Category: विश्व

दमास्कस, १० भदौ (रासस–एपी) । सिरियाको अदालतले पूर्वराष्ट्रपति बशर असदको शासनकालका पूर्व ग्रान्ड मुफ्ती अहमद बद्रेद्दिन हसनलाई हिंसा भड्काएको र हत्यालाई उचित ठहर गरेको अभियोगमा आजीवन कारावासको सजाय सुनाएको छ । असद शासनका उच्च अधिकारीमाथि नयाँ सरकारको कानूनी कारबाहीअन्तर्गत यो पछिल्लो महत्त्वपूर्ण फैसला हो ।

दमास्कसको चौथो फौजदारी अदालतका प्रमुख न्यायाधीश फखरेद्दिन अल–आर्यनले हसन नेतृत्वको तत्कालीन धार्मिक प्रतिष्ठानले नागरिक क्षेत्रमा ब्यारेल बम प्रयोग र व्यापक विनाशलाई न्यायोचित ठहर गरेको बताए । अदालतले यस्तो कार्य अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय कानूनविपरीत भएको ठहर गरेको छ ।

सन् २००५ देखि २०२१ सम्म ग्रान्ड मुफ्ती रहेका हसन असदका निकट समर्थकथिए । उनले सरकारका नीतिको सार्वजनिक रूपमा समर्थन गर्दै आएका थिए । फैसला सुनाउँदा उनी हिरासतमा रहेका र अदालतमा उपस्थित भएका थिए । असद र उनका भाइ माहेर असदसहित शासनकालका अन्य वरिष्ठ अधिकारीलाई पनि पछिल्ला सातामा कडा सजाय सुनाइएको छ । तीमध्ये धेरैलाई अनुपस्थितिमै मृत्युदण्डको फैसला गरिएको छ ।

हसनविरुद्धको मुद्दा हतारमा अघि बढाइएको र निष्पक्ष सुनुवाइको पर्याप्त सुनिश्चितता नभएको भन्दै केही मानव अधिकार संस्थाले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । तर असद शासनको दमनबाट पीडित धेरै सिरियालीले फैसलाको स्वागत गरेका छन् । सन् २०११ मा सुरु भएको सरकारविरोधी प्रदर्शनमाथि भएको कठोर दमन गृहयुद्धमा परिणत हुँदा करिब १४ वर्षमा पाँच लाख मानिसको मृत्यु भएको अनुमान छ । युद्धका कारण युद्धपूर्व करिब दुई करोड ३० लाख जनसङ्ख्याको आधाभन्दा बढी विस्थापित भएका थिए ।

डिसेम्बर २०२४ मा इस्लामवादी नेतृत्वको विद्रोही समूहको आक्रमणपछि असद सत्ताच्युत भएका थिए । त्यसयता नयाँ सरकारले असद शासनसँग सम्बन्धित अधिकारीविरुद्ध कानूनी कारबाही अघि बढाउँदै आएको छ ।

कक्स बजार, १० भदौ (रासस–एएफपी) । म्यानमामा सैन्य दमनका कारण विस्थापित भएको नौ वर्ष पूरा भएको अवसरमा बङ्गलादेशको कक्स बजारस्थित शरणार्थी शिविरमा रहेका हजारौँ रोहिङ्ग्या शरणार्थीले शिविरको दयनीय अवस्थाको विरोधमा प्रदर्शन गरेका छन् । सन् २०१७मा म्यानमाबाट ठूलो सङ्ख्यामा विस्थापित भएका रोहिङ्ग्यासहित १२ लाखभन्दा बढी शरणार्थी बङ्गलादेशको कक्स बजारमा रहेका करिब ३० वटा शिविरमा बस्दै आएका छन् । यी शिविरलाई विश्वकै ठूलो शरणार्थी बस्तीमध्ये एक मानिन्छ ।

रोहिङ्ग्या शरणार्थीको समूह ‘युनाइटेड काउन्सिल अफ रोहिङ्ग्या’ (यूसीआर)ले भोगेका अत्याचारको स्मरण तथा जारी मानवीय सङ्कटबारे ध्यानाकर्षण गराउन ¥याली आयोजना गरिएको जनाएको छ । सन् २०१७ मा बङ्गलादेश भागेकी ३२ वर्षीया साबिकुन्नहारले त्यसबेलाका घटनाको सम्झना अझै पीडादायी रहेको बताए । “हाम्रा आफन्तको हत्या भयो, घरमा आगो लगाइयो र हामीलाई आफ्नो भूमिबाट लखेटियो,” उनले भने, “देशको सम्झनामा आज पनि मेरा आँखाबाट आँसु आउछन् ।”

मानवीय सहायता उपलब्ध गराउने संस्थाका अनुसार अन्तरराष्ट्रिय कोषमा आएको कमी र खाद्य सहायता घटाइएका कारण शिविरको अवस्था थप कठिन बनेको छ । शिविरमा बस्ने कुल जनसङ्ख्याको आधाभन्दा बढी बालबालिका रहेको बताइएको छ । शिविरमा ‘सेभ द चिल्ड्रेन’को कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका गुलाम मुस्तफाले रोहिङ्ग्या बालबालिकाको एक पुस्ता नै निर्वासनमा हुर्किरहेको बताए ।

“सुरक्षा, अधिकार र दिगो समाधानतर्फ प्रगति हुनुको सट्टा परिवारले बढ्दो भोकमरी, घट्दो अवसर र भविष्यप्रतिको गहिरिँदो अनिश्चितता सामना गरिरहेका छन्,” उनले भने । ‘सेभ द चिल्ड्रेन’का अनुसार आगामी सेप्टेम्बरदेखि डिसेम्बरसम्म तीनमध्ये एक शरणार्थीले सङ्कटपूर्ण वा त्योभन्दा खराब स्तरको खाद्य असुरक्षाको सामना गर्नुपर्ने अनुमान गरिएको छ । गत वर्ष बङ्गलादेश आएका ४१ वर्षीय मौलवी अब्दुस सलामले हिंसाका कारण आफ्नो परिवार म्यानमाबाट भाग्न बाध्य भएको बताए । उनले बङ्गलादेशमा शरणार्थीका रूपमा जीवन बिताउँदा थप कठिनाई सामना गर्नुपरेको र उपलब्ध खाद्य सामग्रीले बढीमा २० दिनसम्म मात्र धान्ने गरेको बताए ।

“हामी शरणार्थीको जीवन जिउन चाहँदैनौँ,” मौलवीले भने । प्रस्तावित स्वदेश फिर्ती प्रक्रियाले रोहिङ्ग्याको अधिकार र सुरक्षाको ग्यारेन्टी गर्नेमा उनले प्रश्न उठाए । “हामीलाई सुरक्षित रूपमा घर फर्कने वातावरण सिर्जना गरिदिन अन्तरराष्ट्रिय समुदायसँग आग्रह गर्छौँ,” उनले भने । शिविरमा बढ्दो निराशाका कारण केही शरणार्थी समुद्रमार्फत जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य भएको सहायता संस्थाहरूले बताएका छन् ।

सन् २०१७ मा बङ्गलादेश आएका ७५ वर्षीय सिकन्दरले म्यानमा सुरक्षित रूपमा फर्कन सकिनेमा आफूलाई आशा नभएको बताए । “उनीहरूले हामीमाथि यातना दिए, हाम्रा महिलामाथि दुव्र्यवहार गरे र धेरै आफन्तको हत्या गरे,” सिकन्दरले भने, “हाम्रो घर फर्कने कुनै आशा छैन । व्यावहारिक रूपमा कार्यान्वयन गर्न सकिने योजना पनि छैन ।” उनले शिविरको जीवन निकै कठिन रहेको र विश्व खाद्य कार्यक्रम तथा अन्य संस्थाले उपलब्ध गराउँदै आएको खाद्य तथा स्वास्थ्य सहायता पर्याप्त नभएको बताए ।

बङ्गलादेशी अधिकारीले आफ्नै देशमाथि ठूलो दबाब रहेको बताउँदै रोहिङ्ग्यालाई म्यानमारमा सुरक्षित, सम्मानजनक र दिगो रूपमा फर्काउने वातावरण बनाउन अन्तरराष्ट्रिय समुदायसँग आग्रह गर्दै आएको बताए । सन् २०१७ मा म्यानमामा भएको सैन्य दमनका क्रममा रोहिङ्ग्या गाउँ जलाउने र सर्वसाधारणको हत्या गर्ने घटनालाई लिएर हेगस्थित अन्तरराष्ट्रिय अदालतमा नरसंहारसम्बन्धी मुद्दा चलिरहेको छ ।

मङ्गलबार बङ्गलादेशस्थित बेलायती उच्चायोगले जारी गरेको संयुक्त विज्ञप्तिमा विभिन्न कूटनीतिक नियोगले म्यानमारको वर्तमान अवस्थाले रोहिङ्ग्याको सुरक्षित स्वदेश फिर्तीका लागि अनुकूल वातावरण सिर्जना नगरेको बताएका छन् । रोहिङ्ग्या शरणार्थीलाई म्यानमास्थित आफ्नै घर फर्कने अधिकार छ, विज्ञप्तिमा भनिएको छ । विज्ञप्तिमा राखाइन क्षेत्रमा द्वन्द्व र मानवीय आवश्यकता बढ्दै गएको तथा असुरक्षा, नागरिक पूर्वाधारमाथिका हवाई आक्रमण र सहायता तथा व्यापारमा लगाइएका अवरोधले मानवीय सङ्कट थप गम्भीर बनाएको उल्लेख गरिएको छ ।

पोर्ट–ओ–प्रिन्स (हाइटी), १० भदौ (रासस–क्युएनए) । हाइटीको राजधानी पोर्ट–ओ–प्रिन्सको दक्षिणपूर्वी पहाडी नगरपालिका केन्स्कोफमा सशस्त्र गिरोहले गरेको आक्रमणमा कम्तीमा ४७ जनाको मृत्यु तथा २२ जना घाइते भएका छन् । संयुक्त राष्ट्रसङ्घले प्रारम्भिक विवरण रहेकाले मृतक तथा घाइतेको सङ्ख्या बढ्न सक्ने जनाएको छ ।

हाइटीस्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय एकीकृत कार्यालयका अनुसार आक्रमणपछि केन्स्कोफको सुरक्षा अवस्था थप गम्भीर बनेको छ । सरकारले घटनालाई ‘जघन्य आक्रमण’ भन्दै निन्दा गरेको छ भने प्रभावित क्षेत्रमा सुरक्षा व्यवस्था सुदृढ गर्दै सरकारी नियन्त्रण पुनःस्थापित गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

प्रधानमन्त्री एलिक्स डिडियर फिल्स–एमेको कार्यालयले मृतक तथा घाइतेका परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दै केन्स्कोफलाई सरकारले त्याग्न नदिने जनाएको छ । सरकारी अधिकार पुनःस्थापित गर्न सुरक्षा निकायले बिना ढिलाइ काम गर्ने प्रधानमन्त्री कार्यालयले जनाएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार सन् २०२५ को सुरुआतमा दुई महिनाको अवधिमै केन्स्कोफमा भएका गिरोहका आक्रमणमा २६० भन्दा बढी मानिस मारिएका थिए । ती आक्रमणमा करिब २०० घर ध्वस्त वा जलेका थिए भने करिब तीन हजार मानिस विस्थापित भएका थिए । त्यसयता पनि अपहरण, आगजनी र गाईवस्तु चोरीलगायतका १० भन्दा बढी आक्रमण भएका छन् ।

हाइटीको राजधानीमा शक्तिशाली गिरोहहरूले वर्षौंदेखि आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्दै आएका छन् । हतियार तथा स्रोतसाधनको अभावमा रहेको प्रहरीलाई विदेशी मुलुकले सहयोग गरिरहेका भए पनि गिरोहले राजधानी आसपासका क्षेत्रमा आफ्नो नियन्त्रण बढाउँदै लगेका छन् ।

राजनीतिक, आर्थिक र सुरक्षा सङ्कटबाट लामो समयदेखि गुज्रिरहेको हाइटीमा पछिल्ला वर्षमा हिंसा तीव्र बनेको छ । हत्या, अपहरण, बलात्कार तथा बालबालिकाको जबर्जस्ती भर्तीका घटनाले नागरिक सुरक्षामा गम्भीर चुनौती थपिएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन सङ्गठनले जुनमा सार्वजनिक गरेको अनुमानअनुसार करिब एक करोड १० लाख जनसङ्ख्या रहेको हाइटीमा हिंसाका कारण झन्डै १५ लाख मानिस आन्तरिक रूपमा विस्थापित भएका छन् ।

गिरोह नियन्त्रण तथा स्थानीय प्रहरीलाई सहयोग गर्न संयुक्त राष्ट्रसङ्घको समर्थनमा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा बल परिचालनको तयारी भइरहेका बेला केन्स्कोफमा भएको पछिल्लो आक्रमणले हाइटीको बिग्रँदो सुरक्षा अवस्थाप्रति थप चिन्ता बढाएको छ ।

जुबा (दक्षिण सुडान), १० भदौ (रासस–सिन्ह्वा) । दक्षिण सुडानको जोङ्लेई राज्यमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शान्ति मिसनको गस्तीमाथि भएको आक्रमणमा दुई इथियोपियाली शान्तिरक्षकको मृत्यु भएपछि संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले घटनाको कडा निन्दा गरेका छन् । महासचिवका प्रवक्ता स्टेफान डुजारिकका अनुसार सोमबार अज्ञात सशस्त्र समूहले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मिसन इन साउथ सुडान (युएनएमआइएसएस) को गस्तीमाथि आक्रमण गरेको थियो । आक्रमणमा तीन इथियोपियाली शान्तिरक्षक, दुई दक्षिण सुडानी प्रहरी कर्मचारी र युएनएमआइएसएसका दुई नागरिक कर्मचारी गरी सात जना घाइते भएका छन् ।

महासचिव गुटेरेसले संयुक्त राष्ट्रसङ्घका शान्तिरक्षकविरुद्ध हुने आक्रमणलाई युद्ध अपराध मान्न सकिने बताउँदै घटनाको तत्काल अनुसन्धान गरी दोषीलाई कानूनी कारबाही गर्न आग्रह गरेका छन् । उनले मृतकका परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दै घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना गरेका छन् । पीडित तथा उहाँहरूका परिवारसँग कठिन परिस्थितिमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घ उभिइरहने प्रतिबद्धता दोहो¥याए ।

टोकियो, ८ भदौ (रासस–एपी) । जापानको पूर्वी क्षेत्रमा आइतबार बिहान पाँच दशमलव नौ म्याग्निच्युडको भूकम्प गएको छ । भूकम्पमा टोकियोसहित पाँच प्रिफेक्चरमा कम्तीमा ३७ जना घाइते भएका छन् । अधिकारीहरूले सुनामीको खतरा नरहेको बताएका छन् । जापान मौसम विज्ञान एजेन्सीका अनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु दक्षिणी इबाराकी प्रान्तमा ७० किलोमिटर गहिराइमा रहेको थियो । अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणले भने भूकम्प पाँच दशमलव आठ म्याग्निच्युड रहेको जनाएको छ ।

प्रिफेक्चरल अधिकारीहरू र अग्नि तथा विपद् व्यवस्थापन निकायका अनुसार टोकियोमा १५, साइतामामा नौ, कानागावामा आठ, चिबामा चार र इबाराकीमा एक जना घाइते भएका छन् । अधिकांश घाइते भूकम्पका बेला लड्दा वा फर्निचर तथा ढोकामा ठोक्किँदा चोट लागेको बताइएको छ ।

कानागावा प्रान्तको योकोहामामा ८० वर्षीया एक महिला ओछ्यानबाट लडेर गम्भीर रूपमा घाइते भएको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । भूकम्पका कारण टोकियो र नारिता विमानस्थल जोड्ने एक्सप्रेस रेल तथा उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा सञ्चालन हुने केही स्थानीय रेल सेवामा ढिलाइ भएको थियो । यद्यपि, शिन्कानसेन बुलेट रेल सेवा सामान्य रूपमा सञ्चालन भएको पूर्वी जापान रेलवे कम्पनीले जनाएको छ ।

प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीले सम्भावित क्षतिको मूल्याङ्कन गर्न सरकारले कार्यदल गठन गरेको बताउनुभयो । जापान मौसम विज्ञान एजेन्सीले भूकम्प प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई आगामी एक सातासम्म थप मध्यम खालका भूकम्प आउन सक्ने भन्दै सतर्क रहन आग्रह गरेको छ । टोकियोको कोटो वार्डमा भूमिगत पानीको पाइप फुटेर सडकमा पानी बगेको थियो । पाइप मर्मत गरी चुहावट रोकिएको छ । आणविक नियमन प्राधिकरणले देशका आणविक ऊर्जा केन्द्र तथा अन्य आणविक सामग्रीसम्बन्धी सुविधाबाट कुनै असामान्य अवस्थाको रिपोर्ट नभएको जनाएको छ ।

एल्सेनबोर्न, ७ भदौ (रासस/एपी): यस वर्षको गर्मीयाममा युरोपभर फैलिएका डढेलोले पहिलो र दोस्रो विश्वयुद्धका बेला जमिनमुनि गाडिएका बम तथा बारुदी सुरुङको जोखिम उजागर गरेका छन् । अत्यधिक गर्मीका कारण कतिपय विस्फोटक पदार्थ पड्किएका छन् भने आगो निभाउन खटिएका उद्धारकर्मीसमेत जोखिममा परेका छन् ।

फ्रान्स, बेल्जियम, जर्मनी र नेदरल्यान्ड्समा पुराना विस्फोटक पदार्थ विस्फोट भएका घटना सार्वजनिक भएका छन् । नेदरल्यान्ड्सको लिम्बर्ग प्रान्तमा सन् १९४४ मा भीषण युद्ध भएको क्षेत्रमा डढेलोको जोखिम बढेपछि बम निष्क्रिय पार्ने टोली परिचालन गरिएको थियो ।

लन्डनस्थित ‘स्कुल अफ ओरिएन्टल एन्ड अफ्रिकन स्टडिज’की शान्ति तथा द्वन्द्व अध्येता सारा नजेरीले जलवायु परिवर्तनका कारण डढेलो र विस्फोटका घटनाले युरोपको ‘जलवायु सुरक्षा’ कमजोर बनाउँदै लगेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार पहिले स्थिर अवस्थामा रहेका युद्धकालीन विस्फोटक पदार्थ अत्यधिक तापक्रम र डढेलोका कारण पुनः जोखिमपूर्ण अवस्थामा आउन सक्छन् । यस वर्षको डढेलोको जोखिम जनवरीमा भएको भारी वर्षाका कारण थप बढेको थियो ।

उक्त वर्षाले वनस्पति वृद्धि गराएपछि गर्मीयाममा ती सुक्खा वनस्पति आगो फैलाउने इन्धन बनेका थिए । ‘वल्र्ड वेदर एट्रिब्युसन’ समूहको अध्ययनअनुसार उच्च तापक्रम, खडेरी, कम आद्र्रता र तीव्र हावाले आगो फैलिन अनुकूल वातावरण बनाएको थियो । पूर्वी बेल्जियमको लिएज प्रान्तमा डढेलोका क्रममा केही छिटपुट विस्फोट सुनिएको गभर्नर हर्भे जामारले बताउनुभएको छ ।

आगो लागेको क्षेत्रमा पुराना हतियार रहेको सम्भावनालाई ध्यानमा राखेर आपत्कालीन टोली परिचालन गरिएको थियो । दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा बेल्जियमको ‘हाई फेन्स’ क्षेत्रमा नाजी जर्मनी र मित्रराष्ट्रका सेनाबीच भीषण युद्ध भएको थियो । सो क्षेत्रमा अहिले पनि बम, मोर्टारका गोला र बारुदी सुरुङका अवशेष भेटिने गरेका छन् । स्थानीय इतिहासकार बर्नार्ड कोलार्डका अनुसार, बेल्जियमले हरेक वर्ष विस्फोटक पदार्थसम्बन्धी हजारौँ सूचना प्राप्त गर्छ ।

उहाँका अनुसार युद्धका पुराना रणभूमि अहिले जङ्गल, चरन तथा खेतीयोग्य जमिनमा परिणत भए पनि जमिनमुनि विस्फोटक पदार्थ अझै रहेका छन् । बेल्जियमको विस्फोटक पदार्थ व्यवस्थापन तथा विनाश सेवाले हरेक वर्ष देशभरबाट प्राप्त तीन हजारभन्दा बढी सूचनामा प्रतिक्रिया जनाउँदै दुवै विश्वयुद्धका करिब २०० देखि २५० टन विस्फोटक पदार्थ नष्ट गर्ने गरेको छ ।

जलवायु परिवर्तनसँगै खडेरीले पनि पुराना विस्फोटक पदार्थ सतहमा ल्याउने जोखिम बढाएको छ । नदी तथा तालको जलस्तर घट्दा स्लोभाकिया, हङ्गेरी र जर्मनीमा दोस्रो विश्वयुद्धकालीन नौसैनिक माइन तथा बम फेला परेका छन् । एरिजोना विश्वविद्यालयकी अनुसन्धानकर्ता क्रिस्टिना ग्रीनले जलवायु परिवर्तनका कारण ‘युद्धका अवशेष फेरि सतहमा आइरहेको’ बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यसले दशकौँदेखि ओझेलमा परेको युद्धकालीन जोखिमलाई पुनः सम्झाइरहेको छ ।

जोस (नाइजेरिया), ७ भदौ (रासस–एएफपी) । मध्य नाइजेरियाको नाइजर राज्यमा प्रार्थनाको क्रममा भएको आक्रमणमा जिहादीहरूले धेरै मानिसहरूलाई अपहरण गरी हत्या गरेको सांसदहरूलाई उद्धृत गर्दै शनिबार एएफपीले बताएको छ । अफ्रिकाको सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको देश नाइजेरियाको जिहादी समूह १७ वर्षदेखि विद्रोहीसँग लडिरहेको छ ।

उक्त समुहले त्यस्ता अपहरणहरूलाई एक प्रमुख रणनीति बनाएको छ, जसमा सन् २०१४ मा चिबोक सहरमा सयौँ स्कुलका छात्रा अपहरण गरिएको थियो । विद्रोही समूहको गतिविधि उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा केन्द्रित छ, यद्यपि शुक्रबारको आक्रमण देशको पश्चिममा भएको थियो । यो यस्तो क्षेत्र हो जहाँ द्वन्द्वले समुदाय विभाजित भएपछि साहेलबाट सशस्त्र समूह र उग्रवादीहरूको गतिविधि बढेको छ ।

शुक्रबारको प्रार्थना समाप्त भएको लगत्तै लाकुवाराको सशस्त्र समूहले बन्दुक, चक्कु र अन्य धारिला हतियार लिएर आक्रमण गर्न थालेको बोर्गू क्षेत्रको डिकेरा गाउँमा भएको आक्रमणमा बाँचेका जिब्रिल अहमदले बताउनुभएको छ । आक्रमणले नजिकैको बिन्जी गाउँ पनि प्रभावित भएको अहमद र सङ्घीय प्रतिनिधि जाफरु मोहम्मदले बताउनुभयो ।

लकुरावा यस्तो प्रतिनिधि समूह हा,े जसलाई केही शोधकर्ताहरूले इस्लामिक स्टेट साहेल प्रान्तसँग जोडेका छन् भने आइएसएसपी बुर्किना फासो माली र नाइजरमा सक्रिय छ । अहमदले भन्नुभयो, “इस्लामको व्यवहारिक शिक्षाको अभ्यास नगरेको भन्दै उनीहरूले हाम्रा केही मानिसहरूको हत्या गरे ।” लामो समयसम्म चलिरहेको हिंसाकोबीचमा महमुदा भनेर चिनिने अर्को जिहादी समूहले हस्तक्षेप गरी लकुरावा लडाकुहरूसँग झडप गरेको अहमद र मोहम्मदले बताए ।

अहमदले भन्नुभयो, “धेरै मानिसहरू भागे जबकि लकुरावा लडाकुहरू आफ्ना महमुदा प्रतिद्वन्द्वीहरूको सामना गर्न व्यस्त थिए ।” अहमद र मोहम्मद दुवैले घटनाबारे ठोस विवरण दिन नसकेको तर नाइजेरियाको प्रहरीले अपहरणको बारेमा थाहा पाएको बताएको छ ।

ट्युनिस, ७ भदौ (रासस–एएफपी) । ट्युनिसियाको सामुद्रिक तट नजिक १५ जना आप्रवासी बोकेको शनिबार डुङ्गा डुब्दा यसमा सवार १४ जना वेपत्ता भएका छन् । शनिबार इटालीको लाम्पेडुसा टापुबाट करिब १४५ किलोमिटर टाढा ट्यनिसियाली तटमा डुङ्गा डुबेपछि खोज तथा उद्धार कार्य जारी रहेको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले अधिकारीलाई उद्धृत गरी जानकारी गराएका छन् ।

राष्ट्रिय गार्डका प्रवक्ता हुसेम एद्दिन जेबाबलीले मोसाइक एफएम रेडियोसँग कुरा गर्दै भन्नुभयो, “शुक्रबार रातिदेखि शनिबारसम्म जार्जिसको तटबाट १४ नटिकल माइल टाढा डुङ्गा डुबेको थियो र अहिलेसम्म एक जनालाई मात्र उद्धार गरिएको छ। टुयुनिसियाली राष्ट्रिय गार्डले घटनामा कुनै मृत्यु पुष्टि भएको छ कि छैन भनेर बताएनन् ।

ट्युनिसिया मानव अधिकार नियमन निकायका अध्यक्ष मोस्तफा अब्देलकेबिरले फेसबुकमार्फत् दिएको जानकारीमा चारवटा शव फेला परेका छन् तर ती डुङ्गाका बेपत्ता यात्रुहरूका हुन् कि होइनन् भन्ने अहिलेसम्म स्पष्ट छैन। घटनास्थल इटालीको लाम्पेडुसा टापुबाट करिब १४५ किलोमिटर (९० माइल) टाढा ट्युनिसियाको तटमा पर्छ । यो युरोपमा राम्रो जीवन खोज्दै भूमध्यसागर पार गर्ने जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न खोज्ने आप्रवासीहरूका लागि प्रमुख प्रस्थान बिन्दु हो। अन्तर्राष्ट्रिय आप्रवासन सङ्गठन (आईओएम) अनुसार मध्य भूमध्यसागर मार्ग विश्वको सबैभन्दा घातक आप्रवासन मार्ग हो।

आईओएमले यस महिनाको सुरुमा दिएको जानकारीमा भनिएको थियो, “सन् २०२६ को पहिलो चार महिनामा मध्य भूमध्यसागरमा आप्रवासी मृत्यु गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी भएको छ।” आईओएमका अनुसार यस वर्ष यस मार्गमा कम्तीमा ९१४ आप्रवासी मरेका वा बेपत्ता भएका छन् । सन् २०२३ मा ट्युनिसियाले युरोपेली सङ्घसँग २५ करोड ५० लाख युरो (२९ करोड अमेरिकी डलर) को सम्झौता गरेको थियो, जसको लगभग आधा रकम अनियमित आप्रवासन नियन्त्रणका लागि छुट्याइएको थियो । इटालीको कट्टर दक्षिणपन्थी सरकारको बलियो समर्थन प्राप्त यस सम्झौताले ट्युनिसियाको तटबाट डुङ्गाहरू जान नदिन क्षमता बढाउने लक्ष्य राखेको थियो ।

याङ्गोन (म्यान्मा), ७ भदौ (रासस–एएफपी) । म्यान्माको बौद्ध गुम्बामा नागरिकहरू भेला भएको समयमा भएको सैन्य हवाई आक्रमणमा १४ जनाको मृत्यु भएको विद्रोही लडाकुहरूले बताएका छन् । सेनाले सन् २०२१ मा आङ सान सुकीको निर्वाचित सरकारलाई अपदस्थ गरी नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता पक्राउ गरेपछि म्यान्मामा गृहयुद्ध जारी रहेको छ ।

विगत पाँच वर्षदेखि सेनाले प्रजातन्त्र समर्थक र जातीय अल्पसङ्ख्यक विद्रोहीहरूको समुहसँग लडिरहेको समयमा विभिन्न पक्षबाट भएका आक्रमणमा एक लाखभन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको अनुमान गरिएको छ । मानिसहरु प्रार्थनाको लागि भेला भएको अवस्थामा गुम्बालाई लक्षित गरी मध्य सागिङ क्षेत्रको म्याउङ नगरमा बिहान ९ः०० बजे गरिएको पछिल्लो हवाई आक्रमणमा ११ जना पुरुष र तीन जना महिलाको मृत्यु भएको जनाइएको छ ।

म्यान्माको वर्षाको मौसमसँग लगभग मेल खाने बौद्ध परम्पराको अवसरमा प्रार्थना गर्न वृद्ध मानिसहरू तीन महिनाका लागि उक्त ध्यान केन्द्रमा प्रवेश गरेको समयमा आक्रमण भएको जनाइएको छ । आक्रमणमा मृत्यु भएका मानिसहरु ५० देखि ७० वर्ष उमेर समुहका रहेको जनाइएको छ । जानकारीका लागि म्यान्माको सेनालाई सम्पर्क गर्न तुरुन्तै सम्भव नभएको जनाइएको छ ।

तर दोस्रो स्थानीय विपक्षी लडाकु समुहले सुरक्षाको कारण देखाउँदै नाम उल्लेख नगर्ने सर्तमा मृतक पाँच जना आफ्नै गाउँका रहेको र अन्य नौ जना अन्य गाउँका रहेको उल्लेख गरेको छ । प्रत्यक्षदर्शीहरूले मानिसहरूलाई बचाउने प्रयास गरिरहेको अवस्थामा पुनः दोस्रो पटक हवाई आक्रमण भएकाले धेरै मानवीय क्षति भएको जनाइएको छ । म्यानमाको सेनाले विद्रोहीहरूलाई तह लगाउनका लागि आपूर्ति गरिएका चिनियाँ र रूसी जेट विमानहरूको प्रयोग गर्ने गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

म्यान्माका लागि स्वतन्त्र अनुसन्धान संयन्त्र (आइआइएमएम) का संयुक्त राष्ट्रका अनुसन्धानकर्ताहरूले गत हप्ता सेनालाई नागरिकहरू विरुद्ध अन्धाधुन्ध र जानाजानी हवाई आक्रमण गरेको आरोप लगाउँदै प्रतिवेदन प्रकाशित गरेका थिए । सार्वजनिक भवनहरू, मठ–मन्दिर, विद्यालयहरूलाई लक्षित गरी आक्रमण गरिरहेको जनाइएको छ ।

म्यान्माको सरकारले आइआइएमएमको दाबीलाई म्यान्माको सुरक्षा बलहरूविरुद्ध अप्रमाणित र गलत जानकारीको आधारमा गरिएको एकतर्फी आरोप भनेको छ । पाँच वर्षको सैनिक शासनपछि, म्यान्माको सेनाले सन् २०२६ को सुरुतिर चुनाव सम्पन्न गरेको थियो । आइआइएमएमले जारी गरेको प्रतिवेदनमा चुनाव अघिको समयमा हवाई आक्रमणमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको जनाएको छ ।

प्रजातान्त्रिक विश्लेषकहरुले लोकप्रिय सुकीलाई छोडेर, उहाँको पार्टीलाई आलोचना गर्दै असहमति जनाउनेहरूलाई जेल सजाय दिएर सैन्य शासनलाई पुनः स्थापित गर्ने प्रक्रिया भन्दै मतदानलाई बहिस्कार गरेका थिए । मतदानको परिणामस्वरूप विद्रोही समुहका नेता मिन आङ ह्लाइङले अप्रिलमा राष्ट्रपतिको पदभार ग्रहण गर्नुभएको थियो ।

उहाँले हाल म्यान्माको निर्वाचित सरकारलालाई स्थापित गर्न तथा विदेशमा कूटनीतिक मान्यता प्राप्त गर्न कडा कूटनीतिक पहलको नेतृत्व गरिरहनु भएको छ । भारत, चीन, लाओस र थाइल्यान्डलगायतका देशहरुले हालै मान्माको भ्रमण गरेर उहाँलाई खुला रूपमा समर्थन गरेका छन् भने अभियानकर्ताहरूले आलोचना गर्दै उनीहरुलाई अनुचित वैधता दिएको गुनासो गरेका छन् । यस हप्ता, मिन आङ ह्लाइङले रूस र बेलारुसको भ्रमण गर्नुभएको छ भने उनीहरु विद्रोह पछिको म्यान्मा सरकारका दृढ सहयोगीका रुपमा रहेका छन् ।

काठमाडौँ, ७ भदौः दास व्यापार तथा यसको उन्मूलनको स्मरणका लागि अन्तरराष्ट्रिय दिवस आज विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी विश्वभर मनाइँदैछ । संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक सङ्गठन (युनेस्को) का अनुसार प्रत्येक वर्ष अगष्ट २३ मा यो दिवस मनाइन्छ । दास व्यापारको इतिहास, त्यसबाट मानव समुदायले भोग्नुपरेको पीडा तथा दासत्व उन्मूलनका लागि भएका सङ्घर्षको स्मरण गर्दै दास व्यापारविरुद्ध जनचेतना अभिवृद्धि गर्नु दिवसको प्रमुख उद्देश्य हो ।

अगष्ट २३ को मिति सन् १७९१ मा हालको हाइटीको सेन्ट–डोमिङ्गमा सुरु भएको दास विद्रोहको स्मरणमा छनोट गरिएको हो । सन् १७९१ अगष्ट २२ देखि २३ को रातमा सुरु भएको उक्त विद्रोहले दासत्व तथा अन्तरराष्ट्रिय दास व्यापार उन्मूलनको अभियानमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो । युनेस्कोका अनुसार यो दिवस पहिलोपटक सन् १९९८ मा हाइटीमा तथा सन् १९९९ मा सेनेगलको गोरे द्वीपमा मनाइएको थियो ।

त्यसपछि यो दिवस दास व्यापार तथा दासत्वको इतिहासबारे स्मरण, अध्ययन र जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने अन्तरराष्ट्रिय अवसरका रूपमा विकसित भएको छ । दिवसले दास व्यापार तथा दासत्वका कारण उत्पन्न ऐतिहासिक अन्याय र त्यसको दीर्घकालीन प्रभावबारे नयाँ पुस्तालाई जानकारी गराउँदै मानवअधिकार, स्वतन्त्रता, समानता र मानवीय मर्यादाको सम्मानका लागि प्रतिबद्ध हुन आह्वान गर्दछ । युनेस्कोले दास व्यापार तथा दासत्वको इतिहासलाई स्मरण गर्नु विगतप्रतिको सम्मान मात्र नभई विभेद, जातीय पूर्वाग्रह तथा अमानवीय व्यवहारका सबै स्वरूपविरुद्ध वर्तमान र भविष्यमा सचेत रहनसमेत आवश्यक रहेकोमा जोड दिँदै आएको छ । तस्बिरःसंयुक्त राष्ट्रसङ्घ