Category: समाचार

काठमाडौं । इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेईको निकट रहेका राष्ट्रपति इब्राहिम रइसी कट्टर धार्मिक नेता थिए। सन् २०२१ को चुनावमा उनको जितसँगै इरानका हरेक क्षेत्रमा रूढिवादीहरूको नियन्त्रण बढेको मानिन्छ। सत्तामा आउनुअघि उनी न्यायालयका प्रमुख थिए। उनले हसन रुहानीलाई प्रतिस्थापन गरेका थिए।

उनी सत्तामा आउँदा इरान आर्थिक समस्या र क्षेत्रीय तनावसँगै आणविक हतियारको मामिलामा विश्‍वशक्तिहरूबाट चुनौती खेपिरहेको थियो। उनले आफ्नो कार्यकालमा सरकारविरोधी जनप्रदर्शनको पनि सामना गर्नुपर्‍यो। धार्मिक सत्ताको विरोधमा भएको प्रदर्शनले उनको सत्ता डगमगाउने अवस्था समेत आएको थियो।

साथै गाजामा इजरेल र हमासबीच चलेको युद्धमा इरान खुला रूपमा सामेल हुन पुग्यो। यसअघि उसको भूमिका छायाशक्तिको मानिन्थ्यो। सन् १९८० को राजनीतिक बन्दीहरूलाई सामूहिक रूपमा फाँसी दिइएको घटनामा रइसीको भूमिकालाई लिएर कैयौँ इरानी जनता र मानवअधिकारकर्मीले बारम्बार प्रश्न उठाउने गरेका थिए। रइसी तेहरानको उपअभियोजक नियुक्त हुँदा केवल २५ वर्षका थिए। त्यहाँ उनी मृत्यु समिति भनेर कहलिएको एक गोप्य न्यायाधिकरणको हिस्सा बने। उनी उक्त समितिको चार सदस्यमध्ये एक थिए।

उक्त समितिले पहिल्यै जेल सजाय काटिसकेका राजनीतिक व्यक्तिहरूमाथि पुनः मुद्दा चलायो। त्यसमा खास गरी विपक्षी पार्टीका नेता कार्यकर्तालाई तारो बनाइयो। उक्त न्यायाधिकरणले मृत्युदण्ड दिएकाहरूको सङ्ख्या अज्ञात भए पनि मानवाधिकार सङ्घसङ्गठनहरू महिला र पुरुष गरी लगभग पाँच हजार जनालाई मृत्युदण्ड दिइएको बताउँछन्।

रइसीले भने उक्त घटनामा आफ्नो संलग्नतालाई बारम्बार अस्वीकार गर्ने गरेका थिए। मानवअधिकार विरोधी कतिपय घटनालाई लिएर सन् २०१९ मा ट्रम्प प्रशासनले रइसीमाथि विभिन्न प्रतिबन्ध समेत लगाएको थियो। रइसीको कडा अडानकाबीच अमेरिकासँग आणविक सम्बन्ध पुनर्स्थापना गर्न भएको वार्तालाई कालान्तरमा इरानकै विभिन्न घटनाले छायामा पारे। इस्लामिक गणतन्त्रको संविधानले राष्ट्रपतिको मृत्यु भएको वा स्वास्थ्य अथवा महाभियोगका कारण काम गर्न नसक्ने अवस्थामा सत्ताको नेतृत्व उपराष्ट्रपतिलाई दिने व्यवस्था गरेको छ।

पछिल्लो घटनासँगै सर्वोच्च नेता खामेनेईले उपराष्ट्रपति मोहम्मद मोख्बेरलाई अन्तरिम राष्ट्रपति नियुक्त गरेका छन। खामेनेईले उनलाई सभामुख र प्रधान न्यायाधीशसँग मिलेर संयुक्त रूपमा राष्ट्रपतिको कामकाज गर्न भनेका छन्। इरानको संविधानअनुसार राष्ट्रपति पद रिक्त भएको अवस्थामा ५० दिनभित्र नयाँ राष्ट्रपति चयनका लागि निर्वाचन गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। इरानका सर्वोच्च नेताले त्यसका लागि स्वीकृति दिनुपर्छ।

सरकारी सञ्चारमाध्यमले राष्ट्रपतिको मृत्यु भएको पुष्टि गरिसकेको अवस्थामा इरानमा अब निर्वाचन हुने निश्चित छ। तर अब हुने निर्वाचनमा मतदाताहरूको रुचि कम हुने सम्भावना पनि छ। अघिल्लो चुनावमा रइसीलाई चुनौती दिन सक्ने नेताहरूलाई उम्मेदवार बन्न दिइएको थिएन। कुल मतदाताको ३० प्रतिशत अर्थात् निकै कम मतदान भएको निर्वाचनबाट रइसी राष्ट्रपति चुनिएका थिए। अधिकांश मतदाताले मिलेमतो भइसकेको ठानेर निर्वाचन बहिष्कार गरेका थिए।

काठमाडौं । हेलिकोप्टर दुर्घटनामा राष्ट्रपति इब्राहिम रइसीको मृत्यु भएपछि इरानले पाँचदिने राष्ट्रिय शोक घोषणा गरेको छ। आइतवार देशको पहाडी क्षेत्रमा भएको दुर्घटनामा राष्ट्रपतिका साथै विदेशमन्त्री लगायतका ज्यान गएको हो। मृत्युप्रति इरानका नजिकका साझेदार रुस, हमास, हिज्बुल्लाह लगायतले गहिरो शोक व्यक्त गरेका छन् ।

फ्रान्स, युरोपेली सङ्घ, साउदी अरब लगायतका देशले पनि समवेदना दिएका छन्। उता, निर्वासनमा रहेको विपक्षी समूह पिपुल्स मुजाहिदीन अफ इरानले “मृत्युदण्ड र नरसंहारका लागि बदनाम इरानी सत्ताका निम्ति राष्ट्रपतिको मृत्यु ठूलो धक्का भएको” प्रतिक्रिया दिएको छ।

इरानका सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनेईले कार्यवाहक राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी उपराष्ट्रपति मोहम्मद मोख्बेरलाई दिएका छन्। समाचारसंस्था रोएटर्सले इरानी अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै हेलिकोप्टर पूर्ण रूपमा जलेको जनाएको छ । त्यसअघि इरानी राष्ट्रपति रइसी र विदेशमन्त्री होसेन अमिराब्दोल्लाहियान चढेको हेलिकोप्टर दुर्घटनामा परेको इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले जनाएका थिए।

इरानका आन्तरिक मामिलामन्त्री अहमद वाहिदीले राष्ट्रपति र विदेशमन्त्री हेलिकोप्टरमा भएको पुष्टि गरेका थिए। उक्त हेलिकोप्टरमा इरानको पूर्वी अजरबैजान प्रान्तका गभर्नर मलिक रहमतीसहित अन्य व्यक्तिहरू पनि थिए। इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार हेलिकोप्टरले उडानका क्रममा कठिनाइको सामना गर्नुपरेको थियो। त्यसपछि उक्त हेलिकोप्टरले ‘हार्ड ल्यान्डिङ’ गर्नुपरेको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

काठमाडौं । इरानका राष्ट्रपति इब्राहिम रैसी सवार हेलिकप्टर दुर्घटनामा परेको छ । बीबीसीका अनुसार अजरबैजानस्थित एक कार्यक्रमबाट फर्किने क्रममा हेलिकप्टर दुर्घटनामा परेको हो । इरानका गृहमन्त्री अहमद वाहिदीले राष्ट्रपति रायसी र विदेशमन्त्री हेलिकप्टरमा सवार रहेको पुष्टि गरेका छन् । अलजजिराले खराब मौसमका कारण हेलिकप्टर दुर्घटनामा परेको आशंका गरिएको उल्लेख गरेको छ ।

राष्ट्रपति रैसी सवार हेलिकप्टरमा विदेशमन्त्री होसेन अमिर अब्दुल्लाहियान, इरानका सर्वोच्च नेताका प्रतिनिधि अयोतल्लाह मोहम्मद अली अल हसम, इरानको पूर्वी अजरबैजान प्रान्तका गभर्नर मलिक रहमाती र अन्य धेरै व्यक्ति पनि सवार थिए ।

हेलिकप्टर खोज्नका निम्ति ४० जनाको टोली परिचालन गरिएको छ । इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार हेलिकप्टरले उडानका क्रममा कठिनाइको सामना गरिएको थियो र ‘हार्ड ल्यान्डिङ’ को प्रयास गरिएको थियो । दुर्घटनामा परेको हेलिकप्टर काफिलेमा सञ्चालित तीनवटा हेलिकप्टरमध्ये एक हो ।

धेरै मन्त्री र अधिकारी बोकेका अन्य दुई हेलिकप्टर सकुशल पुगेका छन् । इरानका एक मन्त्रीको हवाला दिंदै बीबीसीले दुर्घटनाग्रस्त ठाउँ पत्ता लगाउन समय लाग्ने र धेरै उद्धार टोलीहरू परिचालित भएको लेखेको छ ।

काठमाडौं । ेइजरायलले राफाहबाट इजिप्ट जाने सीमा बन्द गरेपछि गाजामा फसेका २० अमेरिकी डाक्टरमध्ये १७ जनाको सुरक्षितरूपमा उद्धार गरिएको छ । राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रवक्ता जोन किर्बीले यस्तो जानकारी गराएका हुन् । उनले भने, “हाल उनीहरू बाहिर आएका छन् सबै जनाले बाहिर जान चाहेकोमा सोही बमोजिम भएको छ, अन्य तीन जनाका लागि बोल्दिन ।”

उनीहरूको उद्धार जेरुसेलमस्थित अमेरिकी दूतावासको सहयोगमा सम्भव भएको विदेश विभागका प्रवक्ताले बताएका छन् । उनले अमेरिकी डाक्टर संलग्न समूह र उनीहरूका परिवारसँग सम्पर्कमा रहेको बताए । गाजा नछोड्ने निर्णय गरेका तीनजना डाक्टरसमेतले दूतावासले आफ्नो प्रस्थानलाई सहज बनाउने कुरा बुझेको उद्धृत गर्दै सिएनएनले रिपोर्ट गरेको स्रोतले जनाएको छ ।

दूतावासको टोलीले सीमामा डाक्टरलाई स्वागत गर्न केरेम शालोम क्रसिङ्गमा यात्रा गरेको स्रोतले जनाएको छ । इजरायलले राफाहबाट इजिप्टको सीमा क्रसिँग बन्द गरेपछि त्यहाँ फसेका २० अमेरिकी डाक्टरमध्ये १७ को प्रस्थानपछि सहायता संस्थाले डाक्टरहरूलाई गाजामा फिर्ता ल्याउने चुनौतीको सामना गर्नुपर्ने सिएनएनले जनाएको छ ।

अमेरिकी डाक्टरलाई भाग्न मद्दत गर्ने प्रयाससँग परिचित स्रोतका अनुसार इजरायली सेनाले कब्जा गरेपछि राफाह क्रसिङ्ग बन्द भएकाले उनीहरूको उचित व्यवस्थापन गर्नु प्रमुख चिन्ताको विषय हो । राफाह क्रसिङ्ग, सञ्चालनमा रहँदा विदेशी सहायता कामदारका लागि एक मात्र प्रवेश तथा निकास बिन्दु थियो । इजरायली र इजिप्टका अधिकारी अहिलेसम्म यसलाई पुनः खोल्ने सहमति हुन सकेको छैन ।