Category: समाचार

न्यूयोर्क/अमेरिका
युनाइटेड मुगुम अर्गानाइजेशनको आयोजनामा पहिलो पटक औपचारिकरुपमा सोनाम ल्होछार मनाईएको छ । विभिन्न संघसंस्थाका प्रतिनिधि तथा समुदायका व्यक्तिहरुसंग गत शनिवार मुगुम( मुगाल) जातिको महान पर्व तथा नयाँ वर्ष सोनाम ल्होछार २१४७, (२०२०) जीवा लो (मुसा वर्ग) को अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान तथा विविध साँस्कृतिक कार्यक्रम गर्दै मनाएको हो ।
पेमा नामग्यालको अध्यक्षतामा र नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ अमेरिका (फिप्ना) का अध्यक्ष लोक चेमजोङको प्रमुख आतिथ्यमा अन्य विशिष्ट व्यक्तिहरुको सहभागितामा कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो ।
त्यस्तै कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि फिप्नाका अध्यक्ष चेम्जोङले मुगुम अर्गनाइजेशनले पहिलोपटक सबै समुदायलाई समेटेर ल्होछार मनाएकोमा संस्थाको प्रसंसा गरे । उनले नेपालमा १२५ भन्दा बढी जातजाति रहेको र त्यसभित्र मुगाली समुदाय विशेष पहिचान बनाउदै अगाडि बढेको बताए । ‘हाम्रो देश यस्तो देश हो, जहाँ हाम्रो पुर्खा वा आमाहरुले बनाएको जडिबुटीनै कडा औषधिको रुपमा काम गर्छ,’ अध्यक्ष चेम्जोङले भने ‘नेपालीको पहिचान दौरा सुरुवाल मात्र नभएर विभिन्न जातजातिको संस्कार र संस्कृति पनि हो ।’ नेपालमा पहिचानको सहितको संघीयता स्थापित हुनुपर्ने उनले बताए । यसका लागि समग्र आदिवासी जनजातिहरु एक भएर आवाज उठाउनुपर्ने समेत बताए । चेम्जोङले उक्त कार्यक्रम मार्फत सम्पूर्णलाई अमेरिकाको जनगणना २०२० मा रजिस्टर हुन समेत अनुरोध गरे ।

संस्थाका सचिव गेलेक नामग्यालले मुगालीहरुको भेष भुषा एउटा विशेष भए पनि सहज रुपमा नपाइने बताए । उनले मुगालीहरुले आफ्नो भेषभुषाका बारेमा सोच्नुपर्ने समय आएको र आफ्नो परम्परालाई बचाइ राख्नका लागि सबै एकभएर अगाडि बढ्नुपर्ने बताए ।

कार्यक्रममा मुगुम(मुगाल) का लामागुरु र फिप्नाका अध्यक्ष चेमजोङद्धारा भगवान गौतम बुद्धको मूर्तिमा खादा चढाइएको थियो । नेपाली अमेरिकन कलाकार संघका अध्यक्ष सुमन बुढा मगरले मुगाली समाज आफ्नो पारिवारिक समाज रहेको बताउँदै मुगाली समाजको संस्कृति र भेषभुषाका बारेमा प्रसंसा गरेका थिए । उनले यो संसारमा खोजेर नपाइने भन्दै आफ्नो भेषभुषामा सजिएर आएकोमा खुसी व्यक्त गरेका थिए । ढोकप्या किदुगका अध्यक्ष गोवा लामाले मुगाली समाज र आफ्नो समाजको संस्कार धेरै कुरामा मिल्दोजुल्दो रहेको बताउँदै सुरुका दिनमा आफ्नो समाजले पनि यसरी नै सुरुवात गरेको बताए । उनले भविष्यमा सबै संघसंस्थासँग भाइचाराको सम्बन्ध कायम गर्दै आफ्नो चाडपर्वलाई यसरी नै मिलेर मनाउने प्रतिबद्धता जनाए ।

सञ्चारकर्मी निमा पाख्रिनले नेपालमा मुगाली समाज धेरै चर्चित समाज रहेको बताउँदै आफू नेपालको धेरै ठाउँमा भ्रमण गरेता पनि मुगुममा नपुगेको तर न्युर्योकमा आएर भेट्ने अवसर जुरेको भन्दै खुसी व्यक्त गरेका थिए । उनले आफ्नो मौलिक परम्परालाई जोगाउँदै आफ्नो हकअधिकार र पहिचानको लागि हामी सधै एक भएर अघि बढ्नुपर्ने बताए ।

दोश्रो चरणको कार्यक्रममा सांस्कृतिक कार्यक्रम प्रस्तुत गरिएको थियो । कार्यक्रममा नेपालका गीता राईले नृत्य प्रस्तुत गरेकी थिइन् भने कलाकारहरु छिरिङ तेन्पा, ज्याम्पा तेन्जिन, गेलेक नामग्याल, भिटिक, छिरिङ भिटिक, गालदेन, कुञ्जोम र तेन्जिन साङमोले (मुगाल) परम्परागत लोक संस्कृतिनृत्य प्रस्तुत् गरेका थिए । मुगुम युवा कलाकार कुङगा डीमे र टाशी दुन्डुपले नेपाली र तिब्बत्तीयन गीत प्रस्तुत गरेका थिए । चर्चित लोक गायक सुमन बुढामगर र सुवर्ण शाक्यले आ–आफ्नो कला प्रस्तुत गरेका थिए । मुगुम समाजका अन्य कलाकारले मौलिक संस्कृति झल्किने गीत तथा नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए ।

फिप्नाका सचिब टोमा लामाले निर्देशन र अभिनय गरेको मुगाल जातिको प्रथम चलचित्र ‘सोल्जी’ र दोस्रो चलचित्र ‘फेक’ का केही झलक प्रस्तुत गरेकी थिइन् । उनले यी दुईवटै चलचित्र नेपाल सरकार, चलचित्र विकास बोर्डको अवार्डबाट सम्मानित भएको र अन्य विभिन्न अवार्डहरुबाट सम्मानित भएको जानकारी गराएकी थिइन् ।

कल्पना घिमिरे
न्यूयोर्क/अमेरिका
नेपाली महिला शर्मिला थापामगरले अमेरिकाको डेनाली हिमाल चढ्ने भएकी छिन् । सन् २०१४ देखि अमेरिका आवतजावत गरिरहेकी थापा यसपाली अमेरिकाको अलस्का राज्यमा रहेको ६,१९० मिटर अग्लो डेनाली हिमाल चढ्ने उदेश्य लिएर आएकी हुन् । गत शनिबार न्यूयोर्कको ज्याक्सन हाइटमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै आगामी मे महिनामा डेनाली हिमाल चढ्ने तयारी भइरहेको बताइन् । उनीसंगै ३५ पटक बिभिन्न हिमाल आरोहण गरिसकेका हिमाल आरोही तुलसी गुरुङ पनि चढ्ने छन् ।
डेनाली हिमाल अमेरिकाको सबै भन्दा अग्लो हिमाल हो । नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० लाई सफल पार्न र सम्पूर्ण एकल महिलालाई केही गर्ने प्रोत्साहन मिलोस् भन्दै हिमाल चढ्न लागेको उनको भनाइ छ । ‘बिभिन्न कारणले एकल भएका महिलालाई अझैपनि समाजले हेर्ने दृष्ट्रिकोण परिवर्तन हुन सकेको छैन । महिलाहरु नरम होलान् तर कमजोर छैनन भन्ने सन्देश फैलाउनका लागि पनि मैले यस्तो तयारी गरेको हँ ’ उनी भन्छिन्, ‘सन् २०२० लाई सरकारले नेपाल भ्रमण वर्षका रुपमा मनाइरहेको अवस्थामा मैले अमेरिकाको हिमालमा नेपालको झण्डा फहराउन सके भने त्यसले ‘नेपाल भ्रमण वर्ष २०२०’ का लागि सकारात्मक सन्देश दिनेछ ।’

गत वर्ष ६००० मिटर अग्लो सिन्धुपाल्चोकको जुगल हिमाल सफल आरोहण गरिसकेकी शर्मिलाले अमेरिकामा पनि केही गरेर देखाउने लक्ष्य लिएकी हुन् । हिमाल चढ्नका लागि आर्थिक संकलन जुटाउन अमेरिकास्थित नेपाली समुदायसंग सहयोगको अपिल गरेकी छिन् । ‘हिमाल चढ्नका लागि झण्डै २७ हजार अमेरिकी डलर अनुमानित खर्च लाग्ने भएकाले सबैले सहयोग गरिदिनु हुन अनुरोध छ’ उनी भन्छिन्, ‘१३ दिन सम्म माथि जाने र फर्कने गरी २१ दिनको समय लाग्छ । त्यसबिचमा खानपान, बसोबासको सामग्री देखि हामी लगाउने बिशेष कपडा, गियरहरु समेतको खर्च सबै जुटाउनु पर्नेछ । यस्ता सामाग्री अत्यन्तै महंगो हुन्छ ।’ हाल उनी क्विन्सको कोर्ट अफ स्क्वायर एक स्कुलमा क्लाइम्वर्सको तालिम लिइरहेकी छिन् । नेपाली समुदाय र संघ संस्थामा आफ्नो उदेश्य बारे बताउँदा सबैले मगर संघमा जानु भनिरहेको पनि उनले बताइन् । ‘तर, म मगरको छोरी भएर मात्रै हिमाल चढ्न लागेको होइन । आम नेपालीको छोरी भएर हिमाल चढ्दैछु । भोली मैले हिमालको चुचुरोमा नेपालको झण्डा फहराउँदा त्यहा सिङ्गो नेपाल र सम्पूर्ण नेपालीले गौरब गर्नेछन् । त्यसैले मलाई सबैले सहयोग गरिदिनु हुन पनि अनुरोध गर्दछु’ उनको अपिल छ ।

शर्मिलाले एकल महिलाको जीबनमा मात्र हैन समाज परिवर्तन गर्नका लागि गहन भूमिका निर्वाह गदै आएकी छिन् । ‘मृत्यपछि दागबत्ती दिन छोरा नै चाहिन्छ’ भन्ने पुरानो मान्यतालाई चिर्दै छोरीले पनि छोरा सरह काम कर्तब्य पालन गर्न सक्छ भन्ने सन्देश दिएकी छिन् । उनले आफ्नो आमाको मृत्युमा आफैले दाग बत्ती दिएर, कपाल मुन्डन गरी १३ दिनसम्म आमाको काजकिरियामा बसेकी थिइन् । उनको यो शाहसलाई सामाजिक रुपान्तरणको उदाहरणको रुपमा लिइएको छ

सन् २०१५ मा नेपालामा गएको महाभुकम्पमा ज्यान गुमाउनेका परिवारलाई दिनरात सहयोग गरिन् । उनले समाज परिवर्तनका लागि गरेको योगदानको कदर गर्दै सन् २०१५ मा संयूक्त राष्ट्र संघले एन पी सी अर्वाडले सम्मान गरेको थियो । कार्यक्रममा शर्मिलाले जीवनका गरेका संघर्षबारे बनेको छोटो बृतचित्र प्रस्तुत गरिएको थियो ।
मगर संघ अमेरिकाका अध्यक्ष कुलदीप रानामगरले शर्मिलालाई सबैले सहयोग गरिदिनु हुन आग्रह गरेका छन् । शर्मिलाको यो लक्ष्य पुरा गराउनका लागि संस्थाको तर्फबाट अभिभावकको भुमिका निर्वाह गरिरहेको पनि उनले जानकारी दिए । न्यूयोर्क, टेक्सास, बाल्टिमोर लगायतबाट पनि सहयोग गराउन पहल गरिरहेका छौं । सहयोगको अपिल गर्दै उनी नेपाली महाबाणीज्य दूताबास, डिसिस्थित नेपाली राजदुताबास सबैतिर धाइरहेकी छिन् । सरकारका तर्फबाट केही जानकारी नआएसम्म कन्सुलेटले प्रत्यक्ष बजेट दिन नमिल्ने जानकारी गराएको उनले बताइन् ।