Category: स्थानीय

काठमाडौँ, २० भदौः रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते आएको विनाशकारी बाढीमा परी मृत्यु भएकामध्ये हालसम्म एक हजार ३४४ जनाको शव फेला परेको छ भने चार हजार ८९८ जना अझै सम्पर्कविहीन छन् । प्रहरी प्रधान कार्यालय नक्सालले आज बिहान सार्वजनिक गरेको पछिल्लो विवरणअनुसार फेला परेकामध्ये ५२ बालक, ३३ बालिका, २६९ महिला, ४८९ पुरुष तथा ५०१ वटा शव चिन्न नसकिने अवस्थाका फेला परेका नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब महानिरीक्षक अविनारायण काफ्लेले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार अझै चार हजार ८९८ जना सम्पर्कविहीन छन् ।

सम्पर्कविहीनमध्ये स्वदेशी पुरुष दुई हजार ४४८, महिला ४८२, फोनमा टिपाइएका एक हजार ३५० तथा विदेशी नागरिकतर्फ पुरुष २७४ र महिला ३४४ जना रहेका हरी नायब महानिरीक्षक काफ्लेले जानकारी दिनुभयो । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा बेपत्ताको खोजी तथा उद्धार कार्यलाई सुरक्षा निकायले निरन्तरता दिइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । फेला परेकामध्ये एक हजार ३० शव सुरक्षित रूपमा जमिनमा गाडेर व्यवस्थापन गरिएको छ भने बाँकी शवको पहिचान तथा व्यवस्थापन प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।

बाढीपछि हालसम्म आठ हजार ६३१ जना घाइतेको उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएकामध्ये तीन हजार ६५५ जनालाई सुरक्षित रूपमा होल्डिङ सेन्टरमा राखिएको हरी नायब महानिरीक्षक काफ्लेले बताउनुभयो । यसैगरी मृतक एक हजार २६० जना तथा मृतकका आफन्त ९७२ जना गरी दुई हजार २३२ जनाको डिएनए नमुना सङकलन गरिएको छ । बेपत्ताको पहिचान तथा शवको सनाखतका लागि डिएनए नमुना सङ्कलनलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

भोटेकोशी बाढीपछि ठूलो मानवीय क्षति भएको छ । बाढीमा परी बेपत्ता भएकाको खोजी, उद्धार तथा शव व्यवस्थापनका लागि नेपाल प्रहरीसहित सुरक्षा निकाय र सम्बन्धित विभिन्न सरकारी निकाय निरन्तर परिचालित भइरहेका छन् ।

काठमाडौँ, २० भदौः भोटेकोशी बाढीपछि फेला परेका एक हजार ३४४ मध्ये एक हजार ३० शव सुरक्षित रूपमा माटोमुनि व्यवस्थापन गरिएको छ । फेला परेका शवको पहिचानका लागि डिएनए नमूना सङ्कलनलगायत आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी हालसम्म २२२ महिला, ३५५ पुरूष र ४५३ संवेदनशील अवस्थाका पहिचान नखुलेका शव व्यवस्थापन गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

शव पहिचानका लागि मृतकका एक हजार २६० र आफन्तका एक हजार १२ वटा डिएनए नमूना सङ्कलन गरिएको केन्द्रीय प्रहरी प्रवक्ता अविनारायण काफ्लेले जानकारी दिए । उनका अनुसार डिएनएलगायत आवश्यक विवरण सङ्कलनपश्चात् ‘पहिचान नभएका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापन (पहिलो संशोधन) निर्देशिका, २०८३’ बमोजिम ती शव जमिनमुनि सुरक्षित रूपमा व्यवस्थापन गरिएको हो ।

व्यवस्थापनका क्रममा प्रत्येक शवको सङ्केतरकोड नम्बर जमिनमुनि तथा माथि राखिएको छ । त्यस्तै शव व्यवस्थापन गरिएको स्थानको ‘जिपिएस लोकेशन’, फोटो अभिलेख, नक्सासहितको विस्तृत विवरण तथा व्यवस्थापनसम्बन्धी सम्पूर्ण विवरण अभिलेखीकरण गरिएका छन् ।

जमिनमुनि व्यवस्थापन गरिएका प्रत्येक शवको फोटो, डिएनए नमूना, सङ्केत नम्बर, हुलिया, सनाखतसम्बन्धी विवरण, शव परीक्षण प्रतिवेदन, मुचुल्का, व्यवस्थापन मिति तथा स्थानको विवरण सुरक्षित राखिएको छ । भविष्यमा कुनै परिवाररआफन्तले आफ्नो सदस्यका रूपमा दाबी गरेमा उपलब्ध वैज्ञानिक तथा कानुनी प्रमाणका आधारमा पहिचान गरी ती शव परिवारलाई हस्तान्तरण गरिने प्रहरी प्रवक्ता काफ्लेले उल्लेख गरे ।

पहिचान नभएका एक हजार २७० शवको विवरण नेपाल प्रहरीको वेबसाइटमा ‘अपलोड’ गरिएका छन् । आज बिहानसम्म बाढीमा परी निधन भएका एक हजार ३४४ वटा शव विभिन्न जिल्लामा फेला परेका छन् । बाढीप्रभावित क्षेत्रमा खोज, उद्धार, राहत वितरण, शव व्यवस्थापनलगायतमा हालसम्म सात हजार ९१२ प्रहरी कर्मचारी परिचालन गरिएको छ ।

प्रहरीका अनुसार बाढीमा परी बेपत्ता भएका चार हजार ८८६ को खोजी भइरहेको छ । बाढीको जोखिममा रहेका तटीय क्षेत्रका घर परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा राख्ने, विभिन्न निकाय र स्थानीयवासीको समन्वय र सहयोगमा खोज तथा उद्धार र सडक अवरोध हटाउने काम भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

नुवाकोट, २० भदौः माथिल्लो त्रिशूली–१ जलविद्युत् आयोजनाबाट एक जना चिनियाँ नागरिकको जीवितै उद्धार गरिएको छ । नेपाली सेना र कोरियाको ‘डिजास्टर’ टोलीले आज दिउँसो १ः२० बजे आयोजनाको अडिट–४ टनेलबाट चिनियाँ नागरिकको उद्धार गरेको नेपाली सेनाले जनाएको छ ।
गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी नदीमा गएको भीषण बाढीका कारण उक्त आयोजनामा ठूलो क्षति पुगेको थियो ।

त्रिशूली (नुवाकोट(, २० भदौ । भोटेकोशी हुँदै त्रिशुली नदीमा गएको बाढीमा फसेकी एक महिलाको ११ दिनमा सकुशल उद्धार गरिएको छ । सशस्त्र प्रहरी बल १९ नं गुल्मबाट बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक सुमन विकको नेतृत्वमा खटिएको टोलीले विदुर नगरपालिका–१० वेत्रवातीबाट ६४ वर्षीया चन्द्रिका श्रेष्ठलाई घरको चौथो तलाबाट उद्धार गरेको हो ।

गुल्मका प्रमुख, सशस्त्र प्रहरी नायव उपरीक्षक वीरेन्द्र राउतका अनुसार बाढीबाट प्रभावित वस्तीका घरमा रहेका सामग्री हटाई सहयोग गर्न पुगेको उद्धार टोलीले घरबाट महिलाको आवाज सुनेपछि त्यसलगत्तै उनको उद्धार गरिएको हो। उनी हिलोमा गाडिएको अवस्थामा थिइन् । थप उपचारको लागि श्रेष्ठलाई काठमाडौँ पठाइएको छ।

रासस
कास्की, २० भदौः रसुवाको टिमुरेस्थित भन्सार कार्यालयमा कार्यरत पोखरा–१४ समावेशी टोलका गोविन्दबहादुर अधिकारीको यसपटक तीजमा घर आउने योजना थियो । आफ्ना दिदीबहिनीसँग बसेर तीज मनाउने र उनीहरूका लागि किनेका नयाँ कपडा उपहार दिने सोचमा हुनुहुन्थ्यो ।

यही भदौ ९ गते साँझ ‘भिडियो कल’मार्फत किनेका कपडा देखाउँदै ‘यो कलर कस्तो छ’ भन्दै उहाँले परिवार र दिदीबहिनीसँग खुशी साट्नु भएको थियो ।

दिदीबहिनीलाई तीजको उपहार दिने र परिवारसँगै चाड मनाउने उहाँको त्यो सपना अब सँधैका लागि अधुरै रह्यो । टिमुरे भन्सार कार्यालयमा सवारी चालकका रूपमा कार्यरत ४७ वर्षीय अधिकारी गत भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परेर सम्पर्कविहीन हुनुभयो । बाढीमा परेका उहाँको अवस्था त्यसयता अज्ञात छ ।

घटनापछि ज्यान जोगाएर फर्किन सफल उहाँका सहकर्मीका अनुसार अधिकारी बाढी आउनुअघि अन्य साथीसँगै कार्यालयकै काममा हुनुहुन्थ्यो । सोही बाढीमा भन्सार कार्यालयका १५ कर्मचारी सम्पर्कविहीन भएका थिए ।

पोखरा विमानस्थल भन्सार कार्यालयबाट करिब छ महिनाअघि टिमुरे सरुवा भएर जानुभएका अधिकारी यसबीचमा दुई पटक घर आउनुभएको थियो । परिवारका सदस्य उहाँ फेरि सकुशल घर फर्किनुहुन्छ भन्ने आशामा बसे तर,उहाँको कुनै खबर आएन ।

बाढी आएको दिन बिहानसम्म अधिकारी परिवारसँग सम्पर्कमा हुनुहुन्थ्यो । त्यसपछि भने उहाँसँग परिवारको कुनै सम्पर्क हुन सकेन ।

परिवारले पटक–पटक उहाँको मोबाइलमा फोन ग¥यो । विभिन्न ठाउँमा बुझे र अस्पताल र शव राखिएका स्थानमा समेत खोजी ग¥यो । सुरुमा अप्ठ्यारो भूगोलका कारण सम्पर्क हुन नसकेको हुनसक्ने भन्दै परिवारले उहाँ सकुशल फर्किने आशा मारेको थिएन ।

बिहीबार घटनास्थलको प्रत्यक्ष अवलोकन गरेर पोखरा फर्किएपछि भने परिवारको आशा समाप्त भयो । लामो समयसम्म कुनै जानकारी नपाएपछि परिवारले हिन्दु संस्कारअनुसार शुक्रबार कुशको शव बनाएर शुक्रबार रामघाटस्थित सेती नदीमा अन्त्येष्टि गरेर काजकिरिया सुरु गरेको छ ।

छोरा विनय अधिकारीले बुबासँग बाढी आउनु दिनको विहानसम्म परिवारको सम्पर्क रहेपनि त्यसपछि कुराकानी हुन नसकेको बताउनुभयो ।

“बुबा सकुशल आउनुहोला भनेर धेरै कामना गरेर बस्यौँ । तर केही जानकारी पाउन सकिएन। हिजो टिमुरे पुगेर साँझ फर्किएपछि त्यहाँको अवस्था देख्दा अब बुबा आउनुहोला भनेर आशा गर्ने ठाउँ नै रहेन ।” उहाँले मलिन अनुहार र सुस्त आवाजमा भन्नुभयो ।

बुबा बेपत्ता भएपछि परिवारले कम्तीमा शव भए पनि भेटिन्छ कि भन्ने आशामा विभिन्न अस्पताल र स्थानमा खोजी गरेको विनयले बताउनुभयो । धादिङमा एउटा शवको तस्बिर मिल्दोजुल्दो देखिएपछि परिवार शव पहिचानका लागि त्यहाँसम्म पुगेको थियो । तर, प्रत्यक्ष रूपमा शव हेर्दा त्यो अधिकारीको नभएको पुष्टि भयो ।

“धादिङमा भेटिएको शवको तस्बिर हेर्दा मिल्दोजुल्दो देखिएपछि हामी गयौँ,” विनयले भन्नुभयो, “तर हातमा भएको ट्याटुका आधारमा त्यो शव बुबाको नभएको पुष्टि भयो ।”

अधिकारीका छिमेकी र मिल्ने साथी रहनुभएका नेपाल पत्रकार महासङ्घ कास्कीका अध्यक्ष माधव बरालले अधिकारी सम्पर्कविहीन भएदेखिनै समावेशी टोलमा सन्नाटा छाएको बताउनुभयो ।

सहयोगी, मिलनसार र सामाजिक स्वभावका अधिकारी बेपत्ता भएपछि टोलवासी पनि निरन्तर खोजीमा जुटेको उहाँले बताउनुभयो । शव वा अन्य कुनै सुराकको खोजीमा पोखरा, चितवनलगायतका अस्पतालसम्म पुगे पनि लामो समयसम्म कुनै जानकारी प्राप्त हुन नसकेको उहाँको भनाइ छ ।

“जागिरका क्रममा उहाँ टिमुरे गए पनि हामीबीच दैनिकजसो कुराकानी हुन्थ्यो । टाढा रहे पनि उहाँलाई टोल र छिमेकको सधैँ चासो हुन्थ्यो । कसैलाई अप्ठ्यारो पर्दा सबैभन्दा अगाडि सर्ने स्वभाव थियो । साथीको यस्तो अकल्पनीय घटनाले हामीलाई गहिरो पीडा दिएको छ,” बरालले दुःख व्यक्त गर्नुभयो ।

सामाजिक कार्यमा सक्रिय अधिकारी गीत–सङ्गीतमा पनि उत्तिकै रुचि राख्नुहुन्थ्यो । समावेशी टोलको सहसचिवका रूपमा उहाँले टोलका समस्या समाधान र विकासका काममा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुभएको थियो ।

उहाँको अर्को विशेष परिचय थियो मुरलीको मधुर धुन । विशेषगरी साथीभाइ जम्मा भएको बेला मुरली बजाएर सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाउने उहाँको कला टोलवासीका लागि अहिले सम्झना बनेको छ ।

छिमेकी घनश्याम पाण्डेका अनुसार अधिकारी घरमा हुँदा मुरली कहिल्यै छुटाउनुहुन्नथ्यो ।

“साथीभाइ जम्मा हुनेबित्तिकै उहाँ मुरली बजाएर सबैलाई मन्त्रमुग्ध बनाउनुहुन्थ्यो । उहाँ घरमा हुँदा मुरली सधैँ साथमै हुन्थ्यो। त्यसैले कुशको शवसँगै एउटा मुरली पनि राखिदिएका छौँ । अर्को मुरली उहाँको सम्झनाका लागि घरमै राखेका छौँ,” पाण्डेले भन्नुभयो ।

तनहुँको तत्कालीन मिजुङ गाविस तथा हालको भानु नगरपालिका–५ स्थायी घर भएका अधिकारीको परिवार विगत १५ वर्षदेखि पोखरा–१४, समावेशी टोलमा बसोबास गर्दै आएको छ । उहाँका आमा, श्रीमती, एक छोरा, एक छोरी, तीन दिदी र एक बहिनी हुनुहुन्छ ।

गत भदौ १० गते रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीपछि पोखराका १२ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेका छन् । घटनामा परेर कुनै जानकारी नपाएकाका परिवारले अझै पनि आफ्ना प्रियजन आउने झिनो आसमा छन् ।

बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका तीन जना भने पछि परिवारको सम्पर्कमा आएको कास्कीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी चित्राङ्गत बरालले बताउनुभयो । अन्यको अवस्था भने हालसम्म अज्ञात रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

प्रगति ढकाल\रासस

काठमाडौँ, २० भदौ ।
म त पर्खेको पर्खै छु
बतास बनी छुन आइदेऊ न
फेरि मेरै हुन आइदेऊ न
बतास बनी छुन आइदेऊ न
फेरि मेरै हुन आइदेऊ न
म त पर्खेको पर्खै छु
म त पर्खेको पर्खै छु
मत पर्खेको पर्खै छु….

उक्त हरफहरू नेपाली सुगम संगीत क्षेत्रका चर्चित गायक, लेखक तथा सङ्गीतकार देवेन्द्र बब्लुद्वारा रचना गरिएको विरह रसले भरिएको गीत

‘म त पर्खेको पर्खै छु’ बाट साभार गरिएको हो ।

यस गीतमा प्रेमको गहिरो अनुभूति, बिछोडको अनन्त पीडा र आफ्नो प्रियतम \प्रियसीलाई पुनः आफ्नो जीवनमा फिर्ता पाउनका लागि गरिएको आत्मिक पुकारलाई व्यक्त गरिएको छ । छोडेर जानेहरूको यादमा पर्खनेहरुको एउटा पीडा बोकेको उक्त गीतको भाव ठ्याक्यै मिल्न गएको छ, काठमाडाँै गोङ्गबुका परिवेश चिलुवालका लागि ।

मायालु र असल श्रीमती अनुष्का पाण्डे । काखमा दुई वर्षको छोरा । गर्भमा हुर्किरहेको अर्को सन्तान । परिवार पूर्ण बन्दै थियो । घरमा खुसीको वातावरण थियो । केही समयपछि परिवारमा नयाँ सदस्य थपिँदै थियो । दोस्रोपटक अभिभावक बन्ने उत्साहले परिवेश र अनुष्काको मनमा अनेकौँ सपना सजिएका थिए । छोराले भाइ वा बहिनी पाउने दिन गन्दै थिए । गर्भमा हुर्किरहेको शिशुको आगमनका लागि परिवार आतुर थियो ।

अब एक महिना मात्र बाँकी थियो । “अब त त्यो दिन पनि चाँडै आए हुन्थ्यो,” दम्पतीबीच यस्तै कुरा हुन्थे । तर यही भदौ १० गते बिहान कसैले कल्पना नगरेको एउटा विपत्ति आयो । सबै सपना एकाएक चकनाचुर पारिदियो ।

जुन घरमा अर्को सदस्यको आगमनको तयारी भइरहेको थियो, त्यही घरबाट अहिले गर्भवती अनुष्का र उहाँको दुई वर्षे छोरा हराइरहेका छन् । प्रतीक्षा पहिलेको जस्तो छैन । पहिलेको प्रतीक्षा खुसीको थियो । अहिलेको प्रतीक्षा पीडाको छ । पहिले पेटमा हुर्किरहेको सन्तानलाई काखमा लिने दिनको प्रतीक्षा थियो । अहिले हराएकी जीवनसङ्गिनी र छोरा फर्केर आउने आशाको प्रतीक्षा छ ।

भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीले अनुष्कालाई परिवारबाट टाढा बनाइदियो । एकैछिनमा परिवेशको संसार फेरियो । श्रीमतीसँगै सजाएका सपना नदीको भेलसँगै बगेझैँ भए । दुई वर्षको छोरा पनि अनुष्कासँगै बगेँ । संसार राम्रोसँग चिन्न बाँकी नै थियो । अझ पेटमा हुर्किरहेको शिशुले संसार देख्नै पाएको थिएन ।

रसुवाको टिमुरे स्वास्थ्यचौकीमा कार्यरत हुनुहुन्थ्यो अनुष्का । श्रीमान् परिवेश भने केही दिनअघि मात्रै काठमाडौँ फर्किनुभएको थियो । अनुष्काको पनि केही दिनपछि काठमाडौँ आउने तयारी थियो ।

बाढी आएको दिनदेखि नाबालक छोरासहित सम्पर्कविहीन हुनुहुन्छ । दुर्गममा अरुको स्वास्थ्यमा खटिएर जीवन जोगाउन लाग्ने अनुष्काको जीवन जोगिएको छ कि छैन पत्तो छैन । कतै घाइते भएर बस्नुभएको पो छ भन्ने झल्को परिवारलाई आउँछ । घटना भएको अघिल्लो रात परिवेश र अनुष्काबीच कुराकानी भएको थियो । त्यो दिन बिहान भने कुरा हुन पाएन ।

भदौ १० गते बिहानीपख रसुवामा ठूलो बाढी आयो भन्ने खबर पाउनुभयो परिवेशले । मोबाइलमा भिडियोहरू पनि आउन थाले । दर्दनाक दृश्यले मन झस्कायो । श्रीमती र बच्चाको के हालत होला भाग्न सक्नुभयो कि भएन होला रु मन भतभती पोल्यो । पटकपटक श्रीमतीलाई फोन गर्दा सम्पर्क भएन । कता होलिन् रु यत्रो विपत्तिमा भाग्न भ्याएकी होलिन् कि भ्याइनन् होलिन् रु विचरा आठ महिनाको गर्भको शिशु दुई वर्षे बच्चा बोकेर कसरी दौडिन् होलिन् रु आफ्नो प्राणभन्दा प्यारो बच्चालाई जोगाउन कति प्रयास गरेकी होलिन् रु यी र यस्तै प्रश्नको घेरामा थियो उहाँको मन पनि ।
घण्टा बित्तै गयो । दिन पनि बित्न लाग्यो । घाम अस्ताएर साँझ पर्ने तर्खर ग¥यो । रात प¥यो । बाहिर अँध्यारो बढ्दै थियो तर परिवेशको मनमा अनिश्चितताको अँध्यारो झन बाक्लिँदै गयो । न श्रीमतीको फोन आउँछ न उहाँको खबर ।

मनमा झन चिसो पस्यो । परिवेश भने श्रीमती अनुष्काको एक कल म ठीक छु भन्ने आवाज सुन्न आतुर हुनुहुन्थ्यो । घरिघरि मोबाइल हेर्नुहुन्थ्यो । कसैको फोन आए पनि अनुष्काकै हो कि भन्ने झल्को लाग्थ्यो । रात पनि बित्यो । भोलिपल्टको बिहानी सुरू भयो । अझै खबर आएन । मन अतालिन थाल्यो ।

आमा, छोरा कतै कुनै अस्पतालमा उपचारत छन् कि भन्दै खोजी हुन थाल्यो । पत्तो पाइएन । दिन बित्दै गए । साता दिन नाग्यो । न फोन आयो । न अनुष्का आउनुभयो । न सास भेटियो न लास भेटियो । न फर्कने पूर्ण आश छ । न पूर्ण रूपमा आश मार्न सकिएको छ । “छोरा डोहोराउँदै अनुष्का अझै आउछिन् होला । छोराले बाबा भनी बोलाउँछ होला भन्ने अझ आशा लागेर कुरिरहेकै छु ।

फर्केर उनी आएकी छैनन्,” परिवेश भन्नुहुन्छ, “घटना हुनु अघिल्लो रातको जस्तै हरेक रातमा लाग्छ–अनुष्काको फोन आउँछ र भन्छिन्, समयमा नै सुत्नु बुढा भोलि कुरा गराँैला । ‘गुड नाइट । टेक केयर ।’ झल्को लाग्छ । तर फोन आउँदैन ।” एकैछिन फोन नउठ्दा के भयो होला रु भनेर अत्तालिने परिवेश । अहिले त साता दिनसम्म कुरा नहुँदा छटपटीमै समय बितिरहेको छ । यस्सो लड्दा अइया बाबा।।। बाबा भन्ने छोरा । ढुङ्गा माटो, चट्यानसहित भेलमा बग्दै गर्दा कति ठोक्कियो होला । अइया बाबा।।। पनि भन्न पाएन होला ।

अग्निलाई साक्षी राखेर जुनीजुनीसँगै जीउने मर्ने कसम खाएर बिहे बन्धनमा बाधिएको यो जोडी अब सधैँका लागि छुट्टिएका हुन् या कुनै आश्चर्य भएर अनुष्का फर्केर आउने छिन् त्यो भने पत्ता छैन ।

परिवेशको घरमा अनुष्काको सम्झना ताजा छ । उहाँले लगाएका कपडा, प्रयोग गरेका सामान र घरका कुनाकाप्चामा रहेका उहाँका सम्झनाले हरेक क्षण परिवेशलाई झस्काइरहन्छन् । परिवेश अझै आशावादी हुनुहुन्छ, सायद कुनै दिन ढोकामा अनुष्का उभिएर भन्नेछिन्ः “म आएँ नि ।” त्यही एउटा आशाले परिवेशलाई पर्खाइरहेको छ । परिवेशको प्रतीक्षा रोकिएको छैन । उहाँको मनमा अझै एउटा विश्वास बाँकी छ–अनुष्का फर्केर आउन सक्छिन् ।
बतास बनी छुन आइदेऊ न,
फेरि मेरै हुन आइदेऊ न…

गीतकारले “यस हरफमा प्रेमीको निस्वार्थ र पवित्र पर्खाइ बसिरहेको कुरालाई स्पष्ट पारेका छन् । गीतमा मायालुले छोडेर गए पनि प्रेमीको मनमा उसको उपस्थितिको तिर्सना मेटिएको छैन । यस्तै भएको छ परिवेशका लागि पनि । गीतकारले भनेझँै परिवेशलाई पनि लाग्दो हो– अनुष्का तिमी आफ्नै रूपमा आउन सक्दैनौँ भने पनि कमसेकम ‘बतास’ (हावाको झोक्का) बनेर भए पनि आउ र मलाई स्पर्श गरेर जाउ, ताकि म तिम्रो सामीप्यता महसुस गर्न सकूँ । समय बित्दै जाँदा मधुरो बन्दै गएको आशाको दियो, निम्न लागिसक्यो । पत्तो छैन अझै ।

जब जब मलाई उज्यालोको आश लाग्छ
आमा यो टुकीमा किन बतास लाग्छ रु

गलकार प्रदीप रोदनले बहिनी अनुष्का र अन्य बाढीमा बेपत्ता भएर सासको आशामा बस्नेहरुलाई इङ्गित गरेजस्तै भएको छ ।

“अनुष्का नानु, दुई वर्षको बच्चा काखमा र आठ महिनाको शिशु कोखमा लिएर कसरी दौडियौँ होला । कहाँ छौँ तिमी रु बा हरू खोज्न निस्कनुभएको छ । एक आवाज देउ ल रु गलकार प्रदीपले अनुष्कालाई इङ्कित गर्दै केही दिनअघि लेख्नुभएको यो ‘स्टाटस’ले जो कोहीलाई पनि भावुक बनाउँछ ।

भोटेकोशी बाढीजस्ता विपद्मा गर्भवती महिलाजस्ता अन्य अशक्त व्यक्ति बढी प्रभावित हुने गरेका छन् । बाढीको सूचना पाएपछि त्यस दिन नुवाकोटको त्रिशूलीकी २७ वर्षीया सिर्जना नगरकोटीले पनि सात महिनाको गर्व बोकेर बल्लतल्ल भागेर ज्यान जोगाउनुभयो । तर गर्भमा रहेको बच्चाको अवस्थाबारे थाहा पाउन र नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गर्न तथा चिकित्सकले सुझाएअनुसारको पोसिलो खानेकुरा खान पाउनुभएको छैन ।

विपद्बाट सबैभन्दा बढी गर्भवती महिला जोखिममाः चिकित्सक

भोटेकोशी बाढीजस्ता प्राकृतिक विपद्का समयमा गर्भवती महिला र गर्भमा रहेको शिशु बढी जोखिममा पर्ने बताउनुहुन्छ निजामती कर्मचारी अस्पतालका स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा अरुणप्रसाद जोशी । “विपद्का बेला अरु साधारण व्यक्तिजस्तै गर्भवती महिला सुरक्षित स्थानतर्फ भाग्न सक्दैनन् । भोटेकोशी बाढीको समयमा पनि तत्काल भाग्न नसक्दा कतिपय गर्ववती आमालाई भेलले बगायो । कतिपय अझै बेपत्ता त कति अझै घाइते हुनुहुन्छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ, “बाढीबाट जोगिन भाग्ने क्रममा अत्यधिक शारीरिक परिश्रम र चोटपटकका कारण रक्तस्राव हुने तथा गर्भ खेर जाने समस्या पनि देखिन सक्छ ।”

डा जोशीले बाढी गएको एक साताभन्दा बढी भइसकेको र कतिपय शव अझै व्यवस्थापन हुन नसक्दा प्रभावित क्षेत्रमा सङ्क्रमण तथा महामारीको जोखिमसमेत बढाउनसक्ने बताउनुभयो । यस्तो अवस्थामा गर्भवती महिलामा विभिन्न स्वास्थ्य समस्या देखिनसक्ने भएकाले उनीहरूको स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने उहाँको भनाइ छ ।

“भोटेकोशी बाढीबाट बाच्न सफल हुने गर्भवतीका लागि नियमित खाना खान, आराम गर्न र स्वास्थ्य परीक्षण गराउन कठिन भइरहेको छ । यस्तो अवस्थामा घटनाले मानसिक तनावसमेत बढाउन सक्छ,” उहाँले भन्नुभयो, “सडक तथा यातायात प्रभावित हुँदा प्रभावित क्षेत्रका कतिपय गर्भवती महिला समयमै स्वास्थ्य संस्थामा पुगेर नियमित परीक्षण गराउन पाइरहेका हुँदैनन् ।”

यस्तो अवस्थामा गर्भवती महिलाको योनीबाट रक्तस्राव भएमा, पानी गएमा वा बच्चा नचलेमा तत्काल स्वास्थ्य संस्था वा अस्पताल पु¥याउनुपर्नेमा जोड दिनुहुन्छ, डा जोशी । “यस्तो अवस्थामा राज्यले पनि प्रभावित गर्भवती महिलालाई स्वास्थ्य संस्थासम्म पुग्न आवश्यक सहजीकरण गर्नुपर्छ,” उहाँले भन्नुभयो । डा जोशीले विपद्पछि गर्भवती महिलाको नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, पोषण, आराम र मानसिक स्वास्थ्यमा समेत विशेष ध्यान दिँदै आमा र बच्चाको सुरक्षाका लागि राज्यले पहल गर्नुपर्ने सुझाव दिनुभयो ।

विपद्मा गर्भवती तथा अन्य असहायलाई बढी प्रथामिकता

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतले गर्भवती महिला, बालबालिका, वृद्धवृद्धा, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा अन्य असहाय नागरिकलाई भोटेकोशी बाढीजस्ता विपद्का समयमा उच्च प्राथमिकता दिइएको बताउनुभएको छ ।

उहाँले विपद्को पूर्वसूचना सम्प्रेषणदेखि खोज तथा उद्धार, राहत, स्वास्थ्य उपचारलगायत सेवामा जोखिममा रहेका तथा विशेष सहयोग आवश्यक पर्ने नागरिकलाई प्राथमिकता दिइएको जानकारी दिनुभयो । “विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापनमा लैङ्गिक समानता, अपाङ्गता तथा सामाजिक समावेशीकरणसम्बन्धी रणनीतिक कार्ययोजना, २०८१ अनुसार असहाय, बालबालिका र वृद्धवृद्धालाई प्राथमिकता दिएका छौँ । अपाङ्गतामैत्री विपद् पूर्वसूचना सम्प्रेषण पनि गरिरहेका छौँ,” उहाँले भन्नुभयो ।

प्रवक्ता महतले भोटेकोशी बाढीप्रभावित गर्भवती तथा अन्य असहाय व्यक्तिलाई स्वास्थ्य सेवा तथा आवश्यक सहजीकरणका लागि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय भइरहेको बताउनुभयो । “अझै थप छलफल गरेर प्रभावितलाई कसरी सहज रूपमा सेवा उपलब्ध गराउन सकिन्छ भन्ने विषयमा सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरिरहेका छौँ,” उहाँले भन्नुभयो ।

काठमाडौँ, १९ भदौ । प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले श्रीकृष्ण जन्माष्टमीका दिन बाढी प्रभावित क्षेत्रका बालबालिका नाममा सन्देश जारी गरेका छन् । आज सामाजिक सञ्जालमा नानीबाबुहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले भनेका छन्, “तपाईँहरू भोलिका उज्याला झुल्काहरू हुनुहुन्छ । यहाँहरूको सुरक्षित भविष्यका लागि हामी लागिरहेका छौँ । जतिसक्छौँ हामी खटिरहेका छौँ । त्यसमा यहाँहरूको पनि साथ मिल्ने नै छ ।” उनले अगाडी भनेका छन्, “तर, यसपालिको यो उत्सवमा रसुवा भोटेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रका नानीबाबुहरू त्यसरी खुसी हुन सक्नुभएन । उहाँहरू गहिरो पीडामा हुनुहुन्छ । कतिपयले यो पीडा व्यक्त गरिरहनुभएको छ भने कतिपय स्तब्ध हुनुहुन्छ ।”

प्रधानमन्त्री शाहले कतिपय नानीबाबुहरूले अचानक के–के भयो, कतिले त सोच्नसमेत नभ्याएको बताएका छन् । “नानीबाबुहरूका आँखाले आफ्ना बाबुआमा र आफन्त खोजिरहेका होलान् । कतिपय बाबुनानीहरूले विपद्को १०औँ दिनसम्म आइपुग्दा हाम्रो प्यारो देश नेपालले अहिले ठूलो विपद् भोग्नुपरेको छ भन्ने थाहा पाइसक्नुभएको होला”, उनले भनेका छन् ।

उनले आज देश दुःखी भएको र बालबालिकाका कति साथीहरू छुटिएको र तथा कति घर र बस्तीहरू खण्डहर बनेको बताए । “खेल्ने कुद्ने चौरहरू पुरिएका छन् । यहाँहरूको आफ्नै ठाउँ आज बिरानोजस्तै बनेको होला”, उनले लेखेका छन् । प्रधानमन्त्री शाहले बाढी गएलगत्तै सरकारले प्रभावित क्षेत्रबाट गम्भीर घाइते, गर्भवती, सुत्केरी, अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू र वृद्धवृद्धासँगै बालबालिकालाई पनि उद्धारमा पहिलो प्राथमिकता दिएको र त्यो क्रम अहिले पनि जारी रहेको बताए ।
“हामीले प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चालन गरिरहेका होल्डिङ सेन्टरमा यहाँहरू बसिरहनुभएको छ । हामीलाई थाहा छ यहाँहरूका लागि यो बसाइ सहज छैन ।

तर, हामी चाँडै नै सुरक्षित र सहज बसोबासको व्यवस्था गर्नेछौँ । पुनः यहाँहरूलाई आफ्नो भविष्यको सपना बुन्ने वातावरण तयार गरिदिनेछौँ”, उनले भने ।
प्रधानमन्त्री शाहले विपद् फेरि पनि आउन सक्ने उल्लेख गर्दै जलवायु परिवर्तनको ठूलो असर हाम्रो हिमालय क्षेत्रमा परिसकेको बताए । साथै हामीमाथि परेको विपद्को यो बज्रपातबारे सारा संसारले थाहा पाइसकेको तर पनि हामीले भोग्न थालेको पीडा र विपद् जोखिमबारे विश्व समुदायलाई निरन्तर जानकारी गराइराख्नुपर्ने आवश्यकता पनि औँल्याए । “प्रभावित क्षेत्रका नानीबाबुहरूले प्रत्यक्ष विपद् भोग्नुभयो । अन्य क्षेत्रका नानीबाबुहरू पनि उत्तिकै सतर्क रहनुहोला । यहाँहरूले आफ्नो सुनौलो भोलिका लागि आजैदेखि विपद्सँग लड्न, बच्न र अरूलाई बचाउन सिक्नुपर्छ”, उनले भने ।

प्रधानमन्त्री शाहले पूर्वतयारीका लागि विभिन्न कुरामा ध्यान दिन आग्रह गरेका छन् । उनले विपद् झोला, ससानो बचत र अध्ययन र छलफलमा ध्यान दिन आग्रह गरे । जलवायु परिवर्तन भनेको के हो र यसले हामीलाई के असर पारिरहेको छ भन्नेबारे अध्ययन सुरु गर्न आग्रह गरे । साथै एकापसमा यस्ता विषयमा छलफल गर्न र जनचेतना फैलाउने काममा अगाडि बढ्न पनि सुझाव दिए ।

“विपद्को भाषा विनास र दुःख हो, तर यस्तो सङ्कटका बेला हामीले एकता, सद्भाव र भ्रातृत्वको भावना मनमा राखेर काम गर्नुपर्छ”, उनले भनेका छन्, “श्रीकृष्णले पनि भन्नुभएको छ सङ्घर्ष र विपद्को समयमा हार मानेर वा निरास भएर बस्ने होइन । धैर्य, कर्तव्य र एकताका साथ अघि बढ्नुपर्छ । हामी रोकिदैनौँ । त्यसैले हामी सबै मिलेर यो विपद्को सामना गरौँ र सुरक्षित एवं उज्यालो नेपालको निर्माणमा जुटौँ ।”

काठमाडौँ, १९ भदौः रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा भदौ १० गते गएको विनाशकारी बाढीमा परी बेपत्ता भएका आफन्त लामो समयसम्म फेला नपरेपछि परिवारजनले कुशको शव बनाएर अन्तिम संस्कार गर्न थालेका छन् । बेपत्ताको अवस्था पत्ता लाग्न नसकेपछि आफन्तजनले हिन्दू धार्मिक परम्पराअनुसार कुशबाट शवको प्रतीक बनाएर पशुपतिस्थित आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गर्न थालेका हुन् । पशुपति आर्यघाटमा आज मात्रै सात जनाको कुशको शवको प्रतीक बनाएर अन्त्येष्टि गरिएको घाट सेवा कार्यालयले जनाएको छ ।

बेपत्ता भएको १० दिनसम्म पनि कुनै खबर नआएपछि सिन्धुपाल्चोक(७ का बद्रीकुमार दर्जीले आफ्ना आफन्त ३६ वर्षीय राजकुमार दर्जीको कुशको शव बनाएर अन्तिम संस्कार गरेका छन् । “भोटेकोशीको बाढीले हाम्रो आफन्त राजकुमार दर्जी बेपत्ता भएको आज १० दिन भयो । अवस्था पत्ता लाग्न नसकेपछि आज कुशको शवको प्रतीक बनाएर अन्त्येष्टि गरेका छौँ”, उनले भने ।

पशुपतिस्थित शव दर्ता कार्यालयका कर्मचारी अनिश सङ्गतका अनुसार भोटेकोशी बाढीमा परी मृत्यु भएका कम्तीमा १६ जनाको भने शव पशुपति आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गरिएको छ । बाढीमा परी मृत्यु भएकाको शव दाहसंस्कारका लागि पशुपति क्षेत्र विकास कोषले निःशुल्क व्यवस्था मिलाएको उनले बताए ।

बेपत्ता आफन्तको खोजीका क्रममा लामो समयसम्म कुनै जानकारी प्राप्त नभएपछि परिवारजन धार्मिक संस्कार पूरा गर्न बाध्य भएका हुन् । आफन्त फर्केर आउने आशामा दिनरात पर्खिरहेका परिवारले अन्ततः कुशको शव बनाएर अन्तिम संस्कार गर्दै मनलाई केही शान्त पार्ने प्रयास गरिरहेका छन् ।

भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको अचानकको ठूलो बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोटलगायत आसपासका क्षेत्रमा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको थियो । बाढीपछि सयौँको सङ्ख्यामा मानिस बेपत्ता भएका छन् भने खोजी तथा उद्धार कार्य पनि जारी छ ।

काठमाडौँ, १९ भदौः प्रेस काउन्सिल नेपालले विपद्का बेला समाचार सम्प्रेषण गर्दा विभत्स दृश्य, अपुष्ट सूचना, पीडितको गोपनीयता उल्लङ्घन हुने सामग्री र सनसनीपूर्ण प्रस्तुति सार्वजनिक नगर्न पत्रकार तथा सञ्चारमाध्यमलाई आग्रह गरेको छ । काउन्सिलले आज ‘विपद्का बेला सकारात्मक, मानवीय तथा जिम्मेवार सञ्चारसम्बन्धी सम्पादकीय निर्देशिका, २०८३’ जारी गर्दै सबैभन्दा पहिले समाचार दिने प्रतिस्पर्धाभन्दा सही, पुष्टि भएका र जीवनोपयोगी सूचनालाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेको हो । निर्देशिकाअनुसार मृत्यु, घाइते, बेपत्ता, क्षति, जोखिम क्षेत्र तथा उद्धारसम्बन्धी सूचना आधिकारिक वा अन्य विश्वसनीय स्रोतबाट पुष्टि भएपछि मात्र सम्प्रेषण गर्नुपर्नेछ ।

क्षतविक्षत शव, शरीरका अङ्ग स्पष्ट देखिने विभत्स दृश्य, अत्यधिक रक्ताम्मे दृश्य वा तस्बिर, मृतकको अनुहार, गम्भीर घाइतेको पीडादायी सामग्री तथा शोकमा रहेका परिवार वा बालबालिकाका अत्यन्त निजी दृश्य सामान्यतः प्रकाशन वा प्रसारण नगर्न भनिएको छ । असाधारण सार्वजनिक हितका कारण संवेदनशील दृश्य प्रयोग गर्नुपरे अनुहार वा पहिचान ढाक्न, दृश्य सीमित गर्न, आवश्यक पूर्वसूचना दिन तथा सम्भव भएसम्म कम हानिकारक वैकल्पिक दृश्य प्रयोग गर्न निर्देशन दिइएको छ ।

वेबसाइट, फेसबुक, युट्युब, टिकटक, इन्स्टाग्राम, एक्सलगायत डिजिटल प्लेटफर्मका भिडियो वा सामग्री खोल्नुअघि बाहिरै देखिने सानो तस्बिर मुख्य तस्बिर वा आफैँ चल्ने श्रव्यदृश्यको छोटो भाग (थम्बनेल, कभर वा अटोप्ले प्रिभ्यु)मा समेत विभत्स दृश्य राख्न नहुने काउन्सिलले जनाएको छ ।

पीडितलाई समाचारको विषयमात्र नभई सम्मान र अधिकार भएका नागरिकका रूपमा व्यवहार गर्नुपर्ने निर्देशिकामा उल्लेख छ । अन्तर्वार्ता लिँदा परिचय र उद्देश्य खुलाउन, सम्भव भएसम्म सचेत सहमति लिन, बोल्न नचाहनेलाई दबाब नदिन तथा मानसिक रूपमा विचलित व्यक्तिलाई बारम्बार प्रश्न नगर्न भनिएको छ ।

बालबालिकाको सर्वोत्तम हितलाई प्राथमिकता दिँदै रोइरहेका वा त्रसित बालबालिकाको अनावश्यक ‘क्लोजअप’, मृत वा घाइते आफन्तसँगको निजी दृश्य तथा सुरक्षा जोखिममा पार्न सक्ने व्यक्तिगत विवरण सार्वजनिक नगर्न आग्रह गरिएको छ । सामाजिक सञ्जालबाट प्राप्त विपद्सम्बन्धी सामग्री पुनःप्रकाशन गर्नुअघि स्रोत, स्थान, समय, सन्दर्भ र स्वतन्त्र प्रमाण गरी पाँच पक्ष पुष्टि गर्नुपर्ने काउन्सिलले जनाएको छ ।

पुरानो विपद्को भिडियो, अर्को देश वा स्थानको दृश्य, सम्पादित सामग्री, कृत्रिम बौद्धिकता (एआई)बाट सिर्जित दृश्य, अपुष्ट मृत्यु वा बेपत्ताको सङ्ख्या तथा नक्कली राहत वा सरकारी सूचनाप्रति विशेष सतर्कता अपनाउन भनिएको छ । एआईबाट सिर्जित साङ्केतिक दृश्य प्रयोग गर्दा त्यसलाई वास्तविक घटनास्थलको दृश्यजस्तो भ्रम पर्ने गरी प्रस्तुत गर्न नहुने र ‘एआईद्वारा सिर्जित साङ्केतिक दृश्य’ भनेर स्पष्ट खुलाउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।

काउन्सिलले विपद्का समाचारलाई मृत्यु र विनासमा मात्र सीमित नराखी सुरक्षित स्थान, मौसम तथा पूर्वचेतावनी, अस्पताल, राहत केन्द्र, आपत्कालीन सम्पर्क, उद्धार, पुनःस्थापना र पुनर्निर्माणसम्बन्धी उपयोगी सूचनालाई पनि प्राथमिकता दिन आग्रह गरेको छ । “सकारात्मक सञ्चारको अर्थ वास्तविकता लुकाउनु होइन, समस्या देखाउँदै समाधान र पुनःउत्थानको बाटोसमेत देखाउनु हो”, निर्देशिकामा भनिएको छ ।

समाचार सङ्कलनका क्रममा उद्धार, एम्बुलेन्स आवागमन, उपचार, सुरक्षाकर्मीको काम वा राहत वितरणमा अवरोध नपुर्याउन तथा पत्रकारले अनावश्यक जोखिम नलिन भनिएको छ । गलत सूचना प्रकाशित भएको थाहा हुनासाथ तत्काल सच्याउन, के गलत भएको थियो र सही तथ्य के हो भन्ने स्पष्ट गर्न तथा आवश्यक परे क्षमायाचना गर्नुपर्ने निर्देशिकामा उल्लेख छ ।

काउन्सिलले लगातार विभत्स तथा पीडादायी सामग्रीमा काम गर्ने पत्रकार, फोटो पत्रकार, श्रव्यदृश्य सम्पादक र सामाजिक सञ्जाल अनुगमनकर्ताको मानसिक स्वास्थ्यमा समेत सञ्चारमाध्यमले ध्यान दिनुपर्ने जनाएको छ । संवेदनशील सामग्री प्रकाशनअघि तथ्यपुष्टि, सुरक्षा, गोपनीयता, बालबालिकाको हित, दृश्यको आवश्यकता र सार्वजनिक हितलगायत विषय समेटिएको ‘१० प्रश्न’ परीक्षण गर्न पनि सम्पादकलाई सुझाइएको छ ।

निर्देशिकाविपरीत सामग्री देखिए पत्रकार आचारसंहिता, कार्यविधि तथा प्रचलित कानुनबमोजिम ध्यानाकर्षण, निर्देशन वा अन्य प्रक्रिया अघि बढाउन सकिने काउन्सिलले जनाएको छ ।

कास्की, १९ भदौः पोखरामा आज बिहान भएको सवारी दुर्घटनामा दुई जनाको मृत्यु भएको छ भने दुई घाइते भएका छन् । सेदीबाट लेकसाइडतर्फ आउँदै गरेकोे कारका चालकले नियन्त्रण गुमाउँदा पोखरा–१८ गैरीचौतारा घुम्तीमा भारतीय नम्बर प्लेटको कार बिहान ४ः५० बजे फेवातालमा खसेर दुर्घटना भएको हो । जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका निमित्त सूचना अधिकारी एवं प्रहरी निरीक्षक दीपकप्रसाद रिजालका अनुसार मृत्यु हुनेमा भारतको विहार प्रदेश, इस्ट चम्पारण जिल्ला रक्सोल घर भएका २६ वर्षीय नवदीपकुमार यादव तथा पहिचान नखुलेका अर्का एक भारतीय पुरुष रहेका छन् ।

उद्धार टोलीले फेवातालको पानीभित्रबाट उनीहरुलाई अचेत अवस्थामा निकालेर उपचारका लागि पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल पठाएकामा चिकित्सकले दुवै जनालाई मृत घोषणा गरेको प्रहरी निरीक्षक रिजालले बताए । दुर्घटनापछि उद्धार गरिएका भारतको विहार प्रदेश, मोतिहारी जिल्ला रक्सोल घर भएका २७ वर्षीय अनमोलकुमार यादव र ३३ वर्षीय सुरज यादवलाई उपचारका लागि गण्डकी मेडिकल कलेज लगिएको छ ।

दुर्घटनाको सूचना प्राप्त हुनासाथ वडा प्रहरी कार्यालय बैदामबाट प्रहरी नायब उपरीक्षक सूर्यबहादुर बोगटीको नेतृत्वमा १५ जनाको प्रहरी टोली घटनास्थल पुगेको थियो । सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल नम्बर २४ हेक्वाटर कालिका गणबाट सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक शरण खड्काको नेतृत्वमा १३ जनाको टोलीसमेत उद्धार कार्यमा खटिएको थियो । दुर्घटनामा परेको भारतीय नम्बर बिआर ०५ बिबी ६७५९ को कारलाई क्रेनको सहायताले फेवातालबाट निकालेर वडा प्रहरी कार्यालय बैदाममा राखिएको छ । घटनाका सम्बन्धमा प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको प्रहरी निरीक्षक रिजालले जानकारी दिए ।

धनगढी, १९ भदौः सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री खगराज भट्टले भोटेकोशी बाढीमा परेर हराइरहेका नागरिकको खोजी तथा उद्धारका लागि प्रदेश सरकार तदारुकताका साथ लागिपरेको बताएका छन् । बाढीमा हराएका आफन्तको खोजीको माग गर्दै बिहीबार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय पुगेका पीडितपरिवारसँगको भेटमा मुख्यमन्त्री भट्टले स्थानीय नागरिकको खोजी तथा उद्धारमा कुनै कसर बाँकी नराख्ने बताए ।

मुख्यमन्त्री भट्टले हराइरहेका नागरिकको खोजीका लागि उपलब्ध सबै उपाय अवलम्बन गरिने उल्लेख गरे । हराइरहेकाको खोजी तथा उद्धारका लागि सङ्घीय सरकारसँग आवश्यक समन्वय भइरहेको उनले भने । उनले भने, “पीडितपरिवारलाई आवश्यक सबै प्रकारको सहयोग उपलब्ध गराउन प्रदेश सरकार तयार छ ।”प्रदेश सरकारले बेपत्ता नागरिकको खोजी तथा आफन्तसँग समन्वयका लागि हटलाइन सेवा सञ्चालन गरेको छ । उनले पीडितपरिवारलाई एक्लो महसुस हुन नदिने बताउँदै प्रदेश सरकार सधैँ जनताको साथमा रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

१९ भदौ, काठमाडौं । त्रिशूली ३ ए जलविद्युत आयोजना भित्र थुनिएका मानिसहरुको आवाज उद्धार टोलीले सुनेको छ । सांसद श्रीराम न्यौपानेका अनुसार भित्रबाट मानिसको आवाज आएको जानकारी उद्दाररत सेनाबाट प्राप्त भएको छ। नेपाली सेना र सशस्त्र प्रहरीको उद्धार टोली सुरुङ भित्र प्रवेश गरी उद्धार कार्यलाई तीव्रता दिइरहेको छ। सुरुङ भित्रबाट मानिस बोलेको आवाज सुनिएको जानकारी प्राप्त हुनु आशाजनक संकेत भएको उनले बताए ।

हिजो साँझसम्म इन्जिनियरको भूमिकामा साइटमै रहेर उनी उद्धार तथा खोजी कार्यमा संलग्न थिए । आज उनी पैदल जनसंवाद गर्दै विदुरसम्म पुग्ने र त्यसपछि गाडी मार्फत काठमाडौं फर्कने तयारीमा छन् । उनले भनेका छन्, ‘उद्धार कार्यमा खटिनुभएका नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, प्राविधिक टोली तथा सम्पूर्ण उद्धारकर्मी प्रति हार्दिक सम्मान व्यक्त गर्दछु। आशा छ, सकुशल उद्धारको सुखद खबर छिट्टै सुन्न पाइनेछ ।’

काठमाडौँ, १८ भदौः भोटेकोशी बाढीले रसुवाको टिमुरेमा कार्यरत कमाण्डरसहितको सुरक्षाकर्मी गुमाउँदा पनि सशस्त्र प्रहरी बिचलित नभई आफ्नो कर्तब्यमा डटिरहेको छ । भदौ १० गतेको बाढीमा परी सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल बोर्डर आउट पोष्ट टिमुरेमा कार्यरत रहेका सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक अम्बिर खत्रीसहित नौ जना र त्रिशूली जलविद्युत् आयोजना सुरक्षा बेस मैलुङमा कार्यरत चार गरी १३ जना सशस्त्र प्रहरी कर्मचारी बेपत्ता भएका थिए ।

ड्युटीमा निस्किएका कमाण्डर खत्री र दोस्रो कमाण्डमा रहेका नायब निरीक्षक प्रकाश न्यौपानेसहितको टोली गुमाउँदा पनि सशस्त्र प्रहरी सहायक निरीक्षक तामबहादुर थापा मगरले तुरुन्त कमाण्ड सम्हाली आफ्नो फौज सुरक्षित गर्नुभएको थियो । बेपत्ता भएकामध्ये सशस्त्र प्रहरी जवान साजन कुँवरको शव पूर्वी नवलपरासीमा फेला परेको थियो भने अन्य सशस्त्र प्रहरी कर्मचारी अझै सम्पर्कबिहीन छन् ।

बाढी गएको झन्डै २४ घण्टासम्म सरकारी कार्यालयको नाममा सशस्त्र प्रहरी बलको बिओपी मात्र एक्लै थियो । जुन टोली करिब एक दिन हेडक्वार्टरको सम्पर्कमा थिएन । बिजुली र टेलिफोन अबरुद्ध, हेक्वार्टरसँगको सम्पर्क बिच्छेद तथा कमान्डर गुमाएको फौजले आफ्नो कर्तव्य भने चुपचाप पूरा गरिरह्यो । यही भदौ ११ गते धुन्चेबाट सो क्षेत्रमा खोज तथा उद्धारका लागि सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक सञ्जु खत्रीको कमाण्डमा थप टोली पठाइएको थियो । उनीहरूले हालसम्म उक्त क्षेत्रमा बेपत्ता भएका ९८ जनाको शव फेला पारेका सशस्त्र प्रहरीका सहप्रवक्ता शैलेन्द्र थापाले जानकारी दिनुभयो ।

सशस्त्र प्रहरीको उद्धार टोलीले भाद्र १२ गते साँझ टिमुरेमा माटोमुनि पुरिएको अवस्थामा छ वर्षीया बालिकालाई जीवितै उद्धार गर्न सफल भएको थियो । सो टोलीले बाढी आएको करिब ६० घण्टा पछि ती बालिका रोइरहेको आवाज सुनेपछि उनको उद्धार गरिएको हो ।

बाढीमा परी सम्पर्कविहीन भएकाको खोजीका लागि सशस्त्र प्रहरीले चारह जार २०० जनशक्ति परिचालन गरेको छ । बाढी प्रभावित धादिङको मलेखु र गल्छी, नुवाकोटको देविघाट, कोलोनी, रातमाटे, तारकेश्वर, बेत्रावाती र तारुका तथा रसुवाको त्रिशुली–३ ‘ए’, त्रिशुली–३ ‘बी’, स्याफ्रुबेशी र बोगटीटारमा १२ वटा वेश स्थापना गरी खोज तथा उद्धारलाई तीव्रता दिएको छ । सशस्त्र प्रहरीका सहप्रवक्ता थापा जस्तोसुकै चुनौतीपूर्ण समयमा पनि कत्ति पनि विचलित नभई सरकारले सुम्पेको जिम्मेवारीलाई दरिलो खम्बाका रुपमा उभिएर काम गर्दै आइरहेको बताउनुहुन्छ ।

गोरखा भूकम्प, कोरोना महामारी, सीमलताललगायत ठूला घटना, दुर्घटना तथा महामारीमा समेत सशस्त्र प्रहरीले उत्कृष्ट कार्य प्रदर्शन गर्दै आइरहेको छ । रसुवा बाढीलगत्तै सशस्त्रले टिमुरेदेखि पश्चिम नवलपरासीसम्म करिब ८०० जना बिशेष तालिम प्राप्त टोली उद्धारमा खटाएको छ । उद्धार, राहत र स्वास्थ्य सेवालाई प्रभावकारी बनाउन नुवाकोटमा सात, रसुवामा चार र धादिङमा दुई गरी १३ स्थानमा विपद बेस स्थापना गरेको छ ।

विशेषज्ञ टोलीमा रहेको के९ ले १२, ड्रोन टिमले १९, स्वीफ्ट वाटर रेस्क्यु टिमले १२३ शव फेला पारेको छ । बिओपी टिमुरेले मात्र अन्य सुरक्षा निकायसँग सयुक्त रुपमा टिमुरे इलाकाबाट ९८ शव सङ्कलन गरेको छ ।

काठमाडौँ, १८ भदौः राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले भोटेकोशी बाढीपछि भइरहेको खोज, उद्धार तथा राहत कार्यलाई थप प्रभावकारी, पारदर्शी र व्यवस्थित बनाउन सरकारको ध्यानाकर्षण गराउने निर्णय गरेको छ। रास्वपा पार्टी सचिवालयको आज बसेको बैठकले विपद्मा परेका नागरिकको सुरक्षित उद्धार, घाइतेको उपचार तथा विस्थापितलाई आवश्यक राहत सामग्रीको न्यायोचित वितरण सुनिश्चित गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराउने निर्णय गरेको हो ।

बैठकले राष्ट्रिय विपत्तिको सामना राज्यको एकल प्रयासबाट मात्र सम्भव नहुने भन्दै सरकारले सञ्चालन गरिरहेका उद्धार तथा राहतका प्रयासमा पार्टीका सम्पूर्ण संरचनाबाट हुँदै आएको समन्वयात्मक सहयोगलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेको छ । साथै, सरकारका सकारात्मक तथा परिणाममुखी काममा रास्वपासहित अन्य दलको सहभागितामा सर्वदलीय संयन्त्रमार्फत संस्थागत सहयोग जुटाउन पहल गर्ने निर्णय गरेको छ ।

बैठकले पार्टीका निवर्तमान कोषाध्यक्ष लिमा अधिकारीले आर्थिक सुशासन तथा व्यवस्थापनमा पुर्‍याउनुभएको योगदानको कदर गर्दै धन्यवाद ज्ञापन गरेको छ । नवनियुक्त कोषाध्यक्ष डा मनोहर प्रधानलाई पद तथा गोपनीयताको शपथ गराई नयाँ जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरिएको रास्वपाका प्रवक्ता जगदीश खरेलद्वारा जारी विज्ञप्तिमा जनाइएको छ ।

यसैगरी, सहमहामन्त्री पुरुषोत्तम शुप्रभात यादव, प्रवक्ता जगदीश खरेल तथा नवमनोनित सचिवालय सदस्यहरू शिशिर खनाल, गणेश पराजुली, दीपकराज बोहरा, कविन्द्र बुर्लाकोटी, लिमा अधिकारी, मनिष झा र शिव अधिकारीलाई पार्टी सभापति रवि लामिछानेले पद तथा गोपनीयताको शपथ गराएको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

काठमाडौँ, १८ भदौः विभिन्न सरकारी निकाय एवं राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रिय सङ्घसंस्थाले बाढी प्रभावितहरूका लागि संयोग जारी राखेका छन् । बाढी प्रभावित समुदायका लागि युरोपेली सङ्घ (इयू)ले थप रु आठ करोड ९० लाख मानवीय सहायता उपलब्ध गराउने भएको छ । इयूले आज प्रेस विज्ञप्ति जारी गरी र बाढी तथा विपद्का लागि इयूको कुल आपत्कालीन सहायता रु ४४ करोड ५० लाखभन्दा बढी पुगेको जनाएको छ ।

उक्त रकम करिब २५ लाख युरो बराबर हो । इयूका अनुसार नयाँ सहयोग अन्तरराष्ट्रिय रेडक्रस तथा रेडक्रिसेन्ट सोसाइटी महासङ्घ (आइएफआरसी)को विपद् प्रतिकार्य आपत्कालीन कोष (डिआरइएफ)अन्तर्गतको अभियानमा परिचालन हुनेछ । अभियानको नेतृत्व नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले गर्नेछ ।

मकवानपुर वाणिज्य सङ्घको रु ३९ लाखको राहत सामग्री हेटौँडा :

मकवानपुर उद्योग वाणिज्य सङ्घले रसुवा र नुवाकोटका बाढीपीडितका लागि करिब रु ३९ लाख बराबरको राहत सामग्री आज प्रमुख जिल्ला अधिकारी वसन्त अधिकारीलाई हस्तान्तरण गरेको छ । जिल्लाका व्यवसायी तथा विभिन्न वस्तुगत सङ्घसंस्थाबाट सङ्कलित करिब आठ टन राहत सामग्री जिल्ला प्रशासन कार्यालय मकवानपुरमार्फत नुवाकोट पठाइएको सङ्घका अध्यक्ष प्रमोदसिंह रानाभाटले जानकारी दिनुभयो । सङ्घले यसअघि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रु पाँच लाख पाँच हजार ५५५ जम्मा गरिसकेको छ ।

म्याग्देको रु २५ लाख ७५ हजार सहयोग दमौली :

रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि तनहुँको म्याग्दे गाउँपालिकाले रु २५ लाख ७५ हजार १६६ सहयोग गरेको छ । गाउँपालिकाले उक्त रकम प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरेको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नारायणप्रसाद अधिकारीले जानकारी दिनुभयो । बाढीपीडितका लागि गाउँपालिकाको कार्यालय, जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारी र शिक्षकका तर्फबाट सहयोग गरिएको छ । कार्यालयका तर्फबाट रु पाँच लाख, जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारीका तर्फबाट रु आठ लाख २३ हजार ९१७ र शिक्षकका तर्फबाट रु १२ लाख ५२ हजार ४९ सहयोग गरिएको छ ।

त्यसैगरी, व्यास नगरपालिका–४, दमौलीस्थित दमौली मुस्लिम समाजले बाढीपीडितको राहत तथा उद्धारका लागि प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रु एक लाख ५०० सहयोग गरेको छ । कमिटीका सचिव मन्सुर अहमदले पीडितको विपद्को यस घडीमा सबैले सकेको सहयोग गर्नुपर्ने बताउनुभयो । त्यसैगरी, नेपाली कांग्रेस भिमाद नगर सभापति अरविन श्रेष्ठले रसुवा बाढीपीडितका लागि एक लाख ५० हजार ७८० सहयोग गर्नुभएको छ ।

श्रेष्ठले आज तनहुँका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवलाल तिवारीलाई सहयोग रकमको भौचर हस्तान्तरण गर्नुभयो । तीज कार्यक्रम स्थगित गरेर आर्थिक सहयोग गण्डकी : पोखरा, लामाचौरको नवआदर्श सामुदायिक विकास समाजले २८औँ संस्करणको लामाचौर तीज महोत्सव–२०८३ तथा लामाचौर कप खुला पुरुष र अन्त माध्यमिक विद्यालय छात्रा भलिबल प्रतियोगिता स्थगित गरी प्रधामन्त्री दैवी प्रकोष उद्धार कोषमा रु एक लाख ११ हजार १११ सहयोग प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ ।

पोखरामा महिला पर्यटन व्यवसायीहरूको संस्था महिला पर्यटन व्यवसायी मञ्च (ओटेफ)ले तीज कार्यक्रम स्थगित गरी प्रधामन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रु एक लाख २१ हजार १०१ जम्मा गरेको मञ्चका अध्यक्ष ममता न्यौपानेले जानकारी दिनुभयो । प्रबुद्ध युवा समूह, बागलुङले आगामी साता आयोजना गरेको ‘गण्डकी प्रदेशस्तरीय दोस्रो अन्तरविद्यालय तीज नृत्य प्रतियोगिता’ स्थगन गरी उक्त कार्यक्रमका लागि सङ्कलित रु एक लाख बाढी प्रभावितको राहतमा खर्च गरेको छ ।

गलकोट समाज, पोखराले पनि तीजको दरखाने र सांस्कृतिक कार्यक्रम स्थगित गरेर त्यसमा हुने खर्चबापतको रु दुई लाख ७५ हजार ५५५ प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरेको छ । हंसपुर नगरपालिकाबाट करिब ३६ लाख रूपैयाँ

सहयोग जनकपुर : धनुषाको हंसपुर नगरपालिकाले करिब रु ३६ लाख सहयोग गर्ने भएको छ । आज नगर कार्यपालिकाको बसेको बैठकले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रु ३५ लाख ७५ हजार ४१६ जम्मा गर्ने निर्णय गरेको हो । भोटेकोशीको बाढीपहिरोबाट भएको जनधनको क्षतिप्रति गहिरो समवेदना तथा उद्धार, राहत एवं पुनस्र्थापनाका लागि आर्थिक सहयोग गर्ने नगरपालिकाको बसेको बैठकले सो निर्णय गरेको छ ।

नगरपालिकाले आज प्रेस विज्ञप्तिमर्फत यही भदौ १० गते रसुवा जिल्लाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीका कारण भएको मानवीय तथा भौतिक क्षतिप्रति हंसपुर नगरपालिका गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ । आमा समूहद्वारा बाढीपीडितलाई आर्थिक सहयोग वालिङ : यहाँका महिला दिदीबहिनीहरूले तीजको दरखाने कार्यक्रमलाई स्थागित गरी उक्त रकम बाढी पीडितलाई सहयोग गरेका छन् ।

स्याङ्जाको वालिङ नगरपालिका–१ को समन्वयमा वडाभित्रका विभिन्न टोलमा आबद्ध टोलवासी तथा आमा समूहले नगद सङ्कलन गरी प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप तथा उद्धार कोषमा जम्मा गरेका हुन् । वडाका विभिन्न टोलमा महिला दिदीबहिनीहरूले दर खाने तथा तीज गीत प्रतियोगिताहरू सञ्चालनका लागि खर्च गर्ने रकम वडा कार्यालयको पहलमा एकमुष्ट सङ्कलन गरी पाँच लाख ५५ हजार ५५५ कोषमा जम्मा गरेको वडाअध्यक्ष एवम् वालिङ नगरपालिकाका नगर प्रवक्ता पदमराज गुरुङले जानकारी दिनुभयो ।

गोरखाका स्थानीय तहको साढे २८ लाख गोरखा : भोटेकोशी बाढीपीडितहरूका लागि जिल्लाका स्थानीय तह एवं विभिन्न सङ्घसंस्थाहरूले आर्थिक सहयोग गरेका छन् । बारपाक सुलिकोट गाउँपालिकाले बाढी पीडितहरूलाई रु २८ लाख ५९ हजार सहयोग गरेको छ । पालिकाका जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, शिक्षक लगायतबाट संयुक्त रूपमा रकम सङ्कलन गरी सहयोग जुटाएको पालिकाको भनाइ छ । बाढीपछि बेपत्ता भएका बारपाक सुलिकोटका ६ जनाको परिवारलाई पनि पालिकाले राहत स्वरूप ३५ हजारका दरले सहयोग गर्ने अध्यक्ष विष्णु भट्टले बताउनुभयो ।

सहिद लखन गाउँपालिकाले भोटेकोशी बाढी पीडितहरूलाई रु ३० लाख ७५ हजार रूपैयाँ सहयोग गर्ने पालिका अध्यक्ष रमेश थापाको भनाइ छ । बाढी परेर सहिदलखनका सात जना बेपत्ता छन् । आरुघाट गाउँपालिकाले बाढीबाट प्रभावित नागरिकहरूलाई रु ११ लाख ३३ हजार सहयोग गर्ने त्यहाँका अध्यक्ष राजु गुरुङले जानकारी दिनुभयो । गाउँपालिकाभित्रका जनप्रतिनिधिहरूको १० दिन, अधिकृतस्तरका कर्मचारीहरूको सात दिन, सहायकस्तर कर्मचारीको पाँच दिन र अन्य कर्मचारीहरूको दुई दिनको पारिश्रमिकबापत हुन आउने रु ११ लाख ३३ हजार ३२४ सहयोग गर्न लागेको उहाँको भनाइ छ ।

बाढीमा परेर आरुघाटका दुईजना सम्पर्कविहीन बनेका छन् । उत्तरी गोरखाको चुमनुब्री गाउँपालिकाले बाढीपीडितका लागि रु सात लाख ५० हजार सहयोग गरेको छ । गाउँपालिकाको जनप्रतिनिधि र कर्मचारीहरूले मिलेर रकम सङ्कलन गरेको अध्यक्ष निमा लामाले बताउनुभयो । सङ्कलित रकम प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । बाढीपीडितलाई गोरखाको आरुघाट युवा क्लवले आठ लाख सात हजार सहयोग गरेको छ । आरुघाट युवा क्लब र काठमाडौँ गुठी समाज आरुघाटको संयुक्त पहलमा रकम जम्मा गरेर पीडितका लागि पठाइएको क्लबका उपाध्यक्ष अर्जुन श्रेष्ठले बताउनुभयो ।

गोरखाका उद्योगी, व्यापारी सम्बद्ध सङ्घसंस्थाहरूले बाढीपीडितका लागि रु एक लाख ८३ हजार सहयोग गरेको छ । ती सङ्घसंस्थाहरूले जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखामार्फत प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रकम पठाएका छन् । कांग्रेस गोरखाले भोटेकोशी बाढी पीडितहरूलाई रु पाँच लाख सहयोग गरेको छ । डिभिजन वन कार्यालय गोरखाले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रु ५३ हजार जम्मा गरेको कार्यालय प्रमुख मदनमोहन शाण्डिल्यले जानकारी दिनुभयो । कार्यालय मातहतका कर्मचारीहरूको एक दिनको तलब सङ्कलन गरेर सहयोग गरेको उहाँको भनाइ छ ।

बाढीपीडितको सहयोगार्थ १११ जनाद्वारा रक्तदान पर्सा : भोटेकोशी बाढीपीडितको सहयोगार्थ वीरगञ्जमा आयोजित रक्तदान कार्यक्रममा १११ जनाले रक्तदान गरेका छन् । वीरगञ्ज बैङ्कर्स ग्रुपले यहाँ आज आयोजना गरेको रक्तदान कार्यक्रममा दस जना महिलासहित १११ जनाले रक्तदान गरेका हुन् । ग्रुपका अध्यक्ष रोहिणी आचार्यले बैङ्क तथा वित्तीय क्षेत्रमा कार्यरत कर्मचारीलाई सामाजिक उत्तरदायित्व तथा मानवीय सेवामा जोड्ने उद्देश्यले रक्तदान कार्यक्रम आयोजना गरिएको जनाएको जानकारी दिनुभयो ।

यसैबीच बाढी–पहिरो प्रभावितका लागि पर्सामा राहत सङ्कलन केन्द्र स्थापना गरिएको छ । केन्द्रीय सरकारको निर्देशनअनुसार जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्साले खाद्यान्न, लत्ताकपडालगायत आवश्यक राहत सामग्री सङ्कलन गर्ने कार्य सुरु गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी भोला दहालले जानकारी दिनुभयो । जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्साका अनुसार रसुवाको विनाशकारी बाढी–पहिरोका क्रममा पर्साबाट ४६ जना व्यक्ति सम्पर्कविहीन भएकोमा ६ जना परिवारको सम्पर्कमा आएका छन् । अझै ४० जना सम्पर्कविहीन छ्न ।

तुलसीपुरका कैदीबन्दीद्वारा आर्थिक सहयोग दाङ : भोटेकोशी बाढी प्रभावित नागरिकको राहत, उद्धार तथा पुनःस्थापनाका लागि तुलसीपुर कारागारका कैदीबन्दीहरूले रु ६० हजार २० रूपैयाँ सहयोग गरेका छन् । उनीहरूले प्रमुख जिल्ला अधिकारी निञ्चलराज पाण्डेको उपस्थिति कारगारका प्रमुख गिरबहादुर सिजवाललाई सो सहयोग हस्तान्तरण गरेका हुन् ।

रास्वपा चितवनको एक लाख ७० हजार सहयोग नारायणगढ (चितवन) : बाढी प्रभावित नागरिकहरूको राहत तथा पुनस्र्थापनामा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), चितवनले रु एक लाख ७० हजार ६०० प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरेको छ । रास्वपाले आयोजना गर्न लागेको तीज कार्यक्रम स्थगन गरी सो रकम देशमा परेको प्रकोपमा सहयोग गर्नुपर्छ भनेर कोषमा जम्मा गरिएको रास्वपा जिल्ला सभापति ई. मिनीमाधव खनालले बताउनुभयो ।

उहाँले बाढी आएदेखि नै चितवनका रास्वपा कार्यकर्ताहरू सुरक्षाकर्मीहरूसँगै स्वयंसेवकका रूपमा अहोरात्र खटिरहेको जानकारी दिनुभयो । समन्वय समिति खोटाङको रु एक लाख खोटाङः जिल्ला समन्वय समिति खोटाङका जनप्रतिनिधि एवम् कर्मचारीले भोटेकोशी बाढीपीडितका लागि आर्थिक सहयोग गर्ने निर्णय गरेको छ । जिल्ला समन्वय समितिका नौँजना जनप्रतिनिधि र एघार जना कर्मचारीले आफ्नो सेवा सुविधाबापतको रकम कटाएर रु एक लाख ८४९ सहयोग गर्ने निर्णय गरेको हो ।

जनप्रतिनिधिको पाँच तथा कर्मचारीको राज्यले तोकेअनुसारको रकम सहयोग गर्ने निर्णय गरिएको जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख सनबहादुर राईले जानकारी दिनुभएको छ । जनप्रतिनिधि तथा कर्मचारीबाट सङ्कलित राहत रकम प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरिने जनाइएको छ । यस्तै, खोटाङ यातायातले भोटेकोशी बाढीपीडितका लागि रु ५५ हजार ५०० रकम सहयोग गरेको छ ।

खोटाङ यातायात प्रा.लि.ले उपलब्ध गराएको सहयोग रकमको चेक प्रा.लि.का महासचिव रामकुमार हिङमाङ र कोषाध्यक्ष गोविन्द कटुवालले प्रमुख जिल्ला अधिकारी रेखा कँडेललाई हस्तान्तरण गर्नुभएको थियो । यसैगरी, माउन्ट एभरेष्ट बोर्डिङ स्कूल दिक्तेलले रु ८१ हजारसहयोग गरेकोे छ । विद्यार्थीले आफ्ना खाजा खर्च जम्मा गरेर रु १७ हजार ६००, शिक्षकहरूको एक दिनको तलब काटेर रु ४० हजार ६५० र विद्यालय व्यावस्थापन समितिले रु २२ हजार ७५० जम्मा गरेर सहयोग गरिएको विद्यालय सञ्चालक समितिका अध्यक्ष समुन्द्रप्रसाद जोशीले जानकारी दिनुभएको छ ।

दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिक–५ लफ्याङस्थित श्री मावि बाँसबोटेका कक्षा–६ देखि १२ सम्मका विद्यार्थीले एक दिनको खाजाको खर्च जम्मा गरेर रु पाँच हजार ७७० सहयोग गरेको छ । विद्यार्थीले सङ्कलन गरेको रकम जिल्ला प्रशासन कार्यालय खोटाङमार्फत प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषम पठाइएको हो । दिप्रुङ चुइचुम्मा गाउँपालिका–३ छोरम्बुस्थित शान्ति निकेतन मिनाकर्ण मा.वि सापातेलका कक्षा–४ देखि १० सम्मका विद्यार्थीले खाजा खर्च जम्मा गरेर रु चार हजार ८६० जम्मा गरेका छन् ।

विद्यार्थीलाई घरबाट खाजा खानका लागि अभिभावकले दिएको रकम प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरिदिएको विद्यालयले जनाएको छ । यसअघि राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) खोटाङले रु २८ हजार १०० उपलब्ध गराएको थियो । जिल्ला कार्यसमिति खोटाङको संयोजनमा २५ जना दाताबाट सङ्कलन गरिएको नगद रकम प्रमुख जिल्ला अधिकारी कँडेलमार्फत प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा जम्मा गरेको हो ।

रावल दम्पतीको एक लाख सहयोग लमजुङ : बेँसीसहर नगरपालिका–७ हाई स्कुल चोक निवासी समाजसेवी भरत रावल र उहाँकी श्रीमती पार्वती रावलले बाढीपीडितको राहतका लागि रु एक लाख एक सय सहयोग गर्नुभएको छ । रावल दम्पतीले आज प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा उक्त रकम जम्मा गरी प्राप्त भौचर लमजुङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद खनाललाई हस्तान्तरण गर्नुभएको हो । रावलले लामो समयदेखि बेँसीसहरमा दिनेश ट्रेडर्स सञ्चालन गर्दै आउनुभएको छ ।

माङसेबुङ गाउँपालिकाद्वारा २२ लाख सहयोग इलाम : बाढी प्रभावित नागरिकको उद्धार, उपचार तथा राहतका लागि इलामको माङसबुङ गाउँपालिकाले रु २२ लाख सात हजार ३९५ सहयोग गर्ने निर्णय गरेको छ । माङसेबुङ गाउँपालिकाले गाउँपालिका विपद् कोष, जनप्रतिनिधि, कर्मचारी तथा शिक्षक र महिला लक्षित कार्यक्रमअन्तर्गत तीज विशेष कार्यक्रमबाट प्रधानमन्त्री दैवीप्रकोप उद्घार कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष हेमन्त राईले बताउनुभयो ।

माङसेबुङले गाउँपालिका विपद कोषबाट रु पाँच लाख, जनप्रतिनिधिहरूको १५ दिनको सेवासुविधाबाट रु एक लाख ५४ हजार २५०, कर्मचारी र शिक्षकहरूबाट रु १३ लाख ५३ हजार १४५ र महिला लक्षित कार्यक्रमअन्तर्गत तीज विशेष कार्यक्रमबाट रु दुई लाख प्रधानमन्त्री दैवीप्रकोप उद्घार कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय गरिएको जानकारी दिनुभयो ।

भोटेकोशी बाढीपीडितका लागि ३३ लाखआर्थिक सहयोग डोटी : डोटीको जोरायलगाउँपालिकाले बाढीपीडितका लागि रु ३३ लाख २८ हजार ६४१ सहयोग गर्ने घोषण गरेको छ । भोटेकोशी–त्रिशूलीनदीमा आएको बाढीबाट भएको ठूलो जनधनको क्षतिप्रति दुःख व्यक्त गर्दै जिल्लाको जोरायल गाउँपालिकाले बाढी प्रभावित नागरिकको उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि रु ३३ लाख २८ हजार ६४१ सहयोग गर्ने निर्णय गरेको छ ।

काठमाडौँ, १८ भदौः रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी मृत्यु भएकामध्ये एक हजार २८२ जनाको शव फेला परेको छ । रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, चितवन, गोरखा, तनहुँ, नवलपरासी पूर्व र नवलपरासी पश्चिम (भारतमा भेटिएकासहित) एक हजार २८२ शव फेला परेका नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रहरी प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब महानिरीक्षक अबिनारायण काफ्लेले जानकारी दिए । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार प्राधिकरणका अनुसार बाढीमा परी पाँच हजार ८३ जना अझै सम्पर्कविहीन छन् ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म १२ हजार ३८ जनाको उद्धार गरिएको प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतले जानकारी दिए । उनका अनुसार तीन हजारभन्दा बढी होल्डिङ सेन्टर बसिरहेका छन् । प्रहरी नायब महानिरीक्षक काफ्लेका अनुसार २१ हजार ४०२ जना सुरक्षाकर्मी खोज तथा उद्धार कार्यमा निरन्तर रूपमा खटिरहेका छन् । बाढीमा परी घाइते भएका ३०४ जनाको विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ । नेपाली सेनाले तीन हजार २०६ जना र सशस्त्र प्रहरीले एक हजार ८७४ जनालाई स्वास्थ्य उपचार सेवा दिएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

काठमाडौँ, १८ भदौः राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)को सचिवालय बैठक बस्ने भएको छ । रास्वपाका प्रवक्ता जगदीश खरेलले आज बिहान १०ः०० बजे पार्टी केन्द्रीय कार्यालय घण्टीघर बनस्थलीमा बैठक बस्न लागेको जानकारी दिए । सभापति रवि लामिछानेको अध्यक्षतामा बस्ने बैठकमा समसामयिक विषयमा छलफल हुने प्रवक्ता खरेलले बताए ।

काठमाडौँ, १८ भदौः भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि बुधबार साँझसम्म ११ हजार ९९३ जनाको उद्धार गरिएको छ । यस्तै, चार हजार २१६ जना अझै सम्पर्कविहीन छन् । बाढीपछि राहत तथा उद्धार कार्यसँगै सम्पर्कविहीनको खोजीलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइएको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ ।

प्राधिकरणका प्रवक्ता शान्ति महतका अनुसार विनाशकारी बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालका गरी २१ हजार ३१४ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ । प्राधिकरणका अनुसार नेपाल प्रहरीका सात हजार ९१२, नेपाली सेनाका नौ हजार १९९ र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालका चार हजार २०३ सुरक्षाकर्मी खोज तथा उद्धारमा खटिएका छन् ।

सुरक्षाकर्मीले नदी किनार, बाढी प्रभावित बस्ती, सडक तथा पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा खोजी गरिरहेका छन् । बाढीका कारण कतिपय स्थानमा सडक तथा भौतिक संरचना क्षतिग्रस्त भएकाले उद्धार तथा खोजी चुनौतीपूर्ण रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । बाढीमा परी हालसम्म मृत्यु हुनेको सङ्ख्या एक हजार २०४ पुगेको छ । प्रभावित जिल्लामा खोज तथा उद्धार कार्यलाई तीव्रता दिइएको छ । प्राधिकरणका अनुसार बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, नवलपरासी पूर्व, नवलपरासी पश्चिम, तनहुँ, चितवनलगायत जिल्ला प्रभावित भएका छन् ।

हालसम्म रसुवामा ११५, नुवाकोटमा १५५, धादिङमा ६०, गोरखामा ६९, नवलपरासी पूर्वमा २१७, नवलपरासी पश्चिममा २०२, तनहुँमा ३८ र चितवनमा ३४८ जनाको शव फेला परेको प्राधिकरणका प्रवक्ता महतले जानकारी दिए । विपद्को समयमा नेपाली सेनाले हवाई उद्धारलाई उच्च प्राथमिकताका साथ सञ्चालन गरिरहेको छ । सेनाले हालसम्म चार हजार ९१ नेपाली र २७३ विदेशी नागरिकको हवाई उद्धार गरेको छ ।

खोज तथा उद्धारका क्रममा नेपाली सेनाले हालसम्म ६९० पटक हवाई उडान गरेको छ । बुधबार मात्रै सेनाले ८० वटा हवाई उडान गरेको प्राधिकरणले जनाएको छ । निजी क्षेत्रबाट पनि हालसम्म २९ वटा हवाई उडानमार्फत उद्धार तथा राहत कार्यमा सहयोग गरेको छ । दुर्गम तथा सडक सम्पर्कविच्छेद भएका स्थानमा हवाई माध्यमबाट उद्धार तथा राहत सामग्री पु¥याउने काम भइरहेको छ ।

प्राधिकरणका अनुसार बाढीपछि नेपाली सेनाका ४५, नेपाल प्रहरीका २५ र सशस्त्र प्रहरी बल नेपालका १३ जना सम्पर्कविहीन छन् । त्यस्तै, भन्सार कार्यालयका १४, अध्यागमन कार्यालयका तीन तथा रसुवाबाट करिब ८६५ जना सम्पर्कविहीन रहेको विवरणमा उल्लेख छ । नुवाकोटबाट एक हजार ५५८, विदेशी नागरिक ५८३ तथा पर्यटकसँग गएका नेपाली १६४ जना पनि सम्पर्कविहीन रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत करिब ९००, लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्जका तीन, क्वारेन्टिइन कार्यालयका तीन, जनप्रतिनिधि सात, स्थानीय तह वा मातहतका कर्मचारी ३२ तथा निजी विद्यालयका एक जना सम्पर्कविहीन रहेको प्राधिकरणको विवरणमा उल्लेख छ । बाढीबाट प्रभावित नागरिकका लागि सरकारले राहत तथा उद्धारलाई निरन्तरता दिएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा खाद्यान्न, गैरखाद्य सामग्री, औषधि तथा स्वास्थ्य सामग्री पठाउने कार्य जारी छ ।

बाढीका कारण ठूलो मानवीय क्षति हुनाका साथै हजारौँ नागरिक अझै सम्पर्कविहीन रहेकाले खोज तथा उद्धार कार्यलाई प्रभावकारी बनाइएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा राहत, स्वास्थ्य सेवा तथा अत्यावश्यक सामग्रीको पहुँच विस्तार कार्यलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । बाढीले एकैपटक ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति गरेपछि राज्यका सुरक्षा निकाय, स्थानीय तह तथा विभिन्न निकाय निरन्तर उद्धार र राहतमा सक्रिय छन् । सम्पर्कविहीनको सङ्ख्या ठूलो रहेकाले खोजी कार्यलाई अझै तीव्र पारिएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

म्याग्दी, १८ भदौः म्याग्दीको सदरमुकाम बेनीबजारसँगै रहेको पर्वतको जलजला गाउँपालिकामा भूमि समस्या समाधान समिति पर्वतले जग्गा नापजाँच सुरु गरेको छ । भूमिहीन दलित, भूमिहीन सुकुम्वासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीलाई जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित जलजला गाउँपालिका–३ पर्वत बेनीमा बुधबारदेखि नापजाँच सुरु गरेको हो ।

समितिका अध्यक्ष पनि रहनुभएका प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मीप्रसाद पौडेलले जग्गा नापजाँचको काम सुरु भएको जानकारी दिए । “वडा र गाउँपालिकाले प्रमाणित गरेका निवेदकको जग्गाको स्थलगत नापजाँच गर्न थालिएको छ,” उनले भने, “अन्य वडा र पालिकामा पनि सो काम अगाडि बढ्छ ।” आवश्यक प्रतिवेदन तयार पारी जग्गा पहिचान, कित्ताकाट, सार्वजनिक जग्गालाई सरकारबाट व्यक्तिको नाममा दिन स्रेस्ता कायम गरिनेछ । त्यसपछि पालिकामै पुगेर जग्गाधनी प्रमाणपुर्जा वितरण गर्ने कार्ययोजना बनाइएको छ ।

यसअघिका जिल्ला भूमि आयोगमा रहेका अभिलेख र निवेदनका आधारमा नापजाँचको काम थालिएको हो । एक हजार ८८ जना भूमिहीन दलित, भूमिहीन सुकुम्वासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीको निवेदन स्थानीय तहबाट प्रमाणीकरण भएर समितिमा आएको नापी कार्यालय पर्वतका प्रमुख नापी अधिकृत दिनेश लामिछानेले बताए ।

“जलजला गाउँपालिकाबाट ३४० जनाको निवेदन प्रमाणीकरण भएर आएको छ,” उनले भने, “नापजाँचसँगै समितिको कार्यादेश र क्षेत्राधिकार तथा मापदण्डका आधारमा जग्गाधनी प्रमाणपत्र वितरणको तयारी गरिएको छ ।” नापजाँचपछि विधि, प्रक्रिया र मापदण्डअनुसार दिन मिल्ने जग्गा सुकुम्वासी तथा अव्यवस्थित बसोबासीलाई उपलब्ध गराउने र नमिल्ने सार्वजनिक जग्गा खाली गरी संरक्षण गरिने जलजला गाउँपालिकाका अध्यक्ष राजुप्रसाद आचार्यले बताए ।

स्थानीय यमुना परियारले करिब तीन दशकदेखि बस्दै आएको जग्गाको नापजाँच भएपछि लालपुर्जा पाउने आशा पलाएको बताए । “जग्गाधनी प्रमाणपुर्जाको आशमा निवेदन दिएको वर्षांैपछि नापजाँच सुरु भएकामा खुसी लागेको छ,” उनले भने, “लालपुर्जा पाउने आशा जागेको छ ।”

विमलबहादुर विष्ट–रासस
काठमाडौँ, १७ भदौः यही भदौ १० गते रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा गएको विनाशकारी बाढीमा परी बेपत्ता भएका व्यक्ति जीवित भेटिने आशा टरेपछि उनीहरूका आफन्तले कुशको शव बनाएर अन्तिम संस्कार गरेका छन् । बेपत्ता भएका व्यक्तिका परिवारजनले हिन्दू परम्पराअनुसार कुशको शवको प्रतीक बनाएर सामूहिक अन्त्येष्टि गरेका हुन् । बाढी गएको लामो समय बितिसक्दा पनि आफन्तको अवस्था पत्ता लाग्न नसकेपछि परिवारजनले अन्तिम संस्कारका लागि कुशबाट शवको प्रतीक बनाएका हुन् । आज पशुपतिस्थित आर्यघाटमा दर्जनौँ कुशका शवको प्रतीक बनाएर सामूहिक अन्त्येष्टि गरिएको ।

आर्यघाटमा एकैपटक दर्जनौँ सङ्ख्यामा बेपत्ताका परिवारजन भेला भएपछि दिनभरजसो बाक्लो भीड लागेको थियो । बाढीमा आफन्त गुमाएका परिवारजनका लागि पछिल्ला दिनहरू पीडादायी भएका छन् । पशुपतिस्थित शव दर्ता कार्यालयका कर्मचारी अनिश सङ्गतका अनुसार आज मात्रै आर्यघाटमा कम्तीमा एक सयभन्दा बढी कुशबाट बनाइएका शवका प्रतीकको सामूहिक अन्त्येष्टि गरिएको छ ।

“कुशका शवको हामीले छुट्टै रेकर्ड राख्ने गरेका छैनौँ, तर आज कम्तीमा पनि एक सयभन्दा बढी प्रतीकको शव जलाइएको थियो”, उनले भने । बाढीमा परी आफन्त बेपत्ता भएको लामो समय बितिसक्दा पनि खोजीका क्रममा कुनै जानकारी प्राप्त नभएपछि परिवारजनले अन्तिम संस्कार गर्न बाध्य भएको बताएका छन् । आफन्त फर्केर आउने आशामा दिनरात पर्खिरहेका परिवारले अन्ततः धार्मिक संस्कार पूरा गरेर मनलाई केही शान्त पार्ने प्रयास गरेका हुन् ।

नुवाकोटका बबिन रिजालका अनुसार भोटेकोशी बाढीमा उनका आमा र बुवा नाथ रिजाल र विनिता रिजाल बेपत्ता छन् । बाढीमा बगेको लामो समय बितिसक्दा पनि बुवा, आमाको अवस्था पत्ता लाग्न नसकेपछि आज पशुपति आर्यघाटमा कुशबाट शवको प्रतीक बनाएर अन्त्येष्टि गरिएको उनले बताए ।

“बाढीमा परी मेरा आमा र बुवा बेपत्ता हुनुभएको छ । अब जीवितै भेटिने आशा मरिसकेकाले आज कुशका शव बनाएर पशुपतिमा अन्त्येष्टि गरेका छौँ”, उनले भने। बेपत्ताको शव फेला नपरेपछि परिवारजनले धार्मिक संस्कारअनुसार अन्तिम कर्म गर्नुलाई पीडाका बीचमा आफन्तप्रतिको अन्तिम श्रद्धाञ्जलीका रूपमा लिएका छन् । आर्यघाटमा कुशबाट तयार पारिएका प्रतीकात्मक शव जलाउँदा आफन्तजन भावविह्वल बनेका थिए ।

भोटेकोशी नदीमा यही भदौ १० गते गएको अचानकको ठूलो बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोटलगायत आसपासका क्षेत्रमा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको थियो । बाढीपछि ठूलो सङ्यामा मानिस बेपत्ता भएका छन् भने विभिन्न स्थानमा खोजी तथा उद्धार कार्य जारी रहेको छ । बेपत्ताको खोजी भइरहे पनि लामो समयसम्म कुनै सम्पर्क वा अवस्था पत्ता नलागेपछि केही परिवारले आफन्तको जीवित उद्धार हुने आशा त्याग्न थालेका छन् । त्यसपछि उनीहरूले हिन्दू परम्पराअनुसार कुशबाट प्रतीकात्मक शव बनाएर अन्तिम संस्कारमा सामेल हुन थालेका हुन् ।

आर्यघाटमा आज भएको सामूहिक अन्त्येष्टिले भोटेकोशी बाढीले निम्त्याएको मानवीय पीडाको गहिराइसमेत झल्काएको छ । आफ्ना आफन्तको वास्तविक शवसमेत देख्न नपाएका परिवारजनले प्रतीकात्मक शवलाई अन्तिम श्रद्धाञ्जली दिँदै धार्मिक संस्कार पूरा गरेका छन् । बेपत्ता आफन्तको सम्झनामा गरिएको यस अन्तिम संस्कारका क्रममा आर्यघाटमा उपस्थित परिवारजन र आफन्तहरू भावुक देखिन्थे । कसैले कुशबाट तयार गरिएको प्रतीकात्मक शव बोकेर घाटसम्म ल्याएका थिए भने कसैले धार्मिक विधिअनुसार कर्मकाण्ड पूरा गरेका थिए ।

बाढीले आफन्त गुमाएका परिवारका लागि शव नपाउनुको पीडा अझ गहिरो छ । मृत्यु पुष्टि गर्न शवसमेत प्राप्त नभएका अवस्थामा लामो समयसम्म अनिश्चिततामा बस्नुपरेका परिवारजनले आज प्रतीकात्मक अन्त्येष्टिमार्फत आफन्तप्रति अन्तिम श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका हुन् । यसरी कुशबाट शवको प्रतीक बनाएर गरिएको सामूहिक अन्त्येष्टि भोटेकोशी बाढीमा बेपत्ता भएका नागरिकका परिवारले भोगिरहेको पीडा, अनिश्चितता र भावनात्मक सङ्घर्षको मार्मिक चित्र देखिएको छ ।

काठमाडौँ, १७ भदौः रसुवास्थित भोटेकोशी बाढीमा परी मृत्यु भएका एक हजार २०४ जनाको शव विभिन्न जिल्लामा फेला परेको छ । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार रसुवामा ११५, नुवाकोटमा १५५, धादिङमा ६०, गोरखामा ६९, तनहुँमा ३८, चितवनमा ३४८, नवलपरासी पूर्वमा २१७ र नवलपरासी पश्चिममा २०२ शव फेला परेको छ । फेला परेकामध्ये ९५ शव सनाखत भई परिवारजनले बुझेका छन् ।

यही भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशीमा गएको बाढीका कारण चार हजार २१६ जना सम्पर्कविहीन भएको प्राधिकरणले जनाएको छ । बाढीमा परी ३०१ जना घाइते भएका छन् । हालसम्म ११ हजार ९९३ जनाको उद्धार गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा २१ हजार ३१४ सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ । बाढीका कारण घरबारविहीन भएका तीन हजार ४५३ नागरिक नुवाकोट, धादिङ, रसुवा र काठमाडौँका ‘होल्डिङ सेन्टर’मा रहेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

काठमाडौँ, १७ भदौः नेपाल प्रहरीले भोटेकोशी बाढीमा परी दिवङ्गत प्रहरी कर्मचारीको परिवारजनलाई विशेष आर्थिक सहयोगस्वरूप तत्काल प्रतिव्यक्ति रु १० लाख आर्थिक सहायता उपलब्ध गराउने भएको छ । प्रहरी महानिरीक्षक दानबहादुर कार्कीको अध्यक्षतामा प्रहरी हेडक्वार्टरमा बसेको नीति निर्माण समितिको बैठकले उक्त निर्णय गरेको हो । बैठकले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा रु ४० करोडसमेत प्रदान गर्ने निर्णय गरेको केन्द्रीय प्रहरी प्रवक्ता अविनारायण काफ्लेले जानकारी दिए ।

बैठकले बाढीपछि सम्पर्कविहीन प्रहरीको खोजीका लागि सम्बन्धित परिवारको समन्वयमा विशेषज्ञ सहितको टोली परिचालन गर्ने निर्णय गरेको छ । यही भदौ १० गतेको भोटेकोशी बाढीमा परी २५ प्रहरी अझै बेपत्ता छन् । दिवङ्गत प्रहरीले कल्याण कोषबाट लिएको विशेष सापटी ऋण रकम मिनाहा गर्ने र उनीहरूको परिवारबाट इच्छुक एक जनालाई सीपमूलक तालिम प्रदान गर्ने बैठकको निर्णय छ । उनीहरूका सन्ततिलाई शैक्षिक वृत्तिअन्तर्गत पायकपर्ने प्रहरी आवासीय विद्यालयमा आधारभूत तहसम्म र नेपाल प्रहरी आवासीय विद्यालय साँगा काभ्रेमा उच्च शिक्षा निःशुल्क प्रदान गर्ने समितिको निर्णय छ ।

बैठकले बाढी प्रभावित क्षेत्रका इलाका प्रहरी कार्यालय टिमुरे, अस्थायी प्रहरी पोष्ट मैलुङ, प्रहरी चौकी रसुवागढी, स्याफ्रुवेशी र बेत्रावतीमा कार्यरत प्रहरीको व्यक्तिगत सामग्री क्षतिको राहतस्वरूप जनही ५० हजार रूपैयाँ उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको प्रवक्ता काफ्लेले जानकारी दिए ।

काठमाडौँ, १७ भदौ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) संसदीय दलका उपनेता गणेश पराजुलीले विपत्का बेला नागरिकको जीवन रक्षा राज्यको पहिलो दायित्व भएको बताएका छन् । प्रतिनिधिसभाको आजको बैठकमा रास्वपाका तर्फबाट भनाइ राख्दै उहाँले रसुवाको भोटेकोशी बाढी पीडित परिवारले महसुस गर्नेगरी नागरिकको जीवन रक्षाका काम गरिरहेको बताए । यो पुस्ताले नसुनेको प्रलय भोगिरहेकाले बाढीले हजारौँ परिवारलाई बिचलित बनाई त्रिशुली सभ्यताको नाश गरेको उनले बताए ।

उपनेता पराजुलीले भने, “उद्धार गर्ने प्रयास जारी छ, जटिल भौगोलिक बनोट छ, कठिन खोच भएको भूगोलमा घटना भएको छ, पर्याप्त स्रोत, साधन नभए पनि तीन वटै सुरक्षा निकाय लागिरहेकामा प्रशंसा गर्नुपर्छ, राज्यले आफूसँग भएको साधनमात्र प्रयोग गरेर पर्याप्त ठान्नुहुँदैन, अन्य सहयोग पनि लिनुपर्छ ।”

सूचना केवल तथ्य सार्वजनिक गर्ने उद्देश्यले मात्र नभई पीडित परिवार र राज्यकाबीच सेतु बन्ने माध्यम बन्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । उनले पीडित र वेपत्ता परिवारको विश्वास लिएर काम गर्ने बताए । राज्यको सम्पूर्ण सामथ्र्य परिचालित हुनुपर्नेमा जोड दिँदै उनले सीमित साधनको अधिकतम् प्रयोग गर्न सक्नुपर्ने बताए । सङ्कटका बेला पदमा बस्नेमात्र होइन, जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्ने बताउँदै उहाँले प्रभावित क्षेत्रमा आवश्यकताअनुसार हेलिकप्टर, ड्रोनबाट काम भइरहेको जानकारी गराए ।

सुरक्षाकर्मी र उद्धारकर्मी ज्यान नभनी लागेकाले तिनको मनोबल बढाउने गरी काम गर्नुपर्ने उपनेता पराजुलीको भनाइ छ । विपत्का बेला राज्यको अथक प्रयासलाई सम्मान गर्नुपर्ने बताउँदै उनले कमजोरीबाट पाठ पनि सिक्नुपर्ने सुझाव दिए । । उपनेता पराजुलीले भने, “हाम्रो तयारी पर्याप्त नभएको देखियो, महाविपत्तिले विकास मोडलमा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ, विकास संरचनामा धेरै क्षति भएको छ, विद्युत् संरचना नष्ट भएको छ, नदी कोरिडोरका पूर्वाधारका बारेमा पुनर्मूल्याङ्कन गर्नुपर्छ ।”

हिमताललगायत संरचनाको स्याटेलाइट प्रणालीबाट हेर्ने माध्यम बनाइनुपर्ने तथा विपद्मा विश्वव्यापी अभ्यासअनुसार शव व्यवस्थापन भएकाले राजनीतिक रूपमा भ्रम फैल्याइनु नहुने उनको भनाइ छ । विश्वव्यापी जलवायु सङ्कटमा नेपालको भूमिका कम भए पनि धेरै क्षति भोग्नुपरेको उपनेता पराजुलीले बताए । यसको क्षतिपूर्ति नेपालले अन्तरराष्ट्रिय अदालतसमक्ष दावी गरिसकेको पनि उनले सुनाए ।
निश्चित भूभागमा आएको विपद्ले नेपालमै असुरक्षा छ भन्ने सन्देश दिन नहुने बताउँदै उपनेता पराजुलीले यसले पर्यटन व्यवसायीमा अर्को विपत्ति थपिने गरी प्रचार नगर्न अनुरोध गरे । शोकको अवस्थामा भए पनि राज्य यत्तिकै बस्न नहुने उनको सुझाव छ ।