ८० बढिको मृत्यु भइ सकेको छ । न्यूयोर्क जस्तो घनावस्ती भएको सहरमा रोगीको संख्या तिब्र गतीमा बढि रहेको छ । अब थप जाँच हुँदै जाँदा रोगीको संख्या अझै उकालो लाग्नेछ । यसले नागरिकको मनोविज्ञान कुन दिशा तर्फ लैजाला भन्ने त्रास पनि बाँकी नै छ ।

न्यूयोर्क
कोरोना भाइरसको त्रासबीम मंगलबार तीन अमेरिकी राज्यमा राष्ट्रपतिय प्राइमरी निर्वाचन हुन गइ रहेको छ । चार ठूला राज्यमा प्राइमरी मतदान तय भए पनि ओहायो गभर्नर माइक डेवाइनले अन्तिम समयमा स्थगनको निर्णय लिएसँगै एरिजोना, फ्लोरिडा र इलाइनोइसमा पुर्व तयारी अनुरुप चुनाव हुन लागेको हो ।

कोरोना भाइरस फैलन सक्ने त्रासका कारण बुथमा उपस्थित भएर भोट खसाउने अवस्था नरहेको भन्दै गभर्नर डेवाइले जुन दुई तारिखसम्म निर्वाचन सार्न प्रस्ताव गरेका थिए । तर, उनको प्रस्ताव सोमबार साँझ राज्यको एक अदालतले खारेज गरि दिएको थियौ । फ्रांकलिन काउन्टीका न्यायाधिश रिचार्ड एले यसरी अन्तिम समयमा चुनाव सार्नु उपयुक्त नहुने आदेश जारी गरेका हुन् । राज्यमा डेमोक्रेटिक पार्टीका १३६ डेलिगेट्स रहेका छन् । तर, चुनावकै दिन माथिल्लाे अदालतमा पुनरावेदन गर्ने भन्दै गभर्नरले स्थगनको निर्णय कायम राखे ।

एरिजोनामा ६७, फ्लोरिडामा २१९ र इलाइनोइसमा १५५ जना डेमोक्रेटिक डेलिगेट्स रहेका छन् । सर्भेक्षणहरुमा ओहायो सहित यी चारवटै राज्यमा पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनको प्रष्ट अग्रता छ । मंगलबारको प्राइमरी नतिजा सर्बेक्षणहरुले देखाएजस्तै आएमा सिनेटर बर्नी स्यान्डर्स होडबाट बाहिरिने कतिपयले प्रक्षेपण गरेका छन् । स्यान्डर्स अहिलेनै डेलिगेट्स गणनामा बाइडेनभन्दा डेढ सयले पछि छन् । मंगलबार निर्वाचन हुने राज्यमा फ्लोरिडा बाइडेनका लागि सबैभन्दा अनुकुल देखिएको छ । त्यहाँ उनको ४० प्रतिशत बिन्दुसम्मको अग्रता छ । बाँकी तीन राज्यमा पनि उनी प्रष्ट दोहोरो अंकको अग्रतामा छन् ।

मंगलबारको निर्वाचनसँगै ६० प्रतिशत बढि डेलिगेट्स तय हुनेछन् । अहिलेकै अवस्थामा स्यान्डर्सले दलको टिकट हत्याउन प्राइमरी हुन बाँकी राज्यमा ५७ प्रतिशत डेलिगेट्स हत्याउनु पर्ने हुन्छ । मंगलबारको निर्वाचन पछि यो आंकडा अझ फराकिलो हुनेछ । यही साताका लागि तय जर्जियाको प्राइमरी पनि कारोना त्रासका कारण पछि सारिएको छ । त्यहाँ पनि बाइडेन अघि छन् । अहिलेसम्मको आँकडामा प्राइमरी हुन बाँकी कुनै पनि राज्यमा स्यान्डर्सको बलियो अग्रता देखिएको छैन । त्यसैले मंगलबारको निर्वाचन पछि उनले पार्टीमा एकताको अपिल गर्दै बाइडेनलाई ‘इन्डोर्स’ आँकलन गरिएको हो ।

आईतबार बाइडेन र स्यान्डर्सबीच पार्टीको ११ औँ राष्ट्रपतिय बहस सम्पन्न भएको छ । त्यसमा दुबैजनाले एक अर्काको विगत प्रति प्रश्न उठाए पनि अन्त्यमा ट्रम्पलाई हराउन एक हुने बाचा गरे । त्यसमाथि टिकट होडमा प्रष्ट अग्रतामा रहेका बाइडेनले आईतबार स्यान्डर्सको बार्षिक एक लाख २० हजार डलरभन्दा कम आय भएको व्यक्तिलाई सार्वजनिक कलेजमा अध्ययन शुल्क नलिने प्रस्ताव अघि बढाउने घोषणा गरेका छन् । साथै उनले सिनेटर एलिजावेथ वारेनले अघि सारेको सन् २००५ को ब्यांक्रप्सी कानून पनि संसोधनको बचन दिएका छन् । उक्त कानून संसोधन गरि शैक्षिक कर्जा लिएका विद्यार्थीले ब्यांक्रप्सी फायल गर्न पाउने बनाउन लागिएको हो । बाइडेनले स्यान्डर्स र वारेनका युवा एवं प्रोग्रेसिभ मतदाता तान्न त्यसो गरेका हुन् ।

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सका लागि ‘गर या मर’ रहेको मंगलबारको डेमोक्रेटिक प्राइमरी निर्वाचनमा पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले सानदार जित हासिल गरेका छन् । अपेक्षाभन्दा कमजोर प्रदर्शनसँगै स्यान्डर्सले मंगलबार राती कुनै पनि प्रतिकृया दिन अश्विकार गरे ।

‘सुपर ट्युज्डे– २’ भनेर मिडियाहरुले चर्चा गरेको मंगलबार छ राज्यमा प्राइमरी निर्वाचन भएको थियो । त्यसमध्ये तीनवटा बाइडेनले सानदार जित हासिल गरि सकेका छन् । मिसिगन (१२५ डेलिगेट्स), मिसिसिपी (३६ डेलिगेट्स) र मिजौरी (६८ डेलिगेट्स) मा बाइडेन बिजेता घोषित भएका हुन् । वासिंटन (८९ डेलिगेट्स), आइडाहो (२० डेलिगेट्स) र नर्थ डकोटा (१४ डेलिगेट्स) को मतगणना जारी छ । कोरोना भाइरसबाट सर्वाधिक प्रभावित वासिंटनमा धेरै मत हुलाकबाट आएका कारण बुधबार साँझसम्ममा मात्र पूर्ण नजिता आउने अपेक्षा गरिएको छ । मंगलबार मध्यरातसम्म त्यहाँ कहिले बाइडेन त कहिले स्यान्डर्सले उछिनी रहेका छन् । दुबैजनाबीच दुई हजार भन्दा कम मतान्तरमा प्रतिश्पर्धा भइ रहेको छ ।

स्यान्डर्सले मिचिगनलाई आफ्नो सबैभन्दा ठूलो प्रतिष्ठाको बिषय बनाएका थिए । मंगलबार प्राइमरी भएकामध्ये सबैभन्दा ठूलो राज्य मिचिगन सन् २०१६ को प्राइमरीमा उनले जितेका थिए । सबै सर्भेक्षणहरुले हिलारी क्लिन्टनको जित देखाइ रहेका बेला १२ हजार मतको जित हासिल गरेका स्यान्डर्स यसपाली पनि त्यही चमत्कार दोहोर्याउने अपेक्षामा थिए । तर, यसपाली उनले ४० प्रतिशत पनि भाेट पाउन सकेनन् र बाइडेनसँग १२ प्रतिशत बिन्दुभन्दा बढिकाे मतान्तरमा पराजित भए ।

शुक्रबार मिसिसिपीमा तय चुनावी सभालाई समेत स्थगित गर्दै मिचिगन हानिएका स्यान्डर्सले त्यहाँ चार दिन  बिताएका थिए । तर, उनको त्यो प्रयास जित निकाल्न संभव भएन । मिसिसिपीमा एक पटक पनि सभा नगर्नाको नराम्रो परिणाम पनि उनलाई हात लागेको छ । काला जातीका मतदाता बहुल उक्त राज्यमा स्यान्डर्सले १५ प्रतिशत हाराहारी मात्र मत पाएका छन् भने बाइडेनले ८० प्रतिशत माथि । मिजौरी पनि बाइडेनले ६० प्रतिशत भोट ल्याउँदा स्यान्डर्सले ३० प्रतिशत हाराहारी मात्र पाएका छन् । आइडाहोमा पनि बाइडेनकै लिड छ भने नर्थ डकोटामा झिनो मतान्तरले स्यान्डर्स अघि छन् । तर, राज्यमा आधा बढि भोट गन्न बाँकी नै छ ।

मंगलबारको चुनावसँगै २४ अमेरिकी राज्यको प्राइमरी सम्पन्न भएको छ । त्यसमध्ये अहिलेसम्म स्यान्डर्सको प्रष्ट पक्षमा सात मात्र देखिएका छन् । त्यसैले डेमोक्रेटिक प्राइमरी होड अब छिट्टै टुङ्गिने आंकलन हुन थालेको छ । दुई दर्जन बढि रहेका डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय प्रत्याशीहरु क्रमशः ड्रप आउट हुँदै अहिले बाइडेन र स्यान्डर्समा छोट्टिएको हो । अब अर्को साता ठूला राज्यहरु फ्लोरिडा, इलाइनोइस, ओहायो, जर्जिया, एरिजोनामा प्राइमरी चुनाव हुँदैछ । ती सबैमा स्यान्डर्सको प्रभाव न्यून छ । आउँदो आइतबार डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय बहस रहेको छ । उक्त बहसमा बाइडेन माथि थप प्रहार गरेर अर्को साताको चुनावसम्म हेर्ने या त्यस अघिनै बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गर्नेबारे स्यान्डर्स क्याम्पेनले छिट्टै निर्णय लिने विश्लेषकहरुको आंकलन छ ।

प्रभात भट्टराई/अमेरिका
गत साताको ‘सुपर ट्युज्डे प्राइमरी’ निर्वाचनमा कमजोर प्रदर्शन गरेपछि सिनेटर बर्नी स्यान्डर्सले नयाँ गन्तव्य तय गरेका थिए मिसिसिपी । मार्च १० मा प्राइमरी चुनाव हुने ‘सुपर ट्युज्डे– २’ मा मिसिसिपी पनि सामेल थियो । ३६ डेलिगेट रहेको मिसिसिपीमा शुक्रबार चुनावी सभा गर्ने स्यान्डर्स क्याम्पेनको तयारी थियो । तर, उनले बिहीबार एकाएक यात्रा स्थगथ गरेर शुक्रबार सोझै मिसिगन उड्ने निर्णय लिए ।

मंगलबार (मार्च १०) प्राइमरी चुनाव हुने राज्यहरुमा मिसिगन सबैभन्दा ठूलो हो । भिडम्भाड रहेको डेमोक्रेटिक राष्ट्रपतिय उम्मेद्वारहरुको सूची अहिले तीन जनामा छोटिएको छ । त्यसमा पनि हवाईकी हाउस अफ रिप्रिजेन्टेटिभ तुलसी गब्बर्डको उपस्थिती औपचारिकतामा सिमित छ । पूर्व उपराष्ट्रपति जो बाइडेनले आउँदो नोभेम्बरमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई चुनौती दिने गरि पार्टीको टिकट हत्याउन प्रष्ट ‘लिड’ लिइ सकेका छन् ।

१२५ डेलिगेट्स रहेको मिसिगन सबैलाई चकित पार्दै सन् २०१६ को प्राइमरीमा स्यान्डर्सले जितेका थिए । सबै सर्भेक्षणले हिलारी क्लिन्टनलाई दोहोरो अंकको अग्रता दिलाएका थिए । तर, अन्त्यमा दुई प्रतिशत बिन्दुभन्दा कम मतान्तर सहित स्यान्डर्स बिजयी भए र प्राइमरी प्रतिश्पर्धालाई जिवित राखे । मिसिगन र मिसिसिपी बाहेक मंगलबार आईडाहो (२० डेलिगेट्स), मिजौरी (६८ डेलिगेट्स), नर्थ डकोटा (१४ डेलिगेट्स) र वासिंटन (८९ डेलिगेट्स) मा पनि प्राइमरी चुनाव हुँदैछ ।

गत साताको प्राइमरीमा क्यालिफोर्नियामा सानो अंकको अग्रता बाहेक अरु उपलब्धि हासिल गर्न नसकेका स्यान्डर्सका लागि मिसिगन सम्भवतः अन्तिम लडाइँ हो । मिसिगनमा जित हासिल गरे उनको यात्रा केही अगाडि जान सक्छ । मिसिगन पनि बाइडेनको पोल्टामा परे स्यान्डर्सले पार्टीको टिकट हत्याउने गणितिय सम्भावना त जिवित रहन्छ तर माहोल पुर्णतः उनको प्रतिकुल हुन जानेछ ।

मिसिगन यस्तो राज्य हो, जुन २०१६ मा डेमोक्र्याटहरुबाट ट्रम्पले खोसेका थिए । प्राइमरीमा स्यान्डर्सलाई भोट हाल्ने डेमोक्रेटिक मतदाताले अन्तिम चुनावमा ट्रम्पलाई साथ दिएपछि हिलारी करिब १० हजार मतान्तरले पराजित भएकी थिइन् । यसपाली राष्ट्रपति जित्नका लागि डेमोक्र्याटले मिसिगन फिर्ता ल्याउनै पर्ने हुन्छ । त्यसैले त्यहाँको प्राइमरीमा जित हासिल गरेर आफुले ट्रम्पलाई हराउने सम्भावना धेरै रहेको बर्नी पुष्टि गर्न चाहन्छन् । सोही कारण सुरु देखिनै सर्भेक्षणहरुमा कमजोर देखिएको मिसिसिपी उनले प्रतिश्पर्धा अघि नै त्यागिदिए । सर्भेक्षणहरुले मिसिसिपीमा बाइडेन स्यान्डर्सभन्दा ३० प्रतिशत बिन्दुसम्मले अघि रहेको देखाएका छन् ।

शुक्रबार मिसिगन पुगेका स्यान्डर्सले तीन दिन लगातार त्यहाँ चुनावी सभा, टाउन हल एवं छलफल गरे । आईतबार इलाइनियोस निवासी मानव अधिकारबादी नेता जेस ज्याक्सनले स्यान्डर्सलाई मिसिगन पुगेर समर्थन पनि गरेका थिए । १४ प्रतिशत काला जातिको बसोबास रहेको मिसिगनको चुनावमा उनीहरुको भोट निर्णायक हुन्छ । त्यसैले काला जातिबाट समर्थन खोजि रहेको स्यान्डर्सलाई ज्याक्सनको सहयोगले मलमको काम पनि गर्यो । उनी सोमबार दिउँसो केही क्षणका लागि मिजौरी पुगेपछि साँझ फेरि मिसिगन फर्किएर कोरोना भाइरस सम्बन्धि छलफलमा भाग लिएका छन् ।

बाइडेन भने मिजौरी, मिसिसिपीको म्याम्पेन सकेर सोमबार मिसिगन उक्लिएका छन् । काला जातिको बाक्लो बसोबास रहेको दक्षिणी राज्यमा सानदार प्रदर्शन गरि रहेका बाइडेनले मिजौरी र मिसिसिपीमा सहज जित निकाल्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । आफु दक्षिणमा व्यस्त रहँदा मध्य उत्तरको मिसिगनमा भने उनले केही दिन अघिसम्मकी प्रतिश्पर्धी एवं मिनिसोटाकी सिनेटर एमी क्लोबुचारलाई पठाएका थिए । गत साताको सुपर ट्युज्डेको अघिल्लो दिन एमीले आफ्नो राष्ट्रपतिय होड अन्त्य गर्दै बाइडेनलाई समर्थनको घोषणा गरेकी थिइन् । त्यसकै परिणाम स्वरुप बाइडेनले अप्रत्याशित रुपमा एमीको गृहराज्यमा जित निकालेका थिए ।

बाइडेनले सोमबार राज्यको सबैभन्दा ठूलो सहर डेट्रोइट सहित तीन स्थानमा चुनावी सभा गरेका छन् । उनी मिसिगन र मिजौरीमा रहेका बेला दुईजना काला जातिका सिनेटर एवं उनकै पूर्व प्रतिश्पर्धीले समर्थनको घोषणा गरेका थिए । सिनेटरहरु कमला ह्यारिस र कोरी बुकरले बाइडेनलाई ‘इन्डोर्स’ गरेका हुन् । उनीहरुले सोमबार साँझको डेट्रोइट सभामा उपस्थित भइ बाइडेनको पक्षमा भोट मागे । काला जातिबाट ब्यापर्क समर्थन पाएकै कारण ‘फ्रन्ट रनर’ बनेका बाइडेनलाई दुई प्रभावशाली काला सिनेटरको समर्थनले थप उत्साहित बनाएको छ ।

मत सर्भेक्षणको साथ छैन स्यान्डर्सलाई
सर्भेक्षणहरुले स्यान्डर्सको अथक प्रयासका बाबजुत पनि मिसिगनमा पनि ठूलो मतान्तरले बाइडेन बिजयी हुने देखाएका छन् । सोमबार विहान सार्वजनिक भएका चार सर्भेक्षणले १५ देखि ४१ प्रतिशत बिन्दुसम्मको बाइडेनको अग्रता देखाएका छन् । चार बर्ष अघि पनि हिलारीको अवस्था यस्तै देखाइँदा स्यान्डर्सले चामत्कारिक जित हासिल गरेका थिए । अहिले पनि सोही चमत्कारको अपेक्षा स्यान्डर्सले गरेका छन् । तर, अवस्था भने उनले सोचेजस्तो छैन ।

चार बर्ष अघि उनले झन्डै ३० प्रतिशत काला मतदाताको समर्थन पाएका थिए भने मतदानमा युवा सहभागिता उल्लेख्य थियो । अहिले उनले काला जातिबाट २० प्रतिशत समर्थन पनि पाउन सकेका छैनन् भने २०१६ को तुलनामा युवाहरुको भोट घटेको छ । त्यसमाथि २०१६ मा स्यान्डर्सलाई सघाएको कलेज डिग्री लिएका गोराहरुको मत यसपाली बाइडेन तिर सोझिएको छ । त्यसमाथि बाइडेन प्रति उत्साहित कालाहरुको मतदान अनुपात पनि बढेको छ ।

सन् २०१६ को प्राइमरी निर्वाचनमा मेडिकेयर अफ अल, विद्यार्थीको अध्ययन कर्जा मिनाहा जस्ता क्रान्तिकारी एजेन्डासाथ स्यान्डर्सले हिलारीलाई अन्तिमसम्म टक्कर दिएका थिए । युवाहरुको उत्साहजनक समर्थनले उनले देशब्यापी रुपमा आफ्नो पहिचान बनाउन सफल भए । त्यही उपलब्धिलाई ‘क्यास’ गर्न यसपाली उम्मेद्वारी दिएका स्यान्डर्स आईवा ककस, न्यूह्यामसर प्राइमरी र नेभादा ककससम्म अग्रस्थानमा देखिएका थिए । तर, साउथ क्यारोलिनामा बाइडेनको सानदार जितसँगै दुई प्रभावशाली मध्यमार्गी उम्मेद्वारहरु पिट बुट्टिजज र एमी क्लोबुचारले आफ्नो क्याम्पेन अन्त्य गर्दै उनलाई समर्थनको घोषणा गरे । त्यसकै प्रभाव स्वरुप गत साताको सुपर ट्युज्डेमा १४ मध्ये १० राज्यमा जित निकाल्न बाइडेन सफल भए । सुपर ट्युज्डे पछाडि लाखौँ करोडौँ खर्चिएर प्राइमरी चुनावमा उम्मेद्वारी दिएका न्यूयोर्क न्यूयोर्क सिटीका पूर्व मेयर माइक ब्लुमबर्गले पनि ‘ड्रप आउट’ हुँदै बाइडेनलाई समर्थन घोषणा गरेका छन् । यसको फाइदा पनि मंगलबारको चुनावमा बाइडेनलाई पुग्नेछ ।

सन् २०१६ मा स्यान्डर्स न्यू इंग्गल्याण्ड क्षेत्रमा एकछत्र थिए । यसपाली उनी अघिल्लो पटक ६० प्रतिशत बढि भोट ल्याएको न्यूह्यामसरमा समेत बुट्टिजजसँग चार हजार कम मतान्तरमा बिजयी भए भने गृहराज्य भर्मौन्टमा पाँच डेलिगेट्स बाइडेनले खोसे । मासाचुसेट्स र मेनमा बाइडेनले जित निकाले । यदि मिसिगनमा जित हासिल गर्न नसके स्यान्डर्स क्याम्पेन २०१६ को स्तरमा पनि नपुगि अत्य हुनेछ । मिसिगन पछि तत्काल प्राइमरी चुनाव हुने ठूला राज्यहरु फ्लोरिडा, इलाइनोइस, ओहायो, जर्जिया, एरिजोनामा पनि स्यान्डर्स प्रभाव न्यून छ । त्यसैले मिसिगन जितेपनि स्यान्डर्स क्याम्पेन धेरै टाढासम्म पुग्न नसक्ने आँकलन राजनीतिक पण्डितहरुले सुरु गरि सकेका छन् । त्यसबेला स्यान्डर्सले जुन ७ सम्म टिकटका लागि हिलारीसँग प्रतिश्पर्धा गरेका थिए र अन्तिममा नर्थ डकोटामा जित हासिल गरेका थिए । २०१६ मा स्यान्डर्सले २३ राज्य जितेका थिए । डेमोक्रेटिक नेशनल कमिटीले झेल गरेर हिलारीलाई टिकट दिएको भन्दै त्यसबेला उनका समर्थक क्रुद्ध पनि बनेका थिए ।

राजनीतिक विश्लेषण गर्ने वेवसाइट ‘फाइभ थर्टी एट’का अनुसार स्यान्डर्सले मंगलबार हुने निर्वाचनमध्ये वासिंटन राज्यमा जित निकाल्ने झिनो सम्भावना रहेको छ । अरु सबैमा बाइडेनको पल्लाभारी छ । त्यसपछि एकैपटक अप्रिल ४ मा योमिङ जित्न सक्ने आंकलन उक्त वेव साइटको छ । मंगलबार देखि अप्रिल चारसम्ममा एक हजार बढि डेलिगेट्सहरुको छिनोफानो भइ सक्नेछ । त्यसैले केही सातामै स्यान्डर्सले हात उठाउन सक्छन् ।

क्याम्पने अघि बढाउन उनलाई पैसाको खाँचो भने हुने छैन । किनभने सुरु देखिनै डेमोक्रेटिक पार्टीमा सर्वाधिक चन्दा संकलन गर्ने उनै हुन् । तर, टिकट हत्याउने गणितिय सम्भावना सकिँदा पनि उनले क्याम्पेन जारी राखे भने डेमोक्र्याट भित्रैबाट ट्रम्पलाई सघाउन खोजेको आरोप लाग्नेछ । अहिले नै स्यान्डर्सले बाइडेनलाई गरेका कैयन् व्यक्तिगत आक्षेपलाई मध्यमार्गीहरुले पार्टीभित्र अनावश्यक विवाद बढाउन खोजेको र ट्रम्पको मनोबल बढाएको टिप्पणी गर्न थालि सकेका छन् । गत साताको सुपर ट्युज्डे पछाडि देशब्यापी सर्भेक्षणमा पनि बाइडेनले स्यान्डर्सलाई दोहोरो अंकले उछिनि सकेका छन् । डेमोक्रेटिक मतदाताहरु यो बर्ष जसरी पनि ट्रम्पलाई हराउन चाहन्छन् । त्यसैले आफूसँग एजेन्डा मिल्नेभन्दा बढि जित्ने उम्मेद्वारलाई छानेको उनीहरुको मत छ ।

बहालवाला रिपब्लिकन राष्ट्रपतिलाई हराउन डेमोक्र्याटिक मतदाता छिटो जित्ने उम्मेद्वारप्रति एकिकृत भएको ट्रेन्ड छ । सन् २००४ मा सुपर ट्युज्डेले नै जोन केरीलाई उम्मेद्वारको रुपमा तय गरेको थियो । उनका सबै प्रतिश्पर्धी त्यहिँबाट पाखा लागेका थिए । तर, २००८ भएको खुला प्रतिश्पर्धामा बाराक ओबामा र हिलारीको भिडन्त २०१६ मा जस्तै अन्तिमसम्म चलेको थियो । यसपाली पनि डेमोक्रेटिक मतदाताले २००४ कै शैलीलाई पुनराबृत्ति गराउन खोजेका हुन् । त्यसबेला सन् २००१ सेप्टेम्बर ११ को आतंककारी हमलाको प्रतिकारमा जुधि रहेका रिपब्लिकन राष्ट्रपति जर्जडब्लु बुस जनतामा लोकप्रिय रहेका कारण केरी निर्वाचित हुन सकेनन् । तर, यसपाली ट्रम्पको अलोकप्रियताको फाइदा उठाएर डेमोक्रेटिक उम्मेद्वारले बाजी मार्ने उक्त दलका मतदाताको आशा छ ।